خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل علم دینی

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل علم دینی – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل علم دینی شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل علم دینی:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل علم دینی به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل علم دینی به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل علم دینی با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل علم دینی با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل علم دینی با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل علم دینی را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل علم دینی :

محمد فتحعلیخانی – عضو پژوهشکده حوزه و دانشگاه

مقصود از «فایل پاورپوینت کامل علم دینی »

ترکیب فایل پاورپوینت کامل علم دینی می تواند در اذهان مختلف معانی گوناگونی را متبادر سازد، از این رو، برای پرهیز از سوء برداشت ناگزیر به تنقیح مراد خود از این ترکیب می پردازیم. در اینجا مقصود از فایل پاورپوینت کامل علم دینی فردی از افراد تعبیری عام یعنی «علوم دینی » نیست. علوم دینی غالبا به علومی همچون کلام، تفسیر، فقه و امثال آن اطلاق می شود. این علوم متصدی بحث و بررسی درباره عقاید دینی و احکام و معارف موجود در متون دینی هستند. معنای «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » مورد نظر در این نوشته با توضیحی درباره «علم » و «دین » آشکار می شود. واژه علم در معانی مختلفی به کار می رود یکی از معانی آن، مطلق آگاهی است. در این کاربرد علم به همه آگاهیها اطلاق می شود. روش تحصیل آگاهی در اطلاق علم بر آن تاثیری ندارد. چنانکه علم حضوری که اساسا حصولی نیست و طبعا روشی هم برای تحصیل آن در کار نیست; علم خوانده می شود. معنای دیگری که از معنای نخست اخص است عبارت است از «باور صادق موجه ». این معنا همه تصدیقات انسان درباره امور واقع را شامل است. به این ترتیب تصورات و علوم اعتباری خارج از شمول این معنا هستند. در معنای دیگر، علم اطلاق می شود بر همه رشته های پژوهشی روشمند و هدفدار که درباره مجموعه ای از مسائل پژوهش می کنند. علوم تجربی و اعتباری فارغ از اینکه تابع کدام روش باشند، به این معنی علم خوانده می شوند. «علم » ( Science) در کاربرد رایجی که در روزگار ما یافته است به معرفتی اطلاق می شود که از روش تجربی بهره می برد و پیروی می کند. علم در این معنی بر علوم طبیعی و گروهی از علوم انسانی اطلاق می شود. فیزیک، زیست شناسی، روانشناسی و جامعه شناسی از جمله معارفی هستند که نام «علم » را بر خود می نهند. مقصود از «دین » مجموعه معارف (عقاید، اخلاقیات و احکام فقهی و …) موجود در متون دینی است. مثلا درباره اسلام مجموعه معارف مطرح شده در قرآن و روایات معصومین علیهم السلام. «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » هدفی است که در نزد همه مدعیان آن معنای واحدی ندارد، اما شاید بتوان وجه مشترک همه آنها را اینگونه توضیح داد. همه مدعیان فایل پاورپوینت کامل علم دینی خواستار ساختن منظومه های معرفتی هستند که متناظر با علوم تجربی (برخی فقط در حوزه علوم انسانی تجربی) درباره امور واقع پژوهش می کنند. این پژوهشها به صورتهای گوناگونی از دین بهره می برند. چگونگی این بهره مندی در تصاویر مختلف «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » متفاوت است. در اینجا صور مختلف فایل پاورپوینت کامل علم دینی را بر اساس نوع بهره ای که از دین می برند تقسیم می کنیم: ۱. برخی معتقدند هرگونه اخباری که در متون دینی معتبر نسبت به امور واقع شده است. از آنجا که آگاهی نسبت به واقع است علم می باشد و می تواند در زمره مجموعه گزاره های یک منظومه معرفتی قرار گیرد و همچون دیگر گزاره های آن منظومه معتبر قلمداد شود. این اعتبار مستند به وحیانی بودن منبع این آگاهی است و نیازی به توجیه از طریق روشهای دیگر ندارد. ۲. برخی معتقدند گزاره های دینی که می توانند جایگزین مبادی مابعدالطبیعی علوم شوند از دین اخذ می شوند و پایه پژوهشهای تجربی قرار داده می شوند. ۳. همچنین می توان گزاره های دینی را به تناسب مضمونی که دارند به عنوان فرضیه در نظر گرفت و آنگاه آنها را آزمود و در صورت تایید تجربی، آن را به عنوان قانون یا نظریه علمی تجربی پذیرفت. ۴. می توان اهداف کلی و نگرشهای بنیادین دینی را در تاسیس و راهبری علوم دخالت داد و از جهتگیری علوم به سمت و سوی نگرش غیردینی به عالم جلوگیری کرد. ۵. می توان گزاره های علمی را به دین عرضه کرد و مواردی که دین تایید نمی کند، کنار گذارد. ۶. برخی از آموزه های دین می توانند به منزله یافته های بنیادین تلقی شوند و با استفاده از روشهای معمول در اصول فقه و فقه لوازم آن سنجیده شود و به این ترتیب بر پایه آن اصول فایل پاورپوینت کامل علم دینی گسترده شود. نخستین صورت از صور ششگانه «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » علمی غیرتجربی است. این صورت برای دین و علم قلمروهای مشترکی می شناسد و زبان دین را زبانی ناظر به واقع (Cognitive) می داند. روش پژوهش در این «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » روشی دوگانه است; زیرا مبدا اعتبار گزاره های این علم می تواند «دین » باشد و می تواند «تجربه » باشد. بهره تصویر دوم فایل پاورپوینت کامل علم دینی از «دین » به گستردگی تصور اول نیست. قلمرو دین از نگاه این «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » می تواند همچون صورت اول باشد و می تواند قایل به خارج بودن موضوعات علوم از قلمرو دین باشد و در خصوص زبان دین همچون صورت نخست قایل به شناختاری بودن زبان دین است. صورت سوم فایل پاورپوینت کامل علم دینی درباره قلمرو دین و زبان دین با صورت نخست همداستان است، ولی بهره فایل پاورپوینت کامل علم دینی از دین را تنها در مقام کشف (Context of Discovery) می داند. در نتیجه «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » در این معنا علمی تجربی خواهد بود. صورت چهارم با دیدگاههای متفاوت درباره قلمرو دین و زبان دین سازگار است و روش تجربی را در خود می پذیرد. صورت پنجم مواضع دین شناسانه مشترکی با صورت اول و سوم دارد، ولی محصول فایل پاورپوینت کامل علم دینی را در نهایت محصولی تجربی می داند; زیرا نقش دین در این صورت نقش سلبی است و نتایج پژوهشی آن مستقیما از دین بهره ای ندارد. در ادامه این نوشته می کوشیم با بررسی این صورت از صورت سوم تقریر تازه ای را عرضه کنیم.

