خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی شروح شرایع الاسلام

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی شروح شرایع الاسلام – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی شروح شرایع الاسلام شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی شروح شرایع الاسلام:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی شروح شرایع الاسلام به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی شروح شرایع الاسلام به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی شروح شرایع الاسلام با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی شروح شرایع الاسلام با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی شروح شرایع الاسلام با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی شروح شرایع الاسلام را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کتابشناسی شروح شرایع الاسلام :

فقیه پرآوازه و متفکر بلندپایه شیعه ابوالقاسم نجم الدین جعفربن حسن بن یحیی بن حسن بن سعید هذلی حلی

(۶۰۲-۶۷۶

ق)، مشهور به «محقق » و «صاحب شرایع » شخصیتی است درخشان در قاموس پیشوایان شیعه که ستایش

بزرگی و جلالت وی در این مختصرنگنجد و کتابی مفصل را می طلبد

. ^(۱)

دانشمندان و تراجم نگاران شیعه و سنی در توصیف عظمت وی داد سخن داده و صفحات بسیار در پیرامون وی نگاشته اند

.

علامه فقید مرحوم میرزا محمد علی مدرس خیابانی گوید

:

«…

از مفاخر علمای امامیه قرن هفتم هجرت که بسیار جلیل القدر و عظیم الشان ورئیس العلما و فقیه الحکما و بدرالعرفا

و وارث علوم ائمه هدی: بوده و تبحر او درتمامی علوم متنوعه دینیه و تمهروی در شعر و انشا و فنون ادب و تحقیق و

وثاقت وتدقیق و فصاحت و جامعیت فضائل نفسانیه و مکارم اخلاق کمالیه کالشمس فی رابعه النهار واضح و آشکار و شهره

آفاق و محقق علی الاطلاق می باشد، که در مضمارمسابقت گوی این مکرمت را از دیگران ربوده… و بسیار سریع

الاستحضار و در اثبات مطالب حقه غامضه اصلیه و فرعیه و ریاضیه و عقلیه و نقلیه ابصر و در حل مشکلات علمیه افطن

اهل عصر بوده است و بالجمله در میان علمای شیعه آفتابی است درخشان که اشراقات انوار علمیه اش نورافکن تمامی بلاد

اسلامی گردیده است

…». ^(۲)

کتابها و آثارش که قرنهای متمادی است در آسمان علم و دانش خوش می درخشد،عبارتند از

:

۱-

المسلک فی اصول الدین ۲- الکهنه یا النکهه یا اللهنه فی المنطق ۳- معارج الاصول ۴- نهج الوصول الی علم الاصول

5-

شرح نکت النهایه ۶- شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام ۷- مختصر النافع ۸- المعتبر فی شرح المختصر ۹

–

استحباب التیاسر لاهل العراق ۱۰- مختصر المراسم (مراسم تالیف سلاردیلمی و در فقه است). ۱۱- تلخیص

الفهرست(فهرست تالیف شیخ طوسی و در طبقات رجال است) ۱۲- المسائل العزیه ۱۳- المسائل المصریه ۱۴- دیوان شعر

. ^(۳)

از آن میان کتاب شرایع در میان کتابهای فقهی شیعه از شهرت و درخشندگی خاصی برخوردار است. این کتاب یکی از

برترین، ارزنده ترین و جامعترین کتابهای فقهی امامیه است که از بدو تالیف تاکنون هماره محور تدریس و تحصیل و

عنوان درس خارج استدلالی اساطین حوزه های علمیه بوده و از زمان مؤلف تا این هنگام بارها و بارها بر آن حاشیه،تعلیقه،

شرح و ترجمه به زبانهای گوناگون (فارسی، اردو، ترکی، روسی، فرانسوی و احتمالاانگلیسی) نوشته شده است

.

مؤلف خود کتاب الشرایع را به نام «النافع فی مختصر الشرایع » یا «المختصر النافع »تلخیص و سپس به اسم «المعتبر فی

شرح المختصر» شرح نمود، که مختصر النافع نیز بارهامورد شرح فقهای شیعه قرار گرفته است

. ^(۴)

و اینها همه به دلیل

چند ویژگی کتاب است

:

۱-

تبویب بی نظیر کتاب: تا پیش از زمان محقق، کتابهای فقیه از نظم خاصی پیروی نمی کرد و ابواب عبادات و معاملات

همه درهم آمیخته بود، که نمونه اش «مقنعه » شیخ مفید(م ۴۱۳ق) است. اما محقق با تدوین شرایع فقه را نظمی خاص

بخشید و آن را به چهار بخش:عبادات، عقود، ایقاعات و احکام مرتب ساخت. «زیرا بحثهای علم فقه یا به امور دنیا تعلق دارد

