خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل ارزیابی دمکراسی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ارزیابی دمکراسی :

دمکراسی در تبلیغات جهان معاصر از جایگاهی ویژه برخوردار است، به گونه ای که حکومت های استبدادی نیز خود را برخوردار از دمکراسی معرفی می کنند و این دمکراسی برای برخی کشورها هم چون کشورهای از بند رسته بلوک شرق به صورت آرمانی دست نیافتنی در آمده است.

نظریه پردازان دمکراسی غرب فروپاشی شوروی سابق را پیروزی دمکراسی قلمداد کردند و آن را سرنوشت محتوم بشر شمرده، کشورهای دیگر را به پذیرش آن دعوت کردند. در جامعه اسلامی ایران نیز شاهد هستیم که برخی قلم بدستان، با سوء استفاده از آزادی، در تبلیغ دمکراسی غربی راه افراط پیموده، گوی سبقت را از همگنان خود نیز ربوده اند.

بر این اساس، ضروری است که ارزیابی دقیق تری از دمکراسی داشته باشیم. مبنای ارزیابی ما بر حسب اصولی است که در فصل پیشین بیان کردیم.

دمکراسی و نسبی گرایی

کم تر جامعه ای را می توان یافت که در آن نسبی گرایی به طور کامل اعمال شده باشد. این امر ناشی از آن است که هر جامعه ای محتاج یک سری اصول و قواعد کلی است، تا کثرت ناشی از نسبیت را به وحدت تبدیل کند؛ زیرا وظیفه هر دولتی هم شکل سازی در دل چند گونگی است، تا جامعه را به سمت اهداف و مسائل مشترک رهنمون شود.

عوامل گوناگونی موجب وحدت و یک پارچگی نظام سیاسی می شوند. از جمله این عوامل می توان جهان بینی و ایدئولوژی را ذکر کرد. در نظام های سیاسی غرب، نه دمکراسی عامل وحدت است و نه نظام سرمایه داری. به اعتقاد یکی از نویسندگان معاصر غرب، در دمکراسی و نظام سرمایه داری، خیر مشترک یا هدف های مشترک وجود ندارند که افراد با همدیگر برای تحقق آن عمل کنند. مفروض دمکراسی فردگرایی است و بر این اساس، هر کس در پی افزایش درآمد خود است. از رأی دهندگان انتظار می رود تا در راه حفظ مصالح و منافع خویش قدم بردارند. هیچ کس احساس تکلیف نمی کند که در بند تأمین سعادت و رفاه دیگری باشد. در نیم قرن گذشته، آن چه موجب یک پارچگی نظام سیاسی غرب و آمریکا شد ترس از کمونیسم بود. امروز تهدیدی از ناحیه کمونیسم وجود ندارد و در نتیجه پیوندهای وحدت آفرین از بین رفته است. ^(۱)

اجرای ناقص نسبی گرایی موجب بروز مشکلاتی در غرب شده است، به گونه ای که برخی تحلیل گران غربی آن را موجب زوال و فساد می بینند. برژنسکی در این باره می نویسد:

آمریکا به وضوح نیازمند یک دوره بازنگری فلسفی و انتقاد از فرهنگ خودی است. آمریکا باید به درستی این واقعیت را بپذیرد که لذت طلبی همراه با نسبی گرایی، که راهنمای اصلی زندگی مردم شده است، هیچ گونه اصول ثابت اجتماعی را ارائه نمی دهد. باید بپذیرد جامعه ای که به هیچ یک از ویژگی های مطلق اعتقاد ندارد، بلکه در عوض رضایت فردی را هدف قرار می دهد، جامعه ای است که در معرض تهدید، فساد و زوال قرار دارد. ^(۲)

خلاصه آن که برخی از کشورهای مدعی دمکراسی، در عمل، تحمل افکار و عقاید مخالف را ندارند و بر فرض صحت سخن بانیان دمکراسی، مبنی بر اعمال نسبی گرایی، باید به این نکته اشاره کرد که نسبیت در دل وحدت و اصول کلی معنادار است. در اندیشه اسلامی، نسبی گرایی، در عرصه عقاید، مطرود است و در اسلام حقایق ثابت و ازلی فراوانی وجود دارد که به عناصر ثابت و منطبق با فطرت بشری بازگشت می کنند. با این وجود، به تناسب زمان و مکان احکام متغیر در چارچوب احکام و قواعد ثابت نیز وجود دارند.

