خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالحسن کیارییس آذربایجانی

فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالحسن کیارییس آذربایجانی؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالحسن کیارییس آذربایجانی شامل 120 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالحسن کیارییس آذربایجانی را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالحسن کیارییس آذربایجانی با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالحسن کیارییس آذربایجانی با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالحسن کیارییس آذربایجانی تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالحسن کیارییس آذربایجانی را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالحسن کیارییس آذربایجانی :

مقالات مرتبط: بهمنیار بن مرزبان آذربایجانی (مقاله‌دوم).

دیگر کاربردها: بهمنیار (ابهام‌زدایی).

بهمنیار بن مرزبان، فیلسوف مشائی قرن پنجم و شاگرد مشهور ابن سینا می‌باشد.

فهرست مندرجات

1 – معرفی اجمالی
2 – لقب
3 – تاریخ و محل ولادت
4 – در حلقه درس ابن سینا
4.۱ – سبب شاگردی نزد ابن سینا
4.۲ – حضور در کلاس ابن سینا
4.۳ – معرف مکتب ابن‌سینا
5 – خدمات بهمنیار به علم فلسفه
6 – آراء فلسفی
6.۱ – دیدگاه بهمنیار درباره وجود
6.۲ – آموزه‌های نوافلاطونی
6.۳ – تعریف خاص برای جوهر
6.۴ – جنس اعلابودن جوهر
6.۵ – مباحث مربوط به حرکت
7 – تحقیق درباره دین بهمنیار
8 – مهم‌ترین شاگرد بهمنیار
9 – آثار بهمنیار
9.۱ – التحصیل، مهم‌ترین اثر
9.۲ – ترجمه‌ای از التحصیل
9.۳ – رساله مراتب الموجودات
9.۴ – آثار دیگر
9.۵ – المباحثات
9.۶ – آثار چاپی
9.۷ – آثار خطی
10 – نظرات بهمنیار در مسائل مختلف
10.۱ – نسبت منطق به اندیشه
10.۲ – اختلاف اهل منطق
10.۳ – راه‌های حصول علم
10.۴ – موجود، موضوع مابعدالطبیعه
10.۴.۱ – معنای موجود
10.۴.۲ – حمل وجود بر مصادیق
10.۴.۳ – تخصص وجود
10.۵ – عدم انفکاک شیئ و وجود
10.۶ – اصالت وجود
10.۷ – علت و معلول
10.۸ – حرکت
10.۹ – جوهر
10.۱۰ – الاهیات بالمعنی الأخص
10.۱۱ – حکمت
10.۱۲ – لذت
10.۱۳ – سعادت
11 – تاثیر بهمنیار در آرای فلاسفه
11.۱ – میرداماد
11.۲ – ملاصدرا
12 – وفات
13 – در نگاه امام خمینی
14 – فهرست منابع
15 – پانویس
16 – منبع

1 – معرفی اجمالی

بَهْمَنْیارِ بْنِ مَرْزْبان، ابوالحسن، ملقب به کیا رئیس (د۴۵۸ق/۱۰۶۶م)، فیلسوف ایرانی و از شاگردان نامدار ابن‌سینا بود.
به گمان قزوینی ، بروکلمان به اشتباه سال درگذشت بهمنیار را ۴۳۰ق یاد کرده که این امر ظاهراً ناشی از قرائت نادرست وی از عبارت شهرزوری

[۱] محمد شهرزوری، تاریخ الحکماء، ج۱، ص۳۱۷، به کوشش عبدالکریم ابوشویرب، طرابلس، ۱۳۹۸ق.

بوده است.

[۲] محمد قزوینی، تعلیقات بر چهار مقاله، ج۱، ص۲۵۲.

بهمنیار از مردم آذربایجان و از زردشتیان آن ناحیه بود.

[۳] علی بیهقی، تاریخ حکماءالاسلام، ج۱، ص۹۷-۹۸، به کوشش محمد کردعلی، دمشق، ۱۳۶۵ق/۱۹۴۶م.

[۴] محمد شهرزوری، تاریخ الحکماء، ج۱، ص۳۱۶، به کوشش عبدالکریم ابوشویرب، طرابلس، ۱۳۹۸ق.

برخی معتقدند که او بعدها به دین اسلام گروید،

[۵] محمدباقر خوانساری، روضات‌الجنات، ج۲، ص۱۶۰، تهران، مکتبهاسماعیلیان.

[۶] بغدادی، هدیه، ج۱، ص۲۴۴.

اما منابع متقدم از اسلام آوردن وی سخنی نگفته‌اند و برشمردن کتاب او در زمر تصانیف شیعه

[۷] آقابزرگ، الذریعه، ج۳، ص۳۹۵.