و یا به امور آخرت; اگر به امور اخروی تعلق داشته باشد «عبادات » است و اگر به اموردنیوی مربوط باشد از دو حال خارج

نیست: یا به عبارت نیازمند نیست که آن را «احکام »می نامند. مانند: میراث، قصاص و دیات. و اگر محتاج به عبارت باشد

از دو حالت خارج نیست: یا نیاز به دو طرف دارد و یا یک طرف کفایت می کند. اگر دومی باشد «ایقاعات »است مانند: طلاق

و عتق. و چنانچه اولی باشد «عقود» نامیده می شود. مانند: معاملات ونکاح

». ^(۵)

از این روش از آن زمان تاکنون در تمام کتابهای فقهی پیروی می گردد

.

۲-

ترتیب احکام: محقق حلی در بیان مسائل شرعی شیوه ای خاص برگزیده یعنی ابتداواجبات احکام، سپس مستحبات،

و پس از آن مکروهات و در پایان محرمات را ذکر کرده است

.

۳-

کثرت فروعات: شرایع الاسلام دربرگیرنده مسایل بسیار فقهی و خلاصه «نهایه » شیخ طوسی (که عبارات آن مضامین

روایات است) و «مبسوط » و «خلاف » شیخ (که همانند کتب فقهی عامه در جمع فروع) است و همین سبب توجه بیش از

حد فقها و دانشمندان در طی قرون و اعصار بدین کتاب شده است

. ^(۶)

۴-

نثر زیبا و دلپذیر: قلم استوار، زیبایی کلام، اسلوب واحد، کمی الفاظ و کثرت معانی ازویژگیهای دیگر این کتاب است

.

۵-

جامع ابواب فقه: شرایع دربرگیرنده تمام ابواب فقه از طهارت تا دیات است و کمترمساله فقهی است که در این کتاب

بی مانند نیامده باشد

.

اینها همه انگیزه آن شد که این کتاب رایجترین و استوارترین متن فقه امامیه قرار گیرد،که به یمن شرح و تفسیر آن از

زمانهای دور تاکنون مجموعه ای گرانبها از تراث فقهی شیعه در دسترس ما قرار گرفته است

.

شرحهای این کتاب (که به گونه های مختلف مانند: شرح آمیخته با متن (مزجی)، تعلیقه وقال – اقول بوده) دو قسم اند

:

۱-

شرحهایی که نام خاصی ندارند و به نام «شرح شرایع الاسلام » معروفند

. ^(۷)

۲-

شروحی که عناوین خاصی دارند. معروفترین آنها عبارتند از: مسالک، مدارک،جواهر، مطالع الانوار و مصباح الفقیه و

هدایه الانام

.

مقاله ای که در پیش روی شماست با استفاده از مصادر فراوان درصدد معرفی شروح قسم دوم و توصیف و یادکرد

نسخه های خطی و چاپی آنها برآمده است

.

امید است که این نوشتار گامی کوتاه در جهت آشنایی دانشوران و اندیشمندان با برخی از تراث فقهی شیعه و کوششهای

فقهای امامیه در راه اعتلای فقه شیعی بوده باشد

.

۱.

ء ادله الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

علامه شیخ محمدرضا غراوی نجفی

مؤلف تنها دو کتاب ظهار و صلوه شرایع را شرح نموده است

.

الذریعه، ۱/۴۰۲

۲.

اساس الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

علامه شیخ محمد حسن بن مولی محمد جعفر شریعتمدار استرآبادی تهرانی (م ۱۳۱۸ق

)

آقا بزرگ تهرانی چهار جلد از آن را به این شرح دیده است

:

ج ۱- مواقیت، بحث مواسعه و مضایقه و مبحث قبله

ج ۲- وقف، صوم، ضمان، برخی فروع نکاح و رضاع (در ابتدایش اجازه شیخ راضی نجفی به مؤلف دیده می شود

).

ج ۳- قضاء و شهادات (اجازه علامه شیخ مشکور حولاوی به نویسنده در آغاز کتاب مندرج است

.)

ج ۴- غصب، اجاره، بیع صرف و خیارات

.

الذریعه، ۲/۴

.

۳.

الاتقاط فی الفقه

علامه بزرگ آیت الله العظمی حاج میرزا حبیب الله رشتی (۱۲۳۴-۱۳۱۲ق

)

از این کتاب شریف، از ابتدای طهارت تا آخر عبادات در چند جلد بزرگ برآمده و ازمعاملات، کتابهای اجاره و قضا و

غصب به چاپ رسیده و رهن و وقف و احیاء موات و صیدو ذباحه آن در کتابخانه حسینیه شوشتریهای نجف موجود است

.

الذریعه ۱/۲۸۵-۲۸۶

۴.

