خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتوح جمال الدین خزاعی

تحولی در ارائه‌ها با فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتوح جمال الدین خزاعی!

اگر به دنبال یک روش ساده اما حرفه‌ای برای ارائه‌ی مطالب خود هستید، فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتوح جمال الدین خزاعی بهترین انتخاب شما خواهد بود. فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتوح جمال الدین خزاعی از پایه بر اساس اصول طراحی مدرن ساخته شده و تضمین می‌کند که اسلایدهای شما جذاب، منظم و آماده‌ی استفاده باشند.

فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتوح جمال الدین خزاعی شامل 115 اسلاید است که با ترکیب بصری زیبا و چیدمانی حرفه‌ای، ارائه‌ی شما را به سطحی بالاتر می‌برد.

چرا باید از فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتوح جمال الدین خزاعی استفاده کنید؟

✔ طراحی حرفه‌ای: هر اسلاید فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتوح جمال الدین خزاعی با دقت بالا تنظیم شده تا بیشترین تأثیر را روی مخاطبان بگذارد.

✔ صرفه‌جویی در زمان: نیازی نیست ساعت‌ها وقت خود را برای طراحی پاورپوینت بگذارید، همه چیز آماده است.

✔ استفاده‌ی آسان: بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، کافی است فایل را باز کنید و ارائه دهید.

✔ فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتوح جمال الدین خزاعی قابل استفاده در هر محیطی: چه در دانشگاه، چه در جلسات کاری، فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتوح جمال الدین خزاعی حرفه‌ای نیاز شما را کاملاً برآورده خواهد کرد.

متمایز باشید!

دیگر نگران بهم‌ریختگی یا طراحی‌های غیرحرفه‌ای نباشید. فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتوح جمال الدین خزاعی به شما این امکان را می‌دهد که بدون دغدغه روی محتوای خود تمرکز کنید و ارائه‌ای تأثیرگذار داشته باشید.

همین حالا دریافت کنید و تجربه‌ای متفاوت از ارائه‌های حرفه‌ای را داشته باشید!

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتوح جمال الدین خزاعی :

مقالات مرتبط: حسین بن علی خزاعی رازی (مقاله‌دوم).

اَبوالفُتوح رازی، جمال‌الدین حسین بن علی بن محمد احمد خزاعی (ح ۴۸۰- پس از۵۵۲ق/۱۰۸۷-۱۱۵۷م) ، عالم و مفسر نامدار امامی و مؤلف تفسیر روض‌الجنان و روح الجنان می‌باشد.

فهرست مندرجات

1 – معرفی اجمالی
2 – شناخت اجمالی
3 – اساتید و تألیفات
4 – شرح حال
5 – دلبستگی به وعظ و خطابه
6 – تسلط بر علوم معاصر
7 – از دیدگاه بزرگان
8 – شاگردان
9 – فرزندان
10 – وفات
11 – روض‌الجنان و روح‌الجنان
11.۱ – تاریخ تألیف
11.۲ – انگیزه تألیف
11.۳ – تفاوت با تألیفات شیخ طوسی
11.۴ – اسلوب و روش
11.۵ – ویژگی‌های محتوایی
11.۶ – مراحل چاپ
11.۷ – تأثیر پذیری تفاسیر دیگر از روض الجنان
12 – روح الاحباب
13 – آثار دیگر
14 – فهرست منابع
15 – پانویس
16 – منبع

1 – معرفی اجمالی

تاریخ ولادت و وفات وی به روشنی معلوم نیست اما در اواسط قرن ششم از دنیا رفته است و منابع و مآخذی که شرح حال وی را آورده اند، از چگونگی رشد و تعلیم و تعلّم وی اطلاعات شایسته ای به دست نداده اند. از مجموع گزارشهای تاریخی، چنین به دست می آید که شیخ ابوالفتوح رازی از اولاد نافع بن بدیل خزاعی از صحابه معروف رسول اکرم(صلی الله علیه وآله) است که در سده ششم هجری در ری می زیسته و پدرانش در نیشابور ساکن بوده اند. شیخ منتجب الدین در فهرست، وی را با عنوانهایی چون: عالم واعظ، مفسر و صاحب تصانیف ستوده است.