نمی‌تواند دلیلی براین امر باشد، زیرا در اثر خود وی التحصیل سخن روشنی که نشان دهد مسلمان بوده است، به چشم نمی‌خورد.
هر چند خطبه و خاتم این کتاب رنگ و بوی مسلمانی دارد، اما معلوم نیست جزو متن بوده، یا افزود نسخه‌نگاران است.
با این همه، دور نیست که بهمنیار آیین زردشت را رها کرده، و اسلام آورده باشد، زیرا شیو تفکرش در مسائل توحید و خیر و شر ، حتی با تفسیر وحدت‌انگارانه از ثنویت زردشتی ـ که به مرتب ذات تعلق می‌گیرد، نه به مرتب خالقیت ـ نیز سازگار نیست.

2 – لقب

لقب او را کیارئیس و کنیه‌اش را ابوالحسن گفته‌اند.

[۸] حواشی، احمد بن عمر نظامی، کتاب چهارمقاله، ج۱، ص۱۲۶، چاپ محمد بن عبدالوهاب قزوینی، لیدن ۱۳۲۷/ ۱۹۰۹، چاپ افست تهران (بی تا).

[۹] فضل بن محمد لوکری، بیان الحق بضمان الصدق: العلم الالهی، ج۱، ص۹، چاپ ابراهیم دیباجی، تهران ۱۳۷۳ ش.

[۱۰] محمدعلی مدرس تبریزی، ریحانه الادب، ج۸، ص۲۰۰، تهران ۱۳۶۹ ش.

3 – تاریخ و محل ولادت

تاریخ ولادت وی معلوم نیست؛ در آذربایجان به دنیا آمد.

[۱۱] علی بن زید بیهقی، دره الاخبار و لمعه الانوار، ج۱، ص۵۷، ترجمه ناصرالدین بن عمده الملک منتجب الدین منشی یزدی، از متن عربی تتمه صوان الحکمه، تهران ۱۳۱۸ ش.

[۱۲] محمد بن محمود شهرزوری، نزهه الارواح و روضه الافراح فی تاریخ الحکماء والفلاسفه، ج۲، ص۳۸، چاپ خورشید احمد، حیدرآباد دکن ۱۳۹۶/۱۹۷۶.

4 – در حلقه درس ابن سینا

بهمنیار در دور اقامت ابن‌سینا در همدان (۴۰۵-۴۱۴ق/۱۰۱۴-۱۰۲۳م)، در حلق درس و بحث او حضور داشت.

[۱۳] احمد نظامی عروضی، چهار مقاله، ج۱، ص۸۲، به کوشش محمد قزوینی، لیدن، ۱۳۲۷ق/۱۹۰۹م.

حکایت مشهوری که متأخران دربار نحو پیوستن او به ابن‌سینا نقل کرده‌اند،

[۱۴] محمدباقر خوانساری، روضات‌الجنات، ج۲، ص۱۵۷، تهران، مکتبهاسماعیلیان.

[۱۵] محمدعلی مدرس، ریحانهالادب، ج۸، ص۲۰۱، تهران، ۱۳۲۴ش.

بر هوشمندی او دلالت دارد.
پرسشهای بهمنیار از استاد و اشکالهایی که بر وی وارد می‌کرد، نشانی دیگر از قوت ذهن اوست.
عمد مطالب کتاب المباحثات ابن‌سینا پاسخهای اوست به مسائل طرح شده توسط بهمنیار در دوره‌ای که علاءالدول ابن‌کاکویه ، حاکم اصفهان در حضور ابن‌سینا مجالس بحث و مناظره برپا می‌کرد.

[۱۶] ابن‌سینا، «المباحثات»، ج۱، ص۱۱۹-۱۲۰، ارسطو عندالعرب، به کوشش عبدالرحمان بدوی، قاهره، ۱۹۴۷م.

[۱۷] علی بیهقی، تاریخ حکماءالاسلام، ج۱، ص۹۸، به کوشش محمد کردعلی، دمشق، ۱۳۶۵ق/۱۹۴۶م.

[۱۸] احمد ابن ابی اصیبعه، عیون‌الانباء، ج۳، ص۲۸، بیروت، ۱۳۷۷ق/۱۹۵۷م.

کتاب التعلیقات ابن‌سینا نیز براساس فهرستی که ابوالعباس لوکری ، شاگرد بهمنیار برای آن تنظیم کرده، و در سرآغاز نسخه‌های خطی آن آمده، تحریر بهمنیار از مطالبی است که استادش براو املا کرده است.
عبدالرحمان بدوی زمان آن را میان سالهای ۴۰۴-۴۱۲ق، یعنی دور وزارت ابن‌سینا در دربار شمس‌الدوله در همدان دانسته است.

[۱۹] عبدالرحمان بدوی، مقدمه بر التعلیقات ابن‌سینا، ج۱، ص۵-۸، قاهره، ۱۹۷۳م.