چرا «فایل پاورپوینت کامل علم دینی »؟

پیش از بیان تصاویر مختلف فایل پاورپوینت کامل علم دینی و بحث درباره آنها لازم است این سؤال را از خود بپرسیم که اساسا چه انگیزه هایی می تواند موجب طرح مساله ای به نام «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » بشود. ناکامی علوم تجربی در برآوردن خواستهای انسان و جهتگیری معضل آفرین آنها در حیات و تمدن بشری می تواند به این نتیجه منتهی شود که عالمان نیازمند دستگیری مبدای متعالی هستند تا بتوانند علم را در جهت سعادت همه جانبه انسان پیش برند. «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » بدیل و جایگزین مناسبی است که از پشتوانه ای متعالی بهره دارد. مقابله با «تعارض » علم و دین نیز می تواند یک انگیزه باشد. علوم تجربی در سرآغاز ظهور و بالندگی خود از دو جهت یکی آشکار و دیگری پنهان با آموزه های دین مسیح در تعارض قرار گرفتند. تعارض آشکار در ناحیه کشفیات علوم بود که با ظواهر متن دینی (کتاب مقدس) ناسازگار بودند. مانند کشفیاتی همچون خورشید مرکزی که با دیدگاه کلیسایی رایج مبنی بر مرکزیت زمین ناسازگار افتاد. تعارض پنهان در پیشفرضهایی بود که حرکت علوم تجربی بر آنها استوار می شد. این پیش فرضها البته لزوما مبناهای منطقی علم تجربی نبودند، ولی به هر روی، روحیه مناسب برای پیشبرد علم تجربی را فراهم آورده بودند. نگاه مادی به عالم و اعتقاد به خودبسندگی انسان در شناخت عالم از جمله این پیشفرضها بودند. بدون شک، اعتقاد به این پیشفرضها مقدمه ضروری مشارکت در علوم تجربی نیست، ولی آنچه که عملا رخ داد تاثیر اینگونه عقاید در ظهور و پیشبرد علم تجربی بود. به این ترتیب، سه گونه تعارض میان علم و دین قابل تصور است: تعارض گزاره های علمی و گزاره های دینی، و تعارض پیشفرضهایی که علوم ابتناء منطقی بر آنها دارند با گزاره هایی دینی، تعارض پیشفرضهایی که روحیه علمی را بنا یا تقویت می کنند با روحیه دینی. آنچه که عمدتا ذهن فیلسوفان و متکلمان را به خود مشغول داشته است مساله تعارض گزاره های علمی و دینی بوده است. در این میان، راههای گوناگونی برای رفع یا توضیح تعارض علم و دین پیموده شده است. فرض تعارض گزاره های علمی و دینی مبتنی بر آن است که اولا، علم واقع نماست و گزاره های دینی شناختاری (Cognitive) هستند و ثانیا، علم و دین در مواردی از موضوعاتی مشترک سخن می گویند. بر این اساس، هرگاه علم تجربی درباره موضوعی قضاوتی را عرضه کند که دین آن را نفی می کند و یا قضاوت دین متفاوت و غیرقابل جمع با قضاوت آن علم باشد; تعارض غیرقابل اجتناب خواهد بود. تعارض علم و دین به گونه ای دیگر نیز قابل تصویر است. تعارض به شکل فوق در خصوص گزاره های اخباری دینی قابل تصور است، اما گزاره های انشایی دینی که اهداف و غایاتی را برای انسان معرفی می کنند نیز ممکن است