[۱] روض الجنان، ج ۱، ص ۳۰.

قاضی نور الله شوشتری (۱۰۱۹ ق) در مجالس المؤمنین، وی را با تعابیری چون قدوه المفسرین، اعلام علمای تفسیر و کلام و عظمای ادبای انام یاد کرده است. مرحوم میرزا عبدالله افندی می نویسد: «عالم فاضل، فقیه و مفسر کامل معروف به ابوالفتوح رازی، صاحب تفسیر بزرگ فارسی، که سرمشق مفسران است، از دانشمندان بزرگ و از شخصیت های برجسته امامیه است».

2 – شناخت اجمالی

خاندان او دانشمندان متعددی پرورده است و افندی از آنان با عنوان سلسله‌ای معروف از علمای امامیه که هریک تألیفات متعدد داشته‌اند، یاد کرده است.

[۲] افندی اصفهانی عبداللـه، ریاض‌العلماء، ج۲، ص۱۵۸، به کوشش احمد حسینی، ۱۳۶۲ش، ۱۴۰۱ق/۱۹۸۱م.

از آن‌جا که نسب ایشان به نافع بن بدیل بن ورقاء خزاعی می‌رسد، اصل تازی دارند.

[۳] ابوالفتوح رازی، حسین، روح الجنان و روح الجنان، ج۳، ص۲۴۵، به کوشش ابوالحسن شعرانی و علی‌اکبر غفاری تهران ۱۳۸۲-۱۳۸۵ق.

[۴] ابوالفتوح رازی، حسین، روح الجنان و روح الجنان، ج۱۰، ص۲۲۵، به کوشش ابوالحسن شعرانی و علی‌اکبر غفاری تهران ۱۳۸۲-۱۳۸۵ق.

روشن نیست که اجداد رازی چه زمانی به ایران آمدند، ولی مهاجرت آنان احتمالاً می‌بایست در سده‌های ۱ و ۲ق/۷ و ۸م صورت گرفته باشد.
ایشان نخست در نیشابور مسکن گزیدند وجد دوم ابوالفتوح، ابوبکر احمد بن حسین بن احمدبا نسبت نیشابوری خزاعی خوانده می‌شد.

[۵] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۷، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

اقامت آنان در ری گویا در زمان همین ابوبکر احمد آغازشد.

[۶] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۷، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

3 – اساتید و تألیفات

وی شاگرد سید مرتضی ، شیخ رضی و شیخ طوسی بود از آثارش الامالی در ۴ مجلد، عیون الاحادیث، الروضه در فقه، السنن، المفتاح در اصول والمناسک را برشمرده‌اند.

[۷] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۷-۸، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

برادر این ابوبکر نیز در شمار عالمان بود و محسن نام داشت.
منتجب‌الدین در احوال وی گفته که واعظ بود و از آثارش الامالی، السیر، اعجازالقرآن و کتاب بیان من کنت مولاه را برشمرده است.

[۸] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۱۵۶، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

عموی پدر ابوالفتوح، ابومحمد عبدالرحمن بن احمد، مفید نیشابوری از محدثان بلندپایه امامیه در عصر خود بوده و نزد اهل سنت نیز فردی شناخته شده است.
وی از شاگردان سیدمرتضی، شیخ طوسی، سلار دیلمی ، ابن برج و کراجکی ـ از علما و دانشمندان نامدار امامیه ـ بوده و در حدیث تألیفاتی معتبر چون سفینه النجاه، العلویات، الرضویات، الامالی و عیون الاخبار داشته است

[۹] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۱۰۸، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

[۱۰] قزوینی، محمد «خاتمه الطبع، ص۶۱۸-۶۲۰، همراه ج۵ روح‌الجنان (نک‌: ه م، ابوالفتوح).

