خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت احمد بن محمد بن اسحاق همدانی

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت احمد بن محمد بن اسحاق همدانی :

منبع: ابن‌ فقیه همدانی

مقالات مرتبط: ابن فقیه همدانی (مقاله‌دوم)، البلدان (ابن الفقیه).

احمد بن محمد همدانی (م. حدود میانه قرن ۴ق) معروف به ابن فقیه، محدث، ادیب، مورخ و جغرافی‌دان قرن چهارم هجری قمری بود وی صاحب کتاب البلدان است.

فهرست مندرجات

1 – معرفی ابن فقیه
2 – اساتید و شاگردان
3 – وفات
4 – آثار
5 – انتقاد به ابن فقیه
6 – ویژگی‌های البلدان
7 – نقد کتاب البلدان
8 – پانویس
9 – منبع

1 – معرفی ابن فقیه

ابوعبداللّه احمد بن محمد بن اسحاق بن فقیه همدانی معروف به ابن فقیه، از جغرافی‌دانان و ادیبان اواخر قرن سوم و نیمه نخست قرن چهارم هجری است که در همدان متولد شد.

[۱] بروکلمان، کارل، تاریخ الادب العربی، ج۴، ص۲۳۸.

از تاریخ تولد، درگذشت و دیگر ابعاد حیات فردی و اجتماعی او اطلاع دقیقی در دست نیست؛ ولی ازآنجا که در کتاب البلدان از معتضد عباسی (حکومت ۲۷۹-۲۸۹ق) با عنوان خلیفتنا یاد کرده

[۲] ابن فقیه همدانی، احمد بن محمد، البلدان، ص۱۱۱.

به دست می‌آید که ابن فقیه در زمان خلافت معتضد به نگارش کتاب البلدان مشغول بوده است.

2 – اساتید و شاگردان

همچنین از آنجا که وی روایت کننده از ابراهیم بن حسین بن دیزیل کسایی همدانی (م. ۲۸۱ق) و محمد بن ایوب ضُرَیس رازی (م. ۲۹۴ق) بوده و ابوبکر احمد بن لال (م. ۳۹۸ق) و ابوبکر عبداللّه بن احمد بن روزبه (م. ۳۹۲ق) نیز روایتگر از او هستند،

[۳] رافعی، عبدالکریم بن محمد، التدوین، ج۱، ص۳۱.

[۴] حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم الادبا، ج۱، ص۴۶۰.

به دست می‌آید که وی در نیمه دوم قرن سوم و نیمه نخست قرن چهارم هجری می‌زیسته است.

3 – وفات

گویا بر همین اساس در برخی منابع متاخر، درگذشت او در سال ۳۴۰

[۵] بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیه العارفین، ج۱، ص۶۲.

یا ۳۶۵

[۶] بغدادی، اسماعیل بن محمد، ایضاح المکنون، ج۱، ص۵۴۳.

هجری آمده است.

4 – آثار

ابن الندیم کتاب البلدان ابن فقیه را حدود هزار ورقه دانسته

[۷] ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۱۸۸.

و مَقْدسی نیز گزارش کرده که کتاب مذکور پنج مجلد و مشتمل بر انواع علوم است.

[۸] مقدسی، محمّد بن احمد، احسن التقاسیم، ص۵.

اما این کتاب بعدها ناپدید شد تا اینکه در بهار سال ۱۹۲۳ میلادی نسخه خطی آن در کتابخانه رضویه مشهد شناسایی شد

[۹] ابن فقیه همدانی، احمد بن محمد، البلدان، مقدمه، ص۶.

که چاپ موجود از البلدان از روی این نسخه خطی و تنها بخشی از البلدان است.
اثر دیگر ابن فقیه مختصر کتاب البلدان است که در حدود ۴۱۳ هجری، شخصی به نام ابوالحسن علی بن جعفر شزری (شیرزی) آن را تلخیص کرده است.

[۱۰] بروکلمان، کارل، تاریخ الادب العربی، ج۴، ص۲۳۸.

از مقایسه میان ابواب موجود در مختصر البلدان و کتاب البلدان به دست می‌آید که ۲۶ باب از ابواب موجود در مختصر البلدان در اصل البلدان نیست.

[۱۱] ابن فقیه همدانی، احمد بن محمد، البلدان، مقدمه، ص۶-۸.

گذشته از این برخی از اطلاعاتی که یاقوت به نقل از ابن فقیه در معجم البلدان آورده در هیچ یک از دو کتاب البلدان و مختصرالبلدان ابن فقیه یافت نمی‌شود؛ مانند آنچه در ذیل نوشجان علیا از او نقل می‌کند.

[۱۲] حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم البلدان، ج۵، ص۳۱۱.

کتاب دیگر ابن فقیه ذکر الشعراء المحدّثین و البلغاء منهم و المُفْحَمین است.

[۱۳] ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۱۸۸.

[۱۴] بغدادی، اسماعیل بن محمد، هدیه العارفین، ج۱، ص۶۲.

وی همچنین در کتاب البلدان از کتاب دیگر خود به نام العجائب یاد کرده است.

[۱۵] ابن فقیه همدانی، احمد بن محمد، البلدان، ص۵۰۹.

5 – انتقاد به ابن فقیه

آنچه در این میان اهمیت دارد، متهم شدن وی از سوی الندیم است، مبنی بر اینکه وی مطالب کتاب البلدان را از کتاب‌های دیگران به ویژه از کتاب المسالک و الممالک جیهانی گرفته و ـ به اصطلاح ـ مرتکب انتحال و سرقت علمی شده است.

[۱۶] ابن ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، ص۱۸۸.