4.۱ – سبب شاگردی نزد ابن سینا

در سبب شاگردی وی نزد ابن سینا نقل است که در کودکی هنگام گرفتن آتش از آهنگر، مقداری خاک در دو کف دستان خود گذارد و سپس آتش را گرفت؛
ابن سینا که شاهد این ماجرا بود او را تحسین کرد، نزد پدرش رفت و از او خواست که بهمنیار را به کسب علم مشغول کند.

[۲۰] محمدباقر بن زین العابدین خوانساری، روضات الجنات فی احوال العلماء والسادات، ج۲، ص۳۹۰ـ۳۹۱، ترجمه، مقدمه، اضافات بقلم محمدباقر ساعدی خراسانی، تهران ۱۳۵۵ـ۱۳۶۰ ش.

[۲۱] محمدعلی مدرس تبریزی، ریحانه الادب، ج۸، ص۲۰۱، تهران ۱۳۶۹ ش.

4.۲ – حضور در کلاس ابن سینا

بهمنیار از ۴۰۴ تا ۴۱۲ که ابن سینا در همدان وزیر شمس‌الدوله دیلمی بود، در درس او حاضر شد و کتاب الحاصل و المحصول او را نزدش خواند.

[۲۲] فضل بن محمد لوکری، بیان الحق بضمان الصدق: العلم الالهی، ج۱، ص۹، چاپ ابراهیم دیباجی، تهران ۱۳۷۳ ش.

[۲۳] ، بهمنیار بن مرزبان، جام جهان نمای: ترجمه کتاب التحصیل، چاپ عبدالله نورانی و محمدتقی دانش پژوه، مقدمه نورانی و دانش پژوه، ص بیست و چهار، تهران ۱۳۶۲ ش.

[۲۴] محمد بن محمود شهرزوری، نزهه الارواح و روضه الافراح فی تاریخ الحکماء والفلاسفه، ج۲، ص۱۱۱، چاپ خورشید احمد، حیدرآباد دکن ۱۳۹۶/۱۹۷۶.

4.۳ – معرف مکتب ابن‌سینا

بهمنیار را معرف مکتب ابن‌سینا برای نسل‌های بعدی شناخته‌اند، اما شواهد تاریخ خاصی در این باره نمی‌توان یافت؛ جز این‌که شاگرد سرشناس وی، ابوالعباس فضل بن محمدلوکری ، مؤلف بیان‌الحق به ترویج حکمت ابن‌سینا در خراسان شهرت داشته است.

[۲۵] علی بیهقی، تاریخ حکماءالاسلام، ج۱، ص۱۲۶، به کوشش محمد کردعلی، دمشق، ۱۳۶۵ق/۱۹۴۶م.

[۲۶] محمدباقر خوانساری، روضات‌الجنات، ج۲، ص۱۵۹، تهران، مکتبهاسماعیلیان.

فیلسوفان پس از بهمنیار در موارد بسیاری از وی و کتابش، التحصیل یاد کرده‌اند و گاهی در نقد آراء او سخن گفته‌اند.

[۲۷] فخرالدین رازی، المباحث الشرقیه، ج۲، ص۳۵۲-۳۵۴، حیدرآباد دکن، ۱۳۴۳ق.

[۲۸] محمد میرداماد، القبسات، ج۱، ص۱۰، به کوشش مهدی محقق و دیگران، تهران، ۱۳۶۷ش.

[۲۹] محمد میرداماد، القبسات، ج۱، ص۶۵، به کوشش مهدی محقق و دیگران، تهران، ۱۳۶۷ش.

[۳۰] محمد میرداماد، القبسات، ج۱، ص۱۰۲، به کوشش مهدی محقق و دیگران، تهران، ۱۳۶۷ش.

[۳۱] محمد میرداماد، القبسات، ج۱، ص۲۱۲، به کوشش مهدی محقق و دیگران، تهران، ۱۳۶۷ش.

[۳۲] صدرالدین محمد شیرازی، الاسفار، ج۱، ص۴۸، تهران، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۳م.

[۳۳] صدرالدین محمد شیرازی، الاسفار، ج۱، ص۳۳۸، تهران، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۳م.

[۳۴] صدرالدین محمد شیرازی، الاسفار، ج۱، ص۴۱۶، تهران، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۳م.

[۳۵] صدرالدین محمد شیرازی، الاسفار، ج۱، ص۴۲۳، تهران، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۳م.

[۳۶] صدرالدین محمد شیرازی، مفاتیح‌الغیب، ج۱، ص۲۶۶، به کوشش محمد خواجوی، تهران، ۱۳۶۳ش.

[۳۷] صدرالدین محمد شیرازی، مفاتیح‌الغیب، ج۱، ص۳۹۱، به کوشش محمد خواجوی، تهران، ۱۳۶۳ش.