به شکلی در تعارض با علم واقع شوند و آن هنگامی است که آگاهیهای حاصل از دانش تجربی پیگیری آن هدف را نامقدور معرفی کند، در نتیجه وانهادن آن هدف در فرض اطمینان به آگاهی خاص علمی اجتناب ناپذیر خواهد بود و گونه دیگری از تعارض علم و دین رخ خواهد نمود. در علوم کاربردی همچون تعلیم و تربیت و مدیریت نیز ممکن است توصیه های علم و توصیه های دین نافی هم باشند و تعارض علم و دین پدید آید. ظهور چنین تعارضاتی منشا ارائه روشهایی برای رفع تعارض شده است. طرح «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » نیز می تواند یکی از این روشها باشد که در پی نتایج نظری و عملی برای از میان برداشتن تعارض علم و دین است. پیش از توضیح اینکه چگونه «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » رفع تعارض می کند نگاهی به دیگر شیوه های رفع تعارض می افکنیم.

روشهای مقابله با تعارض علم و دین

۱. تمایز قلمرو

از جمله راههایی که برای رفع تعارض از سوی اندیشمندان پیشنهاد شده است، تشکیک در پیشفرضهای تعارض است. برخی گفته اند موضوعات علم و دین به کلی از هم متمایزند. این روش از زمان گالیله سابقه دارد. طرح او مقتضی عقب نشینی دین در برابر علم به موازات پیشرفت علم بود; زیرا او قلمرو دین را جایی می دانست که دانش بشر به آن راه نیافته باشد. کانت با نقد عقل محض کوشید مسائل مربوط به مبدا جهان را از محدوده عقل نظری خارج کند و به این ترتیب مسائل دینی همچون خداشناسی را در قلمرو عقل عملی قابل بررسی بداند وی عقل نظری را در خصوص پدیدارهای زمانی و مکانی کارآمد یافت و مسائل علمی مربوط به امور محسوس را در قلمرو عقل نظری قابل بررسی معرفی کرد. به این شکل کانت حوزه بررسی دین و علم را کاملا از یکدیگر جدا نمود و راه را بر تعارض علم و دین بسته دید. «کارل بارت متاله پروتستان (۱۹۶۸-۱۸۸۶) که نماینده نامدار نوارتدکسی است، معتقد بود که الهیات و علم با موضوعات اساسا متفاوتی سروکار دارند، موضوع الهیات تجلی خداوند در مسیح است، و موضوع علم، جهان طبیعت ». «او با قاطعیت می گفت که خداوند همواره وجودی است «به کلی دیگر» (Wholly other) و پروردگاری متعال ( Trancsendent) است که فقط وقتی می توان او را شناخت که خواسته باشد خود را آشکار کند». در نظر بارت تمایز موضوع این دو حوزه موجب تفاوت روشهای آن دو است «الهیات با خداوند متعال و مرموز سروکار دارد و خداوند آن چنان بی شباهت به جهان عینی عرصه تحقیق علم است که روشهای یکسانی را نمی توان در هر دو حوزه به کار برد». چنانکه پیداست بارت در واقع پیشفرضهای تعارض علم و دین را انکار می کند: از سویی موضوع و قلمرو علم و دین را از یکدیگر متمایز می داند و از سویی دیگر ناگزیر گزاره های دینی (موجود در کتاب مقدس) را چنان تاویل می کند که آنها را غیرناظر به واقع طبیعی می شمارد.

