اگر فایل یا کتابی رو که میخواهید توی سایت نیست روی " پیشنهاد فایل " کلیک کنید.
با پاورپوینت فایل کامل و عالی پاورپوینت ابومحمد بن خشاب، محتوای خود را در قالب 83 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.
اگر فایل یا کتابی رو که میخواهید توی سایت نیست روی " پیشنهاد فایل " کلیک کنید.
238,000 تومان قیمت اصلی 238,000 تومان بود.122,500 تومانقیمت فعلی 122,500 تومان است.
تعداد فروش: 79
فرمت فایل
با پاورپوینت فایل کامل و عالی پاورپوینت ابومحمد بن خشاب، محتوای خود را در قالب 83 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.
هشدار: استفاده از نسخههای ناقص فایل کامل و عالی پاورپوینت ابومحمد بن خشاب ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل کامل و عالی پاورپوینت ابومحمد بن خشاب، کیفیت تضمینشده دارد.
مقالات مرتبط: ابن خشاب (مقالهدوم).
دیگر کاربردها: ابن خشاب (ابهامزدایی).
اِبْنِ خَشّاب، ابومحمد عبدالله بن احمد (۴۹۲-۳ رمضان ۵۶۷ق/ ۱۰۹۹- ۲۹ آوریل ۱۱۷۲م)، عالم نامور نحو، لغت، ادب، حدیث، منطق و نسبشناسی. میباشد.
1 – زندگی
2 – اساتید
3 – شخصیت اجتماعی
4 – شخصیت علمی
5 – شاگردان
5.۱ – در شعر و ادب و نحو
5.۲ – در حدیث
6 – ابن خشاب و مکتب بغداد
7 – مذهب
8 – وفات
9 – آثار
9.۱ – آثار چاپی
9.۲ – آثار خطی
9.۳ – آثار منسوب
10 – فهرست منابع
11 – پانویس
12 – منبع
از اصل و نسب وی اطلاع دقیقی در دست نیست. شاگرد وی عمادالدین کاتب او را بغدادی دانسته و نیز به گفته همو «خشاب» لقب نیای دوم وی بوده است
[۱] عمادالدین کاتب، محمد، خریده القصر، ج۱(۳)، ص۸، به کوشش محمد بهجه الاثری، عراق، ۱۹۷۶م.
ابن خلکان درباره تاریخ تولد او که از زبان خود وی ۴۹۲ق نقل شده،
[۲] ابن ایبک، احمد، المستفاد من ذیل تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۳۶، به کوشش قیصر ابوفرح، بیروت، ۱۳۹۱ق.
تردید روا داشته و گفته است که احتمالاً وی پیش از این تاریخ به دنیا آمده است.
[۳] ابن خلکان، وفیات، ج۳، ص۱۰۳-۱۰۴.
درباره دوران کودکی و جوانی او نیز به اشاراتی مختصر بسنده شده و از این رو بخش وسیعی از زندگی وی در پرده ابهام باقی مانده است. این امر ظاهراً از آنجا برمیخیزد که وی از خاندانی معتبر و نامآور برنخاسته است (لقب نیای وی خشاب یعنی هیزم فروش، شاید مؤید این نظر باشد) و از این رو، ثبت رویدادهای زندگانی او از آن زمان آغاز شد که دیگر آوازهاش بالا گرفته بود.
تنها آگاهی ما از دوران کودکی وی سخنی است که خود او درباره هوش و حافظه خویش در دو سالگی گفته است
[۴] ابن فرات، محمد عبدالرحیم، تاریخ، ۴(۱)، ص۱۹۳، به کوشش حسن محمد شماع، بصره، ۱۳۸۶ق/۱۹۶۷م.
، پس از این تا حدود ۱۳ سالگی که از ابن دبّاس (د ۵۰۵ق/۱۱۱۱م) به عنوان استاد خویش یاد کرده است، از وی نشانی در دست نیست.
[۵] ابن خلکان، وفیات، ج۱، ص۱۰۴.
اطلاع دیگر ما درباره آغاز کار وی گزارش ابن ایبک
[۶] ابن ایبک، احمد، المستفاد من ذیل تاریخ بغداد، ج۱، ص ۱۳۶، به کوشش قیصر ابوفرح، بیروت، ۱۳۹۱ق.
است که به نقل از سمعانی میگوید که ابن خشاب جوانی کامل و فاضل و در ادب و لغت و حدیث چیرهدست بود. این گفته، نشانه شهرت زودرس ابن خشاب است.
ابن خشاب در محضر استادان متعدد به فراگرفتن دانشهای گوناگون پرداخت. لغت و ادب را از جوالیقی
[۷] یاقوت، ادبا، ج۱۲، ص۴۹.