انوار الفقاهه

شیخ دخیل بن شیخ محمد حچامی نجفی (م ۱۳۰۵ق

)

این کتاب شرح شرایع و توضیح و تبیین بخش عبادات آن در چندین مجلد است. (احتمالاشرح کتاب صلوه، صوم، حج،

بوده است

).

الذریعه، ۲/۴۳۷

.

۵.

ایضاح ترددات شرایع الاسلام

از: نجم الدین جعفربن الزهدری حلی

مسائلی را که محقق در شرایع با تردید مطرح نموده و در آنها فتوا نداده است، در این کتاب با استدلال بررسی شده و

گفتار فقهای مشهور را با نقد و بررسی توضیح می دهد

.

نسخه خطی آن به ش ۵۱۷۷ در کتابخانه آیت الله مرعشی موجود است

.

فهرست کتابخانه، ج ۱۳، ص ۳۸۳

.

این کتاب در قم به چاپ رسیده است

.

۶.

ایضاح الکلام فی شرح شرایع الاسلام ایضاح الاحکام

علامه شیخ حسین بن مولی محمدعلی اعسم نجفی – شاگرد صاحب ریاض -آقابزرگ تهرانی جلد اولش – شرح کتاب

طهارت – را دیده و ظاهرا جلد دومینش نیز درشرح کتاب صلوه نگاشته بوده است

.

الذریعه، ۲/۴۹۷-۴۹۸نسخه خطی آن به ش ۲۲۴۲ در کتابخانه آستان قدس رضوی و به ش ۶۸۹۲ در کتابخانه مرکزی

دانشگاه تهران موجود است

.

فهرست الفبایی کتابخانه آستان قدس: ۷۹ و فهرست دانشگاه ۱۶/۳۹۰

۷.

بحرالحقایق

علامه فقیه آیت الله میرزا ابوالقاسم بن محمدتقی اردوبادی (م ۱۳۳۳ق) – پدر علامه میرزا محمد علی غروی اردوبادی

این کتاب شرح باب طهارت بوده و در کتابخانه مولی علیمحمد نجف آبادی – نجف – بوده است

.

الذریعه، ۱۶/۲۸۲

۸.

بحرالحقایق

عبدالصمد همدانی

نسخه خطی آن در کتابخانه مجلس شورای اسلامی به ش ۵۹۱۶ موجود است

.

رک: فهرست کتابخانه ۱۷/۳۰۳-۳۰۵

.

۹.

بدایع الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

میرزا محمدبن سلیمان تنکابنی (۱۲۳۵-۱۳۰۲ق) – نویسنده کتابهای بسیار -بنا به گفته مؤلف فقیه: «[این کتاب مشتمل

است بر ذکر اقوال و بیان استدلال و حق درمقال والی الان – ۱۲۹۰ق – هفده مجلد نگاشته شده [است]. تفصیل آن عبارت

است از: شرح بخشهای: طهارت، صلات، زکات، خمس، صوم، متاجر، قضاء، غصب و صید و ذباحه. و هرمجلد تقریبا هفت

هزار بیت است

.

قصص العلماء، ۸۵

.

۱۰.

بدایع الاسلام فی شرح شرایع الاسلام

میرزا محمدحسن بن حاج ملاعلی علیاری تبریزی (۱۲۶۶-۱۳۵۸ق

)

مقدمه بهجه الآمال /ح (ص ۸

).

۱۱.

براهین الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

سید ابوالحسن بن هادی حسینی تنکابنی (ح ۱۲۲۲- ۱۲۸۶ق) – از شاگردان صاحب جواهر و صاحب ضوابط

اصل کتاب در کتابخانه مدرسه آیت الله العظمی بروجردی – نجف – موجود است

.

دلیل المخطوطات، ۸، بزرگان رامسر ۲۲-۲۳

۱۲.

البرهان الساطع للانام فی شرح شرایع الاسلام

شیخ محمد جوادبن شیخ حسن حارثی عاملی نجفی

پایان تالیف: ربیع الثانی ۱۲۳۶ق این کتاب شرح استدلالی مفصلی با عناوین «قوله – قوله »، با نقل گفتار فقها و رد و نقد

بسیار است

.

علامه تهرانی جلد اول کتاب را که شرح برخی مباحث طهارت بوده، در مجلدی بزرگ به خط مؤلف – همراه با تقریظ

شیخ قاسم محیی الدین نجفی (م ۱۲۳۷ق) – مشاهده کرده است

.

الذریعه، ۳/۹۵-۹۶

.

نسخه اصل آن در کتابخانه آیت الله مرعشی به ش ۳۹۵۰ موجود است

.

فهرست کتابخانه مرعشی ۱۰/۳۳۴

۱۳.

