خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل غنا از دیدگاه محقق سبزواری

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل غنا از دیدگاه محقق سبزواری :

دانشگاه آزاد اسلامی سبزوار

محقق سبزواری از دانشمندان معروف شیعی است که در نشر معارف حقه و ترویج مذهب تشیع جعفری، خدمات

درخشانی انجام داده و آثاری گرانبها و ماندگار از خود به یادگار گذاشته است

.

مولا محمدباقر بن مولا محمد مؤمن خراسانی سبزواری، در سال ۱۰۱۷ ه . ق در قریه نامن سبزوار به دنیا آمد و در سال

1090

ه . ق از دنیا رفت و در مشهد مقدس در مدرسه ملا میرزا جعفر، جنب مقبره شیخ حر عاملی مدفون شد. از وی دو

فرزند به نامهای محمد هادی و میرزاجعفر باقی ماند

.

این که نامبرده دوران کودکی را چگونه گذرانیده و تحصیلات اولیه را در کجا به اتمام رسانیده است، در کتابهای رجالی

مورد مراجعه نگارنده چیزی دیده نشد. فقط این نکته استنباط می شود که وی در حوزه علمیه اصفهان به تحصیل و

سپس به تدریس پرداخته است. با توجه به این که حوزه اصفهان، مکتبی فقهی و فلسفی بود، محقق سبزواری در هر دو

رشته، به درجات عالی رسیده است; به طوری که نام وی به عنوان یکی از اکابر علما و محدثان شیعه در قرن یازدهم، در

تاریخ ضبط شده است

.

محقق سبزواری پس از این که از محضر علمایی مانند مجلسی اول، شیخ بهائی، میرفندرسکی، کسب فیض نمود، خود

یکی از اعاظم بزرگ زمان گردید. به همین جهت، در اصفهان شهرت یافت و نزد شاه سلیمان مکرم و معزز گردید و

منزلتی ویژه یافت تا جایی که تدریس در مدرسه ملا عبدالله شوشتری به وی تفویض شد و به مقام امامت جمعه و

جماعت رسید و به منصب شیخ الاسلامی منصوب گردید

. ^(۱)

آثار محقق سبزواری

:

چنان که گفتیم وی چون در مکتب فقهی و فلسفی اصفهان پرورش یافته بود، جامع معقول و منقول گردید

.

او در زمینه های فلسفه، فقه، اصول، اخلاق و ادعیه بیش از سی اثر گرانبها از خود به جای گذاشته است که مهمترین آنها

عبارتند از: ذخیره المعاد در زمینه شرح ارشاد الاذهان علامه حلی; کفایه الاحکام در تکمیل ذخیره المعاد; خلافیه به زبان

فارسی و در عبادات. مصنف در این کتاب، اختلاف آرا فقهای امامیه را با استدلال بیان نموده است

. ^(۲)

رساله فی صلاه

الجمعه در زمینه اثبات وجوب عینی نماز و

…

اساتید

:

وی از محضر علمای بزرگی در فلسفه و فقه خوشه چینی کرد که مهمترین آنها عبارتند از: شیخ بهائی، میرفندرسکی و ملا

حسنعلی شوشتری

. ^(۳)

شاگردان

:

از آنجا که مرحوم سبزواری جامع معقول و منقول بود، افرادی که از محضر او کسب فیض می کردند، در هر دو جهت، به

مقامات بلندی نایل شده اند. مهمترین آنها عبارتند از: ملا محمدبن عبدالفتاح تنکابنی، محقق خوانساری (شوهر

خواهرش که به خاطر عظمت علمی اش به استاد الکل فی الکل عند الکل معروف بود)، میرزا عبدالله افندی

. ^(۴)

معاصران

:

ملا محسن فیض کاشانی با وی دوست صمیمی بود و به اندازه ای رابطه این دو تن صمیمانه بود که مانند آن برای دو نفر

معاصر و متنفذ، کم اتفاق می افتد. این دو نفر در بسیاری از عقاید با هم متفق القول بودند. شیخ علی شهیدی که از

مخالفان سرسخت دو محقق مذکور بود و نسبتهای ناروایی به آنها داده است که قلم از بیان آنها شرم دارد

.