۲. تمایز در هدف

یکی از مسایل مهمی که در تعیین رابطه علم و دین موثر واقع می شود تعیین هدف علم و هدف دین است. اگر هدف علم و دین هر دو تبیین باشد، رابطه را باید به گونه ای توضیح داد و اگر همچون ابزارانگاران علم را تبیین گر ندانیم بلکه پیش بینی و کنترل را وظیفه علم بدانیم و یا اگر دین را صرفا تنظیم کننده زندگی فردی و اجتماعی بشناسیم نه تبیین کننده امور واقع; آنگاه توضیح رابطه علم و دین دگرگون می شود. و بحث از تعارض علم و دین نیز چهره ای دیگر می یابد. اما تفاوت هدف فقط در تبیین کننده بودن یا نبودن نیست، بلکه ممکن است کسی قایل شود که علم و دین هر دو تبیین کننده اند، ولی هدف آن دو از تبیین یکی نیست; یعنی هر کدام «می کوشند بر مبنای روشها و غایات متفاوت، برای موضوعات واحد، انواع متفاوتی از تبیین را عرضه کنند. بنابراین رابطه میان علم و الهیات رابطه میان دو امر مکمل [خواهد بود]. در اینجا مکمل بودن به این معناست که تبیین های علمی و کلامی که ناظر به واقعه واحدی هستند. هر دو می توانند در ساحت مربوط به خود صادق و کامل باشند، اما روشها و غایات این دو مشغله با یکدیگر تفاوت فاحش دارند … مکمل دانستن علم و دین، این حسن مسلم را دارد که اطلاق ناصواب روشهای علمی بر موضوعات دینی و نیز تجاوز الهیات به حریم مسائل علمی را منتفی می کند». این تلقی از تفاوت غایات تبیین علمی و دینی متعلق به دونالدمک کی است، ولی همه کسانی که به تمایز هدف علم و دین توجه داده اند حضور گزاره هایی را که در ساحت علوم سخن می گویند، در متون دینی منتفی نمی دانند، لذا معتقدند: «اسلام در مورد حقایق خارجی اصالتا هیچ تعهدی به بیان حقایق عینی ندارد، مثلا اسلام نیامده که به ما بگوید یک درخت سیب چقدر باید میوه بدهد و شرایط میوه دادنش چیست … اینها به اسلام هیچ ربطی ندارد. اسلام برای هدایت بشر آمده و آنچه موجب سعادت او می شود». در این دیدگاه اسلام برای بیان مسایل علمی یا تاریخی نیامده است، ولی وقتی مطلبی را درباره این مسائل بیان داشت باید به آن اعتقاد ورزیم و در نتیجه هر نظری که مخالف نص قرآن و یا حدیث معتبر باشد مورد قبول نیست. چنانکه پیداست در این دیدگاه اگرچه صراحتا هدف علم و دین از یکدیگر متفاوت است ولی موضوعات مطرح در علم و متون دینی گاه مشترکند.