تحقیق دلائل الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

علامه فقیه شیخ مشکوربن محمد جواد حولاوی نجفی (م ۱۳۵۳ق

)

این کتاب شرح گسترده ای بوده و از آن مباحث صلاه، زکاه و منجزات مریض برآمده است

.

الذریعه، ۳/۴۸۳ و ج ۱۳، ص ۳۲۸

نسخه خطی آن (شامل مقدمات نماز و منجزات مریض) در کتابخانه مرحوم آیت الله مرعشی به ش ۶۴۱۱ موجود است

.

فهرست کتابخانه مرعشی، ۱۷/۱۸

۱۴.

تحلیل الکلام فی شرح شرایع الاسلام

حاج شیخ راضی تبریزی (۱۳۲۵-۱۴۰۹ق) این کتاب شرح «کتاب القضاء» شرایع بوده ودر قم به چاپ رسیده است

.

۱۵

تشریح الاحکام

این کتاب شرح فصل «میراث » شرایع بوده و به زبان اردو به چاپ رسیده است

.

الذریعه، ۴/۱۸۵

۱۶.

تقریر المرام فی شرح شرایع الاسلام

مولی محمدعلی بن مولی حسین شوشتری

آقا بزرگ تهرانی جلد اولین کتاب را که شرح مزجی «طهارت » تا پایان احکام اموات وبسیار گسترده بوده در کتابخانه

سید آقا شوشتری در نجف مشاهده کرده است

.

الذریعه، ۴/۳۶۶

۱۷.

تنقیح الکلام فی شرح شرایع الاسلام

شیخ حسین عصامی نجفی – معاصر صاحب جواهر (م ۱۲۶۶ق) -الذریعه ، ۴/۴۶۴

۱۸.

توضیح الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

شیخ احمد بن رجب بغدادی (م بعد از ۱۱۶۶ ق

)

نسخه اصل اولین جلد آن – که شرح کتاب اجاره تا پایان عتق است – در کتابخانه شیخ مشکور حولاوی (م ۱۳۵۳ق) بوده

است

.

الذریعه، ۴/۴۸۹-۴۹۰

۱۹.

توضیح الکلام فی شرح شرایع الاسلام

علامه شیخ محمد مظفر (۱۲۵۶-۱۳۲۲ق

)

شرح مزجی مختصر تمام شرایع، در دو جلد بوده است

.

نسخه خطی آن نزد نواده مؤلف در بغداد موجود است

.

الذریعه، ۵/۴۹۵

۲۰.

جامع الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

سید محمدبن حسن بن سید محسن اعرجی کاظمی (م ۱۳۰۳ق

)

اولین جلد آن به شرح کتاب طهارت از آغاز تا پایان بحث وضو پرداخته است

.

(

آقا بزرگ تهرانی مؤلف را به وصف «امام » ستوده است. الذریعه، ۵/۴۸ سطر ۴

).

الذریعه، ۵/۳۲-۳۳

۲۱.

جامع الجوامع فی شرح الشرایع

سید حسن بن سید محسن اعرجی کاظمی

مؤلف کتاب شرایع را از ابتدای «طهارت » تا انتهای کتاب «حج » در چهار جلد شرح داده است

.

الذریعه، ۵/۴۷-۴۸

۲۲.

جامع الغرر

از سید محمدعلی بن محمدباقر شفتی اصفهانی (م ۱۲۸۲ق

)

نسخه خطی آن در مجموعه ش ۱۹۹۵ کتابخانه آیت الله مرعشی و به ش ۵۱۷ در کتابخانه مسجد اعظم قم موجود است

.

فهرست کتابخانه مرعشی ۵/۳۶۷ و فهرست مسجد اعظم /۱۰۱

۲۳. –

جواهر الافکار

شیخ محمدبن ابراهیم مشهدی (م ۱۲۸۱ق

)

این کتاب در چندین جلد نگاشته شده است

.

الذریعه، ۵/۲۶۳

۲۴.

جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام

ء علامه بزرگ و فقیه سترگ آیت الله العظمی شیخ محمدحسن نجفی بن شیخ باقر(ح ۱۲۰۲-۱۲۶۶ق

)

زبان از گفتن و بنان از نوشتن بزرگی و قدر و منزلت کتاب باز می ماند. کتابی که شبیه آن در شیرینی تعبیر، حسن بیان،

دقت نظر، قدرت استدلال، نقل گفتار فقها و استنباط حلال وحرام بوده باشد، تاکنون نوشته نشده است. فقها تا در

مطلب مورد نظرشان به دقت بدین کتاب نظر نیفکنند استدلالشان سست و استنباط آنان بدون پایه خواهد بود و هیچ

فقیهی بی نیاز ازاین کتاب نیست. مؤلف با زبردستی و چیرگی تمام و با احاطه ای تام با استفاده از ادله اربعه کتاب، سنت،

اجماع و عقل به تحریر مطلب پرداخته و به شایستگی از عهده آن برآمده است

.

