خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوعبداللّه محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی

دانلود و استفاده از فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوعبداللّه محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوعبداللّه محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی شامل 117 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوعبداللّه محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوعبداللّه محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوعبداللّه محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوعبداللّه محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوعبداللّه محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوعبداللّه محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی :

دیگر کاربردها: محمد بن محمد (ابهام‌زدایی).

ابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان (۳۳۶ یا ۳۳۸-۴۱۳ ق) مشهور به شیخ مفید و ابن المعلم، متکلم و فقیه و از چهره‌های برجسته شیعه در جهان اسلام در قرن چهارم هجری قمری بود. گفته‌اند او فقیهی بود که روش جدیدی در اجتهاد ارائه نمود و متکلمی بود که در علم کلام بسیار متبحر بوده و مکتب کلامی شیعه را توسعه داد.
از جمله اساتید وی ابن‌ قولویه قمی، شیخ صدوق، ابن‌ ولید قمی، ابوغالب زراری و برخی از شاگردان او سید مرتضی علم‌الهدی، سید رضی، شیخ طوسی، نجاشی است. از ایشان تالیفات بسیاری در علوم مختلف بر جای مانده که تا ۲۰۰ کتاب ذکر شده است. کتاب المقنعه در علم فقه، الارشاد در شرح‌حال‌ امامان شیعه و اوائل المقالات در علم کلام از آثار معروف او به شمار می‌رود.
شیخ مفید در حرم امام جواد (علیه‌السّلام) پائین پای آن حضرت و نزدیک قبر استادش ابن‌ قولویه دفن شده است.

فهرست مندرجات

1 – اوضاع شیعیان
1.۱ – پیش از شیخ مفید
1.۲ – در عصر شیخ مفید
2 – ولادت
3 – تحصیلات
4 – اساتید
5 – شاگردان
6 – از دیدگاه بزرگان
6.۱ – شیعیان
6.۱.۱ – نجاشی
6.۱.۲ – شیخ طوسی
6.۱.۳ – ابن شهرآشوب
6.۱.۴ – علامه حلی
6.۱.۵ – شوشتری
6.۱.۶ – ابویعلی جعفری
6.۱.۷ – علامه بحرالعلوم و دیگران
6.۲ – اهل سنت
6.۲.۱ – ابن ندیم
6.۲.۲ – ابن جوزی
6.۲.۳ – عماد حنبلی
6.۲.۴ – خطیب بغدادی
6.۲.۵ – عبدالله یافعی
6.۲.۶ – ابن ابی‌طی
6.۲.۷ – ابن حجر عسقلانی
6.۲.۸ – دیگر دانشمندان
7 – ارتباط با امام عصر
7.۱ – توقیعات
7.۲ – یک نمونه از توقیعات
8 – مناظرات با علمای عامه
8.۱ – یک نمونه از مناظرات
9 – تبعیدها و گرفتاری‌های
10 – آثار
10.۱ – فقه
10.۲ – اصول
10.۳ – علوم قرآنی
10.۴ – تاریخ
10.۵ – علم کلام و عقائد
11 – وفات
12 – پانویس
13 – منبع

1 – اوضاع شیعیان

در بین دانشمندان بزرگ ما که در اعصار مختلف می‌زیسته‌اند، مفاخر و نوابغ بسیاری بوده‌اند که امروز هر کدام مایه اعتبار و سند افتخار جهان تشیع به شمار می‌آیند. ولی از میان آنها شیخ مفید جایگاه خاصی دارد که از هر جهت او را از دیگران ممتاز می‌گرداند.
برای این که بهتر بتوانیم پی به اهمیت شخصیت والای علمی او ببریم، نخست اوضاع عمومی شیعیان پیش از او را از نظر خوانندگان می‌گذرانیم، سپس دورنمای عصری را که وی در آن زندگی می‌کرده است تشریح می‌کنیم، آنگاه به شرح مختصری از ماجرای زندگی پرحادثه او می‌پردازیم.