[۳۸] صدرالدین محمد شیرازی، مفاتیح‌الغیب، ج۱، ص۵۵۵، به کوشش محمد خواجوی، تهران، ۱۳۶۳ش.

[۳۹] عبدالله نورانی و محمدتقی دانش‌پژوه، مقدمه بر جام جهان‌نمای، ج۱، ص۲۴-۲۵.

5 – خدمات بهمنیار به علم فلسفه

بهمنیار را مفسر فلسفه ابن سینا و مروّج فلسفه در قرن پنجم دانسته‌اند.
او کتاب التعلیقات ابن سینا را جمع آوری کرده و در التحصیل فلسفه او را شرح کرده است.

[۴۰] بهمنیار بن مرزبان، جام جهان نمای: ترجمه کتاب التحصیل، ج۱، صبیست و پنج ـ بیست و شش، چاپ عبدالله نورانی و محمدتقی دانش پژوه، تهران ۱۳۶۲ ش.

[۴۱] ابن سینا، عیون الحکمه، مقدمه بدوی، ص ۸، چاپ عبدالرحمان بدوی، بیروت ۱۹۸۰.

[۴۲] فضل بن محمد لوکری، بیان الحق بضمان الصدق: العلم الالهی، ج۱، ص۹ـ۱۰، چاپ ابراهیم دیباجی، تهران ۱۳۷۳ ش.

[۴۳] حسین نصر، نظر متفکران اسلامی درباره طبیعت، ج۱، ص۲۹، تهران ۱۳۵۹ ش.

[۴۴] جلال الدین همائی، غزالی نامه، ج۱، ص۸۸، تهران ۱۳۱۸ ش.

ابن سینا در نامه‌ای به بهمنیار او را به دلیل اهتمام به تحصیل علم تحسین کرده است.

[۴۵] محمدحسن فروزانفر، مباحثی از تاریخ ادبیات ایران، ج۱، ص۲۳۲، چاپ عنایت الله مجیدی، تهران ۱۳۵۴ ش.

6 – آراء فلسفی

به گفت بهمنیار، عمد مطالب التحصیل

[۴۶] بهمنیار بن مرزبان، التحصیل،ص۱، به کوشش مرتضی مطهری، تهران، ۱۳۴۹ش.

او برگرفته از آثار ابن‌سیناست.
و حتی در بسیاری جاها عبارتهای استاد را بی‌کم و کاست آورده، و در هیچ موضوعی از در مخالفت با آراء او برنیامده است.

[۴۷] ابن‌سینا، «المباحثات»، ارسطو عندالعرب، به کوشش عبدالرحمان بدوی، قاهره، ۱۹۴۷م.

6.۱ – دیدگاه بهمنیار درباره وجود

توضیح روشن بهمنیار دربار « وجود »، دیدگاه او را نزدیک به نظری اصالت وجود نشان می‌دهد.
به بیان او اضاف وجود به چیزی، به معنای حقیقی، موجودیت و هستی آن چیز است. چنین نیست که چیزی به واسط وجود، درخارج موجود شود.
وجود چیزی عین بودن و شدن آن چیز است. حمل وجود بر مصادیقِ خود حمل تشکیکی است، نه متواطی : جوهر بر عرض ، و علت بر معلول مقدم است.
عمومیت و فراگیری وجود مانند عمومیت جنس نیست، بلکه حمل وجود برآنچه در زیرآن قرار می‌گیرد، حمل لازم است، نه حمل مقوم

[۴۸] بهمنیار بن مرزبان، التحصیل، ص ۲۸۱-۲۸۳ ، به کوشش مرتضی مطهری، تهران، ۱۳۴۹ش.

6.۲ – آموزه‌های نوافلاطونی

آموزه‌های نوافلاطونی همچون نظری «فیض» در اندیش او جایگاه مهمی یافته است.
آنچه او دربار نظام علّی آفرینش و مبدئیتِ علتِ نخستین آورده است، به وضوح بیشتری با مفهوم فیض و صدور پیوند می‌یابد

[۴۹] بهمنیار بن مرزبان، التحصیل، ص ۵۴۳، به کوشش مرتضی مطهری ل، تهران، ۱۳۴۹ش.

از همین جاست که او درتدوین دور حکمت ، با تأکید بیشتری به مباحث مربوط به سلسله مراتب هستی و شناخت نفس پرداخته است.
اگر گزارشی که در برخی منابع متأخر دربار مباحثه‌های علنی او با ابن‌سینا آمده، درست باشد، نشان می‌دهد که او در مسئل بقای نفس با استادش موافق نبوده، و به بقای آن همراه با تغییر و تحول معتقد بوده است.

[۵۰] یحیی قریب، تعلیقات بر مرقوم پنجم کتاب سلّم السموات انصاری کازرونی، ج۱، ص۹۹-۱۰۰، تهران، ۱۳۴۰ش.

