خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت ابومحمد الیاس بن یوسف

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت ابومحمد الیاس بن یوسف :

مقالات مرتبط: نظامی گنجوی (مقاله‌دوم).

نظامی گنجوی (۵۳۰-۶۱۴)، ملقب به جمال‌الدین و مکنی به ابومحمد معروف به حکیم نظامی گنجوی، حکیم و از اعاظم و مهم‌ترین شعرای فارسی زبان بود. افکار بلند و شاعرانه نظامی در لابه‌لای آثارش باعث گردیده که از وی به‌عنوان شاعری حکیم یاد شود، این امر و مسائل دیگری نظیر تعداد بسیار مقلدان وی و همچنین عفت کلامش، نظامی را در زمره هشت شاعر طراز اول زبان و ادب فارسی قرار داده است.
تنها شاعری که توانست شعر تمثیلی را در زبان فارسی به حد اعلای تکامل برساند نظامی است. وی در انتخاب الفاظ و کلمات مناسب و ایجاد ترکیبات خاص تازه و ابداع و اختراع معانی و مضامین نو و دلپسند در هر مورد و تصویر جزئیات و نیروی تخیل و دقت در وصف و ایجاد مناظر رائع و ریزه‌کاری در توصیف طبیعت و اشخاص و احوال و بکار بردن تشبیهات و استعارات مطبوع و نو، در شمار کسانی است که، بعد از خود نظیری نیافته است. مهم‌ترین اثر او پنج گنج یا خمسه نظامی است.

فهرست مندرجات

1 – معرفی اجمالی
2 – ولادت
3 – ارتباط با شاهان معاصر
4 – تاریخ وفات
5 – عقاید
6 – سبک اشعار
7 – آثار
7.۱ – دیوان قصاید و غزل‌ها
7.۲ – مثنوی مخزن الاسرار
7.۳ – مثنوی خسرو و شیرین
7.۴ – مثنوی لیلی و مجنون
7.۵ – مثنوی هفت پیکر
7.۶ – مثنوی اسکندرنامه
8 – پانویس
9 – منبع

1 – معرفی اجمالی

حکیم جمال‌الدین الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤید، ملقب به جمال‌الدین و مکنی به ابومحمد (در ضبط اسم و نسب نظامی اختلاف است، قزوینی در آثار البلاد نام او را ابومحمد النظامی آورده است، عوفی در لباب‌ الالباب: الحکیم الکامل نظامی گنجه‌ای، رضاقلی‌خان هدایت در مجمع‌ الفصحاء: نظام‌الدین احمد الیاس بن ابویوسف بن مؤید المطرزی و خود نظامی نام و نسب خویش را چنین بیان کرده است: در خط نظامی ار نهی گام بینی عدد هزار و یک نام و الیاس کالف بری ز لامش هم با نود و نه است نامش گر شد پدرم به نسبت جد یوسف پسر زکی مؤید) و معروف به حکیم نظامی گنجوی از اعاظم و مهم‌ترین شاعران فارسی‌گو بود که در گنجه به دنیا آمد. وی افزون بر علوم معقول و منقول، در دانش‌های ادبی و عربی نیز مهارت داشت.

[۱] زنجانی، برات، احوال و آثار و شرح مخزن الاسرار نظامی گنجوی، ص۱۱، تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۶۸.

همچنین در حکمت الهی، ریاضی و پزشکی دستی داشت.

[۲] وحید دستگردی، حسن، گنجینه گنجوی، ص۳۱-۳۲، تهران: ابن سینا، چ۲، ۱۳۳۵.

با شاعرانی چون خاقانی و عوفی معاصر بود و گویا اشعاری هم در رثای خاقانی سرود.

[۳] صفا، ‌ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات در ایران، ص۸۰۰.

دولتشاه سمرقندی او را از جمله مریدان اخی فرج زنجانی (د ۵۵۷ ق/؟ م) صوفی مشهور دانسته که صحت و سقم این‌مطلب هنوز مشخص نیست.

[۴] زرین‌کوب، ‌عبدالحسین، با کاروان حله، ص۲۰۰، تهران: علمی، چ۱۰، ۱۳۷۶.

[۵] صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات در ایران، ص۸۰۱-۸۰۴ (به اختصار).

2 – ولادت

وی در حوالی سنهء ۵۳۰ ه ق (سال ولادت وی به درستی معلوم نیست، محققان حدس‌های گوناگونی زده‌اند، بعضی رقم ۵۳۵ و برخی سنین بین ۵۴۰ تا ۵۵۳ را اختیار کرده‌اند، آقای دکتر صفا سال ۵۳۰ را به صواب نزدیک‌تر دانسته‌اند.

[۶] صفا، ‌ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات در ایران، ص۸۰۰.

) از مادری کردنژاد در گنجه بزاد (راجع به مادرش گفته است:
گر مادرم آن رئیسه کرد ••••• مادرصفتانه پیش من مرد)
اشعار او همه جا ذکر گنجه است و تقریباً در این‌مطلب همه تذکره‌نویسان اتفاق دارند بعضی به دلیل این ابیات:
چو دُر گرچه در بحر گنجه گمم ••••• ولی از قهستان شهر قمم
به تفرش دهی هست تا نام او •••••نظامی از آنجا شده نام جو
اصلش را از قُهِستانِ قم دانسته‌اند، آقای دکتر صفا احتمال می‌دهند که این ابیات الحاقی باشد و از نظامی نباشد.