1.۱ – پیش از شیخ مفید

از زمان درگذشت پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) تا حدود سال ۳۰۰ هجری، شیعیان وضع ناگوار و موقعیت تاثرآوری داشتند، زیرا شیعه از روز نخست در اقلیت بوده است. در دولت بنی امیه و بنی عباس نیز سعی می‌شد که از نفوذ امامان جلوگیری به عمل آید و رابطه آنها با شیعیان قطع شود. به همین جهت در سراسر ممالک اسلامی از آفریقا و اسپانیای آن روز گرفته تا مصر و روم شرقی و سرحد چین که همه در زیر نگین خلفای اموی و عباسی قرار داشت، شیعه در محدودیت به سر می‌برد و تقریباً از هرگونه آزادی عمل و عقیده و ابراز وجود ممنوع بود!

1.۲ – در عصر شیخ مفید

از اواسط قرن چهارم هجری شیعیان به میزان قابل ملاحظه‌ای در کشورهای خاورمیانه از آن محدودیت‌ها و آزادی کشی‌ها برکنار ماندند. زیرا از یک طرف خلفای فاطمی که شیعه اسماعیلی بودند در مصر دولت نیرومندی تشکیل داده و از ابهت و جلال دربار بغداد کاستند. و از طرفی سیف‌الدوله حمدانی و امرای آن خاندان در شام حکومت می‌کردند و شیعه بودند، و از جانب دیگر در مشرق و جنوب شرقی و شمال ایران نیز غوریان و صفاریان و طاهریان و کمی قبل از آنها حکمرانان علوی مازندران، پرچم استقلال برافراشته و بر ضد خلفای عباسی قیام کردند، و از همه مهم‌تر ظهور دولت مقتدر آل بویه بود که از شیعیان با اخلاص به شمار می‌آمدند. عضدالدوله دیلمی که از سلاطین مقتدر این دودمان است دامنه اقتدارش از سواحل دریای عمان تا شام و مصر گسترش یافته و در احترام و حمایت شیعیان کوشا و در واقع خلافت بنی عباس در دست او بازیچه‌ای بیش نبود.
این علل و عوامل دست به هم داد و موجب گردید که شیعیان از گوشه و کنار سر برآورند و با همتی شایان توجه به تشکیل جمعیت‌ها و تاسیس حوزه‌های علمی و نشر معارف و حقایق اهل بیت عصمت و طهارت دست یازند. مسافرت‌های ثقه الاسلام کلینی و شیخ صدوق دو پیشوای بزرگ شیعه به بغداد و اقامت آنها در آن شهر که مرکز خلافت و علمای عام بود و اهمیتی که میان آنان کسب کردند، همه از آزادی نسبی و موقعیت آن عصر حکایت می‌کند.
در عصر شیخ مفید که خود عرب بود شیعیان از آزادی و احترام بیشتری برخوردار گردیدند. وجود فقیه عالی مقامی چون شیخ مفید در میان آنان اعتبار آنها را بالا برد و بیش از پیش نزد دوست و دشمن بر احترام آنان افزود. شیخ مفید شیعیان را از پراکندگی نجات داد و اوضاع اسف‌بار آنها را سامان بخشید تا آنجا که به اوج عزت رسیدند.
شیخ مفید در محله “کرخ” بغداد که مرکز شیعیان بود می‌زیست، و مسجد معروف “براثا” در آن محله که تاکنون هم باقی است، و زیارتگاه شیعیان است، محل تدریس شیخ مفید بود.

[۱] دوانی، علی، مفاخر اسلام، ج‌۳، ص‌۲۴۱.

هر چند علم کلام پیش از مفید نیز در میان شیعیان سابقه داشته است، ولی در اثر محدودیتی که در کار شیعیان از نظر سیاسی بود، این موضوع از مرحله تالیف و تدوین کتاب تجاوز نمی‌کرد پیش از مفید شیخ صدوق که رئیس شیعیان بود سبک ساده‌ای را در تصنیف و تالیف به وجود آورده بود و آن را به صورت املا به صورت ساده به مستمعین القا می‌نمود مفید نیز در پیگیری مکتب استاد کوشید و با استفاده از مبانی علم کلام و اصول فقه، راه بحث و استدلال را به روی شیعیان باز کرد

[۲] دوانی، علی، مفاخر اسلام، ج‌۳، ص‌۲۴۲.

