خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت احمد بن محمد بن موسی صنهاجی

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت احمد بن محمد بن موسی صنهاجی :

‌

مقالات مرتبط: ابن عریف (مقاله‌دوم)، حسین بن ولید قرطبی اندلسی.

اِبْن‌ِ عَریف‌، ابوالعباس‌ احمد بن‌ محمد بن‌ موسی‌ بن‌ عطاءالله‌ صَنهاجی‌، فقیه‌، محدث‌ و صوفی‌ مشهور اندلسی‌ (۴۸۱- صفر ۵۳۶ق‌/ ۱۰۸۸- سپتامبر ۱۱۴۱م‌) می‌باشد.

فهرست مندرجات

1 – زندگی‌نامه
2 – اساتید
3 – طریقه ابن عریف
4 – دشمنی با ابن عریف
5 – وفات
6 – قیام‌ مریدین‌
7 – آثار
8 – فهرست منابع
9 – پانویس
10 – منبع

1 – زندگی‌نامه

از قبیله صنهاجه‌ و خود از مردم‌ المریه‌ بود. پدر وی‌ اهل‌ طنجه بود

[۱] ابن‌ ابار، محمد، المعجم‌، ج۱، ص۱۸، مادرید، ۱۸۸۵م‌.

و گفته‌اند که‌ او را از آن‌ روی‌ «عریف‌» نامیده‌اند که‌ در آن‌جا رئیس‌ پاسبانان‌ شب‌ (صاحب‌ حرس‌ اللیل‌) بوده‌ است‌.

[۲] ابن‌ زیات‌، یوسف‌، التشوّف‌ الی‌ رجال‌ التصوّف‌، ص۹۷، به‌ کوشش‌ آدولف‌ فور، رباط، ۱۹۵۸م‌.

ابن‌ عریف‌ را پدرش‌ در آغاز نوجوانی‌ به‌ سبب‌ تنگی‌ معیشت‌ نزد جولایی‌ به‌ شاگردی‌ گماشت‌، اما او از هر کاری‌ جز قرائت‌ قرآن‌ و مطالعه کتاب بیزار بود، سرانجام‌ پدرش‌ ناچار با اشتغال‌ او به‌ کسب‌ علم موافقت‌ کرد. ابن‌ عریف‌ در المریه‌ به‌ آموزش‌ قرآن‌ و فقه‌ و حدیث‌ پرداخت‌، سپس‌ به‌ تحقیق‌ در وجوه‌ قرائات‌ و جمع‌ روایات‌ همت‌ گماشت‌ و در علوم‌ ادبی‌ از کتاب‌ الفصوص‌ فی‌ اللغات‌ و الاخبار تألیف‌ صاعد بن‌ حسن‌ ربعی‌ بهره‌ور شد

[۳] ابن‌ ابار، محمد، المعجم‌، ج۱، ص۱۹، مادرید، ۱۸۸۵م‌.

2 – اساتید

وی‌ از ابوخالد یزید و جمعی‌ از محدثان‌ معروف‌ زمان‌ خود حدیث‌ شنیده‌ و روایت‌ کرده‌ است‌.

[۴] بشکوال‌، خلف‌، الصله، ، ج۱، ص۸۱، قاهره‌، ۱۹۶۶م‌.

و با کسانی‌ چون‌ ابوعلی‌ ابن‌ سُکَّره صدفی‌، ابوالحسن‌ بَرجی‌، محمد بن‌ حسن‌ لَمغانی‌، ابوبکر عبدالباقی‌ بن‌ محمد بن‌ بُریال‌، محمد بن‌ یحیی‌ بن‌ فَرّاء و ابوعمر احمد بن‌ مروان‌ بن‌ یمْنالش‌ زاهد مصاحبت‌ داشته‌ است‌.

[۵] ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۲۰، ص۱۱۱-۱۱۲، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۴۰۵ق‌/۱۹۸۵م‌.

گفته‌اند که‌ از دست‌ ابوبکر عبدالباقی‌ بن‌ محمد حِجاری‌ آخرین‌ مصاحب‌ ابوعمر طَلَمَنکی‌ خرقه‌ پوشیده‌ است‌.

[۶] ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۲۰، ص۱۱۳، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۴۰۵ق‌/۱۹۸۵م‌.

