خرید و دانلود فایل کامل و عالی پاورپوینت حجاج بن یوسف

بخشی از متن فایل کامل و عالی پاورپوینت حجاج بن یوسف :

محتویات

۱ زندگی‌نامه
2 خصوصیات اخلاقی و اعتقادی
3 فعالیت‌های عمرانی
4 پانویس
5 منابع

زندگی‌نامه

ابومحمد حَجّاج بن یوسف ثقفى در روستاى بنی‌صخر در طائف به‌دنیا آمد.[۱] درباره تاریخ تولد حجاج اختلاف وجود دارد؛ سال ۳۹ تا ۴۵ هجری را تاریخ تولد وى دانسته‌اند.[۲] برخى گفته‌اند نام وى در کودکى کُلَیب بود و سپس حجاج نامیده شد.

پدرش، یوسف ‌بن حکم ثقفى که از سران و اشراف قبیله ثقیف بود،[۳] دوستى محکمى با خاندان مروان بن حکم اموى داشت و در دوران عبدالملک بن مروان، حکومت برخى نواحى را عهده‌دار شد تا اینکه در دوران ولایت پسرش حجاج بر حجاز، درگذشت.

از برخى اشعار و گزارشهاى پراکنده تاریخى چنین برمی‌آید که حجاج، همانند نیاکانش، در طائف سنگ‌کشى و چاه‌کنى، چوپانى و دباغى می‌کرده است[۴] ظاهراً حجاج در کودکى قرآن و علوم دینى مقدماتى را در مکتب‌خانه پدرش در طائف فراگرفته و سپس از استادانى مانند عبدالله بن عباس و انس بن مالک و سَمُرَه بن جندب بهره گرفته است.[۵]

حجاج در طائف به معلمى کودکان پرداخت (ابن‌قتیبه، المعارف، ص ۵۴۸). تا بیست‌وچند سالگى در طائف بود، سپس همراه پدرش راهى شام شد.[۶]

حجاج و پدرش از سپاهیان مروا ‌بن حکم بودند که در سال ۶۴ ق. عازم مصر شدند و آنجا را از دست عبدالرحمان‌بن جَحْدم فِهرى، کارگزار عبدالله بن زبیر، خارج ساختند و بدین‌ترتیب مصر جزو قلمرو امویان شد.[۷] پس از حدود دو ماه اقامت در شهر فسطاط، حجاج و پدرش به همراه مروان به شام بازگشتند.[۸]

مروان‌بن حکم در شعبان ۶۵ ق، سپاهى به فرماندهى حُبَیش‌بن دَلَجه قَینى براى سرکوبى عبداللّه‌ بن زبیر راهى حجاز کرد. در این لشکرکشى حجاج و پدرش، که پرچم‌دار دسته‌اى از سپاه بود، شرکت داشتند. لشکریان در نزدیکى روستاى ربذه در اطراف مدینه از عبداللّه‌بن زبیر شکست خوردند و گریختند. بعدها حجاج از این فرار ننگین به زشتى یاد می‌کرد (ابن‌قتیبه، المعارف، ص ۳۹۵ـ۳۹۶.

در زمان خلافت عبدالملک بن مروان، حجاج رئیس شُرطه اَبان‌ بن مروان، برادر و کارگزار خلیفه در فلسطین شد.[۹] و سپس جزو افراد شُرطه رَوح‌بن زنباع جُذامى، وزیر خلیفه و نزدیک‌ترین فرد به او گردید. چون خلیفه از بی‌انضباطى اردوگاهش با روح‌بن زنباع سخن گفت، روح پیشنهاد کرد حجاج را مسئول انضباط و حرکت دادنِ به موقعِ سپاه کند. عبدالملک بلافاصله این پیشنهاد را پذیرفت. حجاج در این کار جدیت بسیار به خرج داد، به‌طورى که مورد توجه خاص عبدالملک قرار گرفت.[۱۰]

حجاج در سال ۷۲ ق. در بسیج مردم شام براى رفتن به عراق و جنگ با مصعب‌ بن زبیر سهم بسزایى داشت و در لشکرکشى عبدالملک‌بن مروان به عراق، در سپاه شام قرار داشت. در این جنگ، مصعب کشته شد و عراق جزو قلمرو خلافت اموى گردید.[۱۱]