نیای ابوالفتوح، ابوسعید محمد بن احمد که منتجب‌الدین از وی با عنوان الشیخ المفید نام برده است.
محدثی چیره‌دست بوده و تألیفاتی داشته است، از این قرار: الروضه‌الزهراء فی مناقب فاطمه الزهراء (ع) الفرق بین المقامین و تشبیه علی (ع) بذی القرنین، الاربعین عن الاربعین فی فضایل امیرالمؤمنین (ع)، منی الطالب فی ایمان ابی‌طالب، المولی، التفهیم فی بیان التقسیم، الرساله الواضحه فی بطلان دعوی الناصبه و ما لابد من معرفته،

[۱۱] ابوالفتوح رازی، حسین، روح الجنان و روح الجنان، ج۳، ص۳۷، به کوشش ابوالحسن شعرانی و علی‌اکبر غفاری تهران ۱۳۸۲-۱۳۸۵ق.

[۱۲] ابن شهرآشوب محمد، معالم العلماء، ج۱، ص۱۱۶، به کوشش محمد صادق آل بحرالعلوم، نجف، ۱۳۸۰ق/۱۹۶۱م.

[۱۳] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۱۵۷، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

پدر ابوالفتوح نیز، اگرچه در الفهرست منتجب‌الدین به‌طور مستقل از او نام برده نشده است، لیکن از آن‌جا که ابوالفتوح از وی بهره علمی برده بوده، ‌می‌توان گفت که از زمره علما و دانشمندان بوده است

[۱۴] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۸، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

[۱۵] جم‌، منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۱۱، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

[۱۶] قزوینی، محمد «خاتمه الطبع، ص۶۲۲، همراه ج۵ روح‌الجنان (نک‌: ه م، ابوالفتوح).

4 – شرح حال

از زندگی ابوالفتوح دانسته‌های اندکی برجاست.
او احتمالاً در ری متولد شد و در همان‌جا بالید.
از آن‌جا که محضر ابوعلی فرزند شیخ طوسی (زنده در ۵۱۱) را به احتمال قوی در نجف درک کرده بوده است،

[۱۷] ابن شهرآشوب محمد، مناقب، ج۱، ص۱۱-۱۲، قم، علمیه،.

برمی‌آید که در حدود سال ۴۸۰ق/۱۰۸۷ م زاده شده باشد.
این نظر آنگاه قوت می‌گیرد که بدانیم وی شاگرد عموی پدرش، مفید ابومحمد عبدالرحمن بن احمد که نباید حداکثر سال ۵۰۰ق را درک کرده باشد، ‌ نیز بوده است.

[۱۸] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۱۰۸، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

[۱۹] شعرانی، ابوالحسن، مقدمه، ج۱، ص۶-۷، بر روح‌الجنان (نک‌: ه م، ابوالفتوح).

از دیگر مشایخ وی باید از شیخ مفید عبدالجبار بن عبدالله بن علی مقری رازی،

[۲۰] ابن شهرآشوب محمد، مناقب، ج۱، ص۱۱-۱۲، قم، علمیه،.

عمادالدین ابومحمدحسن بن محمد قاضی استرابادی

[۲۱] ابن شهرآشوب محمد، معالم العلماء، ج۱، ص۴۷، به کوشش محمد صادق آل بحرالعلوم، نجف، ۱۳۸۰ق/۱۹۶۱م.

و ابوالحسن علی بن الناصربن الرضا

[۲۲] رافعی عبدالکریم، التدوین فی اخبار قزوین، ج۲، ص۲۹۳، حیدرآباد دکن، ۱۹۸۵م.

