خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل تقریری از یک کتاب – افراهاط [فرهاد] حکیم پارسی

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تقریری از یک کتاب – افراهاط [فرهاد] حکیم پارسی :

د. الفغالی، پولس، التراث السریانی، افراهاط الحکیم الفارسی،

چاپ اول، دارالمشرق، بیروت: ۱۹۹۲، ۱۹۰ ص

.

مقدمه

حکیم ایرانی «افراهاط »، در میان نویسندگان روحانی سریانی در دوران باستان جایگاهی بس والا دارد

.

خوشبختانه آثار وی به صورت کامل به ما رسیده است. آثار به جا مانده از او رامی توانیم «مقالاتی روحانی » یا

«

مختصری در باب زندگی رهبانی » بنامیم. ویژگی بارزتعلیمات وی مسیحی و انجیلی بودن آن است. افراهاط از

فلسفه و دیگر اندیشه های بیگانه اثر نپذیرفته است. این امر در میان سریانیها و نیز یونانیها کم نظیر است

.

افراهاط خود راشاگرد کتابهای مقدس می داند

.

افرام [برجسته ترین متاله در کلیسای سریانی در قرن چهارم میلادی] به کسانی که سموم حکمت یونان را

نچشیده اند و از سادگی و بی پیرایگی تعلیمات پیامبران دور نشده اند، تبریک گفته است. این تبریک در حقیقت

متوجه افراهاط است، نه خود او; زیرا افرام به فلسفه یونان اهمیت داده است، دست کم برای آنکه با دستاوردهای

مهلک آن، با پاکیزگی و خلوص ایمان مبارزه کند (از مقدمه کتاب

).

کتاب حاضر در پی معرفی افراهاط، یکی از حکمای مسیحی ایران باستان است. برای آشنایی با سیره، دوران و

اندیشه های الهی این حکیم ایرانی، عمده ترین منبع موجود،مقالاتی است که از وی به جا مانده است

.

مطالعه این کتاب و شناخت روزگار و افکار افراهاط، از چند جهت می تواند سودمند وقابل توجه باشد

:

اول آنکه وی از مفاخر ایران قبل از اسلام محسوب می شود; از این رو، در نظر ایرانیان مسلمان نیز شایسته

ستایش و تکریم است

.

دوم آنکه بررسی دوران وی از راه آثار دینی او، دور نمایی از اوضاع دینی و فرهنگی ایران را در قرن چهارم

میلادی به دست می دهد

.

سوم آنکه مکتوبات وی تلقی روحانی و اندیشمندانه مسیحی شرقی را از مسیحیت درقرون اولیه آن نشان

می دهد

.

با عنایت به اینکه ظاهرا در زبان فارسی اثری درباره این حکیم مسیحی ایرانی وجودندارد، با سیری در کتاب

«

افراهاط، حکیم پارسی » به معرفی شخصیت و اندیشه وی می پردازیم

.

این کتاب که توسط دکتر پولس فغالی تالیف شده، دومین اثری است که در سری کتابهای «میراث سریانی

»

منتشر می شود. هدف این مجموعه شناساندن اندیشمندان بزرگ سریانی است. مجوز چاپ این کتاب توسط

مقامات کلیسای لبنان صادر شده و برای اولین بار در سال ۱۹۹۲ توسط دار المشرق در بیروت چاپ شده است

.

کتاب حاضر در قالب یک مقدمه، نه فصل و برگزیده هایی از ۲۲ مقاله از مقالات افراهاط،تنظیم شده است

.

عناوین اصلی و فرعی فصول کتاب عبارتند از

:

فصل اول: زندگی افراهاط

فصل دوم: اوضاع سیاسی و اجتماعی روزگار افراهاط

–

در امپراتوری روم

–

در پادشاهی ایران

–

اوضاع اجتماعی

فصل سوم: اوضاع دینی روزگار افراهاط

–

اوضاع کلیسا

–

مقالات افراهاط واکنشی در برابر وضعیت کلیسا

–

فرزندان عهد [کتاب مقدس] یا گروه قیامت

–

گروه قیامت و تعمید

فصل چهارم: کتاب «مقالات

»

–

متن مقالات و نسخه های خطی آن

–

تعداد مقالات

–

ساختار کتاب

–

سبک مقالات

فصل پنجم: محتوای مقالات

–

مجموعه اول

–

مجموعه دوم

–

مجموعه سوم

فصل ششم: افراهاط و کتاب مقدس

–

آیات مورد استشهاد در مقالات

–

شخصیتهای کتاب مقدس

–

تفسیر کتاب مقدس

فصل هفتم: افراهاط; ایمان و عقیده

–

عناصر ایمان «پرسشگر

»

