خرید و دانلود فایل کامل و عالی تأملی در مفهوم و عملکرد پاتوق در فضای شهری، ماندن درفضا

بخشی از متن فایل کامل و عالی تأملی در مفهوم و عملکرد پاتوق در فضای شهری، ماندن درفضا :

تأملی در مفهوم و عملکرد پاتوق در فضای شهری، ماندن درفضا

تأملی در مفهوم و عملکرد پاتوق در فضای شهری، ماندن درفضا

نویدسعیدی رضوانی

دکترای شهرسازی

زهرا شش پری

شهرساز

این مطلب نگاهی منتقدانه دارد به یکی دیگر از ظرفیت های عمومی فضای شهری برای بهبودکیفی کارکرد شهرهای ما؛ ظرفیتی که می تواند فضاهای شهری راسرزنده کند و حس تعلق خاطر شهروندان را به شهرافزایش دهد؛ ظرفیتی به نام «پاتوق».

مهم ترین بخش از فضای شهری، فضای های عمومی است که متاسفانه در شهرها نقش آن روزبه روز کمرنگ تر می شود. سرزندگی و پویایی یک فضای شهری و در مقابل، ملال انگیز بودن آن، بازتاب شمار نوع فعالیت ها و اتفاقاتی است که در فضا رخ می دهد. بنابراین برای ایجاد سرزندگی ابتدا باید به شناسایی فعالیت ها بپردازیم . براساس طبقه بندی یان گل (Jan Gehl) شهرساز انگلیسی، می توان فعالیت ها را به لحاظ اجباری یا اختیاری بودن به سه دسته تقسیم کرد که عبارتند از: فعالیت های ضروری (مانند رفتن به مدرسه یا محل کار، منتظر ماندن در ایستگاه اتوبوس، خرید کردن و…)، فعالیت های انتخابی (مانند رفتن به پارک، تفریح، خرید تفننی ) و فعالیت های اجتماعی (مانند تماشا کردن دیگران، صحبت کردن، جلب توجه کردن و…). فعالیت های ضروری، بدون ارتباط با کیفیت محیط فیزیکی انجام می شوند درحالی که فعالیت های انتخابی به این بستگی دارد که فضا چه چیزی برای ارائه به افراد دارد و افراد را به چه اعمالی در آن وا می دارد. هرچه فضا بهتر باشد فعالیت های انتخابی بیشتری در آن صورت می پذیرد و طول مدت فعالیت های ضروری نیز درآن افزایش می یابد. فعالیت های اجتماعی که شامل بازی کودکان، احوالپرسی، گفت وشنود، انواع فعالیت های جمعی و دیدن و شنیدن افراد دیگر می شود، نتیجه کیفیت و مدت دوام انواع دیگر فعالیت هاست زیرا زمانی رخ می دهد که افراد یکدیگر را در شرایط خاص ملاقات می کنند.

هنگامی که تمام انواع فعالیت ها با ترکیب و تکمیل یکدیگر رخ دهند، فضاهای جمعی شهرها معنی دار و جذاب می شوند (گل، ص ۳-۸). نکته اصلی و مهم در این رابطه موضوع «ماندن» در فضاست .

ضرورت پاتوق ها

قبل از پرداختن به این که چه عواملی موثر برعملکرد پاتوق هاست، پاسخگویی به این سوال به نظر ضروری می رسد که چرا نیاز به پاتوق داریم و تاثیرات مثبت پاتوق چه می تواند باشد. جواب این سوال با نگاهی به ویژگی های شهرهای امروز روشن می شود. در این شهرها تراکم روزبه روز افزایش می یابد و امکان تعامل در فضای بسته کاهش می یابد، روابط همسایگی تضعیف شده و در کلانشهرها از افقی به عمودی تبدیل شده است یعنی در ساختمان های میان مرتبه و بلندمرتبه همسایگان تنها روابط محدودی با هم آپارتمانی های خود دارند و حتی گاهی ساکنان ساختمان های بلافصل خویش را نمی شناسند. از این رو ایجاد پاتوق ها در محله ها می تواند تحکیم کننده روابط همسایگی و تقویت کننده همکاری بین آن ها باشد که موجب سرزنده تر شدن فضاهای شهری و همچنین رونق کسب وکار صاحبان مشاغل اطراف شود.

ویژگی های پاتوق مطلوب

برخورداری از تسهیلات مناسب جهت نشستن مثل سکو، نیمکت، پله وجاهایی برای تکیه دادن یکی از ویژگی های مهم پاتوق مطلوب است . به همان نسبت که بهره مندی از این ویژگی ها نیز در موفقیت یا عدم موفقیت هر پاتوقی عاملی موثر است :

راهکارهایی برای بهبودعملکردپاتوق ها

پاتوق ها در کنار سایر فضاهای باز شهری نظیر میدان گاه ها (پلازاها)، پیاده راه ها، پارک ها و… از ضروریات زندگی شهری هستند و تولید و تقویت آن ها ضروری است اما برای آن که مورد استقبال شهروندان قرار گیرند و عملکرد موثرتری داشته باشند باید با توجه به راهکارهای زیر طراحی و مدیریت و تقویت شوند:

– حفظ و تقویت پاتوق های موجود و دخالت محدود در آن ها برای بهبود عملکرد و نه مدیریت آن ها از بالا.

– مشارکت دادن مردم در طراحی پاتوق های جدید و بهسازی پاتوق های قبلی .

منابع

– آمار پژوهان نواندیش، ارزیابی تاثیرات اجتماعی پروژه پاتوق محله بریانک، کارون شمالی و کارون جنوبی، گزارش مدیریتی، اداره کل مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران – معاونت اجتماعی و فرهنگی شهرداری منطقه ۱۰ – 1390.