محقق سبزواری شیوه خاصی در ارائه نظرات فقهی خود انتخاب کرد و راهی نو فرا روی پژوهشگران فقه قرار داد. او با

عنایت شدیدی که به کتاب و سنت معصومان علیهم السلام و گریز و ترسی که از به کار بردن استحسانات و دلیل عقلی،

اجماع و شهرت فتوایی و اجتهاد به رای داشت، برای خود شیوه فقهی ممتاز و ویژه ای پی ریزی کرد و این شیوه اهمیت

روزافزونی کسب نمود. و اینک سزاوار است که نظرات فقهی او در عرصه نوآوری فقهی، مورد توجه قرار بگیرد. عظمت و

بزرگی سبزواری می تواند به اهل تحقیق این جرات و شهامت را ببخشد تا با عنایت به مآخذ معتبر فقهی و بی آن که تحت

تاثیر فتاوی قدما و شهرت فتوایی قرار گیرند، به استنباط احکام فقهی بر پایه نیازهای گوناگون جامعه دست یازند

.

نگارنده ضمن مطالعه خصوصیات فقه این فقیه بزرگوار و بررسی نظرات ویژه او در کتابهای فقهی اش، بخصوص، در

ذخیره المعاد و کفایه الاحکام و برخی رساله های دیگر، تلاش کرده است تا این پژوهش نو را به انجام برساند و تاکید

می کند که چنین پژوهشی درباره آن محقق بزرگوار، هنوز به انجام نرسیده است. امید است با معرفی این فقیه بزرگ قرن

یازدهم، خدمتی به جامعه علمی بنماییم

.

در این مقاله، به بررسی اجمالی «اباحه غنا از دیدگاه محقق » می پردازیم. ابتدا به مفهوم لغوی غنا اشاره ای کوتاه می کنیم

و اختلاف نظر لغویان را در این زمینه می نمایانیم. سپس به ویژگی غنا و افراد شایع آن در زمان صدور روایات توجه

می کنیم تا بدین وسیله به فضای صدور روایات و فهم مقصود واقعی آن نزدیک شویم

.

یادآوری اجمالی فتاوای فقهای معروف و فتاوای گوناگون آنان، بخش بعدی این مقاله را تشکیل خواهد داد، و در خاتمه

بحثی اخلاقی پیرامون غنا خواهیم داشت

.

غنا چیست؟

۱ –

ابن منظور، غنا را به صدای شادی آفرین معنی کرده است

. ^(۵)

۲ –

صاحب مصباح المنیر در تعریف غنا نوشته است: «ان الغناء الصوت »: غنا یعنی صوت

. ^(۶)

۳ –

بعضی غنا را بدین گونه تعریف کرده اند: «الغناء هو مد الصوت ». غنا عبارت است از کشیدن صوت

. ^(۷)

۴ –

ابن اثیر در کتاب النهایه خود از شافعی نقل کرده که: «الغناء هو تحسین الصوت و ترقیقه ». یعنی غنا زیبا و نازک کردن

صوت است

. ^(۸)

۵ –

مرحوم محقق سبزواری در کفایه الاحکام غنا را این گونه تعریف کرده: کشیدن صدا و بازگردانیدن آن در حلق که

حالت شنونده را تغییر دهد

. ^(۹)

از فحوای کلام مرحوم فیض این طور استنباط می شود که غنا را نظیر محقق سبزواری معنا کرده اند

.

۶ –

پیروان مذهب حنابله غنا را چنین تعریف می کنند: زیبا ساختن صدا به شکلی که سبب تغییر حال و تاثیر در عواطف

و احساسات شود

. ^(۱۰)

۷ –

مرحوم علامه در قواعد می فرمایند: «الغناء هو الصوت المشتمل علی الترجیع » غنا صوت و آوازی است که در آن

ترجیع باشد

. ^(۱۱)

۸ –

مرحوم فخرالدین طریحی در مجمع البحرین و محقق کرکی در جامع المقاصد گفته اند: «الغناء هو الصوت المشتمل

علی الترجیع المطرب » یعنی آوازی که در گلو بازگردانده شود و حالت را تغییر دهد

. ^(۱۲)

۹ –

شیخ انصاری رحمه الله در کتاب المکاسب تعاریف زیادی برای غنا بیان فرموده و پس از جرح و تعدیل می فرماید

:

مقتضای عبارات کسانی که غنا را تعریف کرده اند این است که غنا درباره چگونگی صوت و خود صوت است و معنی کلام

در آن نقشی ندارد و فرقی ندارد که کلام باطل باشد یا حق، حکمت باشد یا قرآن یا رثاء مظلوم

. ^(۱۳)