۳. تفاوت زبان علم و زبان دین

شرطهای تعارض دو گزاره را پیشتر گفتیم. آن شروط همه در فرضی تعارض را ممکن می سازند که گزاره علمی و گزاره دینی هر دو معنادار باشند. پوزیتیویستهای منطقی تعارض علم و دین را از ریشه می کنند، ولی البته به قیمت بی معنا کردن گزاره های دینی. اصل مشهور پوزیتیویستها اصل تحقیق پذیری است. بر طبق این اصل معنای هر گزاره در پرتو روش تحقیق آن فهمیده می شود و یگانه روش تحقیق معتبر روش تجربی است، این گزاره های تجربی هستند که امکان آزمودن آنها از طریق حس وجود دارد. لذا، هر گزاره دیگری (جز گزاره های توتولوژیک منطقی و ریاضی) را باید فاقد معنا شمرد. با استخدام این اصل درباره گزاره های متون دینی تکلیف گزاره هایی که ناظر به امور و اعیان قابل حس نیستند معلوم می شود. گزاره هایی که درباره خدا، نفس، فرشتگان و امثال آن سخن می گویند از نظر اصل تحقیق پذیری فاقد معناست، اما گزاره هایی که در متون دینی آمده اند و موضوع آنها امور قابل تجربه است،بنابراصل تحقیق پذیری، باید مورد ارزیابی تجربی قرار گیرند. البته فیلسوفان غربی به تناسب دیدگاههای خاصی که در باب مسیحیت داشته اند درباره این گونه گزاره ها آرای مختلفی دارند. فیلسوفان تحلیل زبانی قاعده ای دیگر را به جای قاعده تحقیق پذیری پیشنهاد کردند. در نزد آنان معنای هر گزاره را از طریق کاربرد آن می توان فهمید. به این ترتیب، کارکردهای متنوعی را برای زبان شناسایی کردند و قائل شدند که باید حیطه های مختلف زبانی را جدا از یکدیگر مورد بررسی قرار داد. یکی از این حیطه ها، قلمرو علم است که در آن قلمرو، درباره اعیان و روابط مشاهده پذیر سخن می رود و غایت آن اغلب پیش بینی حوادث طبیعی و مهار طبیعت است. حیطه های دیگری نیز با غایاتی دیگر وجود دارند، همچون حیطه زبان اخلاقی یا دینی. مثلا زبان دینی نوعا برای مقاصدی نظیر نیایش و کسب آرامش به کار می رود. خلاصه اینکه، در نزد طرفداران تحلیل کارکردی زبان، زبان علم یگانه زبان شناختاری است، ولی یگانه زبان معنادار نیست. درباره کارکردهای زبان دینی نظرات مختلفی ابراز شده است، ازجمله; برخی گزاره های دینی را متکفل بیان نوعی احساس دانسته اند و برخی دیگر افزون بر بیان احساس، وجود نوعی انگیزندگی را در این گزاره ها قایل شده اند. از جمله دیدگاههای مشهور در این زمینه نظر ریچارد بون بریث ویت فیلسوف انگلیسی معاصر است. وی معتقد است که کارکرد گزاره های دینی همچون کارکرد گزاره های اخلاقی است. در نظر وی گزاره های دینی و اخلاقی حکایت از توصیه و التزام به نحوه ای خاص از سلوک و رفتار دارند. در نتیجه صدق و کذب درباره گزاره های دینی بی معناست و اساسا حکایات و گزاره های دینی که در قالب داستان آمده اند بی آنکه نیازی به واقعی بودن داشته باشند مخاطبان خود را به سوی الگوی خاصی از زندگی دعوت و ترغیب می کنند و به این ترتیب در ترجیح یک دین بر دین دیگر معیار و ملاک، تشخیص صدق داستانهای یکی و کذب داستانهای دیگری نیست، بلکه ملاک برتر بودن یا نبودن نحوه سلوک و زندگی ای است که آن دین بدان ترغیب می کند و یا اگر نحوه زندگی مورد نظر دو دین یکسان باشد آنگاه معیار تشخیص میزان توفیق در برانگیختن انسانها به التزام به آن نحوه زندگی است. دیدگاههایی از این دست با فرق نهادن میان حیطه زبان دینی و زبان علمی از مشکل تعارض و بی معنایی گزاره های دینی می رهند. وجود گزاره های ناظر به وقایع خاص و افراد خاص تاریخی در قرآن اخباری بودن آن گزاره ها را اثبات می کند و وجود ساحتهای مشرک میان زبان دین و زبان عرفی یا زبان علمی را معلوم می سازد. مراجعه به محتوای متون مقدسی همچون قرآن شواهد بسیاری را برخلاف این دیدگاه به ما عرضه کند.

