خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوبکر بن خیر

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوبکر بن خیر :

اِبْن‌ِ خَیْر، ابوبکر محمد بن‌ خیر بن‌ عمر بن‌ خلیفه لمتونی‌ اموی، محدث‌ ، مقری، لغوی و صاحب‌ فهرستی‌ مشهور (رمضان‌ ۵۰۲ – ربیع‌الاول‌ ۵۷۵/ آوریل‌ ۱۱۰۹ – اوت‌ ۱۱۷۹) است.

فهرست مندرجات

1 – زندگی
2 – مذهب
3 – آثار
3.۱ – فهرسه
3.۲ – حاشیه صحیح مسلم
4 – اساتید
5 – زندگی علمی
6 – فهرست منابع
7 – پانویس
8 – منبع

1 – زندگی

وی‌ در اشبیلیّه اندلس‌ متولد شد و در قُرطبه‌ درگذشت‌. قدیمی‌ترین‌ منبع‌ ما درباره او

[۱] ضبی‌، احمد، بغیه الملتمس‌، ج۱، ص۶۵، مادرید، ۱۸۸۴م‌.

وی‌ را قُرطبی‌ می‌داند و این‌ انتساب‌ با آنکه‌ درست‌ نیست‌ از شهرت‌ و اقبال‌ او در قرطبه‌ حکایت‌ می‌کند. ابن‌ ابار در تکمله‌

[۲] ابن‌ ابار، محمد، التکمله لکتاب‌ الصله، به‌ کوشش‌ عزت‌ عطار حسینی‌، ج۲، ص۵۲۳-۵۲۵، قاهره‌، ۱۳۷۵ق‌/۱۹۵۶م‌.

که‌ متن‌ اصلی‌ و تنها سند دست‌ اول‌ و نسبتاً مفصل‌ درباره ابن‌ خیر است‌، او را «اللمتونی‌ الاموی‌» ذکر می‌کند و صفت‌ اشبیلی‌ اولین‌ بار در آثار ذهبی‌

[۳] ذهبی‌، محمد، تذکره الحفاظ، ج۴، ص۱۳۶، حیدرآباد دکن‌، ۱۳۳۳-۱۳۳۴ق‌.

[۴] ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، به‌ کوشش‌ بشار عواد معروف‌ و محیی‌ هلال‌ السرحان‌، ج۲۱، ص۸۶، بیروت‌، ۱۹۸۴م‌.

آمده‌ است‌.
از آن‌جا که‌ دخترش‌ نقل‌ حدیث‌ می‌کرده‌

[۵] زبیدی‌، تاج‌ العروس‌، ج۱۱، ص۲۴۰.

و پسر خواهرش‌ ابوالحسین‌ بن‌ سرّاج‌ – که‌ نزد او درس‌ خوانده‌

[۶] ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، به‌ کوشش‌ بشار عواد معروف‌ و محیی‌ هلال‌ السرحان‌، ج۲۱، ص۸۶، بیروت‌، ۱۹۸۴م‌.

– از مشایخ‌ ابن‌ ابار بوده‌ است‌،

[۷] ابن‌ ابار، محمد، التکمله لکتاب‌ الصله، به‌ کوشش‌ عزت‌ عطار حسینی‌، ج۲، ص۵۲۵، قاهره‌، ۱۳۷۵ق‌/۱۹۵۶م‌.

می‌توان‌ حدس‌ زد که‌ وی‌ در خانواده‌ای با فرهنگ‌ پرورش‌ یافته‌ است‌.

2 – مذهب

مذهب‌ او در منابع‌ اصلی‌ تصریح‌ نشده‌ است‌، ولی‌ از اقتصار او در فَهْرَسه بر ذکر کتب‌ فقه‌ مالکی‌ چنین‌ برمی‌آید که‌ وی مالکی‌ بوده‌ است‌، چنانکه‌ مخلوف‌

[۸] مخلوف‌، محمد بن‌ محمد، شجره النور الزکیه، ج۱، ص‌ ۱۵۲، بیروت‌، ۱۳۴۹ق‌/۱۹۳۰م‌.