ما معتقدیم که نتیجه اعمال نسبیت، به سر بردن انسان در اضطراب و تشویش ناشی از شکاکیت و راهی به سوی نفی آرامش و طمأنینه است؛ زیرا در یک جامعه نسبی گرا و سکولار، هیچ امری از تقدس برخوردار نیست و هیچ مرجعی قادر به رهنمون ساختن انسان به ساحل امن و آرامش نیست. اما در اندیشه الهی، یاد خدا آرام بخش دل هاست. بسیاری از امور از قداست برخوردار بوده، انسان را به فضل و رحمت خدا امیدوار می سازد و او را از ورطه حیرت، ضلالت و اضطراب به ساحل امن هدایت می کند.

در دمکراسی، احزاب و جامعه مدنی ابزارهایی برای تنوع عقاید سیاسی محسوب می شوند. اما آیا احزاب در خدمت توده های مردمند؟ و آیا در جامعه به تولید فکر و اندیشه کمک می کنند؟ اشپلنگر معتقد است: این که ادعا می شود مرامنامه تمامی احزاب بر اساس منافع ملی و خواست توده مردم است، صرفا حیله ای برای جلب توده مردم است و هیچ گاه به اجرا نمی آید. وی، هم چون میخلز، معتقد است که در حزب تصمیم گیری فقط توسط رهبران حزب صورت می گیرد و سطوح پایین حزب در آن نقشی ندارند.

امروزه در جوامع دمکراتیک، احزاب در منظر افکار عمومی شهروندان بیش تر ابزار نفاق به حساب می آیند تا تشکل، و برای دست یابی به قدرت حاضرند اصول اخلاقی و هنجارهای جامعه را زیر پا گذارند. برنامه های مشخصی برای حل معضلات و مشکلات جامعه ندارند، دچار فساد گروهی و شخصی اند. از دیگر سو، گسترش ارتباطات و وسایل ارتباط جمعی از اهمیت آن ها کاسته، ارتباطات را از انحصار آن ها در آورده است.

در جوامع غربی، احزاب بیش تر از نوع واسطه اند تا مبتکر و اندیشه ساز. احزاب واسطه به احزابی گفته می شود که هدفشان صرفا پیروزی در انتخابات است. از این رو، به طیفی گسترده از منافع و ایدئولوژی ها متوسل می شوند؛ زیرا هدف آن ها تنها جلب آرای شهروندان است و شعاری نمی دهند که در قافیه آن بمانند و به گونه ای برنامه ارائه می کنند که هیچ گروه رأی دهنده را ناامید نکنند؛ لذا موضع گیری صریح نمی کنند. حاصل آن که اصول فکری احزاب مشترک است؛ فقط اولویت ها متفاوتند.

در اسلام احزاب و تشکل های سیاسی نیز در چارچوب قواعد و اصول اسلامی قابل پذیرشند. از این رو، در جمهوری اسلامی ایران آن ها در چارچوب نظام اسلامی شکل می گیرند؛ چنانکه در هر نظام سیاسی، سازمان ها و احزاب باید بر اساس چارچوب ترسیم شده از سوی آن نظام که در قانون اساسی بیان شده عمل کنند. پس در هیچ جامعه ای احزاب و تشکل ها به طور کامل آزاد نیستند.