نام برد.
همچنین این‌که ابوالفتوح در جایی از کتاب خود

[۲۳] ابوالفتوح رازی، حسین، روح الجنان و روح الجنان، ج۹، ص۲۹۱، به کوشش ابوالحسن شعرانی و علی‌اکبر غفاری تهران ۱۳۸۲-۱۳۸۵ق.

زمخشری را «شیخ ما» می‌خواند، به نظر قزوینی

[۲۴] قزوینی، محمد «خاتمه الطبع، ص۶۳۳، همراه ج۵ روح‌الجنان (نک‌: ه م، ابوالفتوح).

گویای آن است که رازی محضروی را دریافته بوده است.

5 – دلبستگی به وعظ و خطابه

چنان پیداست که ابوالفتوح بیش‌تر به وعظ و خطابه می‌پرداخته و بدان تعلق خاطر داشته است،

[۲۵] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۴۵، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

‌چندانکه این دلبستگی تأثیر آشکاری بر سبک تفسیری او نهاده است.
بنا به گزارشی که ابوالفتوخ خود در روح‌الاحباب آورده و از طریق افندی

[۲۶] افندی اصفهانی عبداللـه، ریاض‌العلماء، ج۲، ص۱۶۱، به کوشش احمد حسینی، قم، ۱۳۶۲ش، ۱۴۰۱ق/۱۹۸۱م.

به دست ما رسیده است مجالس وعظ و، آنگاه که جوان بوده در خان علان ری ـ احتمالاً منسوب به وی رشک می‌بردند و به دلیل سعایت حاسدان نزد والی شهر مدتی از وعظ محروم گردید.

6 – تسلط بر علوم معاصر

ابوالفتوح در برخی از علوم متداول زمان خود استاد بود و تفسیر او بیانگر تبحر وی در نحو ، قرائات ، حدیث ، فقه ، ‌ اصول فقه و تاریخ است.

7 – از دیدگاه بزرگان

منتجب‌الدین از وی با تعبیر «الامام السعید ترجمان کلام‌اللـه تعالی» یاد کرده

[۲۷] ابوالفتوح رازی، حسین، روح الجنان و روح الجنان، ج۱، ص۸، به کوشش ابوالحسن شعرانی و علی‌اکبر غفاری تهران ۱۳۸۲-۱۳۸۵ق.

و گفته که او عالم، واعظ و مفسری دین بوده است.

[۲۸] ابوالفتوح رازی، حسین، روح الجنان و روح الجنان، ج۱، ص۴۵، به کوشش ابوالحسن شعرانی و علی‌اکبر غفاری تهران ۱۳۸۲-۱۳۸۵ق.

کیذری نیز او را با عنوان «الشیخ الامام» خوانده است.

[۲۹] کیذری، محمد، حدائق الحقائق، ج۳، ص۱۲۳۳، دهلی، ۱۴۰۴ق.

همچنین بر روی نسخه‌ای از کتاب تفسیرش او را چنین خوانده‌اند: «الشیخ الاجل الاوحد الاامام العالم الرئیس جمال المله والدین قطب‌الاسلام والمسلمین شرف الائمه فخرالعلما، مفتی الطائفه سلطان المفسرین ترجمان کلام‌اللـه المبین».

[۳۰] یاحقی، محمدجعفر و محمدمهدی ناصح، ج۱، ص۶۰، مقدمه بر روض‌الجنان و روح الجنان، مشهد، ۱۳۷۱ش.

8 – شاگردان

از شاگردان برجسته ابوالفتوح باید از منتجب‌الدین رازی و ابن شهرآشوب نام برد.
منتجب‌الدین دو اثر استادش با عنوان‌های روض‌الجنان و روح‌الاحباب را نزد خود وی خواند

[۳۱] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۴۸، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

و ابن شهرآشوب به کسب اجازه روایت تفسیر او، روض الجنان، نایل آمد

[۳۲] ابن شهرآشوب محمد، مناقب، ج۱، ص۱۲، قم، علمیه،.