مرحوم محدث نوری درباره آن می نویسد: «در تاریخ اسلام کتابی فراگیر به مانند آن درحلال و حرام نگاشته نشده است

»

و سپس از استادش مرحوم شیخ عبدالحسین شیخ العراقین تهرانی چنین نقل می کند: «اگر مورخ زمان صاحب جواهر

می خواست تاریخ یکی از امورعجیب روزگار را بنویسد، امری عجیبتر و شگفت آورتر از تالیف این کتاب در زمان

خویش نمی یافت

». ^(۸)

مرحوم علامه سیدمحسن امین نیز می نویسد: «هماره علمای پس از وی بر این کتاب تکیه کرده و کتاب دیگری را بر آن

برتری نداده اند. و این به خاطر مزایا و ویژگیهایی است که این کتاب داراست; از قبیل: دربرگرفتن تمام ابواب فقه از

عبادات، و سیاسات ومعاملات، و جمع نمودن اقوال و گفته های فقها در تمام موضوعات فقهی، و قرار گرفتن مبنای کتاب

بر استنباط و استدلال، و اعمال نظر دقیق و تجلی روح تحقیق در جای جای کتاب و خالی بودنش از حشو و زواید. همه

اینها خصایصی است که در کمتر کتابی ازمتقدمان و متاخران گرد آمده است

…». ^(۹)

مرحوم علامه شیخ آقا بزرگ تهرانی می فرماید: «… این کتاب از آیات فقه جعفری وستارگان آسمان دانش است. آوازه

شهرتش کران تا کران عالم را درنوردیده و از سرچشمه زلال دانشش بزرگان دانشمندان سیراب گشته اند

. ^(۱۰) «

در

گنجینه های ملوک و پادشاهان بعضی از جواهرات کتابش یافت نمی شود. و در ذخایر علمی دانشمندان یکی از

میوه های درخت جواهر معهود نیست، کتابی فراگیر و جامع به مانند آن در استنباط حلال و حرام نگاشته نشده، وهیچ

یک از فقها و دانشمندان به موفقیتی همانند آن دست نیافته است. زیرااین کتاب در برگیرنده ابتدا تا انتهای فقه همراه با

استدلال، و با دقت نظر و نقل گفتار فقیهان بوده و مؤلف عمر شریفش و تمام وسع و توانایی اش را در نگارش آن به کار

گرفته، و بیش از سی سال در تالیف آن رنج برده و زحمت کشیده [۱۲۲۷-۱۲۵۷ق – پایان تالیف آخرین جلد کتاب: باب

جهاد] و با کار بزرگش بر تمام بزرگان و دانشوران منت نهاده و همگان راریزه خوار خویش در شناخت و استنباط احکام

دین ساخته است

…» ^(۱۱)

امتیازهای جواهر – از آنچه گفته شد – عبارتند از

:

۱-

احاطه به سخنان فقها و ادله فتاوی علما و مناقشه در آن با دید تحقیق و نظر عمیق

۲-

در برگرفتن تمام ابواب فقه از: عبادات، معاملات، سیاسات و ایقاعات

۳-

یکنواختی اسلوب و روش از ابتدای کتاب تا انتهای آن

۴-

بی نیاز کردن فقیه از بسیاری آثار فقهی متقدمان ،و در برداشتن بسیاری از بحثهای تالیفات فقهی متاخران. مجتهد با

در اختیار داشتن آن و تامل در صفحاتش از استنباط حکم شرعی مطمئن خواهد بود

.

۵-

در برگیرنده بسیاری از فروعات فقهی نادر و کمیاب است که آنها را در کتابهای مفصل فقهی دیگر نمی توان یافت. این

کتاب شامل امهات مسائل و فروع مباحث فقه است

.

آری اگر سی سال شیخ بزرگ بر سر این کتاب عمر نهاد، اما در عوض جاودانه کتابی ازخود به یادگار گذاشت که تا قرنها و

عصرهای متمادی، همانند اختری فروزان در آسمان علم و دانش خوش خواهد درخشید

.

بی جهت نیست که مؤلف خود فرموده بود: هر که نزد او جامع المقاصد، و سائل و جواهربوده باشد، به کتاب دیگر محتاج

نخواهد بود، زیرا فقیه با مطالعه این سه کتاب از عهده فحص و جستجو – که برای استنباط مسائل فرعی واجب است

–

خارج خواهد شد

». ^(۱۲)

و مانند همین گفتار نیز از شیخ انصاری نقل شده است

. ^(۱۳)

نسخه خطی پاکنویس شده از خط مؤلف – که به نظر وی رسیده و تصحیحات بسیاری به خط خویش بر آن نگاشته – در

کتابخانه نواده اش شیخ عبدالحسین جواهری در ۴۴ جلدموجود بوده است این کتاب بارها در ایران و لبنان به چاپ

رسیده و آخرین چاپ آن در ۴۳جلد با تصحیح و تعلیق آقای حاج شیخ محمود قوچانی وسیله انتشارات داراحیاء

التراث العربی در لبنان انجام گرفته است

.