دمکراسی و مشروعیت مردمی

درباره دمکراسی و جایگاه مردم پرسش های متعددی مطرح است: آیا مشروعیت دمکراسی ناشی از مردم است؟ آیا هر نوع حکومت منتخب از سوی مردم الزاما دمکراسی است؟ آیا دمکراسی صرفا در انتخابات خلاصه می شود؟ جایگاه اقلیت در دمکراسی چیست؟ و آیا اکثریت حق تصمیم گیری درباره اقلیت را دارد؟

در باب دمکراسی، این پرسش ها مطرح است و با توجه به واقعیت های نظام دمکراسی، می توان از زوایای گوناگون بدان ها پاسخ داد که در ذیل به برخی از آن ها می پردازیم:

الف) مشروعیت دمکراسی و حاکمیت سرمایه

در نظام های دمکراسی، حاکمیت از آن پول و سرمایه است. دمکراسی حکومتی است که حافظ سرمایه صاحبان سرمایه است. در گذشته، برخی استدلال می کردند که آرای هر کس باید به تناسب سرمایه اش باشد، تا تهی دستان نتوانند با اعمال حاکمیت، سرمایه ثروتمندان را مصادره کنند. اما این راه حل ضرورتی نداشت، زیرا اولا همه از رأی خود استفاده نمی کردند و ثانیا دست یابی به قدرت و رأی و شرکت در پیکار انتخاباتی، نیاز به ثروت داشت که تهی دستان فاقد آن بودند . ^(۳)

امروزه، وضعیت اقتصادی به الیگارشی اقتصادی انجامیده که با دمکراسی در تضاد است و تلاش می کند حکومت را به دست گرفته، آن را در جهت سود و منافع خویش به کار گیرد. از این رو، اصل حاکمیت عموم مردم افسانه ای بیش نیست. ^(۴)

یکی از نویسندگان غربی در این باره می نویسد:

جوامع سرمایه داری نظام های سیاسی بنا کرده اند که در آن ها ثروت اقتصادی می تواند به قدرت سیاسی تبدیل شود. امروزه، این واقعیت خود را در ورای مخارج پیکارهای انتخاباتی نشان می دهد که صاحبان قدرت اقتصادی نفوذ سیاسی گروه های ذی نفوذ ویژه ای را می خرند و به چشم می خورد که در سنای آمریکا هر صد سناتور آن میلیونر هستند. ^(۵)

این نویسنده، با توجه به وضعیت کشورهای غربی و به خصوص آمریکا که خود را مهد دمکراسی می داند، معتقد است که فقط بازار است که در این کشورها حکومت می کند و تهدیدهای خارجی، ناآرامی های داخلی و ایدئولوژی های دیگر موجب ادامه رشد و بقای سرمایه داری شده اند . زمانی که مارکس زوال سرمایه داری در غرب را پیش بینی می کرد، ثروتمندان دریافتند که بقای دراز مدت آن ها منوط به آن است که شرایط پیدایش انقلاب را از بین ببرند. از این رو، پرداخت مستمری به سالمندان، نظام بهداشت و درمان عمومی را ابداع کردند. چرچیل، در سال ۱۹۱۱، نخستین طرح بیمه بیکاری را اجرا کرد و روزولت، رئیس جمهور آمریکا، نظام تأمین اجتماعی را طراحی کرد. بی تردید اگر نظام سرمایه داری مورد تهدید قرار نگرفته بود، هیچ یک از این تسهیلات عرضه نمی گشت. ^(۶)

اشپلنگر، یکی از نظریه پردازان غربی، معتقد است که افراد وقتی می توانند از قوانین اساسی استفاده کنند که «پول» داشته باشند. وی می نویسد:

از طرف دیگر، داشتن پول است که نمایندگان پارلمانی را نسبت به انتخابات کنندگان خود بی اعتنا و بی قید ساخته است. در صورتی که یکی از اصول ساده و ابتدایی دمکراسی این است که وکیل باید از هر حیث پای بند تمایلات موکلین خود باشد و شب و روز در خدمت و جلب رضایت انتخاب کنندگان خود بکوشد. ^(۷)

در نظام های دمکراسی، رأی کالایی قابل فروش است و از آن جا که بین افراد به حسب اقتصادی تفاوت است، آشکارا عده ای ثروتمند و صاحب نفوذ می توانند آن را خریداری کنند؛ مثلا در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، رژیم پیشین ایران مخارجی را هزینه می کرد که رئیس جمهور مطلوبش روی کار آید. احزاب معمولا ابزاری در دست ثروتمندان به شمار می روند، لذا مارکسیست ها دمکراسی آمریکا را «دمکراسی پرستش دلار» می نامیدند و لنین معتقد بود که حق رأی سرابی بیش نیست؛ آن چه حقیقت دارد پول و سرمایه است.