نیز نام‌ وی را در طبقات‌ مالکیان‌ برمی‌شمارد.

3 – آثار

شهرت‌ ابن‌ خیر در روزگار ما بیش‌تر به‌ دلیل‌ کتاب‌ فهرسه اوست‌. این‌ کتاب‌ که‌ نام‌ آن‌ «فهرسه مارواه‌ عن‌ شیوخه‌ من‌ الدواوین‌ المصنّفه فی‌ ضروب‌ العلم‌ و انواع‌ المعرفه» است‌،

[۹] ابن‌ خیر محمد فهرسه، به‌ کوشش‌ کودرا و تاراگو، سرقسطه‌، ۱۸۹۳م‌.

توسط کودرا و تاراگو در مجموعه کتابخانه عربی‌ اسپانیایی‌ مجلدات‌ نهم‌ و دهم‌، و به‌ نام‌ «فهرست‌ کتابهای‌ علوم‌ مختلفی‌ که‌ مدرسان‌ تدریس‌ می‌کرده‌اند۱» انتشار یافته‌ است‌. کودرا

[۱۰] کودرا مقدمه‌ بر فهرسه، به‌ کوشش‌ کودرا و تاراگو، ج۱، ص «ک»، «ل»، سرقسطه‌، ۱۸۹۳م‌.

در مقدمه ارزشمندش‌ بر فهرسه، بر اساس‌ اشاره ابن‌ ابار ،

[۱۱] ابن‌ ابار، محمد، التکمله لکتاب‌ الصله، به‌ کوشش‌ عزت‌ عطار حسینی‌، ج۲، ص۵۲۴، قاهره‌، ۱۳۷۵ق‌/۱۹۵۶م‌.

احتمال‌ می‌دهد که‌ ابن‌ خیر در زمینه کتاب‌ شناسی‌ دو اثر تألیف‌ کرده‌ باشد، یکی‌ «برنامج‌» – که‌ به‌ نظر او به‌ دست‌ ما نرسیده‌ – و دیگری فهرسه، ولی‌ چنانکه‌ عبدالعزیز اهوانی

[۱۲] اهوانی‌، عبدالعزیز، «کتب‌ برامج‌ العلماء فی‌ الاندلس‌»، مجله معهد المخطوطات‌ العربیه، ج۱، ص۹۵-۹۸، قاهره‌، ۱۹۵۵م‌.

خاطرنشان‌ می‌کند در خود متن‌ فهرسه لفظ «برنامج‌» و «فهرسه» برای‌ اشاره‌ به‌ فهارس‌ شیوخ‌ به‌ طور یکسان‌ و مترادف‌ به‌ کار رفته‌ است‌. نه‌ تنها در متن‌ فهرسه بلکه‌ اصولاً در اندلس‌، برنامج‌ و فهرسه از لحاظ تاریخی‌ عناوین‌ اصطلاحی‌ مترادفی‌ هستند.

[۱۳] اهوانی‌، عبدالعزیز، «کتب‌ برامج‌ العلماء فی‌ الاندلس‌»، مجله معهد المخطوطات‌ العربیه، ج۱، ص۹۵-۹۸، قاهره‌، ۱۹۵۵م‌.

افزون‌ بر این‌، ابن‌ خیْر در فهرسه اشاره‌ای به‌ اثر دیگری از خود در این‌ زمینه‌ نمی‌کند. اتفاق‌ منابع‌ قدیمی‌ نیز در تألیف‌ فقط یک‌ اثر کتاب‌ شناختی‌ به‌ دست‌ ابن‌ خیر – حتی‌ ظاهر متن‌ تکمله‌ چنانکه‌ کودرا نیز می‌پذیرد

[۱۴] کودرا، مقدمه‌ بر فهرسه، به‌ کوشش‌ کودرا و تاراگو، ج۱، ص «ل»، سرقسطه‌، ۱۸۹۳م‌.

