خرید و دانلود فایل ورد کامل پاورپوینت فلسفه و کلام

بخشی از متن فایل ورد کامل پاورپوینت فلسفه و کلام :

Normal
۰

false
false
false
EN-USX-NONEAR-SA












MicrosoftInternetExplorer4

علت غایی از دیدگاه حکمای اسلامی

قسمت دوم)

مقاله
حاضر قسمت دوم از مقاله “علت غایی از دیدگاه حکمای اسلامی ” است که در
شماره پیشین این نشریه در بحث آن وارد گشتیم ; اینک به بررسی سرفصلهای دیگری در
این زمینه می پردازیم:

اشکالات مطرح شده پیرامون نظریه غائیت:

۱-
غایت یعنی آن که کار برای او صورت می گیرد “ما یسکن لدیه” ; لذا اگر
چیزی آخر نداشته باشد، غایت هم نمی تواند داشته باشد و ما در طبیعت چیزهایی داریم
که انتها ندارد. خود حکما قایل به حرکت فلکند که انتها ندارد.

قدما قایل
به مبدا شعوری و ارادی در حرکت فلک بودند. شیخ الرئیس می گوید: حرکت فلک یک حرکت
واحد است و دارای غایت واحد. سؤالی که مطرح می شود این است که غایت این حرکت چیست؟
یکی از قویترین اشکالات مخالفین نظریه علت غایی همین حرکت فلک بوده است. گفته اند
جز تکرار مکررات چیزی نیست و در واقع هیچ غایتی وجود ندارد.

در باب
افلاک فرضیه این بود که افلاک دارای نفوسند و موجوداتی هستند شاعر و مدرک و از
حرکت خود غایتی در نظر دارند. در اینجا دو غایت را منظور می کنند:

الف) یکی
غایات خود نفوس است. آیا این نفوس از این حرکت به کمالی نایل می شوند؟ می گویند که
حرکت آنها، یک نوع حرکت عاشقانه است. این حرکات باعث تجدید کمالات و تجدید اشراقات
از ناحیه عقول است.

ب) غایت
دیگر انفتاح باب خیرات بر عالم کون و فساد از طریق همین حرکت فلک است. اگر حرکت
نباشد دیگر در عالم هیچ تغییری نخواهد بود; بلکه یک رکود دائم حکمفرما خواهد بود.
در صورتی که به علت حرکت، امکانات نامتناهی این موجودات می تواند به فعلیت و کمال
برسد. ^(۱)

عبارت
شیخ الرئیس در الهیات در زمینه پاسخ به اشکال مطرح شده چنین است: ” و اما
الحرکه الذاهبه الی غیر النهایه فانها واحده بالاتصال کما علمت فی الطبیعیات. و
ایضا فان الغرض فی تلک الحرکه لیس هو نفس الحرکه بما هی هذه الحرکه، بل الغرض هناک
الدوام الذی نصفه بعده و هذا الدوام معنی واحد الا انه متعلق الوجود باشیاء لنسلم
ان عددها بغیر نهایه.” ^(۲)

۲) اشکال
دیگر در مورد کون و فساد است. کون غایت فساد است یا عکس آن؟ غایت اینها چیست؟ به
تعبیر دیگر اشکال موت و حیات است. اصل اشکال این است که می گویند فساد که
نمی تواند غایت کون باشد یا عدم که نمی تواند هدف حیات باشد. اگر بگوییم غایت کون
بعدی پس از این فساد است باز نقل کلام می کنیم به آن ; آن هم که فاسد می شود…;
غایت منتهی به غایت می شود و به ما یسکن لدیه نمی انجامد.

شیخ در
جواب این اشکال سه پاسخ می دهد:

الف –
جواب اول شیخ این است که طبع الکل هدفش فرد و کثرت نیست; بلکه هدفش ابقای نوع است;
در ماورای طبیعت، نوع را با فرد می توان حفظ کرد ولی در طبیعت نمی شود با فرد، نوع
را حفظ کرد بلکه باید افراد، متعاقب یکدیگر بیایند. پس فرد مقدمه است برای نوع;
یعنی از باب ضروری قسم اول از سه قسم امر ضروری سابق الذکر است. پس غایت که وجود
نوع است حاصل است و آن غایت دیگر غایت دیگری نمی خواهد.

ب – جواب
دیگر این است که ممکن است کسی بگوید غایت ،” لاتناهی افراد” است. غایت
این است که طبیعت آنقدر که استعداد دارد صورت افراد را بپذیرد، آن صور ایجاد شوند.
به این معنی همه این افراد در عرض هم و هم هدفند. هدف افاضه وج