و تلاش‌هایی را که متقدمین مانند ابن‌ جنید اسکافی و قبل از او ابن‌ عقیل فقیه معروف شیعه و عیاشی ریخته بودند، به صورت دلپذیری درآورد به گفته نجاشی کتاب کوچکی در اصول فقه تصنیف کرد که مشتمل بر تمام مباحث آن بود.

2 – ولادت

شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان بن ‌عبدالسلام و کنیه‌اش ابوعبدالله، در یازدهم ذیقعده (سالروز میلاد حضرت‌ ثامن الحجج علی بن موسی الرضا (علیه‌السلام)) در سال ۳۳۶ ه. ق. در حوالی بغداد دیده به جهان گشود. (البته گروهی معتقدند در سال ۳۳۸ به دنیا آمده ‌است.

[۳] نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، ص‌۴۰۳.

)

3 – تحصیلات

شیخ مفید از شاگردان ابن‌ ابی‌عقیل است. وی در حومه بغداد دیده به جهان گشود و دانش‌های ابتدایی را در خانواده و زادگاه خویش به پایان برد.
وی راهی بغداد گردید و در آنجا از محضر اساتید و دانشمندان کسب علم (دانش) و دانش نمود تا در علم کلام، فقه و اصول سرآمد دانشمندان گردید.

4 – اساتید

محدث حاج میرزا حسین نوری در اثر کتاب “خاتمه مستدرک الوسایل” پنجاه تن از استادان شیخ مفید را نام می‌برد و در مقدمه چاپ جدید بحار الانوار این تعداد به ۵۹ تن رسیده است. ممکن است بیش از اینها هم بوده‌اند. شیخ مفید در نزد اینان که از شیعه و سنی و زیدی بودند علوم متداول عصر یعنی ادبیات عرب، قرائت، کلام، فقه، اصول، حدیث، تفسیر، رجال و غیره را فرا گرفته است.
نام‌های‌ شماری از استادان شیخ که همگی از اعاظم فقها و متکلمین و محدثین و رجال نامی بوده‌اند عبارت است از:• جعفر بن محمد قولویه قمی؛
• شیخ صدوق؛
• ابوعبدالله صفوانی احمد بن محمد بن ولید قمی؛
• ابوجعفر محمد بن حسین بزوفری؛
• علی بن محمد رفاء؛
• علی بن ابی‌الجیش بلخی؛
• ابوغالب زراری؛
• ابن‌ جنید اسکافی؛
• ابوعلی صولی بصری؛
• ابوحفص عمر بن محمد (معروف به ابن زیات)؛
• ابوالحسن علی بن مالک نحوی؛
• ابوعبدالله مرزبانی.

5 – شاگردان

گروه بی‌شماری از دانشمندان کلیه مذاهب جزء شاگردان وی بوده‌اند، ولی متاسفانه جز ۱۵ نفر آنها را که در مقدمه “بحار الانوار” نام برده‌اند، از بقیه اطلاع درستی نداریم. قبلاً از علمای عامه نقل کردیم که در مجلس وی از عموم مذاهب شرکت می‌نمودند، و گروهی از دانشمندان محضرش برخاستند، ولی اینان چه کسانی بوده‌اند، به درستی معلوم نیست.
نام‌های شماری از شاگردان شیخ چنین است:• سید مرتضی علم‌الهدی؛
• سید رضی؛
• شیخ طوسی؛
• نجاشی؛
• ابوالفتح کراجکی؛
• ابویَعْلی محمد بن حسن بن حمزه جعفری؛
• سالار بن عبدالعزیز دیلمی معروف به سَلاّر؛
• جعفر بن محمد دوریستی.

6 – از دیدگاه بزرگان

شیخ مفید از دیدگاه دانشمندان شیعه و سنی دارای جایگاهی رفیع است که به کلماتی از بزرگان اشاره می‌کنیم:

6.۱ – شیعیان

علما و شاگردان شیخ مفید، مقام او را ستوده‌اند.