۴. راه حل ظنی دانستن یکی از طرفین تعارض

یکی از راههایی که برای رفع تعارض میان گزاره های دینی و علمی پیشنهاد شده این است که طرفین تعارض را بر این اساس که کدامیک یقینی هستند و کدام ظنی مورد سنجش قرار دهیم، آنگاه از طرفی که ظنی است به نفع طرف یقینی دست بشوییم. «در تعارض عقل قطعی با وحی ظنی، عقل قطعی مقدم است، چه اینکه در تعارض وحی قطعی با وحی ظنی و همچنین در تعارض عقل قطعی با عقل ظنی، در همه این موارد «قطعی » مقدم بر «ظنی » است; زیرا اعتبار دلیل ظنی و حجیت آن به استناد دلیل قطعی خواهد بود و اما دلیل قطعی خود ذاتا حجت و معتبر است و در ردیف اصلی قرار دارد که دلیل ظنی به آن اصل استناد پیدا می کند. بنابراین، دلیل ظنی همواره در طول دلیل قطعی واقع است نه در عرض آن و چون در عرض آن نمی باشد، توان معارضه را نیز نخواهد داشت. چون معارضه تنها در صورت هم عرض بودن دو دلیل است ». «گاهی مطلبی به طور قطعی در علم ثابت شده است; یعنی دلیل داریم که غیر از این محال است. در مقابلش ظاهر یک آیه یا روایتی خلاف است (ظاهر نه صریح) اینجا مطلب قطعی مقدم است; یعنی اینجا این مطلب قطعی قرینه می شود بر اینکه مفاد آیه آن چیزی که ما خیال می کردیم نیست; اما اگر صریح یک آیه مطلبی است و نظریه رایج علمی چیزی برخلاف آن را ثابت کرده است، شاهد بر این است که این مطلب علمی فرضیه ای است که دیر یا زود ابطال خواهد شد». این دیدگاه مبتنی بر آن است که علم و دین هر دو حداقل در پاره ای از موضوعات به نحو مشترک اظهارنظر کرده اند، به عبارت دیگر جدایی یکسره قلمرو را نمی پذیرد. این شیوه برای حل تعارض علی الاصول شیوه ای یکسویه است; زیرا پیشنهاد کنندگان این شیوه به خوبی واقفند که محصول علوم تجربی غالبا معرفتی یقینی نیست. و بر این نکته تصریح کرده اند: «دلیل عقلی قطعی جز در جهان بینی و فلسفه اولی و در ریاضی (بخش حساب و هندسه) به ندرت یافت می شود; زیرا تحقق آن در علوم تجربی همانند طبیعی و طب و … بسیار بعید است و حصول آن در علوم انسانی همانند جامعه شناسی و روانشناسی و … فوق العاده دشوار است ». «ضعیفترین شناخت، شناخت حسی و تجربی است و با آن هیچ قاعده کلی را نمی توان اثبات کرد. علاوه بر اینکه، روش علم استقرایی است و استقراء افاده یقین نمی کند. استقرای تام که امکان ندارد، استقرای ناقص هم افاده یقین نمی کند». با توجه به این حقیقت در می یابیم که در این طرح حل تعارض، هیچگاه و یا تقریبا هیچگاه گزاره علمی یقینی وجود ندارد و بنابراین، تنها فرض ترجیح یک طرف بر طرف دیگر مربوط به ترجیح گزاره های دینی یقینی است. در میان گزاره های دینی فقط مواردی که صریحند و یا به اصطلاح فقط نصوص دینی هستند می توان نسبت به مفاد آنها یقین داشت. پس، در مواردی که فرضا تعارضی میان یک ظهور و یک معرفت تجربی واقع شود نمی توان با استفاده از این شیوه یکی از طرفین تعارض را برتری داد. از سویی دیگر متون دینی اعم از نصوص و ظواهر در مواردی ظنی الصدور هستند و در نتیجه، حتی نصوصی که ظنی الصدور هستند نیز قابل ترجیح بر گزاره های علمی نخواهند بود. با این اوصاف مواردی که بتوان از این شیوه در رفع تعارض استفاده کرد بسیار نادر خواهد بود.

۵. شیوه ابزارانگاران در رفع تعارض

راه حلی که فیلسوفان تحلیل زبانی عرضه کردند بر پایه نفی شناختاری بودن زبان دین استوار بود و همین مقدار در برانداختن موضوع تعارض کفایت می کرد، البته این فیلسوفان درباره نظریه های علمی ابزارانگارند; یعنی نظریه ها را بیشتر «مفید» می دانند تا واقعی. یکی از شیوه های رفع تعارض که پیشینه ای دراز دارد این است که به نفی واقعی بودن نظریه های علمی رای دهند و آنها را ابزار مناسبی برای پیش بینی تلقی کنند. «اندریاس اوسیاندر (۱۵۵۲-۱۴۹۸) مقدمه ای بر کتاب دگرگونی های کوپرنیک نوشت و در آن کوشید تا این کتاب را برای جامعه علمی و متالهان کلیسا مطبوع و خوشایند سازد. او معتقد بود که نظریه خورشید مرکزی صرفا ابزاری مناسب برای پیش بینی حرکات اجرام آسمانی است و تفسیری منطبق بر واقع از علل حرکات اجرام سماوی نیست. اوسیاندر می خواست به این ترتیب نظریه خورشید مرکزی را فاقد مفاد و محتوایی ناظر به واقع معرفی کند و در نقطه مقابل کتاب مقدس را توصیف کننده واقعیت بشمارد تا دیگر تعارضی میان این دو قابل تصویر نباشد. انتقادهایی که به ابزارانگاران شده است مجموعه ای از مشکلات پیش روی این روش برای حل تعارض است.

