خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت در حاشیه جسور کلمات؛ پیرامون ادبیات و جامعه‌نگاری

۱
گزارش کتاب۲
پانویس۳
منابع مقاله۴
وابسته‌ها

در حاشیه جسور کلمات؛ پیرامون ادبیات و جامعه‌نگاری تألیف شاهرخ تندروصالح، ادبیات معاصر ایران از نخستین عرصه‌گشایان فرهنگ مدرن است که در فرصت‌ها، تنگناها و محدودیت‌های رنگارنگ جامعه‌مان، فراز و فرودهایی فراوان را زیسته و همراه با کشف مضامین نو، زمینه‌های نواندیشی در اقلیم ادبیات عامیانه را نیز تجربه کرده است.

ادبیات معاصر ایران از نخستین عرصه‌گشایان فرهنگ مدرن است که در فرصت‌ها، تنگناها و محدودیت‌های رنگارنگ جامعه‌مان، فراز و فرودهایی فراوان را زیسته و همراه با کشف مضامین نو، زمینه‌های نواندیشی در اقلیم ادبیات عامیانه را نیز تجربه کرده است. روزنامه‌نگاری اجتماعی اما در ایران تلاشی است پراکنده که بار آن، بیش از همه بر دوش نویسندگان و شکل گرفتن روزنامه‌نگاری اجتماعی نیز مدیون نویسندگان ادبی‌نویس است.

در طول سه دهه و نیم از عمر انقلاب ۱۳۵۷، ادبیات ایران تلاش کرده تا گفتمانی مبتنی بر شرایط و واقعیت‌های اجتماعی، عقلانیت انتقادی و پرسشگری در پرداختن به مضامین انسانی را عرصه‌گشایی کند؛ تلاشی که تا پیش از آن، یا در تلقی‌های ایدئولوژیک مرسوم و تاریخ مصرف‌دار رُخ می‌نمود و یا در قالب تجربه‌هایی فرم‌گرایانه، سرگرم‌کننده و تفکیک‌های قالبی نو و کهنه در گنج مصرفی تاریخ ادبیات ثبت می‌گردید. به عبارتی دیگر، دگردیسی هویتی صورت‌پذیرفته در اثر انقلاب، نمایه‌ای از خود را صرف پرداختن به «شکل دیگر دیدن» و «به شکل‌های دیگر شنیدن و اندیشیدن» ساخته است.

ادبیات فارسی در کار مفاهیم بلندی است که محور تمام آنها، «انسان» و «سرنوشت» اوست. پس می‌توان با این فرض، در قرابت مفهومی ادبیات ایران و جهان نیز درنگ داشت و مشترکات‌شان را در جهان و زندگی تکنولوژی‌زده مرور کرد: به اعتبار تلاش‌های پیشگامان اقلیم اندیشه و ادب فارسی است که «مدنیت»، «حقوق شهروندی» و «بهداشت و امنیت روانی» همراه با تجرب «نو شدن» در گفتمان‌های سیاسی، اجتماعی ایران معاصر تبدیل به موضعات روز شد و هر یک به نوعی، فصلی از فصول مدرنیت و مدنیت ایرانی را به خود اختصاص داد. به عبارتی، اگر ادبیات ایران در سنت و تجارب پیشینیان خود، راوی بینش و دیدگاه‌های تعلیمی و تربیتی بوده، در نواندیشی‌های خود نیز، روایتگر تاریک‌خوانی‌های سنت گذشتگان و پرسشگری مبتنی بر واقعیت‌های جامعه گردیده است. بر این اساس، ادبیات ضمن پرداختن به کارکردهای دیرین خود، زاویه‌ای بر انتقاد از وضع و فرهنگ عمومی امروزمان گشوده است.

مهم‌ترین ویژگی ادبیات معاصر و گونه‌های متنوعش به متحول شدن هندس ادبیات فارسی باز می‌گردد، آنجا که ضمیرهای قراردادی «من»، «تو» و… از صورت انفعالی، تمثیلی، رویازده و قرارداری خود، به پوست انداختن در واقعیت‌های اجتماعی رسید و زن و مرد و کودک کوچه و بازار، پا به پای سردرگریبانی‌هایشان، چشم بر زندگی گشودند. «من ایرانی» از پوست برهوتی ماضی بیرون زد و راوی سنگلاخ‌های دوزخی واقعیت‌های زندگی معاصر شد. در این مسیر ادبیات صبع انتقادی ـ تعلیمی خود را بدل به رسانه‌ای فراگیر کرد. مفهوم عمیق نقد