6.۱.۱ – نجاشی

نجاشی، شاگرد نامدار و مورد اعتماد شیخ مفید در رجال پس از ذکر نام و نسب او تا “یعرب بن قحطان” جد نژاد عرب درباره او می‌گوید: «محمد بن محمد بن نعمان بن عبدالسلام بن جابر بن نعمان بن سعید بن جبیر، شیخ و استاد ما است- که رضوان خدا بر او باد- فضل او در فقه و حدیث و ثقه بودن او مشهورتر از آن است که توصیف شود. او تالیفات متعددی دارد.»

[۴] نجاشی، ابوالعباس، رجال نجاشی، ص۳۹۹.

6.۱.۲ – شیخ طوسی

شیخ طوسی، شاگرد او، در کتاب رجال خود، در بخش کسانی که از ائمه روایت نقل نکرده‌اند، از این عالم این‌گونه یاد می‌کند:
«محمد بن محمد بن نعمان دانشمندی‌ بزرگ و موثق است.»

[۵] طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، ص۴۹۹.

درباره استاد در «الفهرست» می‌نویسد: «محمد بن محمد بن نعمان، معروف به ابن‌المعلم، از متکلمان امامیه است. در عصر خویش ریاست و مرجعیت شیعه به او منتهی گردید. در فقه و کلام بر هر کس دیگر مقدم بود. حافظه خوب و ذهنی دقیق داشت و در پاسخ به سؤالات، حاضرجواب بود او بیش از ۲۰۰ جلد کتاب کوچک و بزرگ دارد.»

[۶] خوئی، سیدابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج۱۸، ص۲۱۷.

[۷] طوسی، محمد بن حسن، الفهرست، ص‌۱۵۷.

6.۱.۳ – ابن شهرآشوب

ابن شهرآشوب در مورد وی می‌نویسد: شیخ مفید ابوعبدالله محمد بن محمد بن‌ نعمان از شاگردان ابوجعفر بن قولویه بود و حضرت ولی عصر او را به «شیخ مفید» ملقب‌ فرمود و من علت آن را در کتاب مناقب آل ابی‌طالب ذکر کرده‌ام. او مولف حدود دویست کتاب بزرگ و کوچک است.

[۸] ابن شهرآشوب، محمدعلی، معالم العلماء، ص۱۱۳.

(البته‌ مرحوم خویی این مطالب را بعید می‌شمرد و می‌فرماید: اگر توقیع حضرت به شیخ مفید ثابت ‌باشد، این در اواخر عمر ایشان بوده و حال آن که ‌شیخ مفید از دوران جوانی ملقب به مفید بود.

[۹] خوئی، سیدابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، ج‌۱۸، ص۲۲۰.

)

6.۱.۴ – علامه حلی

علامه حلی بهتر و روشن سخن گفته و می‌نویسد: محمد بن محمد بن نعمان مکنّی به “ابوعبدالله” و ملقب به “مفید” است. درباره علت نامگذاری‌اش به “مفید” حکایتی است که ما آن را در کتاب بزرگ خود، در رجال، آورده‌ایم. مفید معروف به “ابی المعلم” بود و از بزرگترین مشایخ شیعه و رئیس و استاد آنهاست. کلیه دانشمندان ما که بعد از وی آمده‌اند از دانش او استفاده نموده‌اند. فضل و دانش او در فقه و کلام و حدیث مشهورتر از آنست که به وصف آید. او موثق‌ترین و داناترین علمای عصر خود بود. ریاست علمی و دینی طائفه شیعه امامیه در زمان او به وی منتهی گشت…

[۱۰] حلی، حسن بن یوسف، خلاصه الاقوال، ص۲۴۸.

6.۱.۵ – شوشتری

شهید قاضی نورالله شوشتری، کتاب فارسی خود مجالس المؤمنین سخن مفصل خود پیرامون شخصیت او را بدین‌گونه آغاز می‌کند: … افادت پناهی که عقل مستفاد از قوت قدسیه او مستفید، و فکر فلک پیمای او با ملا اعلی در گفت و شنید بود. مجتهدی قدسی ضمیر، و متکلمی نحریر، شاهبازی تیزآهنگ، و بدیهه‌پردازی فیروز چنگ، اشاعره از سطوت مناظره او در کنج اعتدال، و حال ارباب اعتزال از دهشت مباحثه او مانند…

[۱۱] شوشتری، قاضی نورالله، مجالس المومنین، ج۱، ص۴۳۶.