3 – طریقه ابن عریف

جزئیات‌ طریقه صوفیانه ابن‌ عریف‌ دقیقاً بر ما روشن‌ نیست‌. همین‌قدر می‌دانیم‌ که‌ شهر المریه در آن‌ هنگام‌ از مراکز مهم‌ تصوف‌ در اندلس‌ بوده‌ و آراء عرفانی‌ مکتب‌ ابن‌ مَسرّه‌ (ه م‌) طی‌ دو قرن‌ در جنوب‌ اسپانیا رواج‌ تمام‌ یافته‌ بود. بنابراین‌ احتمالاً او از مکتب‌ ابن‌ مسره‌ متأثر بوده‌ و به‌ گفته پالنثیا از کتاب‌ محاسن‌ المجالس‌ تألیف‌ ابن‌ عریف‌ چنین‌ برمی‌آید که‌ طریقت‌ شاذلیه‌ با افکار وی‌ بی‌ارتباط نبوده‌ است‌.

[۷] پالنثیا، تاریخ‌ الفکر الاندلسی‌، آنخل‌ گنثالث‌، ج۱، ص‌ ۳۶۹، ترجمه حسین‌ مؤنس‌، قاهره‌، ۱۹۵۵م‌.

در میان‌ پیروان‌ او می‌توان‌ از کسانی‌ همچون‌ ابوبکر بن‌ رزق‌ و ابومحمد ابن‌ دی‌النون‌ و ابوالعباس‌ اَنْدَرَشی‌ نام‌ برد که‌ از دست‌ او خرقه‌ پوشیده‌اند

[۸] ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۲۰، ص۱۱۳، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۴۰۵ق‌/۱۹۸۵م‌.

و ابوعبدالله‌ غزّال‌ که‌ شیخ‌ محیی‌الدین‌ ابن‌ عربی‌ بود و ابوالربیع‌ کفیف‌ مارقی‌ از مریدان‌ او بوده‌اند

[۹] ابن‌ عربی‌، محمد، الفتوحات‌ المکیه، ج۳، ص۳۸۵، قاهره‌، ۱۳۹۲ق‌/۱۹۷۲م‌.

[۱۰] ابن‌ زیات‌، یوسف‌، التشوّف‌ الی‌ رجال‌ التصوّف‌، ص۹۷، به‌ کوشش‌ آدولف‌ فور، رباط، ۱۹۵۸م‌.

[۱۱] جامی‌، عبدالرحمان‌، نفحات‌ الانس‌، ج۱، ص۵۳۰ -۵۳۱، به‌ کوشش‌ مهدی‌ توحیدی‌ پور، تهران‌، ۱۳۳۶ش‌.

روایتی‌ که‌ جامی‌

[۱۲] جامی‌، عبدالرحمان‌، نفحات‌ الانس‌، ج۱، ص۵۳۰ -۵۳۱، به‌ کوشش‌ مهدی‌ توحیدی‌ پور، تهران‌، ۱۳۳۶ش‌.

در ترجمه احوال‌ ابن‌ عریف‌ درباره ملاقات‌ ابن‌ عربی‌ با او آورده‌ است‌، درست‌ نیست‌ و جامی را در نقل‌ روایت‌ سهوی‌ روی‌ داده‌ است‌، زیرا ولادت‌ ابن‌ عربی‌ سال‌ها بعد از وفات‌ ابن‌ عریف‌ بوده‌ است‌. این‌ شخص‌ باید ابوالعباس‌ عریبی‌ بوده‌ باشد که‌ از مشایخ‌ معروف‌ اندلس‌ و از استادان‌ ابن‌ عربی‌ بوده‌ است‌. نام‌ او را جامی‌، ابوالعباس‌ «العریفی‌» خوانده‌ و به‌ همین‌ صورت‌ در نفحات‌ الانس‌ نقل‌ کرده‌ است‌. بین‌ ابن‌ عریف‌ و قاضی‌ عیاض‌ بن‌ موسی‌ یحْصُبی‌ مکاتباتی‌ بوده‌ است‌.

[۱۳] ابن‌ خلکان‌، وفیات‌، ج۱، ص۱۶۹.

گفته‌اند که‌ او ۷ نوع‌ خط می‌نوشت‌ که‌ هیچ‌ یک‌ به‌ دیگری‌ شبیه‌ نبود.

