خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالعلاء زهر اشبیلی

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالعلاء زهر اشبیلی :

مقالات مرتبط: زهر بن عبدالملک ایادی (مقاله‌دوم).

دیگر کاربردها: ابن‌زهر (ابهام‌زدایی).

ابوالعلاء زهر بن عبدالملک، پزشک و وزیر اشبیلی، یکی از شخصیت‌های ابن‌زهر می‌باشد؛ اِبْن‌زُهْر، لقب افراد خاندانی منسوب به اِیاد بن مَعَدّ بن عدنان که در سده‌های ۴ تا ۷ق/۱۰ تا ۱۳م، فقیهان، پزشکان، ادیبان و وزیرانی نامدار از آن برخاستند.

فهرست مندرجات

1 – معرفی اجمالی
2 – فعالیت سیاسی
3 – موقعیت علمی
4 – وادی شعر و ادب
5 – وفات
6 – آثار
7 – پانویس
8 – منبع

1 – معرفی اجمالی

ابوالعلاء زهر بن عبدالملک (د ۵۲۵ق/۱۱۳۱م)، پزشک و وزیر اشبیلی.
در منابع لاتین نام وی به صورت‌های گوناگون که همگی تحریف نام، کنیه و لقب اوست، آمده است.
از تاریخ تولد وی آگاهی در دست نیست، اما نوشته‌اند که در اشبیلیه زاده شد.

[۱] ابن‌خلکان، احمد بن محمّد، وفیات الاعیان، ج۴، ص۴۳۶.

ادبیات و طب را نزد پدر آموخت،

[۲] صفدی، خلیل ابن‌ایبک، الوافی بالوفیات، ج۱۴، ص۱۵۲.

سپس به قرطبه سفر کرد و در آن‌جا از ابوعلی غسانی دانش آموخت. همو بود که به ابوالعلاء توصیه کرد که از ابوبکر بن مفوز و ابوجعفر بن عبدالعزیز به استماع حدیث بپردازد.
او احادیث مسلسله را نیز از ابومحمد عبدالله بن ایوب فرا گرفت و با ابومحمد حریری بصری (صاحب مقامات) مکاتبه داشت.

[۳] ابن‌ابار، محمد بن عبدالله، التکمله لکتاب الصله، ج۱، ص۲۶۸.

گویا وی نزد ابوالعیناء مصری نیز دانش آموخته است.

[۴] ابن‌ابی‌اصیبعه، احمد بن قاسم، عیون الانباء، ج۱، ص۵۱۸.

کسانی چون ابومروان و ابوبکر فرزند و نواده‌اش نیز از او حدیث شنیده‌اند. ابن‌بشکوال نیز از او حدیث شنیده و اجازه روایت یافته است.

[۵] ابن‌ابار، محمد بن عبدالله، التکمله لکتاب الصله، ج۱، ص۲۶۹.

از دیگر شاگردان نامدار او ابوعامر بن یَنَّق شاطبی شاعر اندلسی

[۶] ابن‌ابی‌اصیبعه، احمد بن قاسم، عیون الانباء، ج۱، ص۵۱۸.

و ابوالخطاب بن دحیه اندلسی

[۷] عامری حرضی، یحیی ابن‌ابوبکر، غربال الزمان، ج۱، ص۴۱۷، به کوشش محمد ناجی زعبی العمر، دمشق، ۱۴۰۵ق/۱۹۸۵م.

را می‌توان نام برد.

2 – فعالیت سیاسی

ابوالعلاء نخست به دربار معتمد بن عباد آخرین فرمانروای عبادی اشبیلیه راه یافت،

[۸] سارتن جورج، مقدمه بر تاریخ علم، ج۲، ص۱۳۱۴، ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران، ۱۳۵۵ش.

اما پس از غلبه دولت مرابطون در ۴۸۴ق/ ۱۰۹۱م و استقرار حکومت یوسف بن تاشفین، به خدمت او درآمد و مقامی بلند و به روایتی وزارت یافت

[۹] مقری، احمد بن محمد، نفح الطیب، ج۲، ص۲۴۵.

ولی در منابع متقدم اشاره‌ای به وزارت او نشده است،

[۱۰] مقری احمد بن محمد، نفح الطیب، ج۳، ص۴۳۲.

گرچه ابن‌دحیه

[۱۱] ابن‌دحیه، عمر بن حسن، المطرب بن اشعار اهل المغرب، ج۱، ص۲۰۳، به کوشش ابراهیم ابیاری و دیگران، قاهره، ۱۳۷۴ق/۱۹۵۵م.