الذریعه، ۵/۲۷۵-۲۷۷; الکرام البرره، ۱/۳۱۲

.

۲۵.

حاوی مدارک الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

مولی مهدی قمشه ای اصفهانی (م ح ۱۲۸۰ق

)

برخی از مجلدات آن در کتابخانه شیخ آقا بزرگ تهرانی موجود است

.

الذریعه، ۱۳/۳۱۷

۲۶.

حاوی المرام فی شرح شرایع الاسلام

محمد باقر گلپایگانی (زنده در ۱۲۶۸ق

)

نسخه هایی از آن به ش ۶ و ۷ در کتابخانه مرحوم آیت الله گلپایگانی موجود است

.

فهرست کتابخانه ۱/۷۰-۷۴

۲۷.

حقایق الفقه فی شرح شرایع الاسلام

شیخ محمدرضا محقق تهرانی (معاصر

)

این کتاب شرح مفصل شرایع است و – ظاهرا – ۳۸ جلد از آن (از کتاب الصلاه تا کتاب الطلاق) به چاپ رسیده است

.

۲۸.

خصائص الاعلام فی شرح شرایع الاسلام

رضوان الدین عبدالوهاب بن محمد صالح برغانی قزوینی (م ۱۲۵۰ق

)

از پایان یافتن این کتاب اطلاعی در دست نیست

.

نسخه خطی آن به ش ۵۲۴۹ در کتابخانه آیت الله مرعشی و به ش ۱/۱۸۰۸ در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود

است

.

فهرست کتابخانه مرعشی ۱۴/۴۵ و فهرست کتابخانه مجلس ۹/۴۰۶

.

۲۹.

الدره الحائریه فی شرح بعض الابواب الفقهیه – من کتاب (شرایع الاسلام) -حاج میرزا علی نقی بن سید حسن – نوه

سید بحرالعلوم – بن سید محمد مجاهد – صاحب مفاتیح – بن میرسید علی طباطبایی صاحب ریاض (م ۱۲۸۹ق) مؤلف

در این کتاب برخی ازمباحث اصولی مانند: عام و خاص را تدوین کرده و به شرح ابواب طهارت، عقود و ایقاعات(نکاح و

طلاق)، کتاب بیع (از آغاز عقدالبیع و شروط آن تا پایان محجوریت عبد و مالک نشدن او) پرداخته و در زمان زندگانی اش

در ایران به چاپ رسیده است

.

الذریعه; ۸/۹۷

۳۰.

دقایق الافهام فی شرح صلح شرایع الاسلام

از نویسنده ای ناشناخته – و شاید از شاگردان شیخ انصاری ره -علامه تهرانی نسخه خطی آن را در کتابخانه مرحوم

میرزای شیرازی در سامرا دیده است

.

الذریعه، ۸/۲۳۴

۳۱.

دلائل الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

آیت الله العظمی سیدمحمد ابراهیم بن محمدباقر موسوی قزوینی صاحب «ضوابط الاصول » (۱۲۱۴-۱۲۶۲ق

).

این کتاب شرح تمام شرایع به عنوان «قوله قوله »، به جز قضاء و شهادات و کمی از وقف است و تمام مجلدات آن در کربلا

یافت می شود

.

نیز در کتابخانه سید محمد صادق بحرالعلوم در نجف، سید محمد لواسانی در نجف، سیدمحمد باقر حجت حائری در

کربلا، و آیت الله سید محمد حجت کوهکمری اکثر مجلدات این کتاب موجود بوده است

.

الذریعه، ۸/۲۳۹-۲۴۰

.

چند نسخه خطی از آن در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است

.

فهرست الفبایی کتابخانه آستان قدس، ۲۵۲ و ۷۵۴ – ۷۵۵

.

نیز در کتاب «مقدمه ای بر فقه شیعه »، ص ۹۳-۹۴ نسخه هایی از آن معرفی شده است

.

۳۲.

دلائل الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

شیخ علی فرزند حاج حسنعلی خیزی قطیفی (۱۲۹۱-؟

)

این کتاب به شرح برخی از ابواب «شرایع » پرداخته است

.

الذریعه، ۸/۲۴۱

.

۳۳.

دلائل الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

آیت الله حاج مولی علی علیاری تبریزی (۱۲۳۶-۱۳۲۷ق) صاحب «بهجه الآمال فی علم الرجال

»

این کتاب چند جلدی است و در کتابخانه نوادگان مؤلف در تبریز موجود است

.