همراه‌ با دلایل‌ دیگری که‌ ذکر شد – امکان‌ می‌دهد که‌ احتمال‌ کودرا را مردود بدانیم‌. از این‌ رو، اشاره ابن‌ ابار در تکمله‌ به‌ برنامج‌ ابن‌ خیر جز به‌ فهرسه او برنمی‌گردد، همچنین‌، ابن‌ ابار از برنامج‌ با عبارت‌ «برنامج‌ُ له‌ ضَخَم‌َ» یاد می‌کند و از کمیت‌ معتنابه‌ فهرسه سخن‌ می‌گوید. وی بنا به‌ نامه ابن‌ خیر به‌ جابر بن‌ احمد القرشی‌ کمیت‌ فهرسه را ۱۰ جزء ۳۰ ورقی‌ برمی‌شمارد

[۱۵] ابن‌ ابار، محمد، التکمله لکتاب‌ الصله، به‌ کوشش‌ عزت‌ عطار حسینی‌، ج۲، ص۵۲۴، قاهره‌، ۱۳۷۵ق‌/۱۹۵۶م‌.

که‌ با صفحات‌ نسخه اساس‌ چاپ‌ کودرا سازگار است‌.

3.۱ – فهرسه

ابن‌ خیر مبتکر فهرست‌ نگاری نیست‌، زیرا «فهرست‌» نویسی‌ در عالم‌ اسلامی‌ و «برنامج‌» نویسی‌ در اندلس‌ در زمان‌ او – و پیش‌ تر از او نیز – امری‌ شایع‌ بوده‌ است‌، و علاوه‌ بر تحقیقات‌ معاصر

[۱۶] اهوانی‌، عبدالعزیز، «کتب‌ برامج‌ العلماء فی‌ الاندلس‌»، مجله معهد المخطوطات‌ العربیه، ج۱، ص۹۵-۹۸، قاهره‌، ۱۹۵۵م‌.

از خود فهرسه ابن‌ خیر نیز این‌ نکته‌ را می‌توان‌ دریافت‌.

[۱۷] ابن‌ خیر، محمد، فهرسه، به‌ کوشش‌ کودرا و تاراگو، ج۱، ص‌ ۴۲۵، سرقسطه‌، ۱۸۹۳م‌.

اما از میان‌ این‌ فهارس‌ و برامج‌، که‌ «شجره‌نامه علمی‌» مؤلفان‌ آنها محسوب‌ می‌شده‌، معدودی‌ از گزند روزگار در امان‌ مانده‌ است‌. فهرسه ابن‌ خیر که‌ بیش‌از ۱۰۴۰ کتاب‌ را

[۱۸] کودرا، مقدمه‌ بر فهرسه، به‌ کوشش‌ کودرا و تاراگو، ج۱، ص «ن‌»، سرقسطه‌، ۱۸۹۳م‌.

در بردارد، بزرگ‌ترین‌ فهرستی‌ است‌ که‌ از عالمان‌ اندلس‌ به‌ دست‌ ما رسیده‌ است‌.

[۱۹] اهوانی‌، عبدالعزیز، «کتب‌ برامج‌ العلماء فی‌ الاندلس‌»، مجله معهد المخطوطات‌ العربیه، ج۱، ص۹۸، قاهره‌، ۱۹۵۵م‌.

چنانکه‌ پیش‌تر از ابن‌ ابّار نقل‌ شد، اثر ابن‌ خیر در زمان‌ تألیف‌ نیز در کنار فهارس‌ موجود آن‌ زمان‌ از لحاظ حجم‌ و گستردگی‌ قابل‌ توجه‌ بوده‌ است‌.
فهرسه ابن‌ خیر با مقدمه‌ای‌ استادانه‌ و مستند به‌ حدیث‌ – چنانکه‌ تسلط و دانش‌نویسنده‌اش‌ را به‌ حدیث‌ آشکار می‌کند

[۲۰] اهوانی‌، عبدالعزیز، «کتب‌ برامج‌ العلماء فی‌ الاندلس‌»، مجله معهد المخطوطات‌ العربیه، ج۱، ص۹۷، قاهره‌، ۱۹۵۵م‌.

– در ارزش‌ علم‌ ، تقیید علم‌ به‌ اسناد،