آن چه گفته شد نقدی بر اصل دیگر دمکراسی که برابری است نیز می باشد. آیا در دمکراسی حاکمیت ثروتمندان و فقیر شدن توده های مردمی با «برابری» نسبت دارد؟

ب) دمکراسی و حاکمیت نخبگان

در دمکراسی، این عقیده وجود دارد که اکثریت حاکم است، اما حقیقت جز این است؛ زیرا حکومت یعنی اعمال سلطه بر افراد جامعه و روشن است که مردم خود نمی توانند فرمان برانند. جان استوارت میل معتقد بود: مردمی که قدرت را اعمال می کنند همان مردمی نیستند که قدرت بر آن ها اعمال می شود. لیپمن نیز معتقد بود که مردم نمی توانند به اداره حکومت بپردازند . ^(۸)

رنه گنون، اندیشمند فرانسوی، نیز معتقد بود که اگر دمکراسی را به عنوان حکومت مردم بر مردم تعریف کنیم، این تعریف خود مستلزم امری غیر ممکن و محال حقیقی است. وی می نویسد :

نباید اجازه دهیم که ما را با کلمات فریب دهند و اگر بپذیریم که افراد ثابت و واحدی می توانند در آن واحد هم حاکم باشند و هم محکوم دچار تناقض شده ایم. ^(۹)

وی هم چنین معتقد بود که در دمکراسی های معاصر، شعار حاکمیت مردم بر سرنوشت خویش فریبی بیش نیست، گرچه در راستای این پندار و توهم، ارائه رأی و انتخابات عمومی خلق شده است . وی حاکمیت را از آن اقلیتی می دانست که قادر است در پرتو تبلیغات، عقاید و افکار دیگران را در جهت خواست و منافع خود دگرگون سازد. ^(۱۰)

اشپلنگر نیز در این باره معتقد بود:

موضوع «حق حاکمیت مردم» که جامعه بتواند بر حسب اراده خود مقدرات خویش را به دست گیرد، تنها حرفی مؤدبانه است، ولی حقیقت این است که با تعمیم حق رأی به عموم افراد، انتخابات معنای اولیه خود را از دست داده است… [زیرا مردم ] گرفتار چنگال قدرت های جدید، یعنی رهبران احزاب، خواهند بود و این رهبران اراده خود را با به کارگیری همه دستگاه های تبلیغاتی و تلقینات بر مردم تحمیل می کنند. ^(۱۱)

نگاهی دقیق به دمکراسی نشانگر آن است که دمکراسی حاکمیت اکثریت مردم نیست، بلکه در واقع حکومت نخبگان است؛ منتها در نظامهای حزبی دو گروه نخبه وجود دارند که هر از چند گاه یکی جای خود را به دیگری می دهد. شومپیتر، از نویسندگان غربی، معتقد است:

شهروندان معمولی فاقد درایت لازم برای تصمیم گیری و مشارکت واقعی اند و آنچه ما در تحلیل فرایندهای سیاسی با آن روبه رو هستیم، بیش تر یک اراده ساختگی است تا یک اراده اصیل؛ این واقعیتی است که با اراده عمومی آموزه کلاسیک وفق دارد. اراده مردم ثمره فرایند سیاسی است و نه محرک آن.

وی تنها امتیاز دمکراسی را رقابت نخبگان می داند؛ یعنی دو گروه نخبه «الیت» بر سر قدرت باهم نزاع و رقابت می کنند. از نظر وی، دمکراسی تنها به این معنا است که مردم می توانند کسانی را که بر مقدرات آن ها حکومت کنند، بپذیرند یا رد کنند. پس دمکراسی عبارت است از رقابت آزاد بین