[۵۱] محمدباقر خوانساری، روضات‌الجنات، ج۲، ص۱۵۸، تهران، مکتبهاسماعیلیان.

6.۳ – تعریف خاص برای جوهر

بهمنیار تعریف خاصی برای جوهر آورده که با تعریف رایج متفاوت است.
به عقید وی می‌توان جوهر را چیزی دانست که قوام آن در موضوعی نیست.
در این صورت، برخلاف تعریف رایج، حمل جوهر بر واجب‌الوجود نیز می‌تواند پذیرفتنی باشد.

[۵۲] محمدباقر خوانساری، روضات‌الجنات، ج۱، ص۵۷۱، تهران، مکتبهاسماعیلیان.

این نوع اطلاق را می‌توان با تقسیم‌بندی دکارت (۱۰۰۴-۱۰۶۰ق/۱۵۹۶-۱۶۵۰م)، فیلسوف عقل‌گرای فرانسوی از انواع جوهر ـ که خدا را نیز شامل می‌شود ـ مقایسه کرد.

6.۴ – جنس اعلابودن جوهر

همچنین از برخی عبارتهای بهمنیار برمی‌آید که او با نظر مشهور، و از جمله نظر شیخ دربار «جنس اعلابودن جوهر» برای ۵ مقول دیگر ( ماده ، صورت ، جسم ، نفس و عقل ) موافق نبوده است.

[۵۳] محمدباقر خوانساری، روضات‌الجنات، ج۱، ص۳۵۲، تهران، مکتبهاسماعیلیان.

وی در برخی مواضع، جنس اعلا بودن جوهر را برای آن‌ها انکار می‌کند و جوهر را مفهومی جامع و از لوازم ۵ مقول دیگر می‌داند.

[۵۴] محمدباقر خوانساری، روضات‌الجنات، ج۱، ص۲۹۹-۳۰۲، تهران، مکتبهاسماعیلیان.

6.۵ – مباحث مربوط به حرکت

بهمنیار در التحصیل، مباحث مربوط به حرکت را نه در طبیعیات و نه در بحث قوه و فعل و نظایر آن، بلکه در مابعدالطبیعه (کتاب دوم)، و در مبحث مقولات ۹گان عرضی (مقال دوم کتاب دوم) و ذیل مقول «ان یفعل و ان ینفعل» (فصل دوازدهم) آورده است.
از سوی دیگر حرکت را به «موافاه حدود علی الاتصال» تعریف می‌کند و این تعریف را نزدیک‌ترین عبارتها به فهم می‌داند.

[۵۵] بهمنیار بن مرزبان، التحصیل، ص۴۲۰ ، به کوشش مرتضی مطهری، تهران، ۱۳۴۹ش.

صدرالدین شیرازی نیز همین تعریف را با افزودن «بالقوه»، بدون ذکر مأخذ آورده، و آن را اقربِ تعاریف دانسته است.

[۵۶] صدرالدین محمد شیرازی، الاسفار، ج۳، ص۳۱، تهران، ۱۳۸۳ق/۱۹۶۳م.

7 – تحقیق درباره دین بهمنیار

درباره دین بهمنیار اقوال مختلف است.
منابع متقدم او را زردشتی دانسته‌اند اما متأخران گفته‌اند که بعدها مسلمان شده است.

[۵۷] محمدعلی مدرس تبریزی، ریحانه الادب، ج۸، ص۲۰۰، تهران ۱۳۶۹ ش.

[۵۸] مرتضی مطهری، خدمات متقابل اسلام و ایران، ج۱، ص۵۵۲، تهران ۱۳۷۰ ش.

آقابزرگ طهرانی نیز در الذریعه

[۵۹] محمدمحسن آقابزرگ طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج۳، ص۳۹۵، بیروت (بی تا).

کتاب التحصیل را جزو مصنفات شیعه معرفی کرده است.
در این کتاب قرینه روشنی برای مسلمانی بهمنیار پیدا نمی‌شود.
خطبه و خاتمه کتاب در نسخ موجود، کاملاً اسلامی است ولی معلوم نیست که آن‌ها از مؤلف است یا از نسّاخ متعدد آن.

[۶۰] بهمنیار بن مرزبان، التحصیل، چاپ مرتضی مطهری، تهران ۱۳۷۵ ش.

[۶۱] مرتضی مطهری، خدمات متقابل اسلام و ایران، ج۱، صح، تهران ۱۳۷۰ ش.

از سوی دیگر، اندیشه‌های فلسفی وی در توحید و مسائل خیر و شر با دین مجوسی سازگار نیست.

[۶۲] مرتضی مطهری، خدمات متقابل اسلام و ایران، ج۱، صح، تهران ۱۳۷۰ ش.