و حسن بن علی محوّلی فرا گرفت
[۸] ذهبی، محمد، المختصر المحتاج الیه من تاریخ ابن دبیثی، ج۱، ص۲۰۹، بیروت، ۱۴۰۵ق.
از ابوبکر ابن جُوامرد قطان، علی بن ابی زید فصیحی و ابن شجری نحو آموخت. و ابوالغنائم نَرْسی، یحیی بن عبدالوهاب مَنْده، ابوالقاسم بن حُصَین و ابوالعزّ بن کادش
[۹] ابن نقطه، محمد، التقیید لمعرفه الرواه و السنن و المسانید، ج۱، ص۳۰۳، به کوشش شرفالدین محمد، حیدرآباد دکن، ۱۴۰۴ق/۱۹۸۴م.
[۱۰] ابن رجب، عبدالرحمان، الذیل علی طبقات الحنابله، ج۱، ص۳۱۶، به کوشش محمد حامد الفقی، قاهره، ۱۳۷۲ق/۱۹۵۲م.
[۱۱] یاقوت، ادبا، ج۱۲، ص۴۹-۵۰.
استادان حدیث او بودند.
قرائت و نیز علوم قرآنی را افزون بر دو تن اخیر از ابوالقاسم سمرقندی، ابوغالب بن بنّا و دیگران
[۱۲] ابن رجب، عبدالرحمان، الذیل علی طبقات الحنابله، ج۱، ص۳۱۶، به کوشش محمد حامد الفقی، قاهره، ۱۳۷۲ق/۱۹۵۲م.
و علم فرائض (تقسیم ارث ) را از ابوبکر مرزوقی آموخت و نزد ابوبکر بن عبدالباقی انصاری به تحصیل حساب و هندسه پرداخت.
[۱۳] یاقوت، ادبا، ج۱۲، ص۴۹-۵۰.
علاوه بر اینان از بسیاری از استادان دیگر نیز بهره برده است.
[۱۴] یاقوت، ادبا، ج۱۲، ص۴۹-۵۰.
روشن نیست که او منطق را نزد چه کسی آموخته است، اما رسالهای در این موضوع به او منصوب است.
ابنخشاب شخصیت بسیارپیچیدهای داشت که در رفتار فردی و اجتماعی او نمایان بود. روحی بیقرار و سوداوی داشت، چنانکه بسیاری از نوشتههایش را به همین سبب ناتمام رها کرد.
[۱۵] ابن قفطی، علی، انباء الرواه، ج۲، ص۱۰۰، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۳۶۹-۱۳۷۴ق/۱۹۵۰- ۱۹۵۵م.
حتی مجلس درس او نیز وقت معینی نداشت و گاه بازی شطرنج و گفت و گو و دیدار با دوستان را بر آن ترجیح میداد
[۱۶] ابن فرات، محمد عبدالرحیم، تاریخ، ج۴(۱)، ص۱۹۰، به کوشش حسن محمد شماع، بصره، ۱۳۸۶ق/۱۹۶۷م.
، وی آموزگار فرزندان مستنجد خلیفه بود و غالباً در راه بازگشت از تدریس در کنار بازیگران و مردم عادی به تماشای شعبدهبازی و شطرنج میایستاد
[۱۷] ابن جوزی، یوسف، مرآه الزمان، ج۸،(۱)، ص۲۸۸، حیدرآباد دکن، ۱۳۷۰ق/۱۹۵۱م.
و از شدت علاقه به شطرنج، گاه خود نیز با آنان به بازی میپرداخت.
[۱۸] یاقوت، ادبا، ج۱، ص۵۰.
آنگاه که از سوی خلیفه وی را از این کار منع کردند. پیام فرستاد که «من آن نیستم که اسیر شما توانم بود. اگر جز این میخواهید مرا به کار خود رها کنید. این شما بودید که به سراغ من آمدید نه من». خلیفه نیز دستور داد دست از وی بدارند
[۱۹] ابن جوزی، یوسف، مرآه الزمان،، ج۸(۱)، ص۲۸۸، حیدرآباد دکن، ۱۳۷۰ق/۱۹۵۱م.
ابن خشاب با مردم فرودست بسیار فروتنانه رفتار میکرد، اما در برابر فرمانروایان و اشراف تکبر نشان میداد. در مجلس درس نیز با خودخواهان بیاعتنایی و تندی میکرد و با فروتنان به نرمی سخن میگفت
[۲۰] عمادالدین کاتب، محمد، خریده القصر، ج۱(۳)، ص۹، به کوشش محمد بهجه الاثری، عراق، ۱۹۷۶م.
، از درباریان که دوستدار همیشگی او بودند، میگریخت، اما ساعتها با دوستی زنگی و زشتروی در بازار و دکانها مینشست و به گفتوگو و شوخی میپرداخت
[۲۱] ابن فرات، محمد عبدالرحیم، تاریخ، ج۱(۳)، ص۹، به کوشش حسن محمد شماع، بصره، ۱۳۸۶ق/۱۹۶۷م.