–

عناصر ایمان افراهاط

فصل هشتم: الوهیت در نظر افراهاط

–

الله

–

از آفرینش تا نجات

–

روح القدس و مسیح

–

قیامت

–

تعمید و افخارستیا

–

سیر ایمان

فصل نهم: انسان در نظر افراهاط

–

نگاهی پویا

–

واژه های تعبیر کننده از انسان (آدم، انسان، نفس، روح، جسد، جسم انسانی یا گوشت و دل

)

–

خواب نفس (نفس در قبر، خواب روح نفسانی

)

در پایان و پیش از فهرست مطالب، گزیده هایی از مقالات ۲۲ گانه افراهاط درج شده است

.

آنچه که در پی می آید، چکیده مطالب این کتاب است

. ^(۱)

فصل اول: زندگی افراهاط

آن گونه که از مقالات افراهاط به دست می آید، وی در نیمه دوم قرن سوم میلادی در منطقه نینوای موصل به

دنیا آمده است. پدر و مادرش بت پرست بودند. خود وی نیز ظاهرا در آغازبت پرست بوده است، سپس به

مسیحیت می گرود، عبادت و رهبانیت را برمی گزیند،سرسلسله عبادت پیشه گان زمان خود می گردد، در سلک

کاهنان در می آید و سرانجام به مقام اسقفی نائل می شود

.

افراهاط پس از مرگ خود و در دورانهای بعد شهرت یافت. لقب حکیم پارسی نیز بعدها باالهام از نام افراهاط

[

فرهاد] که در فارسی به معنای حکیم و صائب نظر است، به او نسبت داده شد. در برخی از آثار، محققان نام وی

را یعقوب دانسته اند. به نظر می آید که خود او این نام را پس از ورود در سلک راهبان برگزیده است

.

افراهاط به معنای واقعی کلمه حکیم و فرزانه بود. با اینکه در تلمود، فرهیختگان یهودی،خود را شاگردان

حکیمان می دانند، وی خود را شاگرد کتابهای مقدس قلمداد می کند. باآمدن مسیح و حلول روح القدس،

کتابهای مقدس برای همه مؤمنان آشکار گردید و دیگر درگروهی از مردم یا مردمی خاص منحصر نماند

.

افراهاط راهب بود، ولی از مردم کناره گیری نمی کرد. او از طبقه معروف به فرزندان عهد(کتاب مقدس) یا

فرزندان قیامت بود، با این حال، تعلیم را واجب می دانست و نسبت به اوضاع خاص سیاسی موضع گیری می کرد

.

وی در بیان احکام و ایمان دینی، آزاد اندیش بود.او اسقف بود و وظایف اسقفی را به جا می آورد، اما هیچ گاه

اعمال کلیسا را که به افراد درمورد خلاص و نجاتشان آرامش کاذبی القا می نمود، به آنان تحمیل نمی کرد و در

مساله توبه و روزه هر کسی را به آزادی وجدانش حوالت می داد

.

افراهاط نسبت به کودکان، بیچارگان و خطا کاران مهربان بود. او همه چیز را تابع یک قاعده، که همان محبت

است، می دانست

.

اینکه او چه زمانی و چگونه وفات یافت معلوم نیست، ولی می دانیم که او رنج و عذاب بسیاری متحمل شده و بخشی

از عمرش در روزگاری آکنده از محنت و مصیبت سپری گشته است

.

فصل دوم: اوضاع سیاسی و اجتماعی روزگار افراهاط

تاریخ سعردی می گوید: حکیم فارسی در دوران «فافا» که یقینا در سال ۳۲۹م. از دنیا رفته،مشهور بوده است. وی

در سال ۳۱۰ م. اسقف مداین بوده است

.

در این دوران، مشرق زمین تحت تاثیر امپراتوری روم و اوج گرفتن ستاره اقبال خاندان ساسانی در سرزمین

فارس بوده است

.

