خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل براهین اثبات وجود خدا

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل براهین اثبات وجود خدا :

برهان حرکت (۲)

متفکران الهی راههای مختلفی بر اثبات وجود خدا اقامه کرده اند. یکی ازاین راهها، برهان حرکت می باشد. در قسمت قبل دیدگاه بعضی از فیلسوفان از جمله افلاطون، ارسطو، و توماس آکویناس را در این باره مطرح کردیم واینک نوبت آن است که دیدگاه بعضی از فیلسوفان اسلامی را ارائه دهیم.

فیلسوفان اسلامی این برهان را از زبان حکیم طبیعی مطرح می کنند و منظور آنان این است که برخی از مقدمات این برهان یعنی مساله حرکت از طبیعیات اخذ می شود. اما صدر المتالهین بحث حرکت را از مباحث الهیات و تقسیمات هستی می دانست وچنین مطرح کرد که هستی ووجود یا ثابت است و یا سیال و متحرک. از اینرو حرکت به عنوان نحوه ای از وجودمطرح است. و طرح آن نیز به عهده حکیم الهی است.

رسالت این برهان این است که ما را از مرز ماده به ماورای ماده برساند . اگر ما از این برهان همین قدر انتظار داشته باشیم، مشاهده می کنیم که در انجام این وظیفه کارآمد و موفق می باشد. و اینک نمونه هایی از این برهان:

برهان حرکت از دیدگاه صدرالمتالهین

اما الطبیعیون، فلهم مناهج اخری ماخوذه من جهه التغیر والاستحاله.

احدها، طریقه الحرکه نفسها، وهو الاستدلال من الحرکات وقد علمت من قبل ان المتحرک لا یوجب حرکه بل یحتاج الی محرک غیره، والمحرکات لا محاله تنتهی الی محرک غیر متحرک اصلا دفعا للدور والتسلسل وهو لعدم تغیره وبرائته عن القوه والحدوث، واجب الوجود. ^(۱)

اما طبیعیون، روشهای دیگری دارند که از جهت تغییر ودگرگونی، اخذ کرده اند.

یکی از آنها، استدلال از راه حرکت است و قبلا دانستی که متحرک موجب حرکت نمی شود. (زیرا محرک، فاعل است و متحرک قابل وفاعل حیثیت وجدان دارد وقابل حیثیت فقدان یعنی محرک حرکت می دهد و متحرک حرکت ندارد ومی خواهد حرکت را بپذیرد. به تعبیری فاقد شی ء معطی شی ء نمی شود) پس متحرک احتیاج به محرکی غیر از خود دارد. آن محرک اگر خود متحرک باشد باز به محرک دیگری نیاز دارد. سلسله محرکها باید به ناگزیر به محرکی ختم شود که دیگر خود متحرک نباشد و الا گرفتار دور یا تسلسل می شویم. چون هر دوی اینها باطل است. پس بالضروره به محرک غیر متحرک می رسیم.

ملا صدرا در ادامه می فرماید این محرک به علت اینکه تغییر و دگرگونی در آن راه ندارد و از قوه و حدوث مبرا می باشد واجب الوجود است.

البته این امر موجب این اشکال شده است که ما در برهان حرکت به محرک نامتحرک می رسیم نه واجب الوجود. زیرا نهایت چیزی که این برهان اثبات می کند محرک غیر متحرک است که می تواند این محرک، از مجردات که غیر متحرکند، باشد و برای نیل به واجب الوجود باید از برهان امکان و وجوب بهره گرفت.

در جواب این اشکال می توان گفت: اگر محرک نخستین را بر حسب غایت و محبوب نهایی تبیین کنیم غایت و محبوب نهایی که فعلیت محض است و هیچ قوه ای در آن نیست چیزی جز واجب الوجود بالذات نخواهد بود.و یا احتمالا ملا صدرا حدوث ذاتی وزمانی را نیز جزء حرکات و تغییرات دانسته که در این صورت موجودی که محرک است وهیچ نوع حرکتی را هم دارا نیست همان واجب الوجود است.

برهان حرکت از دیدگاه حاج ملا هادی سبزواری

حاج ملا هادی سبزواری در شرح منظومه می فرمایند:

«ان الحرکه لابدلها من محرک والمحرک لا محاله ینتهی الی محرک غیر متحرک دفعا للدور والتسلسل » . ^(۲)

حرکت به ناچار به محرک نیازمند است و محرک به ناگزیر باید به محرک غیر متحرک منتهی شود و الا گرفتار دور وتسلسل می شویم.

همانطور که ملاحظه می کنیم برهان حرکت مرحوم سبزواری چیزی اضافه بر برهان حرکت صدرالمتالهین ندارد و از توضیح آن خوداری می کنیم.

برای روشنی برهان حرکت، بحثهای ذیل لازم است:

۱. تعریف حرکت: هر چند حرکت را نمی توان تعریف حدی کرد ولی تعریفی که مقبول فیلسوفان اسلامی است به این صورت است. خروج تدریجی شی ء از قوه به فعل. ^(۳)

۲. هر حرکتی به شش چیز نیازمند است وبدون این شش امر، حرکت امکان ندارد:

۱. محرک، ۲. متحرک، ۳. مبدا، ۴. غایت، ۵. مسافت، ۶. زمان. ^(۴)

بعضی فیلسوفان بر آنند که مبدا و غایت برای حرکت لازم نیست زیرا ممکن است حرکتی ازلی و ابدی باشد یعنی هر چند حرکت بر آن صدق می کند ولی مبدا و منتها ندارد. بنابراین حرکت از این جهت که محدود است به مبدا و غایت نیازمند است.

۳. حرکت در اعراض و جوهر

عقیده مشهور بر آن است که تا قبل از صدرالمتالهین، فیلسوفی به صورت مستدل حرکت جوهری را مطرح نکرده است. البته در یونان باستان، هراکلیت، حرکتی را مطرح می کند که می تواند منطبق با حرکت جوهری باشد. بعضی دیگر می گویند حرکت جوهری در زمان ابن سینا مطرح بوده است وعده ای قائل به حرکت جوهری بوده اند ولی ابن سینا به دلیل ادله ای که علیه آن داشته است، نمی توانسته آن را بپذیرد. چنانکه در شفاء می فرماید: ^(۵)

اما الجوهر فان قولنا ان فیه حرکه هو قول مجازی فان هذه المقوله لا یعرض فیها الحرکه .اما جوهر اگر بگوییم حرکت در آن واقع می شود بر سبیل مجاز است و در جوهر حرکت واقع نم