خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت ابن فحام ابومحمد حسن‌ بن‌ محمد بن‌ یحیی‌ بن‌ داوود

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت ابن فحام ابومحمد حسن‌ بن‌ محمد بن‌ یحیی‌ بن‌ داوود :

مقالات مرتبط: ابن فحام (مقاله‌دوم).

دیگر کاربردها: ابن فحام (ابهام‌زدایی).

اِبْن‌ِ فَحّام‌، ابومحمد حسن‌ بن‌ محمد بن‌ یحیی‌ بن‌ داوود (د ۴۰۸ق‌/ ۱۰۱۷م‌)، مقری‌ و محدث‌ سامرا می‌باشد.

فهرست مندرجات

1 – زندگی‌نامه
2 – مشایخ ابن فحام
3 – شاگردان و راویان ابن فحام
4 – مذهب ابن فحام
5 – ابن‌ فحام‌ در علم‌ قرائت
6 – آثار
7 – فهرست منابع
8 – پانویس
9 – منبع

1 – زندگی‌نامه

ابن‌ فحام‌ اهل‌ سامرا بود و عمرش‌ را در همان‌جا به‌ پایان‌ رسانید

[۱] خطیب‌ بغدادی‌، احمد، ج۷، ص۴۲۴، تاریخ‌ بغداد، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.

و خاندان‌ او از جمله‌ عمویش‌ عمر بن‌ یحیی‌ در آن‌جا سابقه علمی‌ داشته‌اند.

[۲] خطیب‌ بغدادی‌، احمد، ج۱۱، ص۲۳۹، تاریخ‌ بغداد، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.

وی‌ عامل‌ مهم‌ انتقال‌ قرائت ‌ و حدیث ‌ مشایخ‌ سامرا، به‌ آیندگان‌ بود. ولادت‌ او احتمالاً در نیمه نخست‌ سده ۴ق‌ بوده‌ است‌، زیرا قدیم‌ترین‌ استماعات‌ او در ۳۳۸ق‌ از عمر بن‌ احمد حبال‌

[۳] ابن‌ جزری‌، محمد، ج۱، ص۵۸۹، غایه النهایه، به‌ کوشش‌ گ‌ برگشترسر، قاهره‌، ۱۳۵۱ق‌/۱۹۳۲م‌.

و در حدود همین‌ سال‌ از محمد بن‌ عمرو رزّاز (د ۳۳۹ق‌) بوده‌

[۴] خطیب‌ بغدادی‌، احمد، ج۷، ص۴۲۴، تاریخ‌ بغداد، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.

[۵] خطیب‌ بغدادی‌، احمد، ج۳، ص۱۳۲، تاریخ‌ بغداد، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.

و از ابراهیم‌ ابن‌ عبدالصمد هاشمی ‌ اهل‌ سامرا (د ۳۲۵ق‌) با واسطه‌ روایت‌ کرده‌ است‌.

[۶] طوسی‌، محمد، ج۱، ص۳۰۶، الامالی‌، بغداد، ۱۳۸۴ق‌/۱۹۴۶م‌.

[۷] ذهبی‌، محمد، ج۱۵، ص۷۲، سیراعلام‌ النبلاء، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و دیگران‌، بیروت‌، ۱۴۰۶ق‌/۱۹۸۴م‌.

بنابراین‌ سند طوسی ‌

[۸] طوسی‌، محمد، ج۱، ص۲۹۷، الامالی‌، بغداد، ۱۳۸۴ق‌/۱۹۴۶م‌.

درباره روایت‌ مستقیم‌ ابن‌ فحام‌ از حسن‌ بن‌ علی‌ بن‌ متوکل ‌ (د ۲۹۱ق‌) ظاهراً افتادگی‌ دارد،

[۹] خطیب‌ بغدادی‌، ج۷، ص۳۶۹، (در مورد ابن‌ متوکل‌)احمد، تاریخ‌ بغداد، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.

چه‌ لازمه آن‌ تولد ابن‌ فحام‌ در حدود ۲۸۰ق‌ است‌ که‌ دور از واقع‌ به‌ نظر می‌رسد. وفات‌ ابن‌ فحام‌ را خطیب ‌

[۱۰] خطیب‌ بغدادی‌، احمد، ج۷، ص۴۲۴، تاریخ‌ بغداد، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.

و به‌ تبع‌ او ذهبی ‌

[۱۱] ذهبی‌، محمد، ج۱، ص۲۹۹، معرفه القراء الکبار، به‌ کوشش‌ محمد سید جاد الحق‌، قاهره‌، ۱۳۸۷ق‌/۱۹۶۷م‌.

در ۴۰۸ق‌ گفته‌اند،

[۱۲] ابن‌ حجر عسقلانی‌، ج۲، ص۲۵۱، (۴۵۸ق)،احمد، لسان‌ المیزان‌، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۲۹- ۱۳۳۱ق‌.

اما ابن‌ جزری‌

[۱۳] ابن‌ جزری‌، محمد، ج۱، ص۲۳۳، غایه النهایه، به‌ کوشش‌ گ‌ برگشترسر، قاهره‌، ۱۳۵۱ق‌/۱۹۳۲م‌.

آن‌ را در ۳۴۰ق‌ گفته‌ است‌ که‌ نمی‌تواند صحیح‌ باشد و به‌ نظر می‌رسد منشأ خطای‌ او خلط بین‌ ابن‌ فحام‌ و استادش‌ حبال‌ بوده‌ است‌.