6.۱.۶ – ابویعلی جعفری

ابویعلی جعفری که عنوان دامادی و جانشینی شیخ را نیز دارد، در حق استاد خویش گوید: او اندکی از شب را می‌خوابید و باقی شبانه‌روز را یا نماز می‌خواند یا مطالعه می‌کرد یا درس می‌گفت یا قرآن تلاوت می‌کرد.

6.۱.۷ – علامه بحرالعلوم و دیگران

به طور خلاصه، سایر دانشمندان رجالی و فقها و علمای ما هر جا به نام شیخ مفید یا گفتار او رسیده‌اند، از وی به عنوان سرآمد علمای عقاید و مذاهب اسلامی و متفکری برجسته، و مصنفی پرکار و دانشمندی سخنور و… و اوصافی از این قبیل یاد کرده‌اند مانند: ابن داود در “رجال” ابن ادریس حلی در “مستطرفات سرائر”، علامه مجلسی، وحید بهبهانی، شیخ یوسف بحرانی، شیخ ابوعلی حائری صاحب “روضات الجنات” و دیگران.
در اینجا از میان آنان به نقل قسمتی از سخنان علامه بحرالعلوم بسنده کرده و می‌گذریم. علامه بحرالعلوم با آن مقام شامخ علمی و شخصیت نافذ دینی و تقوا و فضیلتی که داشته است به تفصیل از پیشوای علمای امامیه نام برده و در آغاز گفتار خود می‌نویسد:
“محمد بن محمد بن نعمان ابوعبدالله مفید (رحمه‌الله)” استاد استادان بزرگ و رئیس رؤسای ملت اسلام، گشاینده درهای تحقیق با اقامه دلیل و برهان با بیان روشن خویش سرکوب‌گر فرقه‌های گمراه، دانشمندی که تمامی جهات فضل و دانش در وی گرد آمده و ریاست علمی و دینی به او منتهی گشته بود. کلیه دانشمندان بر مقام عالی وی در دانش و فضل و فقه و عدالت و وثاقت و جلالت قدرش اتفاق نظر دارند. او دارای خوبی‌ها و فضائل فراوان: تیزبین، باهوش، حاضر جواب و موثق‌ترین دانشمند عصر خود در حدیث و آشناترین آنها به علم فقه و کلام بود و هر کس بعد از او آمده از وی استفاده نموده است… “

[۱۲] بحرالعلوم، سید محمدمهدی، الفوائد الرجالیه، ج۳، ص۳۱۱.

6.۲ – اهل سنت

شیخ مفید در نظر علمای بزرگ عامه نیز بسیار بزرگ می‌نمود. این معنی از سخنان خوب و بد آنان به خوبی پیدا است.

6.۲.۱ – ابن ندیم

ابن ندیم که از معاصران شیخ مفید بوده و مانند او در بغداد می‌زیسته در الفهرست خود نوشته است: “ابن المعلم – ابوعبدالله” ریاست متکلمین شیعه در عصر ما به وی رسیده است. او در علم کلام (عقاید و مذاهب) به روش مذهب شیعه بر همه کس پیشی دارد. دانشمندی باهوش و با فراست است، از کتاب‌های او دریافتم که دانشمندی عالی‌قدر است… “

[۱۳] ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۲۹۳.

و در جای دیگر می‌نویسد: “ابن المعلم – ابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان، ریاست وی بر اصحاب خود از شیعه امامیه در فقه و کلام و آثار، در زمان ما به وی منتهی گشته است. ولادت او در سال ۳۳۸ هجری روی داده است، از کتاب‌های او..

[۱۴] ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۲۹۳.

در فهرست ابن ندیم در هر دو مورد چیزی از تالیفات شیخ مفید ذکر نشده است و به جای آنها چند نقطه دیده می‌شود گویا بوده است ولی حذف شده است.