از برخی عبارات وی در المباحثات

[۶۳] ابن سینا، المباحثات ، ص ۱۴۵ـ ۱۴۶

نیز برمی آید که او مسلمان بوده است.
به گفته شهرزوری

[۶۴] ابن سینا، المباحثات ، ص ۱۴۵ـ ۱۴۶

بهمنیار در زبان عربی مهارت نداشته است، ولی آثار او به عربی است.

8 – مهم‌ترین شاگرد بهمنیار

ابوالعباس لوکری مهم‌ترین شاگرد اوست،

[۶۵] محمد بن محمود شهرزوری، نزهه الارواح و روضه الافراح فی تاریخ الحکماء والفلاسفه، ج۱، ص۵۵، چاپ خورشید احمد، حیدرآباد دکن ۱۳۹۶/۱۹۷۶.

اما منابع متأخر به غلط بهمنیار را شاگرد او معرفی کرده‌اند.

[۶۶] علی اکبر دهخدا، لغت نامه، ذیل «ابوالحسن بهمنیار»، زیرنظر محمدمعین، تهران ۱۳۲۵ـ۱۳۵۹ ش.

[۶۷] محمدعلی مدرس تبریزی، ریحانه الادب، ج۸، ص۲۰۰، تهران ۱۳۶۹ ش.

9 – آثار بهمنیار

بهمنیار، آثار متعددی در علم فلسفه دارد.

9.۱ – التحصیل، مهم‌ترین اثر

التحصیل، که مهم‌ترین نوشته بهمنیار و خلاصه اندیشه‌های اوست و در سه بخش منطق ، مابعدالطبیعه ، مشتمل بر امور عامه فلسفه که موضوع آن « وجود » است، و علم به احوال اعیان موجودات تدوین شده است.
الهیّات بالمعنی الاخصّ ، اولین «مقاله» از بخش سوم است و طبیعیات و مسائل نفس نیز در همین بخش آمده است.
بهمنیار این کتاب را به دایی خود، ابومنصور بهرام بن خورشید بن ایزدیار، هدیه کرده است

[۶۸] بهمنیار بن مرزبان، التحصیل،ص ۱ ،چاپ مرتضی مطهری، تهران ۱۳۷۵ ش

و در ترتیب مباحث آن از شیوه ابن سینا در تألیف دانشنامه علایی بهره برده است.
این کتاب را در حکمت مشاء جامع‌تر از اشارات دانسته‌اند.

[۶۹] مرتضی مطهری، خدمات متقابل اسلام و ایران، ج۱، صو، تهران ۱۳۷۰ ش.

اثیرالدین ابهری به تأسی از التحصیل کتابی به نام المحصول نوشته است.

[۷۰] محمدتقی مدرس رضوی، احوال و آثار خواجه نصیر طوسی، ج۱، ص۱۸۴، تهران ۱۳۷۰ ش.

9.۲ – ترجمه‌ای از التحصیل

از التحصیل ترجمه‌گونه‌ای به فارسی به نام جام جهان نمای، از مترجمی ناشناس، در دست است که دقیق و کامل نیست و برخی آن را به خود بهمنیار نسبت داده‌اند.

[۷۱] محمدمحسن آقابزرگ طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج۳، ص۳۹۵، بیروت (بی تا).

[۷۲] محمدباقر بن زین العابدین خوانساری، روضات الجنات فی احوال العلماء والسادات، ج۲، ص۳۹۱، ترجمه، مقدمه، اضافات بقلم محمدباقر ساعدی خراسانی، تهران ۱۳۵۵ـ۱۳۶۰ ش.

اما با توجه به این‌که مترجم، جام جهان نمای را به ابوشجاع محمد میکاییل خوارزمی هدیه کرده

[۷۳] بهمنیار بن مرزبان، جام جهان نمای: ترجمه کتاب التحصیل، ج۱، ص۲، چاپ عبدالله نورانی و محمدتقی دانش پژوه، تهران ۱۳۶۲ ش.

و در آن از رساله دیگر خود به نام دانش‌فزای کمالی نام برده است

[۷۴] بهمنیار بن مرزبان، جام جهان نمای: ترجمه کتاب التحصیل، ج۱، ص۲۵۲، چاپ عبدالله نورانی و محمدتقی دانش پژوه، تهران ۱۳۶۲ ش.

جام جهان نمای نمی‌تواند از بهمنیار باشد.
التحصیل در ۱۳۴۹ش، با تصحیح و تعلیقات مرتضی مطهری ، چاپ شد؛

9.۳ – رساله مراتب الموجودات

رساله مراتب الموجودات،

[۷۵] محمدمحسن آقابزرگ طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج۲۰، ص۲۹۲، بیروت (بی تا).