«فایل پاورپوینت کامل علم دینی » شیوه ای دیگر در مقابله با تعارض

با توجه به اینکه راه حلهای گذشته نوعا با مشکلاتی مواجه هستند راه حل «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » مطرح شده است. راه حلهای تمایز قلمرو، هدف و زبان علم و دین مستلزم ممنوع داشتن اخذ ظواهر کثیری از گزاره های دینی است. این با شواهد درونی متون دینی مانند قرآن سازگار نمی آید. از سویی دیگر به لحاظ تاریخی روشن است که نحوه مواجهه و تفسیر معصومین (ع) با قرآن مخالف این نگرش است. از این روست که مؤمنان اگرچه وجود تعابیر کنایی و استعاری در متون دینی را می پذیرند و در نتیجه در مواردی از ظاهر واقعگوی گزاره های دینی صرف نظر می کنند و معانی اخلاقی و انشائی از آن گزاره ها می فهمند، در عین حال بسیاری از گزاره های دینی را ناظر به امر واقع می دانند و معانی حقیقی موضوعات این گزاره ها را مراد جدی خداوند می دانند. البته، مرز قاطعی برای تعیین موارد استعمال زبان عرفی ناظر به واقع و زبان غیرشناختاری وجود ندارد، ولی به هر روی، مؤمنان غالبا جز در مواردی خاص ظاهر واقعگوی گزاره ها را مضمون آنها می شمارند. در نقطه مقابل، ابزارگرایی افراطی نیز با مشکلی مشابه مواجه است، چرا که گزاره ها ونظریات علمی واجد دعاوی معرفتی هستند و ناظر به واقع سخن می گویند اگرچه واقع نمایی نظریه، امری خالص و قاطع نیست. «علم و دین علی رغم تفاوتهایی که در زبان دارند در بدهکاری به حقیقت و یک اشتیاق به شناخت مشترکند. پرسشهایی که در هر یک از این دو حوزه طرح می شود از بن و ریشه متفاوت است، ولی هر دو دعاوی معرفتی دارند و هر دو در قصد و برخورد خویش اصالت واقعی اند… از وظیفه ارزیابی دعاوی معرفتی دین نمی توان طفره رفت ». راه حلی که ترجیح جانب قطعی بر جانب ظنی تعارض را پیشنهاد می کند نیز با مشکلاتی مواجه است که پیشتر بدان اشاره شد و در آینده نیز وضوح بیشتری خواهد یافت. به سبب وجود چنین انتقاداتی ظهور این فکر که اگر بتوان علمی را با استفاده از منابع دینی سامان داد لاجرم از تعارض با دین در امان خواهد بود چندان غیرمنتظره نیست. احتمال تحقق چنین علمی شاید وقتی بیشتر می شود که به حوزه علوم انسانی تجربی وارد می شویم. علوم انسانی تجربی رابت بیشتری با ایدئولوژی ها دارند و موضوعات مورد مطالعه آنها مورد توجه و عنایت متون دینی نیز بوده است. علوم انسانی در کسب چهره علم تجربی ایده ئال به گونه علوم طبیعی توفیق نداشته اند. این علوم واجد مضامینی هستند که گاه به وضوح با تلقی های سنتی درباره انسان ناسازگار می افتد و حساسیت مؤمنان را برمی انگیزد. مجموعه این عوامل موجب می شود تا مؤمنانی که به حضور قهری و نفوذ دامن گیر علم در عرصه حیات بشری واقفند به مطالعه امکان «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » روی آورند. در برابر این رویکرد سؤالاتی مطرح است که بدون پاسخ آنها چنین مدعایی در ابهام فرو خواهد رفت. نخستین پرسشی که در برابر مدعیان «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » مطرح می شود این است که: مقصود از علم در «فایل پاورپوینت کامل علم دینی » چیست؟ چنانکه قبلا گفتیم برخی علم را به معنای هر معرفت یقینی گرفته اند و در نتیجه دغدغه روش تحصیل آن را نداشته اند. لذا، معتقدند می توان علمی فراهم آورد که پاره هایی از آن به روش تجربی حاصل آید و پاره هایی دیگر از فلسفه و دین. برای نمونه برخی از اندیشمندان معتقدند «که شناختن پدیده های نفسانی داخل در موضوع علم روانشناسی است; چرا که علم منحصر نیست به آنچه که از طریق تجربه حسی ثابت می شود; بلکه، این کاملا امکان پذیر است که از راههای دیگری غیر از تجربه حسی نیز اعتقاد یقینی و جزم به حقایق و واقعیت های موجود و ویژگیها و خصوصیت وجودی آنها حاصل شود و اعتقاد یقینی، از هر طریقی که حاصل شود، علم است، خواه از راه تجربه حسی و یا از هر طریق دیگری ». علم مورد نظر در این اظهارنظر مرادف است با «مطلق آگاهی » البته به شرط یقینی بودن که در برابر [Knowledge] انگلیسی و [Wissenschafd ] آلمانی واقع می شود. این استعمال واژه علم با آنچه که در زبان انگلیسی [Science] گفته می شود فرق دارد و چنانکه می دانیم امروز از ترکیبی همچون «علم روانشناسی » یکی از انواع [Science] اراده می شود. حال، اگر بپذیریم که فراهم آوردن دانشی ترکیبی با استفاده از منابع و روشهای معرفتی مختلف عملی باشد آیا در نهایت باید نتیجه کار را به یک روش تحقیق بسپاریم تا به ارزیابی صحت و سقم نتیجه بپردازد؟ برای مثال اگر معرفتی درباره انسان را از متنی دینی اخذ کنیم و آنگاه آن را به یک شناخت علمی ضمیمه کنیم آیا اعتبار نتیجه را از صرف درستی صورت منطقی استدلال می توانیم استنتاج کنیم؟ در پاسخ به این سؤال برخی معتقدند «وقتی یک اندیشه (صرف نظر از قلمروی که از آن نشات گرفته) در شاخه خاصی از معرفت به کار گرفته می شود آن اندیشه باید اعتبار خود را از مطابقت با روش شناسی آن شاخه از معرفت کسب کند». پس مثلا در علم (Science) آنچه اهمیت دارد روش علمی است. اگر این دیدگاه را بپذیریم باید همواره محصول به دست آمده از ترکیب معارف گوناگون را به دست سنجش یک روش معرفتی بسپاریم تا بتوانیم آن را معتبر قلمداد کنیم. مثلا اگر گزاره های دینی و فلسفی را در هم آمیزیم نتیجه نهایی را باید مورد ارزیابی مجدد فلسفی یا دینی قرار دهیم مگر آنکه یکی از دو روش، دیگری را به طور کلی مورد تصویب قرار داده باشد. مثلا بنابر بعضی انظار از آنجا که دین یافته های قطعی عقل را تصویب می کند روش عقلی در درون روش دینی جای می گیرد و یکی از اجزاء آن می شود، ولی در همین مورد اگر اعتبار نتیجه نهایی را از دیدگاه فلسفی خواسته باشیم لازم است که آن را به دست سنجش فلسفی بسپاریم. حال، اگر این دیدگاه را نپذیریم و قایل شویم که استفاده از روش تلفیقی (عقل، تجربه، دین) همینکه برای ما یقین حاصل کند کافی است با این پرسش مواجهیم که نتیجه به دست آمده به چه کار می آید؟ در پاسخ باید گفت اولا حس کنجکاوی ما را ارضاء می کند، ثانیا در عمل جهتگیریهای خاصی را اقتضاء خواهد کرد و ثالثا نه آگاهی به دست آمده در تعارض با آموزه های دینی است و نه جهتگیریهای آن با دین متعارض است. اگر به این مقدار قانع باشیم; یعنی توقع ما از علم ارضاء حس کنجکاوی و اثرگذاری در جهتگیریها به نحوی نامتعارض با دین باشد، البته، مشکلی نخواهیم داشت، ولی اگر بخواهیم از معرفت خویش برای پیش بینی حوادث و کنترل امور بهره گیریم آنگاه نمی توانیم به این نتیجه راضی شویم. پیش بینی و کنترل از علم (علم تجربی) برآمدنی است و یک آگاهی برای آنکه در علم تجربی پذیرفته شود باید به آزمون تجربی سپرده شود; به عبارت دیگر پیروی از روش علوم تجربی مبدا اصلی اعتبار علمی است. هر آگاهی برای آنکه عینی باشد و بتوان از آن انتظار نتایج عملی در پیش بینی و کنترل داشت; باید بتواند به محک آزمون سپرده شود. «اصلی هست که عینیت علم را حفظ می کند; گرچه در کار علم فرضیه ها و نظریه ها را می توان آزادانه ابداع و پیشنهاد کرد، اما هنگامی پذیرفته می شوند و به نظام معرفت علمی راه می یابند که به محک انتقاد بخورند و از آن سربلند بیرون بیایند. یکی از شیوه های انتقاد آزمودن نتای