خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتح عثمان بن عیسی بن منصور بلطی موصلی مصری

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت ابوالفتح عثمان بن عیسی بن منصور بلطی موصلی مصری :

مقالات مرتبط: ابن هیجون (مقاله‌دوم).

بَلَطی، تاج الدین ابوالفتح عثمان بن عیسی بن منصور، نحوی ، شاعر و ادیب عرب در قرن ششم می‌باشد.

فهرست مندرجات

1 – معرفی اجمالی
2 – اساتید
3 – پیوستن به دستگاه ایوبیان
4 – عزیمت به مصر
4.۱ – تبحر در علوم نحو و عروض
4.۲ – مقام استادی در قاهره
5 – دوستان
6 – دوستی عمادالدین با بلطی
7 – خصوصیات فردی
8 – قصیده بلطی
9 – روش شعری
10 – تلفیق مکتب کوفه و بصره
10.۱ – وفات
11 – آثار بلطی
11.۱ – کتب علمی
11.۲ – اشعار
12 – فهرست منابع
13 – پانویس
14 – منبع

1 – معرفی اجمالی

عثمان بن عیسی بلطی، به گفته خودش، اصلاً از شهر بَلَط (یا بَلَد)

[۱] قفطی‌، علی‌، انباه‌ الرواه، به‌ کوشش‌ محمدابوالفضل‌ ابراهیم‌، ج۱، ص۴۴، قاهره‌/ بیروت‌، ۴۰۶ق‌/۹۸۶م‌.

نزدیک مَوصِل

[۲] یاقوت حموی، معجم البلدان‌، ج۱، ص۲۱.

[۳] ابن‌ شاکر، محمد، فوات‌ الوفیات‌، به‌ کوشش‌ محمد محیی‌ الدین‌ عبدالحمید، ج۱، ص۶، قاهره‌، ۹۵۱م‌.

بوده و سه روز مانده به آخر رمضان ۵۲۴ در شهر موصل ، در قبیله بنی مایِدَه به دنیا آمده است.

[۴] عمادالدین کاتب، قسم شعراءالشام، ج۲، ص۳۸۵، دمشق ۱۳۷۸.

[۵] عمادالدین‌ کاتب‌، محمد، خریده القصر، ج‌، به‌ کوشش‌ محمد بهجت‌ اثری‌، ج۱، ص۸۵، بغداد، ۳۹۶ق‌ /۹۷۶م‌، به‌کوشش‌ شکری‌ فیصل‌، دمشق‌، ۳۷۸ق‌/۹۵۹م‌.

[۶] ابن‌ حجر عسقلانی‌، احمد، لسان‌ المیزان‌، ج۱، ص۵۰، حیدرآباددکن‌، ۳۳۰ق‌.

ازین‌رو تذکره نویسان معاصرش، نسبت او را بَلَطی

[۷] عمادالدین کاتب، قسم شعراءالشام، ج۲، ص۳۸۵، دمشق ۱۳۷۸.

[۸] یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۱، ص۷۲۱، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ، ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳، چاپ افست تهران ۱۹۶۵.

[۹] یاقوت حموی، معجم الادباء، ج۱۲، ص۱۴۱، مصر ۱۴۰۰/۱۹۸۰.

و بعضی نیز بُلَیْطی نوشته‌اند.

[۱۰] ابن حجر عسقـلانی، لسان المیـزان، ج۴، ص۱۵۰، بیروت ۱۳۹۰/۱۹۷۱.

[۱۱] خیرالدین زرکلی، الاعلام، ج۴، ص۲۱۲، بیروت ۱۹۸۰.

با توجه به وضع زندگی (رجوع کنید به ادامه مقاله) بعید نیست که وی را بر سبیل تهکّم و او («بُلَیْطی») به تصغیر خوانده باشند.
نام ‌نیای‌ او را هیجون ‌نیز آورده‌اند.

[۱۲] ابن‌ شاکر، محمد، فوات‌ الوفیات‌، به‌ کوشش‌ محمد محیی‌ الدین‌ عبدالحمید، ج۱، ص۶، قاهره‌، ۹۵۱م‌.

از دوران ‌کودکی‌ و تحصیلات‌ وی‌ اطلاع‌ دقیقی ‌در دست‌ نیست‌.

2 – اساتید

بلطی علوم ادبی را در زادگاه خود فرا گرفت.
استادان او عبارت بودند از: ابوالفرج عبدالله بن اسعد بن علی ، معروف به ابن الدَّهّان (۵۲۲ ـ ۵۸۱) فقیه و شاعر ؛ ابومحمد سعید بن مبارک بن الدَّهّان (۴۹۴ـ ۵۶۹) نحوی شاعر؛ حسن معلم و ابونزار.
او سپس به دمشق رفت و از محضر درس زَبَدانی بهره‌مند شد.
اما نام ‌ملک‌النحاه ابونزار د ۶۸ق‌، ابن ‌دهان‌ د ۶۹ق ‌و ابن ‌حکیم ‌عراقی ‌د ۶۷ق‌ را در برخی‌ منابع ‌به ‌عنوان ‌استادان ‌وی ‌یاد کرده‌اند.