برخی عبارات این رساله با اثبات‌المفارقات یا المفارقات و النفوس فارابی مشابهت دارد و بعلاوه، در شماری از منابع شرح حال بهمنیار به این اثر او اشاره نشده است، اما برخی محققان از جمله واعظ جوادی

[۷۶] بهمنیار بن مرزبان، رساله مراتب الموجودات، مقدمه، ص ۵۹ ـ۶۱ ،چاپ اسماعیل واعظ جوادی، در جاویدان خرد، سال ۳، ش ۲ (پائیز ۱۳۵۶).

به استناد اشتراک مطالب این رساله با مطالب و اصطلاحات التحصیل، بر انتساب آن به بهمنیار تأکید کرده و آن را گونه‌ای تلخیص از کتاب یادشده می‌دانند.
این رساله در ۱۲۶۸/۱۸۵۱ به اهتمام سالمن پوپر (در لایپزیگ) و در ۱۳۲۹ (در قاهره ) جزو رسایل بهمنیار و به نام او منتشر شد و در ۱۳۵۶ ش واعظ جوادی آن را ترجمه و با تصحیح چاپ کرد.

[۷۷] بهمنیار بن مرزبان، رساله مراتب الموجودات، مرتضی مطهری، چاپ اسماعیل واعظ جوادی، در جاویدان خرد، سال ۳، ش ۲ (پائیز ۱۳۵۶).

9.۴ – آثار دیگر

سه کتاب دیگر وی به نام‌های کتاب الرتبه (یا الزینه) فی المنطق، کتاب فی الموسیقی

[۷۸] محمد بن محمود شهرزوری، نزهه الارواح و روضه الافراح فی تاریخ الحکماء والفلاسفه، ج۲، ص۳۸، چاپ خورشید احمد، حیدرآباد دکن ۱۳۹۶/۱۹۷۶.

[۷۹] علی بن زید بیهقی، دره الاخبار و لمعه الانوار، ج۱، ص۵۷، ترجمه ناصرالدین بن عمده الملک منتجب الدین منشی یزدی، از متن عربی تتمه صوان الحکمه، تهران ۱۳۱۸ ش.

و البهجه و السعاده،

[۸۰] ذبیح الله صفا، تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی تا اواسط قرن پنجم، ج۱، ص۲۹۰، ج ۱، تهران ۱۳۴۶ ش.

اکنون در دست نیست.

9.۵ – المباحثات

بیشتر سؤال‌های کتاب المباحثات نیز از بهمنیار است.

[۸۱] ابن سینا، المباحثات،مقدمه بیدارفر، ص ۸، چاپ محسن بیدارفر، قم ۱۳۷۱ ش.

این کتاب، شامل پرسش و پاسخ‌های فلسفی میان ابن سینا و شاگردان او یعنی بهمنیار و ابن زیله، و در اواخر عمر ابن سینا نوشته شده

[۸۲] ابن سینا، المباحثات،مقدمه بیدارفر، ص ۸، چاپ محسن بیدارفر، قم ۱۳۷۱ ش.

و ابن سینا در پاسخ برخی از این پرسش‌ها اظهار عجز کرده است.

[۸۳] ابن سینا، المباحثات، مقدمه بیدارفر، ص۱۸،چاپ محسن بیدارفر، قم ۱۳۷۱ ش.

[۸۴] ابن سینا، المباحثات، مقدمه بیدارفر، ص۱۸۵، چاپ محسن بیدارفر، قم ۱۳۷۱ ش.

[۸۵] ابن سینا، المباحثات، مقدمه بیدارفر، ص۱۸۸، چاپ محسن بیدارفر، قم ۱۳۷۱ ش.

[۸۶] ابن سینا، المباحثات،مقدمه بیدارفر، ص۲۲۰، چاپ محسن بیدارفر، قم ۱۳۷۱ ش.

[۸۷] ابن سینا، المباحثات،مقدمه بیدارفر، ص۲۴۹، چاپ محسن بیدارفر، قم ۱۳۷۱ ش.

صدرالدین شیرازی ( ملاصدرا ) در مقام پاسخگویی به برخی پرسش‌های فلسفی بهمنیار برآمده است.

[۸۸] محمد بن ابراهیم صدرالدین شیرازی، المبدأوالمعاد ، ص ۲۸۸ـ۲۹۴، چاپ جلال الدین آشتیانی ، تهران ۱۳۵۴ ش

برخی فقرات مباحثات در رساله‌ای جدا به نام اثبات المبدأالاول یا موضوع علم مابعدالطبیعه به بهمنیار نسبت داده شده است.

[۸۹] پانویس، ابن سینا، ج۱، ص۱۴، المباحثات، چاپ محسن بیدارفر، قم ۱۳۷۱ ش.

9.۶ – آثار چاپی

1. التحصیل، که التحصیلات نیز نامیده شده است،

[۹۰] منزوی، خطی، ج۱، ص۶۵۳.