[۱۴] ضبی‌، احمد، بغیه الملتمس‌، ج۱، ص۱۵۴- ۱۵۵، مادرید، ۱۸۸۴م‌.

4 – دشمنی با ابن عریف

موسی‌ ابن‌ مَسدی‌، احتمالاً آخرین‌ مصاحب‌ او، گوید که‌ ابن‌ عریف‌ به‌ سبب‌ کمالاتش‌ مورد حسادت‌ قرار گرفت‌، تا آنکه‌ از او نزد سلطان‌ مرابطی‌ مراکش‌ یعنی‌ علی‌ بن‌ یوسف‌ تاشفین‌ سعایت‌ نمودند و سلطان‌ را از بالا گرفتن‌ کار او بیمناک‌ کردند.

[۱۵] ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۲۰، ص۱۱۳، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۴۰۵ق‌/۱۹۸۵م‌.

برخی‌ گفته‌اند که‌ ابن‌ اسود، قاضی‌ المریه‌، نزد سلطان‌ از او سعایت‌ کرد.

[۱۶] ابن‌ زیات‌، یوسف‌، التشوّف‌ الی‌ رجال‌ التصوّف‌، ج۱، ص۹۷، به‌ کوشش‌ آدولف‌ فور، رباط، ۱۹۵۸م‌.

بعضی‌ دیگر گروهی‌ از فقهای‌ شهر را در این‌ کار دخیل‌ دانسته‌اند،

[۱۷] ابن‌ ابار، محمد، المعجم‌، ج۱، ص۱۹، مادرید، ۱۸۸۵م‌.

اما چنین‌ به‌ نظر می‌رسد که‌ چون‌ روز به‌ روز بر شمار پیروان‌ وی‌ افزوده‌ می‌شد و مردم‌ برای‌ شنیدن‌ کلام‌ و مواعظ او ازدحام‌ می‌کردند، سلطان‌ دچار هراس‌ شد و گمان‌ برد که‌ بر او خروج‌ خواهد کرد. از این‌ رو او را به‌ مراکش‌ احضار نمود.

[۱۸] ذهبی‌، محمد، سیر اعلام‌ النبلاء، ج۲۰، ص۱۱۲-۱۱۳، به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و محمد نعیم‌ عرقسوسی‌، بیروت‌، ۱۴۰۵ق‌/۱۹۸۵م‌.

[۱۹] یافعی‌، عبدالله‌، ج۱، ص۲۶۷، مراهالجنان‌، حیدرآباد، ۱۳۳۸ق‌.

[۲۰] جامی‌، عبدالرحمان‌، نفحات‌ الانس‌، ج۱، ص۵۳۰، به‌ کوشش‌ مهدی‌ توحیدی‌ پور، تهران‌، ۱۳۳۶ش‌.

همزمان‌ با احضار ابن‌ عریف‌، محمد بن‌ حسین‌ میورقی‌ از غرناطه‌ و ابوالحکم‌ ابن‌ برّجان‌ از اشبیلیه‌ به‌ مراکش‌ احضار شدند.

[۲۱] ابن‌ ابار، محمد، ج۱، ص۱۹، المعجم‌، مادرید، ۱۸۸۵م‌.

5 – وفات

درباره چگونگی‌ وفات‌ ابن‌ عریف‌ اختلاف‌ است‌. به‌ گفته ابن‌ زیات‌ وقتی‌ که‌ به‌ مراکش‌ رسید، نظر سلطان‌ درباره او تغییر کرده‌ بود و از این‌ رو او را با احترام‌ پذیرفت‌ و به‌ درخواست‌ خودش‌ وی‌ را آزاد گذاشت‌ تا به‌ هر جا که‌ می‌خواهد برود، اما در این‌ احوال‌ ابن‌ اسود قاضی‌ او را به‌ وسیله بادمجان مسموم‌ و هلاک‌ کرد. وقتی‌ که‌ سلطان‌ از این‌ واقعه‌ آگاه‌ شد، دستور داد که‌ ابن‌ اسود را که‌ به‌ سوس‌ اقصی‌ رفته‌ بود، مسموم‌ کنند،

[۲۲] ابن‌ ابار، محمد، المعجم‌، ج۱، ص۱۹، مادرید، ۱۸۸۵م‌.

[۲۳] ابن‌ ابار، محمد، المعجم‌، ج۱، ص‌ ۹۸، مادرید، ۱۸۸۵م‌.