ابن خشاب به زندگی مادی و حتی نظافت خود بیاعتنا بود. خانه قدیمی او با فرش بوریا و تختههای چوب که کتابهایش را بر آنها نهاده بود، ویرانهای را میمانست. چنانکه گویند پرندگان در میان کتابهای او آشیان میساختند.
[۲۲] ابن قفطی، علی، انباء الرواه، ج۲، ص۱۰۰، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۳۶۹-۱۳۷۴ق/۱۹۵۰- ۱۹۵۵م.
عمامهاش را تا از چرک سیاه نمیشد، از سر بر نمیگرفت و چون آن را بر سر مینهاد، به آراستگی آن توجهی نمیکرد و ملامتگر را با این پاسخ که هیچ گاه عمامهای بر سر عاقلی راست نیامده است، خاموش میساخت.
[۲۳] یاقوت، ادبا، ج۱، ص۵۱.
[۲۴] ابن رجب، عبدالرحمان، الذیل علی طبقات الحنابله، ج۱، ص۳۲۰، به کوشش محمد حامد الفقی، قاهره، ۱۳۷۲ق/۱۹۵۲م.
درباره طنزگویی و حاضرجوابی او داستانهای بسیاری نقل شده است.
[۲۵] یاقوت، ادبا، ج۱۲، ص۵۰ -۵۱.
[۲۶] ابن ابی الحدید، عبدالحمید، شرح نهجالبلاغه، ج۱، ص۶۹، قاهره، ۱۳۲۹ق.
وی زبان ملامتگران را که چرا به تماشای شعبدهبازان و دلقکان میایستد نیز با پاسخی چنین میبست: اینان سخنان نادری بر زبان میآورند و لطایفی در سخن خویش دارند که دلپذیرتر از آن نتوان یافت و در گفتارشان اندیشههایی است که هرگاه به کتابهای علمی راه یابند، ارزش واقعی آنها شناخته میشود
[۲۷] ابن فرات، محمد عبدالرحیم، ج۴(۱)، ص ۱۹۰، تاریخ، به کوشش حسن محمد شماع، بصره، ۱۳۸۶ق/۱۹۶۷م.
همین آسان گیری وی در زندگی شخصی برخی را بر آن داشته تا او را بخیل بخوانند،
[۲۸] یاقوت، ادبا، ج۱، ص۵۰.
[۲۹] فیروزآبادی، محمد، ج۱، ص۱۰۶، البلغه، به کوشش محمد مصری، دمشق، ۱۳۹۲ق/ ۱۹۷۲م.
اما از سوی دیگر میدانیم که او به طالبان علم توصیه میکرد که کالای خود را وسیله جمعآوری زر و زور قرار ندهند و آن را فقط در راه خدا به کار گیرند و مزد از وی بخواهند
[۳۰] ابن فرات، محمد عبدالرحیم، تاریخ، ج۴(۱)، ص۲۰۳، به کوشش حسن محمد شماع، بصره، ۱۳۸۶ق/۱۹۶۷م.
اما کج روی و سنت گریزی ابن خشاب هرگز نتوانست چیزی از اعتبار علمی او بکاهد و نویسندگان از اینکه او را «حجت عرب»
[۳۱] ابن تغری بردی، النجوم، ج۶، ص۶۵.
و «حجهالاسلام»
[۳۲] ابن رجب، عبدالرحمان، الذیل علی طبقات الحنابله، ج۱، ص۳۱۹، به کوشش محمد حامد الفقی، قاهره، ۱۳۷۲ق/۱۹۵۲م.
و «امام و علامه»
[۳۳] ذهبی، محمد، سیر اعلام النبلاء، ج۲۰، ص۵۲۳، به کوشش شعیب الارنؤوط و محمدنعیم عرقسوسی، بیروت، ۱۴۰۵ق.
بخوانند، ابایی نداشتند.
شخصیت علمی وی را دیگران نیز ستودهاند، اما سخن دوست و شاگرد او عمادالدین
[۳۴] عمادالدین کاتب، محمد، خریده القصر، ج۱(۳)، ص۷- ۸، به کوشش محمد بهجه الاثری، عراق، ۱۹۷۶م.
از همه ستایشآمیزتر است. وی ابن خشاب را داناترین مردم به زبان عرب، نحو، لغت، تفسیر، حدیث و نسبشناسی و از همه بزرگان روزگارش برتر دانسته است. یاقوت
[۳۵] یاقوت، ادبا، ج۱۲، ص۴۷- ۴۹.