[۳۳] ابن شهرآشوب محمد، معالم العلماء، ج۱، ص۱۴۱، به کوشش محمد صادق آل بحرالعلوم، نجف، ۱۳۸۰ق/۱۹۶۱م.

از میان دیگر شاگردان و راویان او می‌توان اینان را نام برد: ابوطالب نصیرالدین عبدالله بن حمزه طوسی ،

[۳۴] کیذری، محمد، حدائق الحقائق، ج۳، ص۱۲۳۳، دهلی، ۱۴۰۴ق.

صفی‌الدین ابومحمد حسن بن ابی بکر بن سیار الحیروی (؟)

[۳۵] آقابزرگ تهرانی طبقات اعلام الشیعه قرن ۶، ص۷۹، به کوشش علینقی منزوی بیروت، ۱۳۹۲ق/۱۹۷۲م.

، عمادالدین ابوالفرج علی فرزند قطب‌الدین سعید بن هیه‌الله راوندی

[۳۶] ابن شهرآشوب محمد، معالم العلماء، ج۱، ص۳۵، به کوشش محمد صادق آل بحرالعلوم، نجف، ۱۳۸۰ق/۱۹۶۱م.

و شریف شرفشاه بن محمد بن حسین بن زباره افطسی.

[۳۷] ابن شهرآشوب محمد، معالم العلماء، ج۱، ص۴۷، به کوشش محمد صادق آل بحرالعلوم، نجف، ۱۳۸۰ق/۱۹۶۱م.

9 – فرزندان

از فرزندان ابوالفتوح دو تن در شمار عالمان بودند: یکی صدرالدین علی که منتجب‌الدین

[۳۸] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۱۲۵، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

از وی با تعبیر «فقیه دَین» یاد کرده و دیگری تاج‌الدین ابوجعفر محمد که همو

[۳۹] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۱۷۳، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

از او با عنوان فاضل ورع یاد کرده است.
تاج‌الدین خود نزد پدر شاگردی کرده است.

[۴۰] آقابزرگ تهرانی طبقات اعلام الشیعه قرن ۶، ص۷۹، به کوشش علینقی منزوی بیروت، ۱۳۹۲ق/۱۹۷۲م.

10 – وفات

سال ۵۵۲ق آخرین تاریخی است که درباره زندگی ابوالفتوح از آن آگاهی داریم و آن از متن اجازه‌ای به دست میآید که برای روایت روض‌الجنان به شاگرد خود داده بوده است.

[۴۱] افندی اصفهانی عبداللـه، ریاض‌العلماء، ج۲، ص۱۵۷، به کوشش احمد حسینی، قم، ۱۳۶۲ش، ۱۴۰۱ق/۱۹۸۱م.

بنابراین، ‌گزارش آزادانی اصفهانی

[۴۲] آزادانی اصفهانی صادق، شاهد صادق، ج۱، ص۴۴۶، نسخه عکسی موجود در کتابخانه مرکز.

درباره تاریخ مرگ ابوالفتوح در ۵۴۰ق نمی‌تواند درست باشد.
محدث ارموی که این مطلب را نقل کرده

[۴۳] محدث ارموی جلال‌الدین، تعلیقات نقض، ج۱، ص۱۵۷-۱۶۱، تهران، ۱۳۵۸ش.

با توجه به اجازه‌ یاد شده و شواهدی دیگر، این تاریخ را تصحیفی از ۵۵۴ق می‌داند.
با این حال از گزارش ابن حمزه مؤلف ایجاز المطالب که درزمان مرگ ابوالفتوح در ری بوده و سپس به مکه رفته بوده است، چنین برمی‌آید که شیخ در سال‌های نزدیک به ۶۰۰ق وفات یافته بوده است؛ زیرا ابن حمزه در بازگشت از مکه، ‌به اصفهان رفته و این مسافرت پس از مرگ ابولفتوح عجلی (ه م) شافعی (د ۶۰۰ق) بوده است

[۴۴] حدیقه‌الشیعه منسوب به مقدس اردبیلی تهران علمیه اسلامیه، ج۱، ص۶۰۴.