[۱۴] ابن‌ جزری‌، محمد، ج۱، ص۵۸۹، غایه النهایه، به‌ کوشش‌ گ‌ برگشترسر، قاهره‌، ۱۳۵۱ق‌/۱۹۳۲م‌.

همچنین‌ گفته طوسی‌

[۱۵] طوسی‌، محمد، ج۱، ص۲۹۶، الامالی‌، بغداد، ۱۳۸۴ق‌/۱۹۴۶م‌.

درباره استماع‌ ابن‌ فحام‌ از محمد بن‌ هاشم‌ عباسی‌

[۱۶] خطیب‌ بغدادی‌، ج۳، ص۳۶۵، (د ۴۳۴ق)، احمد، تاریخ‌ بغداد، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.

قابل‌ تأمل‌ است‌.

2 – مشایخ ابن فحام

ابن‌ فحام‌ گذشته‌ از بهره‌گیری‌ از مشایخ‌ سامرا، از اوان‌ جوانی‌ به‌ بغداد نیز می‌آمده‌ و از مشایخ‌ آنجا استفاده‌ می‌کرده‌ است‌؛ چنانکه‌ استماع‌ او از اسماعیل‌ بن‌ محمد صفار پیش‌ از ۳۴۱ق‌ انجام‌ گرفته‌ است‌.

[۱۷] خطیب‌ بغدادی‌، احمد، ج۷، ص۴۲۴، تاریخ‌ بغداد، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.

[۱۸] ذهبی‌، محمد، ج۱۵، ص۴۴۱، سیراعلام‌ النبلاء، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و دیگران‌، بیروت‌، ۱۴۰۶ق‌/۱۹۸۴م‌.

از دیگر مشایخ‌ ابن‌ فحام‌ می‌توان‌ ابوبکر محمد بن‌ حسن‌ نقاش‌ ، ابوبکر ابن‌ مقسم‌ و بکّار بن‌ احمد را در قرائت‌،

[۱۹] ابن‌ جزری‌، محمد، ج۱، ص۲۳۲-۲۳۳، غایه النهایه، به‌ کوشش‌ گ‌ برگشترسر، قاهره‌، ۱۳۵۱ق‌/۱۹۳۲م‌.

و عمویش‌ عمر بن‌ یحیی‌ ، محمد بن‌ احمد بن‌ عبیدالله‌ منصوری ‌ و محمد بن‌ فرخان‌ دوری ‌ را در حدیث‌ نام‌ برد.

[۲۰] طوسی‌، محمد، ج۱، ص۲۸۰-۳۰۷، الامالی‌، بغداد، ۱۳۸۴ق‌/۱۹۴۶م‌.

[۲۱] خطیب‌ بغدادی‌، احمد، ج۷، ص۴۲۴، تاریخ‌ بغداد، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.

3 – شاگردان و راویان ابن فحام

از شاگردان‌ و راویان‌ او نیز می‌توان‌ به‌ نصر بن‌ عبدالعزیز فارسی‌، علی‌ بن‌ محمد بن‌ فارس‌ خیاط و ابوعلی‌ غلام‌ هراس‌ در قرائت‌،

[۲۲] ابن‌ جزری‌، محمد، ج۱، ص۲۳۲-۲۳۳، غایه النهایه، به‌ کوشش‌ گ‌ برگشترسر، قاهره‌، ۱۳۵۱ق‌/۱۹۳۲م‌.

و ابوجعفر طوسی‌، احمد بن‌ علی‌ نجاشی‌ و ابوسعد سمّان‌ رازی‌ اشاره‌ کرد.

4 – مذهب ابن فحام

خطیب‌ بغدادی‌

[۲۳] خطیب‌ بغدادی‌، احمد، ج۷، ص۴۲۴، تاریخ‌ بغداد، قاهره‌، ۱۳۴۹ق‌.

او را ثقه‌ شمرده‌ و در مورد مذهبش‌ گفته‌ که‌ مذهب‌ شافعی ‌ داشت‌، ولی‌ به‌ او نسبت‌ تشیع ‌ داده‌ می‌شد. ذهبی‌ صریحاً گفته‌ است‌ که‌ او عالم‌ به‌ فقه ‌ شافعی‌ ولی‌ شیعه ‌ مذهب‌ بود،

[۲۴] ذهبی‌، محمد، ج۱، ص۲۹۹، معرفه القراء الکبار، به‌ کوشش‌ محمد سید جاد الحق‌، قاهره‌، ۱۳۸۷ق‌/۱۹۶۷م‌.

اما از علمای‌ رجال‌ متقدم‌ شیعه‌ کسی‌ به‌ مذهب‌ او اشاره‌ نکرده‌ و تنها علامه حلی‌

[۲۵] علامه حلی‌، حسن‌، ج۱، ص‌۱۳۶، «الاجازه الکبیره»، بحار الانوار مجلسی‌، بیروت‌، ۱۴۰۳ق‌/۱۹۸۳م‌، ج‌ ۱۰۴.

او را از اهل‌ سنت‌ دانسته‌ است‌.

5 – ابن‌ فحام‌ در علم‌ قرائت

ابن‌ فحام‌ در علم‌ قرائت‌ به‌ عنوان‌ یکی‌ از حلقه‌های‌ اتصال‌ در پاره‌ای‌ از سلسله‌های‌ اسناد به‌ شمار می‌