[۱۳] غسانی‌، ملک‌ اشرف‌، العسجد المسبوک‌، به‌ کوشش‌ شاکر محمود عبدالمنعم‌، ج۱، ص۷۹، بیروت‌/بغداد، ۳۹۵ق‌/۹۷۵م‌.

[۱۴] ذهبی‌، محمد، تاریخ‌ الاسلام‌، حوادث‌ ۹۱ -۰۰ق‌، به‌ کوشش‌ عمر عبدالسلام‌ تدمری‌، ج۱، ص۹۶، بیروت‌، ۴۱۷ق‌/۹۹۷م‌.

[۱۵] یاقوت حموی، معجم الادباء، ج۲، ص۴۲.

بهره‌مندی‌ بلطی‌ از دو استاد نخست ‌کاملاً از نظر تاریخی ‌معقول ‌می‌نماید؛ زیرا می‌دانیم ‌ابن‌دهان‌ ه م ‌از ۴۴ق ‌به ‌موصل ‌رفت‌ و تا پایان ‌عمر در همان‌جا ماند و نیز ابونزار ه م ‌هم ‌مدتی‌ بعد رو به‌ موصل ‌آورد و تا ۴۹ق ‌در آن‌جا زیست‌.

[۱۶] بهجت‌ اثری‌، محمد، حاشیه‌ بر خریده القصر ج۱، ص۰، نک: هم، عمادالدین‌ کاتب‌.

اما سبب‌ و تاریخ‌ انتقال‌ بلطی ‌از موصل‌ به‌ شام‌ که‌ ابن‌حکیم ‌عراقی‌ در آن‌جا مقام ‌داشت‌، بر ما روشن ‌نیست‌. احتمال ‌می‌رود که ‌وی‌ در اثنای ‌اقامت‌ در دمشق ‌نزد ابن ‌حکیم ‌به‌ تحصیل ‌پرداخته ‌باشد

[۱۷] عمادالدین‌ کاتب‌، محمد، خریده القصر، ج‌، به‌ کوشش‌ محمد بهجت‌ اثری‌، ج۱، ص۸۵، بغداد، ۳۹۶ق‌ /۹۷۶م‌، به‌کوشش‌ شکری‌ فیصل‌، دمشق‌، ۳۷۸ق‌/۹۵۹م‌.

چه‌، غسانی

[۱۸] ‌غسانی‌، ملک‌ اشرف‌، العسجد المسبوک‌، به‌ کوشش‌ شاکر محمود عبدالمنعم‌، ج۱، ص۷۹، بیروت‌/بغداد، ۳۹۵ق‌/۹۷۵م‌.

به‌ نقل ‌روایت ‌بلطى‌ از ابن‌حکیم ‌اشاره‌ کرده‌ است‌.

3 – پیوستن به دستگاه ایوبیان

آشنایی ‌بلطی‌ با عمادالدین‌ کاتب‌ که‌بی‌شک‌ پس‌ از ۶۲ق‌ و تصدی‌ دیوان‌ انشاء دمشق ‌بود،

[۱۹] عمادالدین‌ کاتب‌، محمد، مقدمه‌ بر «البرق‌ الشامی‌»، همراه‌ سنا البرق‌ الشامی‌ِ بنداری‌، به‌ کوشش‌ رمضان‌ ششن‌، ج۱، ص۲ -۳، بیروت‌، ۹۷۱م‌.

[۲۰] عمادالدین‌ کاتب‌، محمد، مقدمه‌ بر «البرق‌ الشامی‌»، همراه‌ سنا البرق‌ الشامی‌ِ بنداری‌، به‌ کوشش‌ رمضان‌ ششن‌، ج۱، ص۵، بیروت‌، ۹۷۱م‌.

خود سبب‌ پیوستن ‌وی ‌به ‌قاضی ‌فاضل‌ و دستگاه ‌ایوبیان ‌شد.

4 – عزیمت به مصر

عمادالدین‌ عزیمت ‌بلطی‌ به ‌مصر را هم‌زمان ‌با فتح‌ مصر و آغاز حکومت‌ صلاح‌الدین ‌ بر آن‌دیار، یعنی‌ ۶۴ق‌ دانسته‌ است‌.

[۲۱] عمادالدین‌ کاتب‌، محمد، خریده القصر، ج‌، به‌ کوشش‌ محمد بهجت‌ اثری‌، ج۱، ص۸۵، بغداد، ۳۹۶ق‌ /۹۷۶م‌، به‌کوشش‌ شکری‌ فیصل‌، دمشق‌، ۳۷۸ق‌/۹۵۹م‌.

[۲۲] ابن‌ اثیر، الکامل‌، ج۱، ص۴۲.

اعتبار این‌ ادیب ‌نحوی‌ چنان‌بود که ‌صلاح‌الدین ‌او را به‌ عنوان ‌استاد نحو و قرائت ‌در جامع ‌مصر گمارد و مقرری‌ ماهانه‌ای‌ برایش‌ تعیین‌ کرد.