او را همسنگِ ا بوعلی فارسی دانسته و ابن فرات او را از لحاظ علمی برتر از ابوعلی شمرده است
[۳۶] ابن فرات، محمد عبدالرحیم، تاریخ، ج۴(۱)، ص۱۸۹، به کوشش حسن محمد شماع، بصره، ۱۳۸۶ق/۱۹۶۷م.
افزون بر این گفتهاند که او در علم فرائض، ادب و شعر،
[۳۷] ذهبی، محمد، المختصر المحتاج الیه من تاریخ ابن دبیثی، ج۱، ص۲۰۹، بیروت، ۱۴۰۵ق.
منطق، حساب و هندسه
[۳۸] یاقوت، ادبا، ج۱۲، ص۴۸.
چیرهدست بود و خطی به غایت خوش داشت
[۳۹] ابن ایبک، احمد، المستفاد من ذیل تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۳۵، به کوشش قیصر ابوفرح، بیروت، ۱۳۹۱ق.
و دست نوشتههای او به قیمت گزاف به فروش میرفت و طالبان برای به دست آوردن آنها رقابت میکردند
[۴۰] عمادالدین کاتب، محمد، خریده القصر، ج۱(۳)، ص۸، به کوشش محمد بهجه الاثری، عراق، ۱۹۷۶م.
در حسن قرائت و سریع خواندن و فهمیدن قرآن نیز سرآمد اقران به حساب میآمد
[۴۱] یافعی، عبدالله، مرآه الجنان، ج۳، ص۳۸۱، حیدرآباد دکن، ۱۳۳۷- ۱۳۳۹ق.
و قرآن را با قرائتهای گوناگون، حفظ داشت.
[۴۲] ابن قفطی، علی، انباء الرواه، ج۲، ص۹۹، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ۱۳۶۹-۱۳۷۴ق/۱۹۵۰- ۱۹۵۵م.
با اینهمه شهرت ابن خشاب مدیون نحودانی اوست و گفتهاند زعامت و پیشگامی دانش نحو در آن روزگار به وی منتهی میگشت.
[۴۳] ذهبی، محمد، العبر، ج۴، ص۱۹۷، به کوشش صلاحالدین منجد، کویت، ۱۹۶۳م.
وی پژوهشگری کمنظیر بود. چنانکه ابوالخیر مصدق بن شبیب واسطی، استاد ابن ابی الحدید، گفته است آنگاه که خطبه شقشقیه را نزد او میخواند، درباره استاد آن از وی جویا شد و گفت که برخی این گفتهها را به سید رضی منسوب میدانند، ابن خشاب پاسخ داد که «این شیوه گفتار از سیدرضی نیست، چه ما سبک و اسلوب او را میشناسیم و من متن خطبه را در کتابهای مختلفی که حدود ۲۰۰ سال پیش از سید رضی (د ۴۰۶ق/۱۰۱۵م) نوشته شده، یافته و چندین نسخه دستنویس از آنها میشناسم که پیش از تولد پدر سید رضی نوشته شده است و مشخصات خط و نویسنده آنها را به خوبی میدانم».
[۴۴] ابن ابی الحدید، عبدالحمید، شرح نهجالبلاغه، ج۱، ص۶۹، قاهره، ۱۳۲۹ق.
مؤلف الجوهر المنتخب فی اخبار العلم و الادب نیز گفته است که ابن خشاب در رساله مربوط به نسب مسدد بن مسمر از حماد راویه و از ادعای او مبنی بر اینکه ۶۰۰ قصیده با مطلع «بانَتْ سُعادُ» میشناخته، یاد کرده است، اما چون این مطلب برای او شگفتآور بوده، خود به تحقیق پرداخته و موفق به جمعآوری ۶۰۰ قصیده مذکور گردیده است
[۴۵] ابن فرات، محمد عبدالرحیم، تاریخ، ج۴(۱)، ص۱۹۲-۱۹۳، به کوشش حسن محمد شماع، بصره، ۱۳۸۶ق/۱۹۶۷م.
علاوه بر هوش و حافظه نیرومند، عامل دیگری که در تکوین شخصیت علمی ابن خشاب مؤثر بوده است، کتابدوستی شدید اوست که گاه چون دیگر رفتارهای وی رنگی بیمارگونه دارد. پیری و سالخوردگی نیز هرگز از شور و اشتیاق او به مطالعه نکاست. به گفته ذهبی
[۴۶] ذهبی، محمد، المختصر المحتاج الیه من تاریخ ابن دبیثی، ج۱، ص۲۰۹، بیروت، ۱۴۰۵ق.
وی با وجود سالخوردگی سخت شیفته شنیدن و سود بردن از گفتههای
همیشه اولین نفر باشید! برای اطلاع از آخرین تخفیفها و جدیدترین کالاها در خبرنامه ثبتنام کنید.
هنوز حساب کاربری ندارید؟
ایجاد حساب کاربری