مقدمه بهجه الآمال /ج ۱، ص «ع »، (ص ۴۳

)

۳۴.

ذخیره البضایع فی شرح الشرایع

از نعمت الله بن عبدالله

نسخه خطی آن – تحریر پیش از ۱۲۵۵ق – به ش ۲۰۸۴ در کتابخانه ملی ملک موجوداست

.

فهرست کتابخانه، ۱/۳۲۳

۳۵.

الذرایع فی شرح الشرایع

علامه بزرگ سید میرحامد حسین کنتوری لکهنوی صاحب عبقات الانوار (م ۱۳۰۶ق)بن سید محمد قلی موسوی صاحب

«

تشیید المطاعن

».

این کتاب شرح برخی از ابواب «شرایع » بوده و در کتابخانه بزرگ و مشهورش در لکهنو- هند – موجود است

.

الذریعه، ۱۰/۲۳

۳۶.

ذرایع الاحلام الی اسرار شرایع الاسلام

آیت الله حاج شیخ محمد حسن مامقانی نجفی ( – ۱۳۲۳ق) صاحب «بشری الوصول الی اسرار علم الاصول

»

این کتاب شرح بخشهای طهارت، صلوه، زکاه، خمس، صوم و حج بوده و کتاب طهارت در دو جلد، بخشی از کتاب صلوه،

و کتاب صوم آن با تعلیقات فرزندش علامه شیخ عبدالله مامقانی در سالهای ۱۳۱۹، ۱۳۴۸ و ۱۳۴۹ ق به چاپ رسیده است

.

الذریعه، ۱۰/۲۴ و ریحانه الادب، ج ۳، ص ۴۳۳

۳۷.

ذرایع الافهام الی احکام شرایع الاسلام الذرایع فی شرح الشرایع

حاج شیخ عبدالحسین بن شیخ محمد علی اعسم نجفی (م ۱۲۴۷ق

)

مؤلف در این کتاب به شرح و توضیح فصل «طهارت » شرایع دست یازیده و در سه جلدبزرگ

.

ج ۱: احکام آبها تا اقسام و احکام غسل ها

ج ۲: از غسل ها تا احکام خونها – پایان تالیف: ۱۲۳۹ق

–

ج ۳:احکام اموات تا نجاسات و مسائل آنها – پایان تالیف : ۱۲۴۳ق

موفق به اتمام آن شده است

.

الذریعه، ۱۰/۲۳-۲۴

نسخه ای از آن به ش ۷۶۵۹ – به خط مؤلف در ۱۲۳۹ق – در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است

.

فهرست الفبایی کتابخانه آستان قدس: ۲۷۲

۳۸.

ذرایع الانام فی شرح شرایع الاسلام

آخوند ملااحمد ملایری (ق ۱۴ه

)

این کتاب شرح استدلالی مزجی شرایع بوده و به نقل گفتار برخی از فقهای معروف نیزپرداخته است

.

نسخه خطی کتاب طهارت آن – نوشته شده در ۱۳۱۰ ق – به ش ۳۲۹۵ در کتابخانه آیت الله مرعشی موجود است (نیز

نسخه ای از آن به ش ۲۲۶۳ در کتابخانه مسجد اعظم قم موجود است

).

فهرست کتابخانه مرعشی، ج ۹، ص ۷۷ و فهرست کتابخانه مسجد اعظم /۱۹۸

.

۳۹.

زبده الاحکام فی شرح شرایع الاسلام تحفه الاسلام

میرزا عبدالحسین بن ابوالحسن تبریزی (ق ۱۳) – از شاگردان صاحب جواهر -شرح استدلالی مزجی شرایع بوده و از آن

کتابهای طهارت، صلاه، صوم و نکاح برآمده وکتاب صلاه آن، که به خط مؤلف است و در ۱۲۷۸ق پایان پذیرفته، به ش

7386

در کتابخانه آیت الله نجفی مرعشی موجود است

.

فهرست کتابخانه مرعشی، ج ۱۹، ص ۱۸۸

.

۴۰.

زینه الشرایع

سید محمد بن جعفر حسینی قزوینی

این کتاب شرحی ناقص و پاکنویس ناشده بر شرایع بوده و نسخه اصل آن نزد مولوی حسن یوسف در کربلا یافت می شده

است

.

الذریعه، ۱۲/۹۳

۴۱.

سبل السلام فی شرح شرایع الاسلام

مولی محمد رفیع بن عبدالمحمد کزازی نجفی (م بعد ۱۳۰۰ق) – از بزرگان شاگردان میرزا حبیب الله رشتی -این کتاب

در چندین جلد درباره طهارت، نماز مسافر، زکاه، قضاء و شهادات، نکاح وغیر اینها بوده و در کتابخانه دامادش مرحوم آقا

سید ابوالقاسم اشکوری بوده است

.

