خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل روانشناسی اسلامی؛ موضوع علم روانشناسی و حدود آن از دیدگاه ارسطو و ابن سینا

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل روانشناسی اسلامی؛ موضوع علم روانشناسی و حدود آن از دیدگاه ارسطو و ابن سینا :

از دیدگاه منطق و فلسفه، این مساله روشن است که شناخت حقیقی هر علمی از علوم معتبر ممکن نیست مگر این که قبلا موضوع و حدودآن معین گردد. مثلا علم شیمی بحث می کند از خواص اجسام و ترکیب آنها و علم نجوم که مورد مطالعه آن علم به حرکات اجرام آسمانی است و… حال این سوال پیش می آید که موضوع علم روانشناسی چیست؟ و علم روانشناسی پیرامون چه چیزی بحث می کند؟

این حقیقت مسلم است که از نفس هر انسانی اعمالی، ظاهر و پدیدمی آید مثلا گاهی نفس انسانها پر از امید است، آرزوها و امیدهای گوناگون و وسیعی سراسر نفس انسان ها را تحت سیطره خود قرارمی دهد و گاهی یاس و ناامیدی به جای لذات و امیدها، نفوس انسانها را احاطه می کند. پس انسانها از لذتی به امیدها ولذت ها به سوی ناامیدی ها و از رغبت و میل به سوی عاطفه و…حرکت کرده، لذت ها تبدیل به یاس می گردند و گاهی نیز به عکس جریان پیدا می کند.

بدیهی است که انسانها این حالات نفس را ادراک کرده و چه بسا این احساسات و عواطف در اعتقادات انسانها تاثیر مثبت و یا منفی می گذارند.

پس ما در نفس خود احساس عواطف و ادراک معانی می کنیم و به دنبال آن حکم کردن و تعقل و اراده به وجود می آید، این حالات برای انسانها در طول زندگانی ممتد خویش پیش می آید و روشن است که این صفات نفسی از حوادث داخلی و ذاتی هر انسانی است که درمرحله نخست جز شخص صاحب احساسات و عواطف و ادراک، آنها را درک نمی کند و این به عکس ظواهر و اعمال طبیعی است که در عالم خارج، همواره رخ می دهد از قبیل تاثیر حرارت در اشیاء خارجی وذوب شدن آهن و مس و روی و غیر آن در اثر حرارت و هم چنین حالات پیدا شده در اعضاء و جوارح انسانها و همه موجودات زنده حالت باطنی و درونی نداشته و قابل درک به حواس ظاهر از قبیل دیدن وشنیدن و لمس کردن و… می باشند بخلاف ادراک نفس از طرف یک فردانسانی که در مرحله پیدایش اولیه جز صاحب احساس درونی، آنهارا به طور مستقیم درک نمی کند و هرگز قابل لمس و چشیدن و دیدن نیست.

یک دانشمند غربی به نام «ارنست ماخ »(۱۸۳۸ – ۱۹۱۶م) در این باره چنین اظهارنظر می کند: ^(۱)

«حوادث پیدا شده برای هر نفسی همان حادثه ای است که به طور مستقیم جز شخص صاحب این خانه آن رادرک نمی کند. مثل این که عالم نفس انسانها قفل زده شده و هیچ فردی به داخل آن از خارج نفوذ نمی کند به این ترتیب هر انسانی به صورت طبیعی قدرت ندارد آنچه در نفس غیر خودش موجود است،بشناسد مگر به برخی از اشارات خارجی که روحیات داخلی انسانهارا تفسیر و توجیه می کند و در نتیجه موجب علم انسان به نفسانیات دیگران می گردد.

پس خلاصه کلام این که ظواهر پیدا شده از نفس یک انسانی، ظواهرداخلی آن انسان خاص بوده ابتداء دیگران در احساس آنها دخالتی نداشته، آنها را درک نمی کنند مثل این که درب های داخلی انسانهابه سوی غیر شخص صاحب ادراک بسته شده پس اوست که تنها در رنج وامید و لذت و سایر امیال و افعال درونی خود ابتداء احساس می کند و دلیل وجود آن نیز در باطن انسان همان احساس و شعور وادراک آنها می باشد و در حقیقت وجود این احساس با وجود نفس صاحب احساس یک وجود بوده و شی واحد محسوب می گردند».

سوال و پاسخ

حال این سوال مهم و اساسی مطرح می گردد که ویژگیهای این حالات نفسانی درونی انسانها کدام می باشد؟ تا بتوانیم حالات درونی نفسانی را از غیر آنها تمیز بدهیم؟

پاسخ این است که ظواهر نفس و ادراکات مستقیم آن دو ویژگی دارد: ویژگی اول این است که حوادث نفس و ظواهر آن، زمانی است نه مکانی. یعنی عواطف و افکار و ادراکات انسانها، محل خاصی ندارند یعنی دارای حجم نبوده، ممکن نیست آنها را به نقاط واشکال هندسی برگردانیم.

مولف کتاب «علم النفس »; «جمیل صلیبا» دراین باره چنین می نویسد: ^(۲)

«الظواهر النفسیه زمانیه لا مکانیه و معنی ذلک انه لا محل للعواطف و الافکار و الذکریات ای لیس لها حجم و لایمکن ارجائها الی نقاط و اشکال هندسیه ». «حوادث نفس دارای زمان است نه مکان یعنی محل خاصی برای عواطف و افکار و ادراکات انسانها وجود ندارد. یعنی دارای حجم نیستند و ممکن نیست آنهارا به نقاط و اشکال هندسی برگردانیم…».

سپس اضافه می کند «آیا این حوادث نفس در طرف راست یاس وناامیدی قرار دارند؟ ! یا در طرف چپ آرزو و امید؟! مسلما نه،بلکه آنچه در اعمال و حوادث نفس متصور است، این که آنها تنهادر بستر زمان جریان دارند.

اگر سوال شود که آیا این حوادث نفس متصل به بدن و جسم هستند؟!

در پاسخ آن می گوئیم : البته قانون دقیقی در علم فیزیک وجوددارد که مقارنت و هماهنگی بین ظواهر نفس و ظواهر فیزیکی را بایکدیگر دقیقا معین می نماید و با وجود این ما منکر رابطه اساسی بین مغز و فکر نیستیم…».

ویژگی دوم:

حوادث نفسانی این است که این حوادث از قبیل کیفیات هستند نه از قبیل کمیات یعنی اینها حالاتی هستند که به نفس انسانها عارض می شوند و انسانهای صاحب این حالات، آنها را درک می نمایند که درباطن آنان موجود بوده، ق