[۷] صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات در ایران، ج۲، ص۷۹۸-۸۰۰ (به اختصار)، تهران: ابن سینا، ‌چ۶، ۱۳۵۲.

، و برخی دیگر از «تا» (روستایی در تفرش) نوشته‌اند. در بسیاری از تذکره‌های کهن تخلصش نظامی مطّرزی ضبط شده است.

[۸] نفیسی، سعید، دیوان نظامی گنجوی، ص۳۶، تهران: ‌فروغی، ۱۳۳۸.

3 – ارتباط با شاهان معاصر

همه عمر در گنجه زیست و جز یک‌بار آن هم به فراخوان اتابک قزل ارسلان (د ۵۸۷ ق/؟ م) از زادگاهش به سی فرسنگی گنجه بیرون رفت.

[۹] نوایی، عبدالحسین، اثر آفرینان، ج۶، ص۵۴، ‌تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چ۱، ۱۳۸۰.

که ناگه پیکی آمد نامه در دست ••••• به تعجیلم درودی داد و بنشست
که سی روزه سفر کن کاینک از راه ••••• به سی فرسنگی آمد موکب شاه) و از این پادشاه عزت و حرمت دید.
نظامی نزد پادشاهان و امیران سرزمین‌های مجاور نظیر اتابکان آذربایجان، شروانشاهان، ‌آق سُنُقریان و دیگران حرمت بسیار داشت. با این همه شاعری درباری نبود. او بیشتر اوقاتش را در انزوا می‌گذراند.

[۱۰] وحید دستگردی، ‌حسن، گنجینه گنجوی، ص۳۸.

[۱۱] وحید دستگردی، ‌حسن، گنجینه گنجوی، ص۴۱.

از میان پادشاهان و امیرانی که با آنان معاصر بود و برخی از آثارش را به رسم پیشکش به نام آنان سرود: می‌توان از فخرالدین بهرامشاه (حک ۵۵۰ ـ حـ ۶۱۵ ق/؟ م)، حکم‌فرمای ارزنگان، از دست نشاندگان قلج ارسلان که کتاب مخزن الاسرار را به نام او به‌نظم درآورده است، اتابک شمس‌الدین محمد جهان پهلوان (حک ۵۶۸-۵۸۱ ق/؟ م) که منظومه خسرو و شیرین بدو تقدیم شده است، و طغرل بن ارسلان سلجوقی و قزل ارسلان بن ایلدگز که در همین منظومه از ایشان نام برده است، ابوالمظفر اخستان بن منوچهر شروانشاه (زنده در ۵۵ ق/؟ م)، که لیلی و مجنون را به نام او کرده است، نصره‌الدین ابوبکر بن جهان پهلوان (د ۶۰۷ ق/؟ م) اتابک آذربایجان که شرفنامه به نام او مصدر است، علاءالدین کرپ ارسلان (د ۶۰۴ ق/؟ م) و چند تن دیگر از امرا و اتابکان آن سامان.

[۱۲] صفا، ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات در ایران، ص۸۰۱.

4 – تاریخ وفات

در تاریخ وفات نظامی هم‌چون تاریخ ولادتش اختلاف است، دولتشاه در چاپ هند تذکره‌ الشعراء، سال ۵۷۰ ضبط است

[۱۳] دولتشاه سمرقندی، تذکره‌ الشعراء، چاپ هند.

و در چاپ اروپائی این کتاب ۵۷۶.

[۱۴] دولتشاه سمرقندی، تذکره‌ الشعراء، چاپ اروپائی.

را نوشته است و حاجی خلیفه ۵۹۶ و آذر بیگدلی ۵۸۹ و هدایت ۵۷۶ و تقی‌الدین کاشی ۶۰۶ و مؤلف نتایج الافکار) سال ۵۷۰ ۶۰۲ ه ق بنا به تحقیقی که آقای دکتر صفا کرده است با احتساب ۸۴ سال عمر نظامی و فرض اینکه وی در سال ۵۳۰ ولادت یافته باشد عدد ۶۱۴ برای سال درگذشت او به صواب نزدیک‌تر می‌نماید مدفن او در گنجه است.
وی سرانجام در گنجه با دنیا وداع گفت. آرامگاهش در گنجه تا اواسط دوره قاجار برپا بود، اما پس از آن رو به ویرانی گذاشت و دیگربار دولت محلی آذربایجان شوروی آن را ساخت.

[۱۵] صفا، ‌ذبیح‌الله، تاریخ ادبیات در ایران، ص۸۰۷.

5 – عقاید

نظامی گنجوی در بسیاری از مسائل و عقاید مهم دینی با معتزله مخالفت داشت و از اشاعره پیروی می‌کرد. همچنین با وجود پایبندی به اصول اسلام نسبت به ایران و ایرانی تعصب می‌ورزید.

[۱۶] وحید دستگردی، حسن، گنجینه گنجوی، ص۴۷-‌۴۸ (به اختصار).

6 – سبک اشعار

آقای دکتر صفا راجع به سبک و اشعار نظامی آورده: وی از شاعرانی است که بی‌شک باید او را در شمار ارکان شعر فارسی و از استادان مسلم این زبان دانست، وی