خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفضل تهرانی (دانشنامه‌تهران‌بزرگ)

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفضل تهرانی (دانشنامه‌تهران‌بزرگ) :

منبع: فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفضل تهرانی (دانشنامه‌تهران‌بزرگ)

مقالات مرتبط: ابوالفضل تهرانی.

ابوالفضل تهرانی ab-ol-fazl-e tehrn، فقیه، عالم و شارح دینی، شاعر، و ادیب شیعی‌مذهب (۱۲۷۳- ۱۳۱۶ ق/ ۱۸۵۷- ۱۸۹۸ م) دور قاجار است.

فهرست مندرجات

1 – نسب
2 – تحصیلات
3 – تحصیل در عراق
4 – فعالیت‌های وی
5 – سفر مکه
6 – بازگشت به ایران
7 – سمتش در ایران
8 – فرزندان
9 – آثـار ابوالفضل تهرانی
10 – پانویس
11 – منبع

1 – نسب

ابوالفضل فرزند ابوالقاسم فرزند محمدعلی فرزند هادی در تهران زاده شد. نام او را «احمد» و کنیه‌اش را «ابوالفضل» گفته‌اند. اعیان الشیعه،

[۱] امین، محسن، اعیان الشیعه، ج۲، ص ۳۹۸؛ ج ۳، ص۱۲۶، بیروت، ۱۴۰۳-۱۴۰۶ ق/ ۱۹۸۳-۱۹۸۶ م.

اما پسر وی، محمد ثقفی تهرانی، آن را درست نمی‌داند؛ همچنین خود صاحب‌مدخل بر آن است که پدرش نام «ابوالفضل» را پیش از تولد، برای او برگزیده بوده است.

[۲] محدث، جلال‌الدین، مقدمه بر دیوان ابوالفضل تهرانی (له ).

ابوالفضل و خاندان پدری وی به «نوری» مشهور بوده‌اند. نسبت «نوری» به‌ خاطر سکونت جدشان، هادی، در بلد نور بوده که بعدها در زمان فتحعلی شاه به تهران آمده است. (عبرت، مدینه … ، ۱/ ۱۰۳؛ نیز نک‌ : کریمان، ۴۵۶). او لقب «کلانتری» نیز داشته که سبب آن، انتسابش به محمود خان کلانتر، دایی پدرش بوده است. محمود خان در سال قحط به دستور ناصرالدین شاه به دار آویخته شد.

[۳] آقـابزرگ، الذریعه، ج ۹ ، ص ۴۷.

پدر ابوالفضل، ابوالقاسم (ه‌ م) (۱۲۳۶-۱۲۹۲ ق/ ۱۸۲۱-۱۸۷۵ م)، از فقها و علمای بنام تهران بوده که چند کتاب هم در فقه و اصول تألیف کرده است؛ مطارح الانظار مهم‌ترین اثر او ست.

[۴] کریمـان، حسیـن، تهـران در گذشته و حـال، ص ۴۵۶- ۴۵۷، تهـران، ۱۳۵۵ ش.

[۵] آقـابزرگ، الذریعه، ج ۶، ص ۸۸.

دایی ابوالفضل تهرانی، حاج حسینعلی خان، نیز از ادیبان روزگار خویش بوده، و دیوان شعری داشته است.

[۶] حبیب‌آبـادی، محمدعلی، مکارم الآثار، ج۶، ص۲۰۴۵، اصفهان، ۱۳۵۵-۱۳۶۴ ش.

2 – تحصیلات

ابوالفضل تهرانی در آغاز، علوم عربی و فنون ادبی را نزد پدر خویش فراگرفت و به‌ سبب حافظ قوی و انس با دیوان‌های عربی و فارسی، اشعار و قصاید بسیاری از حفظ کرد. صدح الحمامه، دو منظومه در علم صرف و علم نحو، و دیوان قصـاید و غزلیات (نک‌ : دنبـال مقاله) از آثار ابتدای دور جوانی وی‌اند که نشان از بلوغ علمی و ادبی او دارند.

[۷] عبرت نـائینی، محمدعلـی،، نام فرهنگیان، چ تصویری، ص ۱۰۶، تهران، ۱۳۷۷ ش.

[۸] عبرت نـائینی، محمدعلـی، مدینه الادب، چ تصویری،ص ۱۰۶، تهران، ۱۳۷۶ ش.

[۹] محدث، جلال‌الدین، مقدمه بر دیوان ابوالفضل تهرانی (لد).