[۲۳] عمادالدین‌ کاتب‌، محمد، خریده القصر، ج‌، به‌ کوشش‌ محمد بهجت‌ اثری‌، ج۱، ص۸۵، بغداد، ۳۹۶ق‌ /۹۷۶م‌، به‌کوشش‌ شکری‌ فیصل‌، دمشق‌، ۳۷۸ق‌/۹۵۹م‌.

[۲۴] یاقوت حموی، معجم الادباء، ج۲، ص۴۲.

4.۱ – تبحر در علوم نحو و عروض

قفطی‌ که‌ خود بلطی ‌را در مصر دیده ‌است‌، از تبحر وی ‌در علوم ‌نحو و عروض‌ و توجه‌ شاگردان‌ به‌ او حکایت ‌می‌کند.

[۲۵] قفطی‌، علی‌، انباه‌ الرواه، به‌ کوشش‌ محمدابوالفضل‌ ابراهیم‌، ج۱، ص۴۵، قاهره‌/ بیروت‌، ۴۰۶ق‌/۹۸۶م‌.

[۲۶] یاقوت حموی، معجم الادباء، ج۲، ص۴۴.

4.۲ – مقام استادی در قاهره

پس از تسلط صلاح الدین ایّوبی بر مصر در ۵۶۷، به قاهره رفت و به دستور صلاح الدین، به استادی نحو و علوم قرائت قرآن و روایت حدیث در جامع عتیق قاهره منصوب شد و تا پایان عمر به تعلیم مشغول بود و مقرری دریافت می‌کرد.

[۲۷] یاقوت حموی، معجم الادباء، ج۱۲، ص۱۴۱، مصر ۱۴۰۰/۱۹۸۰.

[۲۸] یاقوت حموی، معجم الادباء، ج۱، ص۳۸۵ـ۳۹۱، مصر ۱۴۰۰/۱۹۸۰.

[۲۹] یاقوت حموی، معجم الادباء، ج۱، ص۱۴۲، مصر ۱۴۰۰/۱۹۸۰.

[۳۰] عبدالرحمان بن ابی بکر سیوطی، بُغیه الوُعاه فی طبقات اللّغویین والنّحاه، ج۲، ص۱۳۵، چاپ محمدابوالفضل ابراهیم، مصر ۱۳۸۴/۱۹۶۴ـ۱۹۶۵.

5 – دوستان

صلاح الدین، قاضی فاضل عبدالرحیم عسقلانی (۵۲۹ ـ ۵۹۶) را به وزارت کل مصر و عمادالدین کاتب اصفهانی (۵۱۹ ـ ۵۹۷) را به نیابت او برگزید و این هر سه دانشمند پیوسته دوستی خود را با هم حفظ می‌کردند.

6 – دوستی عمادالدین با بلطی

ملاقات‌ عمادالدین‌ نیز با بلطی ‌در ربیع‌الآخر ۷۲/اکتبر ۱۷۶ در مصر، و نیز اشعاری ‌که ‌بلطی‌ در مدح ‌قاضی‌ فاضل‌ سروده‌، گواه ‌دوستی ‌میان‌ آنان‌ است‌.

[۳۱] عمادالدین‌ کاتب‌، محمد، خریده القصر، ج‌، به‌ کوشش‌ محمد بهجت‌ اثری‌، ج۱، ص۸۵-۸۷، بغداد، ۳۹۶ق‌ /۹۷۶م‌، به‌کوشش‌ شکری‌ فیصل‌، دمشق‌، ۳۷۸ق‌/۹۵۹م‌.

[۳۲] عمادالدین‌ کاتب‌، محمد، خریده القصر، ج‌، به‌ کوشش‌ محمد بهجت‌ اثری‌، ج۱، ص۸۹ -۹۱، بغداد، ۳۹۶ق‌ /۹۷۶م‌، به‌کوشش‌ شکری‌ فیصل‌، دمشق‌، ۳۷۸ق‌/۹۵۹م‌.

[۳۳] ابوشامه‌، عبدالرحمان‌، کتاب‌ الروضتین‌ فی‌ اخبار الدولتین‌، به‌ کوشش‌ ابوسعود افندی‌، ج۱، ص۴۳، قاهره‌، ۲۸۷ق‌.

[۳۴] یاقوت حموی، معجم الادباء، ج۲، ص۴۷-۵۱.

[۳۵] یاقوت حموی، معجم الادباء، ج۲، ص۵۳.

7 – خصوصیات فردی

یاقوت‌ به ‌نقل‌ از شریف‌ ادریسی‌ که‌ نزد بلطی‌ درس‌ خوانده‌، سیمای‌ ظاهری‌ او را که ‌به‌ کلی‌ از عامه مصریان ‌متفاوت ‌بود، وصف‌ کرده‌ است‌.

[۳۶] یاقوت حموی، معجم الادباء، ج۲، ص۴۳-۴۴.