6.۲.۲ – ابن جوزی

ابن جوزی دانشمند مشهور که او نیز هم‌عصر شیخ مفید بوده در وقایع سال ۴۱۳ ه می‌نویسد: “محمد بن محمد بن نعمان ابوعبدالله معروف به ابن معلم، پیشوای شیعه امامیه و دانشمند آنها بود، و کتاب‌ها بر اساس مذهب آنان تصنیف کرده است. سید مرتضی از جمله شاگردان اوست. ابن معلم مجلس مناظره‌ای در خانه‌اش واقع در “درب ریاح” منعقد ساخته بود که در آن عموم دانشمندان گرد می‌آمدند، او در نزد امرای اطراف که متمایل به مذهب وی بودند، مقامی عامی داشت. در ماه رمضان امسال (۴۱۳هـ) وفات یافت. سید مرتضی او را مرثیه گفت… “

[۱۵] ابن‌جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم، ج۱۵، ص۱۵۷.

6.۲.۳ – عماد حنبلی

عماد حنبلی، یکی دیگر از دانشمندان اهل سنت درباره او می‌گوید: «او بزرگی از بزرگان امامیه و رئیس بخش فقه و کلام و مباحثه می‌باشد. او با پیروان هر عقیده به مباحثه و مناظره می‌پرداخت. موقعیت شایان توجهی در تشکیلات دولت آل‌بویه داشت. او صدقه فراوان می‌داد. بسیار اهل خشوع و تهجد و اهل نماز و روزه و خوش لباس بود. او مورد زیارت و ملاقات عضدالدوله قرار می‌گرفت. نزدیک ۷۶ سال عمر کرد و بیش از ۲۰۰ جلد تالیف دارد. تشییع جنازه او شهرت دارد. در تشییع او بیش از ۸۰ هزار نفر از شیعیان شرکت جستند و درگذشت او در ماه رمضان بود. رحمت خدا بر او باد…».

6.۲.۴ – خطیب بغدادی

خطیب بغدادی که‌ اندکی پس از وی می‌زیسته در تاریخ بغداد نظر به تعصب خاص خود از وی نام برده و سخنانی ناهنجار گفته است که از شخصی چون خطیب بعید نیست.

[۱۶] خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، ج۳، ص۴۴۹.

سخنان خطیب به روشنی می‌رساند که متعصبان مخالف چقدر از شخصیت شیخ مفید و تالیفات و مکتب وی در رواج مذهب اهل بیت عصمت و طهارت هراس داشته‌اند. چنان‌که از سخنان دانشمندان بعدی عامه نیز روشن می‌گردد.

6.۲.۵ – عبدالله یافعی

شیخ عبدالله یافعی در مرآت الجنان فی تاریخ مشاهیر الاعیان ضمن وقایع سال (۴۱۳هـ) و دانشمندانی که در آن سال درگذشته‌اند می‌نویسد: ” دانشمند شیعه و پیشوای رافضه صاحب تصانیف بسیار، معروف به “مفید” و “ابن معلم” می‌باشد. وی در کلام و فقه و جدل استاد فرزانه بود. او در دولت “آل بویه” با طرفداران هر مسلک و عقیده‌ای با جلالت و عظمت مناظره می‌کرد. وی در سال ۴۱۳ه وفات یافت. “

6.۲.۶ – ابن ابی‌طی

ابن ابی‌طی می‌گوید: “وی از مستمندان دستگیری بسیار می‌کرد، فروتنی و خشوع وی زیاد، و نماز و روزه‌اش فراوان، و لباسش زبر بود. ” دیگری گفته است: گاه بود که عضدالدوله شیخ مفید را زیارت می‌کرد. مفید شیخی متوسط القامه، لاغر‌اندام و گندم‌گون بود. هفتاد و شش سال زندگی کرد. بیش از دویست کتاب تصنیف کرده است. ماجرای تشییع جنازه او مشهور است، زیرا هشتاد هزار نفر از رافضیان و شیعیان او را تشییع کردند. خدا اهل تسنن را از شر او آسوده گردانید! وفات او در ماه رمضان اتفاق افتاد.

[۱۷] یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآت الجنان، ج۳، ص۲۲.

6.۲.۷ – ابن حجر عسقلانی

ابن حجر عسقلانی در لسان الم