الذریعه، ۱۲/۱۳۴

۴۲.

سفینه الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

ملا محمد صالح بن مختار رودباری (ق ۱۳ه

)

شرح استدلالی مزجی متوسطی، با نقل گفتار فقهای قدیم است

.

شرح کتاب قضا و شهادات آن – که به خط مؤلف در ۱۲۷۱ ق پایان پذیرفته – به ش ۴۱۴۰ در کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی

موجود است

.

فهرست کتابخانه مرعشی، ج ۱۱، ص ۱۵۸-۱۵۹

۴۳.

شعائر الاسلام من الحلال و الحرام

آیت الله العظمی ملا محمدبن مهدی اشرفی بارفروش مازندرانی (م ۱۳۱۵ق

)

الذریعه، ج ۱۳، ص ۳۲۸

۴۴.

شوارع الاحکام فی شرح شرایع الاسلام

شیخ علی بن شیخ عبدالحسین طریحی نجفی (م ۱۳۳۳ق

)

این کتاب نیز شرح برخی از فصلهای «شرایع » بوده و از جلد اول آن در ۱۳۱۵ق فراغت جسته و نسخه اصل آن در کتابخانه

آل طریحی در نجف اشرف موجود است

.

الذریعه، ۱۴/۲۳۶

۴۵.

شوارع الاعلام فی شرح شرایع الاسلام

میرزا محمد حسین حائری شهرستانی (م ۱۳۱۵ق

)

این کتاب در سه مجلد است و شرح طهارت، صلوه، زکوه، خمس، صوم – و شاید حج -شرایع بوده و در کتابخانه اش در

کربلا بوده است

.

نسخه ای خطی از آن به ش ۲۴۸ ج در کتابخانه دانشکده حقوق دانشگاه تهران موجوداست. رک: فهرست کتابخانه /۳۹۴

.

الذریعه، ۱۴/۲۳۶

۴۶.

شوارع الاعلام فی شرح شرایع الاسلام

سید محمدبن سید هاشم هندی غروی ( -۱۳۲۳ق) داماد صاحب جواهر

این کتاب در چندین جلد بوده و به شرح طهارت، زکاه، مضاربه، حج و وقف و صدقات پرداخته و تدوین آن از سال ۱۲۶۲ تا

1301

ق به طول انجامیده و نسخه خطی آن درکتابخانه فرزندش علامه سید رضا هندی بوده است

.

الذریعه، ۱۴/۲۳۶

۴۷.

شوارع السلام فی شرح شرایع الاسلام شوارع الشرایع

سید حسن بن سید محمدعلی مدرس یزدی (از شاگردان صاحب جواهر) زنده در(۱۲۵۶ق

)

از این کتاب شرح طهارت، صلاه و میراث برآمده و نسخه خطی آن در مجموعه ش ۴۶۹کتابخانه مرحوم وزیری (یزد) و

به ش ۱۳۸۸ و ۸۶۷۰ در کتابخانه دانشگاه تهران موجوداست

.

فهرست کتابخانه وزیری، ج ۴، ص ۱۱۵۴ و فهرست دانشگاه ۸/۷۲ و ۱۶/۳۸۶

۴۸.

الضیاء اللامع فی شرح الشرایع

سیدعلی بن احمدبن محمد حسن موسوی آل کمال الدین حلی (۱۲۵۵-۱۳۲۲ق

)

این کتاب در هفده جلد است و آقا بزرگ تهرانی شرح فصلهای: صید و ذباحه، حج وطهارت را مشاهده کرده و بر آن

تقریظهای برخی از علمای بزرگ را دیده است

.

نسخه خطی آن نزد فرزندش – سید حسین – در نجف موجود است

.

الذریعه، ۱۵/۱۲۸ و ج ۱۸، ص ۳۴۹

۴۹.

العروه الوثقی التی لاانفصام لها

شیخ محمدبن یونس شویهی

این کتاب شرح شرایع است و جلد اول آن – در طهارت – نزد شیخ محمد جواد سماوی بوده است

.

الذریعه، ۱۵/۲۵۳

۵۰.

غایه المرام فی شرح شرایع الاسلام

شیخ مفلح بن حسن صیمری – شاگرد ابوالعباس احمدبن فهد اسدی حلی (م ۸۴۱ ق)-این کتاب

به شیوه «قال – اقول

»

بوده و به شرح مبهمات و مشکلات و ترددات و مسائل اختلافی شرایع پرداخته و در کتابخانه میرزای شیرازی جلد اول آن

–

که تا پایان کتاب نکاح بوده – نگهداری می شده است

.

الذریعه، ۱۶/۲۰