ابوالفضل پس از درگذشت پدر، تحصیل فقه و اصول را در دور سطح آغاز کرد و دور خارج را نزد آقا سید محمدصادق طباطبایی و آقا میرزا عبدالرحیم نهاوندی گذراند. او در این زمان، به گفت ملا علی کنی، به درج اجتهاد رسیده بوده است. وی عرفان، حکمت و علوم معقول را نیز در محضر آقا میرزا ابوالحسن جلوه و آقا میرزا محمدرضا قمشه‌ای آموخت.

[۱۰] عبرت نـائینی، محمدعلـی،، نام فرهنگیان، چ تصویری، ص ۱۰۶، تهران، ۱۳۷۷ ش.

[۱۱] عبرت نـائینی، محمدعلـی، مدینه الادب، چ تصویری،ص ۱۰۶، ج۱، ص ۱۰۳- ۱۰۴، تهران، ۱۳۷۶ ش.

[۱۲] آقـابزرگ، الذریعه، ج ۶، ص ۸۸.

[۱۳] محدث، جلال‌الدین، مقدمه بر دیوان ابوالفضل تهرانی (هم‌ ).

3 – تحصیل در عراق

ابوالفضل در ۱۳۰۰ ق/ ۱۸۸۳ م، برای تحصیل علوم دیگر و تکمیل فقه و اصول، رهسپار عتبات عالیات شد. وی نخست به نجف رفت و در آنجا به زمر فراگیران درس میرزا حبیب‌الله رشتی درآمد.

[۱۴] عبرت نـائینی، محمدعلـی،، نام فرهنگیان، چ تصویری، ص ۱۰۶- ۱۰۷، تهران، ۱۳۷۷ ش.

[۱۵] عبرت نـائینی، محمدعلـی، مدینه الادب، چ تصویری،ص ۱۰۶، ج۱، ص ۱۰۴، تهران، ۱۳۷۶ ش.

[۱۶] آقـابزرگ، الذریعه، ج ۶، ص ۸۸.

[۱۷] محدث، جلال‌الدین، مقدمه بر دیوان ابوالفضل تهرانی (هم‌ ).

پس از چندی، خبر ورود وی به میرزا محمدحسن شیرازی (میرزای شیرازی)، از مراجع تقلید شیعیان، رسید و از سوی او به سامرا دعوت شد. ابوالفضل با آقا سید حسین قمی ــ که از تهران بـا وی همراه شده بود ــ به سـامرا آمد و نزدیک به ۱۰ سال، در حوز درس میرزا محمدحسن شیرازی تلمذ کرد. آن دو (ابوالفضل و حسین) در این مدت به اتفاق آقا میرزا محمدتقی شیرازی و آقا سید محمد اصفهانی، در محفلی علمی به بحث می‌پرداختند. ابوالفضل در ایام اقامت در سامرا، نزد میرزا حسین نوری علم حدیث و رجال خواند و از شیخ محمدحسین کاظمی اجاز روایت گرفت. او همچنین با کسب اجازه از این شیخ، آثاری چند ازجمله شفاء الصدور و حاشیه بر دو کتـاب فرائد الاصول و المکاسب شیخ انصاری را به رشت تحریر درآورد. وی برای آشنایی با منابع دست‌اول یهودیت و مسیحیت، در این سالها زبان‌های عبری و سریانی را هم فراگرفت و بدون نیاز به ترجم متون، به تحقیق و مطالعه در این ادیان پرداخت.

[۱۸] عبرت نـائینی، محمدعلـی،، نام فرهنگیان، چ تصویری، ص ۱۰۷-۱۰۶، تهران، ۱۳۷۷ ش.

[۱۹] عبرت نـائینی، محمدعلـی، مدینه الادب، چ تصویری،ص ۱۰۶، ج۱، ص ۱۰۴- ۱۰۵، تهران، ۱۳۷۶ ش.

[۲۰] آقـابزرگ، الذریعه، ج ۶، ص ۸۸.

[۲۱] محدث، جلال‌الدین، مقدمه بر دیوان ابوالفضل تهرانی («لـد» ـ «لـه»، بـه نقـل از همو.

[۲۲] آقـابزرگ، مصفی المقال، ستون ۳۳، تهران، ۱۳۳۷ ش.

[۲۳] حبیب‌آبـادی، محمدعلی، مکارم الآثار، ج۶، ص۲۰۴۳، اصفهان، ۱۳۵۵-۱۳۶۴ ش.

[۲۴] «علامه میرزا ابوالفضل تهرانی»، ص۱، حوزه (مل‌ ).

4 – فعالیت‌های وی

یکی از اقدامات فرهنگی ابوالفضل در سامرا، فراهم‌ آوردن کتابخانه‌ای مشحون از کتاب‌های نفیس خطی و چاپی بود که در نهایت به فرزندش محمد ثقفی تهرانی رسید.