بهمنیار آن را به نام دایی خود، ابومنصور بهرام‌بن خورشیدبن یزدیار (یا ایزدیار) زردشتی نوشته

[۹۱] بهمنیار بن مرزبان، التحصیل، ص۱، به کوشش مرتضی مطهری، تهران، ۱۳۴۹ش.

، و در ترتیب فصول آن از دانشنام علایی ابن سینا پیروی کرده است.
این کتاب مشتمل بر ۳ بخش منطق، مابعدالطبیعه و علم اعیان موجود (طبیعت) است.
آقابزرگ به خطا، التحصیل را مشتمل بر ریاضیات نیز دانسته است.

[۹۲] آقابزرگ، الذریعه، ج۳، ص۳۹۵.

بهمنیار در این اثر از بیش‌تر تصنیفات شیخ و نیز از نتایج مباحثات خود با استادش بهره گرفته، و همچنین به بازگویی آراء خاص خود پرداخته است.
التحصیل نخست در ۱۳۲۹ق/۱۹۱۱م در قاهره به چاپ رسید و چاپ دیگر آن به کوشش مرتضی مطهری در ۱۳۴۹ش در تهران انتشار یافت.
بخشهایی از این کتاب نیز به زبان روسی ترجمه، و در باکو (۱۹۸۳م) منتشر شده است.
ترجم این کتاب با عنوان جام جهان‌نمای، به کوشش عبدالله نورانی و محمدتقی دانش‌پژوه در ۱۳۶۲ش در تهران منتشر شده است.
اگر چه سبک این ترجمه گواه کهن بودن آن است و می‌توان نزدیک به روزگار بهمنیار باشد، از آن‌جا که در این ترجمه، کاتبِ نسخه از خود به عنوان مترجم (و نه مؤلف) یاد کرده است و نیز با توجه به افزوده‌ها وایرادهای وی، می‌توان گفت که او بهمنیار نبوده است.
از این گذشته، مترجم رساله‌ای با نام دانش‌فزای کمالی را از آثار خود معرفی می‌کند، حال آن‌که در هیچ‌یک از منابع چنین اثری به بهمنیار نسبت داده نشده است.

[۹۳] بهمنیار بن مرزبان، جام جهان نمای، ج۱، ص۲۱۲، (ترجم التحصیل)، به کوشش عبدالله نورانی و محمدتقی دانش‌پژوه، تهران، ۱۳۶۲ش.

[۹۴] بهمنیار بن مرزبان، جام جهان نمای، ج۱، ص۲۱۸، (ترجم التحصیل)، به کوشش عبدالله نورانی و محمدتقی دانش‌پژوه، تهران، ۱۳۶۲ش.

[۹۵] بهمنیار بن مرزبان، جام جهان نمای، ج۱، ص۲۵۲، (ترجم التحصیل)، به کوشش عبدالله نورانی و محمدتقی دانش‌پژوه، تهران، ۱۳۶۲ش.

[۹۶] عبدالحسین حائری، «ترجم تحصیل بهمنیار»، ج۱، ص۳۶-۳۷، وحید، ۱۳۴۴ش، س۲، شم‌ ۱۲.

[۹۷] عبدالله نورانی و محمدتقی دانش‌پژوه، مقدمه بر جام جهان‌نمای.

[۹۸] محمدباقر خوانساری، روضات‌الجنات، ج۲، ص۱۵۷، تهران، مکتبهاسماعیلیان.

در آغاز کتاب سوم (علم طبیعی) جام جهان‌نمای ،

[۹۹] بهمنیار بن مرزبان، جام جهان نمای، ج۱، ص۴۲۲، (ترجم التحصیل)، به کوشش عبدالله نورانی و محمدتقی دانش‌پژوه، تهران، ۱۳۶۲ش.

مترجم این اثر را تحفهالکمالیه نامیده است.
2. رساله فی مراتب الموجودات، که نخستین‌بار همراه ترجم آلمانی آن به کوشش زالُمُن پوپر در ۱۸۵۱م در لایپزیگ به چاپ رسید.
در ۱۳۲۹ق، این اثر همراه دو رسال دیگر به کوشش عبدالجلیل سعد در مصر منتشر شده است.
اسماعیل واعظ جوادی نیز این رساله را همراه با ترجم فارسی آن در نشری جاویدان خرد (تهران، ۱۳۵۶ش، س۳، شم‌ ۲، ص۶۱-۶۶) به چاپ رسانده است.
3. رساله فی موضوع علم مابعدالطبیعه، که چاپ نخست آن همراه رسالهفی مراتب‌الموجوادت، با ترجم آلمانی به کوشش زالمن پوپر در ۱۸۵۱م در لایپزیگ انتشار یافت.
عبدالجلیل سعد نیز آن را با دو رسال دیگر بهمنیار در ۱۳۲۹ق در مصر به چاپ رساند.

9.۷ – آثار خطی