امپراتوری روم

رومیان با فارسها دشمنی دیرینه ای داشتند همیشه میان این دو امپراتوری نبرد وجودداشت. اگر گاهی صلحی

میان اینان برقرار می شد کوتاه مدت بود، ولی در زمان قسطنطین(کنستانتین) میان دو طرف صلحی برقرار

شد که تا چهل سال طول کشید. قسطنطین کسی بود که با تصمیم معروف به «میلان » در سال ۳۱۳ میلادی

کلیساهای مسیحی را به رسمیت شناخت، مجمع اسقفی نیقیه را تشکیل داد و صلیب را در پرچم کشور گنجاند

.

اقدامات وی مورد تمجید اسقفان مسیحی قرار گرفت. مسیحیان فارس نیز با مشاهده این اوضاع،دشمنی میان

فارس و روم را فراموش کردند و قسطنطینیه، شهری که بر پایه ایمان مسیحی و توسط قسطنطین بنیان

گذاشته شد، در نظرشان موقعیتی تحسین برانگیز پیدا کرد. اینان می گفتند آیا زمان آمدن ملکوت خدا فرا

رسیده است؟ همان مژده ای که دانیال پیامبر، که درروزگاران پیشین در بند فرمانروای فارس بود، داده بود

.

پادشاهی فارس

در سال ۲۲۴ م. اردشیر اول به عنوان اولین پادشاه ساسانی بر تخت نشست. حکومت این خاندان بر ایران تا فتح

اسلامی ایران ۶۵۱ م. ادامه یافت. در این دوران جنگهای متعددی میان ایران و روم صورت گرفت. تنها در اوایل

قرن سوم میلادی بود که صلحی چهل ساله میان دو طرف برقرار شد و تداوم یافت

.

اوضاع اجتماعی

مقالات افراهاط در بین سالهای ۳۳۳ تا ۳۴۵ م. که دوران تجدید نبرد میان فارس و روم است، نوشته شده است

.

در دوران شاهپور دوم (۳۱۰ – ۳۷۹ م.) دولتی قوی و منظم در کناردینی رسمی و تثبیت شده، یعنی آیین زرتشت،

دیده می شود. در این دوران مردم به سه طبقه: ۱) روحانیان و امیران، ۲) جنگاوران و ۳) برزگران تقسیم

می شوند. همزمان نظام ارباب و رعیتی نیز وجود دارد

.

در آن زمان هفت خانواده شاهی مهم در مورد تقسیم قدرت با یکدیگر نزاع داشتند.شاهنشاه برای تثبیت قدرت

خود به دین و کاهنان رو آورد. به دستور شاهپور دوم «اوستا»جمع آوری شد و در ۲۱ سفر تنظیم شد

.

افراهاط هیچ گاه از اوستا انتقاد نکرده است و حتی نام آن را نیز نبرده است; زیرا هر نوع معارضه ای با دین

رسمی موجب تعقیب و آزار کلیسای وی می شد. وی تنها تصریح می کندکه خورشید، آتش، ماه و آب، که در آیین

زرتشت دارای نقشی مهم هستند، هیچ تاثیرحقیقی و اصیلی ندارند

.

مشکل اصلی افراهاط، تعالیم زرتشت نبود; چرا که ریشه های این تعالیم بیشتر یهودی است تا فارسی. آیین مانی

از آیین زرتشت خطرناکتر بوده است; زیرا تعابیراعتقادی را دچارتشویش و تحریف می کرد. مانی با دولت ساسانی

ارتباط زیادی داشت. وی پیامبری خود رادر روز تاجگذاری شاهپور اول در سال ۲۴۲ م. اعلام کرد. از وی کتابی

به نام «انجیل زنده » به جا مانده است که ۲۲ فصل دارد. وی مردم را به دو طبقه برگزیدگان و افراد عادی

تقسیم می کند. برگزیدگان نوعی زندگی رهبانی دارند. آیا ۲۲ مقاله افراهاط در رد این کتاب است ویا حداقل از

آن الهام گرفته است؟ گفتنی است که افراهاط نیز مؤمنان را به مسیحیان عادی وفرزندان عهد یا فرزندان

قیامت تقسیم می کند

.

همچنین تلاش مدارس و مراکز دینی یهودی برای تدوین تلمود بابلی را نیز نبایدفراموش کرد. در برابر این

نهضت معنوی و علمی، ادبیات مسیحی ناچیز به نظر می آید. به همین جهت، افرادی چون افرام و افراهاط به

تالیف رو آوردند

.