[۲۵] محدث، جلال‌الدین، مقدمه بر دیوان ابوالفضل تهرانی، «ز»، «عح»، به نقل از همو، «عز»، به نقل از سید نصرالله تقوی.

گفتنی است که ابوالفضل تهرانی در همین ایام، دو مناظر علمی و ادبی با سید حیدر حلّی (شاعر بزرگ عراق) و نمایند علمی دولت عثمانی (حاکم سیاسی آن زمان عراق) داشته است که هر دو تن در برابر محفوظات وی ناتوان شده‌اند. پس از مناظر نخست، سید حیدر حلّی قصیده‌ای در مدح ابوالفضل سرود. در مناظر دوم، ابوالفضل به نمایندگی از میرزا محمدحسن شیرازی شرکت داشته است. نگرانی حاکمیت سیاسی عراق از نفوذ و قدرت معنوی میرزای شیرازی به‌عنوان مرجعیت شیعه، و فروکاستن قدرت وی، سبب برگزاری این مناظره بوده اسـت.

[۲۶] محدث، جلال‌الدین، مقدمه بر دیوان ابوالفضل تهرانی، «س» ـ «سـا»، بـه نقل از حـاج شیخ محمد غروی قوچانی، «سب» ـ «سج».

[۲۷] آقـابزرگ، طبقات اعلام الشیعه (قرن ۱۴ ق)، ج ۱، ص ۵۴، مشهد، ۱۴۰۴ ق.

[۲۸] «علامه میرزا ابوالفضل تهرانی»، ص ۱،حوزه (مل‌ ).

5 – سفر مکه

ابوالفضل در ۱۳۰۶ ق/ ۱۸۸۹ م به همراه حاج سید محمد صراف تهرانی به مکه رفت و پس از گزاردن حج، بار دیگر به عراق بازگشت.

6 – بازگشت به ایران

وی پس از آن‌که اقامتِ بیشتر را در آن‌جا پرفایده ندانست، به خواهش گروهی از دوستداران و مردم، رهسپار تهران شد و در اواسط محرم ۱۳۱۰/ اوت ۱۸۹۲ به زادگاه خویش رسید. منابع سال بازگشت او را با اختلاف ذکر کرده‌اند.

7 – سمتش در ایران

ناصرالدین شاه پس از آگاهی از بازگشت وی، با صدور فرمانی به خط خویش، هم امور مدرس تازه‌ تأسیس سپهسالار (مدرس عالی شهید مطهری کنونی) را به او واگذار کرد؛ ابوالفضل نیز باقی‌ماند تعمیرات مدرسه را در همین سال (۱۳۱۳ ق/ ۱۸۹۵ م) به انجام رساند. او که عهده‌دار زعامت و مرجعیت شرعی گشته بود، تا پایان عمر در این مدرسه و مسجد مخصوص آن، به تدریس فقه، اصول، رجال و کلام پرداخت و نماز جماعت و مجلس وعظ و خطابه به پا داشت؛ تندنویسانی هم صورت منابر وی را یادداشت می‌کردند. آورده‌اند که ابوالفضل تهرانی به‌ سبب فضل و دانش خویش، مورد رشک برخی از علمای زمان قرار گرفت. وی پس از ابتلا به بیماری حصبه در آغاز صفر ۱۳۱۶ ق/ ۲۱ ژوئن ۱۸۹۸ م، سرانجام در هشتم همین ماه درگذشت و به خاک سپرده شد. نظر بعضی بر آن است که ابوالفضل توسط حسودان مسموم شد.

[۲۹] عبرت نـائینی، محمدعلـی،، نام فرهنگیان، چ تصویری، ص۱۰۸، تهران، ۱۳۷۷ ش.

[۳۰] عبرت نـائینی، محمدعلـی، مدینه الادب، چ تصویری، ج۱، ص ۱۰۵، تهران، ۱۳۷۶ ش.

[۳۱] محدث، جلال‌الدین، مقدمه بر دیوان ابوالفضل تهرانی، «لج»، «له»، به نقل از محمد ثقفی تهرانی.

[۳۲] حبیب‌آبـادی، محمدعلی، مکارم الآثار، ج۶، ص۲۰۴۳، اصفهان، ۱۳۵۵-۱۳۶۴ ش.

[۳۳] آقـابزرگ، طبقات اعلام الشیعه (قرن ۱۴ ق)، ج ۱، ص ۵۴، مشهد، ۱۴۰۴ ق.

[۳۴] آقـابزرگ، الذریعه، ج ۶، ص ۸۸.

[۳۵] انصاری قمی، ناصرالدین، «آیت‌الله حاج میرزا ابو