عبدالملک مروان پس از تصرف عراق، حجاج را از کوفه، در رأس سپاهى که بیشتر آن از مردم شام بودند، براى سرکوبى عبداللّه‌بن زبیر روانه حجاز کرد.[۱۲] شمار لشکریان حجاج را، با نیروهاى کمکى که به وى پیوست، تا هفت هزار نفر برشمرده‌اند.[۱۳]

در جمادى الاول ۷۲ ق، حجاج کوفه را ترک کرد و در شعبان همان سال وارد طائف شد و در آنجا اردو زد.[۱۴] ظاهرا دلیل این کار آن بود که وى در آغاز مأمور بود به مکه و مسجدالحرام تعرض نکند. پس از یک یا دو ماه اقامت در طائف و درگیریهاى جزئى با لشکریان عبداللّه‌بن زبیر در عرفات و در پى رسیدن نیروهاى کمکى درخواستى و کسب اجازه از خلیفه اموى، وى راهى مکه شد و از اول ذی القعده ۷۲ ق. شهر را به مدت هفت یا نُه ماه محاصره، و کعبه را با منجنیق سنگ باران کرد و پس از نبردهاى شدید، عبدالله بن زبیر را در ۱۷ جمادی‌الاولى ۷۳ ق. کشت و مکه را گرفت و حجاز را به قلمرو امویان ملحق نمود.[۱۵]

عبدالملک بن مروان، به پاس خدمات و زحمات حجاج در راه تثبیت خلافت اموى، او را کارگزار مکه و اندکى بعد کارگزار مدینه و طائف و سپس یمن و یمامه کرد.[۱۶]

حجاج در نخستین اقدام، مسجدالحرام را از آثار جنگ پاک کرد. او در اوایل ۷۴ ق. به مدینه رفت و پس از یکى دو ماه اقامت در آنجا، به مکه بازگشت و به دستور خلیفه، کعبه را بازسازى کرد.[۱۷] وى در مدت اقامتش در مدینه با مردم مدینه و به‌ویژه با صحابه پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله‌ رفتار زشت و خشنى داشت.[۱۸] حجاج سپس همراه گروهى از بزرگان حجاز راهى شام شد و با خلیفه اموى دیدار کرد.[۱۹]

پس از آنکه حجاج دو سال (یا سه سال) عملا حاکم حجاز بود، عبدالملک‌بن مروان وى را از این سمت برکنار و در رجب ۷۵ ق. با اختیارات کامل و وسیعى وى را حاکم عراق کرد. از دلایل این امر، مرگ برادر خلیفه (بِشر بن مروان‌بن حکم)، آشفتگى اوضاع عراق و افزایش خطر خوارج و نیز درخواست عده‌اى از بزرگان حجاز از عبدالملک مبنى بر عزل حجاج از حجاز بود.[۲۰]

بدین‌ترتیب، خطبه مشهور امام علی علیه‌السلام خطاب به مردم کوفه و پیشگویى تسلط یافتن غلامى ستمگر از قبیله ثقیف بر آنان، محقق گردید.[۲۱]

حجاج شتابان راهى عراق شد و فقط با دوازده سوار وارد کوفه گردید و روز جمعه با چهره‌اى پوشیده به مسجد کوفه رفت و در خطبه‌اى مشهور تمام کسانى را که از سپاه مُهلَّب‌بن ابی‌صفره، فرمانده سپاهیان بشربن مروان براى جنگ با خوارج حروریه، گریخته بودند تهدید کرد که چنانچه تا سه روز به وى ملحق نشوند آنان را خواهد کشت.[۲۲] حجاج پس از تسلط بر کوفه به بصره رفت و خطبه تهدیدآمیزى، مانند خطبه کوفه، ایراد کرد.[۲۳]

کارگزار جدید عراق در رستقباذ اردو زده بود که با اولین شورش مردم عراق به رهبرى عبداللّه‌بن جارود روبه‌رو شد. این شورش بر اثر تهدیدهاى حجاج ـ مبنى بر لزوم پایدارى در میدانهاى جنگ تا پیروزى کامل ـ و نیز تصمیم وى مبنى بر کاهش حقوق جنگجویان