فصل سوم: اوضاع دینی روزگار افراهاط

اوضاع کلیسا: در آن روزگار، اختلافی اساسی میان کلیساها وجود داشت; همواره این بحث مطرح بود که چه

شهری حق حاکمیت دینی بر شهرهای دیگر را داراست؟ آیا مداین می تواندهمان نقش انطاکیه در سوریه و

اسکندریه در مصر را ایفا کند؟ هر شهری می کوشید با نام یکی از رسولان دوازده گانه (حواریون) یا حداقل یکی

از شاگردان هفتاد گانه ارتباط برقرارکند. «فافا» اعلام کرده بود که مداین با «تومای رسول »، مبشر شرق ارتباط

دارد و بر دیگرحوزه های اسقفی برتری دارد

.

کلیسای فارس خود را وارث خویشاوندان و نزدیکان مسیح می دانست; افرادی چون عبریس، ابراهیم و یعقوب،

در صدر مسیحیت نقش زیادی داشتند، ولی کلیسای غرب(انطاکیه) آنها را طرد کرد و به جای آنها به شاگردان

مستقیم حواریون رسمیت داد

.

کلیسای فارس با دنیای متهودان یعنی مسیحیان یهودی الاصل و پایبند به آداب دینی یهودی (ختان و سبت

)

ارتباط داشت

.

بعد از تصمیم معروف به «میلان » و اختلافات شدیدی که میان امپراتوری روم و پادشاهی فارس به وجود آمد،

دوران رنج و آزار مسیحیان آغاز گشت و پس از مرگ قسطنطین (حدودسال ۳۴۰ م.) بر اثر فشار زرتشتیان،

شاهپور دو نوع جزیه را بر مسیحیان الزام کرد تاهزینه های جنگ را تامین کند و چون مسیحیان این تصمیم را

رد کردند، وی دستور دادکلیساها آلوده و ویران شوند و مسیحیان پایبند، به زندان یا مرگ محکوم شوند. مورخ

قرن پنجم میلادی «سوزومینس » تنها تعداد کشته شدگان از خواص را ۱۶ هزار نفر می داند

.

«

مقالات »، پاسخی به اوضاع کلیسا

مجموعه مقالات افراهاط، وضعیت دینی یاد شده را منعکس می کند. وی نامه های متعددی در پاسخ به دوستان

یا گروهی از برادران تحت فشار می نگارد. وی خضوع کلیسا در برابرحاکمان را مورد انتقاد قرار می دهد و مؤمنان

تقرب جسته به سلاطین را نکوهش می کند

.

از گرایشهای رایج در مسیحیان آن روزگار، خوش بینی نسبت به امپراتوری روم بود وآنان این امپراتوری

مسیحی را علامت آمدن مسیح می دانستند. افراهاط معتقد بود که حکومت در نهایت به مسیح بر خواهد گشت

.

فرزندان عهد یا گروه قیامت

فرزندان عهد که مخاطب اصلی مقالات هستند، راهبانی بودند که زندگی شان را به سان مسیح در قداست و

نزاهت سپری می کردند، ازدواج نمی کردند و در گروههای چند نفره یا به صورت تنها زندگی می کردند. اینان

معمولا به کارهایی چون دربانی یا خدمت گزاری کلیسا،دبیری، و معلمی اشتغال داشتند و از تجارت، زراعت و

هر کار درآمدزایی اجتناب می کردند.حیات این گروه تا قرن هفتم ادامه داشته و از آن به بعد تشکلهای رهبانی

پدید می آیند

.

افراهاط می گوید عضو این مجموعه قبل از هر چیز باید ایمانی استوار داشته باشد، درروزه گرفتن و نماز گزاردن

کوشا باشد، در عشق مسیح بسوزد، فروتن، خردمند و امانت دارباشد، آرام و دلنشین سخن بگوید، نسبت به

انسانها خوش قلب باشد، بر دهانش لگامی بزندکه او را از سخنان زیانبار و خنده های بلند باز دارد، از لباسهای

فاخر بپرهیزد، بوی خوش استعمال نکند، مویش را نپروراند و رها نکند، در ولیمه ها شرکت نکند و خود را به

گونه ای رها نسازد که به سمت مشروب بشتابد

.

فرزندان عهد، متوحد (تنها شده) نامیده می شوند. توحد یعنی پرهیز از شریک زندگی ونیز یکی شدن با پدر

مانند پسر. عفت و پاکدامنی انسان را با خودش و با پروردگار یکی می کند و او می تواند شفیع دیگران شود

.