ولی این گزارش (به این صورت مخصوص) نمی‌تواند از صحت برخوردار باشد، زیرا ابوالفتوح رازی به‌طور قطع در زمان تألیف کتاب نقض (میان سال‌های ۵۵۶-۵۶۶ق) در قید حیات نبوده است.

[۴۵] قزوینی رازی، عبدالجلیل، نقض، ج۱، ص۲۶۳، به کوشش جلال‌الدین محدث ارموی تهران، ۱۳۵۸ ش.

[۴۶] قزوینی رازی، عبدالجلیل، نقض، ج۱، ص۲۸۰، به کوشش جلال‌الدین محدث ارموی تهران، ۱۳۵۸ ش.

ابوالفتوح را به وصیت خودش در جوار مرقد امام‌زاده عبدالعظیم در ری مدفون کردند

[۴۷] حدیقه‌الشیعه منسوب به مقدس اردبیلی تهران علمیه اسلامیه، ج۱، ص۶۰۴.

[۴۸] حمداللـه مستوفی نزهه‌القلوب، ‌ج۱، ص۵۹، به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران ۱۳۳۶ش.

و این‌که شوشتری

[۴۹] شوشتری، نورالـله، مجالس المؤمنین، ج۱، ص۴۹۰، تهران، ۱۳۶۵ش.

مدفن او را در اصفهان دانسته، ‌ناشی از خلطی است با ابوالفتوح عجلی که در میان مردم اصفهان دست کم از سده ۱۰ق/۱۶ سابقه داشته است.

[۵۰] حدیقه‌الشیعه منسوب به مقدس اردبیلی، ج۱، ص۶۰۴.تهران علمیه اسلامیه،

11 – روض‌الجنان و روح‌الجنان

معروف به تفسیر ابوالفتوح، ‌تفسیر بزرگی از قرآن به زبان فارسی است.
عنوان آن در معالم العلماء ابن شهرآشوب

[۵۱] ابن شهرآشوب محمد، معالم العلماء، ج۱، ص۴۷، به کوشش محمد صادق آل بحرالعلوم، نجف، ۱۳۸۰ق/۱۹۶۱م.

به صورت روح‌الجنان و روح الجنان ضبط شده است، ‌اما در مناقب همو

[۵۲] ابن شهرآشوب محمد، مناقب، ج۱، ص۴۷، قم، علمیه،.

و نیز الفهرست منتجب‌الدین

[۵۳] منتجب‌الدین رازی، علی الفهرست، ج۱، ص۴۵، به کوشش عبدالعزیر طباطبائی قم ۱۴۰۴ق.

به همان صورت روض‌الجنان… آمده است، حال آن‌که در مقدمه کتاب اساساً به نام آن اشاره‌ای نشده است.

11.۱ – تاریخ تألیف

تاریخ تألیف به روشنی دانسته نیست.
محمد قزوینی طی بحثی مفصل، آن را میان سال‌های ۵۱۰-۵۵۶ در نقد نظر قزوینی متن اجازه‌ای را مورد استناد قرار می‌دهد که ابوالفتوح در ذیقعده ۵۴۷ برای روایت تفسیر خود به یکی از شاگردانش داده بوده است.
به نظر نفیسی تألیف تفسیر در همان سال یا یکی دو سال پیش از آن به اتمام رسیده بوده است.
در عین حال براساس جدیدترین پژوهش‌ها، تألیف حداقل نیمی از بخش نخستین کتاب حدود ۱۴ سال پیش از این تاریخ پایان یافته بوده است.
زیرا به استناد خاتمه یکی از نسخه‌های جلد ۱۱ این تفسیر ۲۰ جلدی کتابت نسخه اساس در صفر ۵۳۳ انجام گرفته بوده است.