از او به عنوان وزیر یاد کرده، اما اشاره‌ای به این‌که وزیر امیران مرابطی بوده، نشده است.
بر اساس نوشته ذهبی

[۱۲] ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۱۹، ص۵۹۶، به کوشش شعیب ارنؤوط، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م.

ابوالعلاء با پرداخت مالی بسیار به سلطان، به حکمرانی شهر خویش رسید.
دیگران نیز به نفوذ و منزلت والای او در دستگاه مرابطون اشاره کرده و نوشته‌اند که تعیین حاکمان ولایات با نظر او انجام می‌گرفت و شهود محاکم قضایی نیز با حکم وی منصوب می‌شدند.

[۱۳] ابن‌عذاری، محمد، البیان المغرب، ج۴، ص۶۵، به کوشش احسان عباس، بیروت، ۱۹۶۷م.

[۱۴] ابن‌ابی‌اصیبعه، احمد بن قاسم، عیون الانباء، ج۱، ص۵۱۷.

شاید مراد ابن‌ابار

[۱۵] ابن‌ابار، محمد بن عبدالله، التکمله لکتاب الصله، ج۱، ص۲۶۸.

که نوشته است وی به حکمرانی شهر خود دست یافت، همین معنی بوده باشد.
اما نفوذ و مقام او موجب شد که حسات و کینه رقیبانش تحریک شود و شاید ازاین‌رو بود که فتح بن خاقان نویسنده کتاب قلائد العقیان در نامه‌ای به علی بن یوسف بن تاشفین از مداخله و نفوذ بیش از حد ابوالعلاء انتقاد کرده است.

[۱۶] مقری، احمد بن محمد، نفح الطیب، ج۲، ص۲۴۵.

گویا همین سخنان سبب شد که وی میان ابوالعلاء و شخصی به نام زهری در ۵۱۱ق اختلافی پیش آمد و هر دو برای سعایت از دیگری نزد علی بن یوسف شتافتند، او هر دو را به مراکش تبعید کرد.

[۱۷] ابن‌عذاری، محمد، البیان المغرب، ج۴، ص۶۵، به کوشش احسان عباس، بیروت، ۱۹۶۷م.

3 – موقعیت علمی

ابوالعلاء به سبب شوق وافری که به فراگیری پزشکی داشت از چنان مهارتی برخوردار شد که پزشکان پیش از خود را تحت‌الشعاع قرار داد و مایه افتخار مغربیان گردید.

[۱۸] ابن‌ابار، محمد بن عبدالله، التکمله لکتاب الصله، ج۱، ص۲۶۸.

شیوه مخصوص وی در تشخیص بیماری‌ها که از راه مشاهده ادرار و گرفتن نبض بیماران انجام می‌گرفت، نشان‌دهنده توانایی ابوالعلاء در این علم است و موجب شهرت روزافزون وی شد، چندانکه داستان‌ها از مهارت و حذاقت او در درمان بیماری‌ها آورده‌اند.

[۱۹] ابن‌ابی‌اصیبعه، احمد بن قاسم، عیون الانباء، ج۱، ص۵۱۷.

ظاهراً همین شهرت بسیار که مایه تکبر او شده بود، سبب گردید که وقتی کتاب قانون ابن‌سینا را به وی دادند، آن را مطالعه کرد، ولی به کتابخانه خود وارد نساخت و به نکوهش از آن پرداخت و گفته‌اند که بر حواشی سفید آن برای بیماران نسخه می‌نوشت.

[۲۰] ابن‌ابی‌اصیبعه، احمد بن قاسم، عیون الانباء، ج۱، ص۵۱۸.

صفدی بر آن است که ابن‌زهر البته کسی نبوده که از اهمیت و ارزش قانون غافل مانده باشد، و آن کار را فقط از روی حسادت و تکبر کرده است.

[۲۱] صفدی، خلیل ابن‌ایبک، الوافی بالوفیات، ج۱۴، ص۱۵۲.

با این همه نمی‌توان گفت که ابوالعلاء کاملاً اهمیت این کتاب را دریافته بوده است وگرنه در مقام رد «ادویه مفرده» آن برنمی‌آمد.

4 – وادی شعر و ادب

ابوالعلاء در شعر نیز دستی داشته است.

[۲۲] صفدی، خلیل ابن‌ایبک، الوافی ب