افراهاط ازدواج را آلوده کننده انسان نمی داند، بلکه آن را امری پسندیده می شمارد، ولی معتقد است برای جهاد

روحی و معنوی باید تنها زندگی کرد و با رهبانیت و پرهیز از تمایلات و شهواتی که انسان را در گناه اولی و ازلی

شریک می سازد، فرد به آسمانها پیوند می خورد

.

گروه قیامت و تعمید

تعمید عبادتی است که در آن مؤمن برای نبرد آماده می شود. تعمید واقعی همان چاه یعقوب است که این پیامبر

بزرگ آن را گشود و همان مالیدن روغن بر سنگی است که در بیت ابل نصب شده بود و نماد مردمانی است که

پیروز شده اند

.

افراهاط می گوید

:

«

اسرائیل (یعقوب) در شب فصح (پصح) و روز رهایی در وسط دریا فرو رفت ورهایی بخش ما پاهای شاگردانش را

در همین شب شست وشو داد و این همان تعمید است

».

تعمید یعنی وارد شدن در عهد جدیدی که متوحدان را از این عالم بیگانه می کند و آنان را با مسیح یکی می کند

.

این نقطه اوج ایمان است و اگر دیگر مؤمنان به این مرحله نرسند،محکوم نخواهند بود. تعمید با این نوع

زندگی رهبانی ارتباط زیادی یافته است، به گونه ای که بسیاری از نصیحت شدگان، تعمید را تا وقتی که این

زندگی کمالی را شروع کنند، به تاخیرمی انداختند

.

فصل چهارم: کتاب مقالات

متن مقالات و نسخ خطی آن

«

مقالات » در ضمن دو مجموعه تنظیم شده است مجموعه اول در سال ۳۳۶ م. و مجموعه دوم در سال ۳۴۳ م

.

تدوین شده است مجموعه اول از ده مقاله و مجموعه دوم از دوازده مقاله تشکیل شده است. مقاله دیگری هم

هست که ظاهرا آغاز مجموعه سومی بوده وتکمیل نشده است

.

چهار نسخه خطی از این کتاب در دست است که قدیمی ترین آنها در قرن ششم میلادی نوشته شده است و هم

اکنون در موزه بریتانیا نگهداری می شود. بخشهایی از آن نیز به خط عربی وجود دارد که تاریخ نگارش آن ۱۳۶۴

م. است. این کتاب به زبان اصلی خود، سریانی،برای اولین بار در سال ۱۸۶۹ م. در لندن انتشار یافته و به زبانهای

ارمنی، حبشی، لاتینی،انگلیسی، آلمانی و فرانسوی نیز ترجمه شده است. ترجمه کامل آن به زبان عربی نیز

درلبنان انتشار یافته است

.

تعداد مقالات

تعداد مقالات بنا بر نظر مختار ۲۲ مقاله می باشد و مقاله بیست و سوم شروع مجددی برای تدوین این

باحث بوده که کامل نشده است

.

ساختار کتاب

تعداد مقالات بر مبنای تعداد حروف الفبا (ابجد، هوز، حطی …) است. هر مقاله ای بر مبنای مقاله قبلی تنظیم

شده است. مقاله اول به «ایمان » که اساس و بنیان دین است می پردازد ومقاله دوم از «محبت » که ستون دین است،

بحث می کند و همین طور

…

عدد ۲۲، همچنین تعداد کتابهای تورات، تعداد حروفی که خداوند هستی را با آنها آفریدو نیز تعداد کارهایی را

که در شش روز آفرینش صورت گرفته است، منعکس می کند

.

سبک کتاب

در جای جای این کتاب شواهدی از کتاب مقدس آورده شده است، به گونه ای که خواننده چاره ای جز اذعان

نداشته باشد. در کنار این شواهد، مثالها و نمونه هایی نیز مطرح می شود ودر موارد بسیاری مقایسه ای میان

شخصیتهای مهم تاریخی صورت می گیرد

.

از این رو می توان گفت که شیوه نگارش کتاب، خطابی و تعلیمی است و دل مشغولی نویسنده قانع کردن

شاگردانش از راههای مورد قبول آنهاست. نوشته ها با اینکه صبغه ای فلسفی دارند، کاملا در پی انگیزش اخلاقی

هستند

.

فصل پنجم: محتوای مقالات

مقاله اول: ایمان

این مقاله مقدمتا جایگاه معلم و شاگرد را معلوم می کند و سپس بیان می کند که سنگ بنای ایمان، مسیح است