[۵۴] یاحقی، محمدجعفر و محمدمهدی ناصح، ج۱، ص۶۰-۶۱، مقدمه بر روض‌الجنان و روح الجنان، مشهد، ۱۳۷۱ش.

به هر تقدیر اثر ابوالفتوح با اقبالی شایان روبه‌رو شد و رواجی گسترده یافت.
چنانکه در زمان تألیف نقض به گفته قزوینی رازی: نسخته ای بی مروبی عدد است آن را در طوایف اسلام و ظاهر و باهر در بلاد عالم و نیز ائمه و علمای همه طوایف طالب و راغبند آن را.

[۵۵] قزوینی رازی، عبدالجلیل، نقض، ج۱، ص۲۱۲، به کوشش جلال‌الدین محدث ارموی تهران، ۱۳۵۸ ش.

[۵۶] قزوینی رازی، عبدالجلیل، نقض، ج۱، ص۲۸۰، به کوشش جلال‌الدین محدث ارموی تهران، ۱۳۵۸ ش.

11.۲ – انگیزه تألیف

ابوالفتوح در مقدمه کتاب

[۵۷] ابوالفتوح رازی، حسین، روح الجنان و روح الجنان، ج۱، ص۲-۳، به کوشش ابوالحسن شعرانی و علی‌اکبر غفاری تهران ۱۳۸۲-۱۳۸۵ق.

پس از ذکر شروط تفسیر و مفسر قرآن چنین می‌گوید «پس چون جماعتی از دوستان و بزرگان از اماثل و اهل علم و تدین اقتراح کردند که در اینباب جمعی باید کردن چه اصحاب ما را تفسیری نیست مشتمل بر این انواع واجب دیدم اجابت کردن ایشان و وعده دادن به دو تفسیر: یکی به پارسی و یکی به تازی جز که پارسی مقدم شد بر تازی برای آن‌که طالبان این بیش‌تر بودند و فایده هر کسی بدو عام‌تر بود».
در اینجا ذکر این نکته ضروری است که منابع موجود از تألیف تفسیری به عربی از ابوالفتوح گزارشی به دست نمی‌دهند و دور می‌نماید که وی تفسیری نیز به عربی نوشته باشد.

11.۳ – تفاوت با تألیفات شیخ طوسی

با این همه آیا به واقع ابوالفتوح به تألیف تفسیری مشتمل برآنچه خود وی در همین مقدمه بایسته هر تفسیری دانسته توفیق یافته است یا نه مطلبی است که نیاز به تحقیق بیش‌تر دارد.
مسلم باید داشت که تفسیر وی از دیدگاه علمی به هیچ روی پرفایده‌تر از التبیان شیخ طوسی نیست و نمی‌توان ادعای وی را مبنی بر این‌که تفسیرش از نظر جامعیت در میان امامیه بی‌سابقه بوده است پذیرفت.
گفتنی است که ابوالفتوح در تفسیر خود از التبیان شیخ طوسی بهره برده و ظاهراً از کار عالم امامی معاصرش که در همان ایام به تألیف تفسیری عربی اشتغال داشته یعنی ابوعلی فضل بن حسن طبرسی صاحب مجمع البیان بی‌اطلاع بوده است.

[۵۸] یاحقی، محمدجعفر و محمدمهدی ناصح، ج۱، ص۶۳، مقدمه بر روض‌الجنان و روح الجنان، مشهد، ۱۳۷۱ش.

درواقع باید گفت که امامیه تا پیش از عصر سیدرضی شیخ طوسی بیش‌تر به تألیف تفاسیر روایی علاقه‌مند بودند.
تا تفاسیری مشتمل بر بحث و نظر درباره آیات قرآن و درواقع سیدرضی در حقائق التأویل و نیز شیخ طوسی در التبیان به صورت جدیدی به تفسیر قرآن روی آوردند، به‌ویژه طوسی که درواقع با روش خود، مباحث ادبی و نقلی را در کنا