نگارنده به منظور ارائه تعریفی جامع و مانع به فکر تهیه منابع و متون و دسترسی به آراء و نظریات حضرات فقهای قدیم

و جدید بودم و لکن همان ذهنیت پیش بر من غلبه یافت، مبنی بر این که شاید نتوان تعریف جامع و مانع برای غنا پیدا

کرد. پس، علی رغم میل شدید تعریفی مقنع که بتوان آن را موضوع حکم شرعی قرار داد، نیافتم. تعاریفی که از غنا شده

تنها شرح اسم و شرح لفظ به حساب می آید. هیچ کدام از تعریفهایی که بیان شد و تعریفهای دیگر که به خاطر جلوگیری

از اطاله کلام از آنها صرف نظر شد، منطقی، دقیق، علمی و فنی نیستند. از جمله هیچ کدام از تعریفهای فوق توان تعیین

موضوع و مفهوم غنای حرام را ندارد چرا که خواندن قرآن و مراثی با صدای خوش و بلند نه تنها منع نشده بلکه در مورد

قرآن توصیه شده که با صوت حسن و لحن زیبا خوانده شود

. ^(۱۴)

فقهای شیعه و غنا

آراء حضرات فقها اعم از قدما و متاخران در این مساله گوناگون و پراکنده است. ما بعد از بررسی آراء گوناگون به این

نتیجه رسیدیم که ابتدا نظریات ایشان را به دو دسته تقسیم کنیم سپس نظر صائب را بیان کنیم

.

قائلان به اباحه غنا

از جمله مشهورترین فقهای این گروه، می توان از مرحوم آیه الله فیض کاشانی و مرحوم آیه الله محقق سبزواری یاد کرد

.

از مرحوم محدث کاشانی (فیض) نقل شده است که: غنایی حرام است که مشتمل بر امری بوده باشد که حرمتش از

خارج ثابت باشد. مثل غنایی که همراهش لعب با آلات لهو یا اختلاط زن و مرد در مجلس و تکلم نمودن به امر باطل باشد

و در غیر این فرض، نفس غنا را نمی توان محکوم به

حرمت دانست

. ^(۱۵)

کلام مرحوم فیض در وافی: مرحوم فیض در کتاب وافی،

(۱۶)

پس از آن که اخبار حرمت را نقل نموده – و ان شاءالله ما نیز

بعدا به برخی از آنها اشاره خواهیم نمود – فرموده است: از مجموع اخبار وارده در این باب، چنین استفاده می شود که

حرمت غنا و متعلقات آن از قبیل اخذ اجرت و تعلیم دادن و گوش کردن و خریدوفروش آلات، کلا اختصاص به غنایی

دارد که در زمان بنی امیه و بنی عباس معهود و متعارف بوده و به این نحو بوده که در مجلس اغانی، زنان و مردان مختلط

بودند و همواره زنان تکلم به باطل می کردند و با آلات لهو از قبیل عود و نی و غیر اینها، به لعب و خوشگذرانی مشغول

بودند

.

اما غیر این گونه اغانی حرام نیست چنان که فرموده امام صادق علیه السلام در حدیثی که در همین باب وارد شده، مشعر

به آن است. حضرت فرمودند: این مجالس نباید از آن محافلی باشد که زن و مرد مختلط باشند

. ^(۱۷)

سپس مرحوم فیض

سخن را ادامه می دهند تا آنجا که می فرمایند: بنابراین شنیدن تغنی با اشعاری که متضمن ذکر بهشت و دوزخ بوده باشد،

مستمع را نسبت به عالم باقی و آخرت تشویق نماید و نعم الهی را توصیف و بیان کند و شخص را به خیرات و اعمال نیک

ترغیب نماید و نسبت به امور فانی و زایل بی میل و بدون رغبت کند و امثال این امور، اشکالی ندارد. چنان که به همین

معنا در حدیثی که مرحوم صدوق در کتاب فقیه نقل نموده اشاره شده است و آن این است که امام علیه السلام فرمودند

: «

ما علیک لو اشتریتها فذکرتک الجنه

» ^(۱۸)

و دلیل ما بر جواز تغنی به اشعار مذکور این است که کل مطالب و موضوعاتی

که گفته شد ذکر خداوند متعال است لذا اگر آنها را با غنا بخوانند مرتکب حرامی نشده اند و اصلا کسانی که دارای مقام

خشیت و از عصیان حق تعالی خائف هستند از شنیدن این گونه اشعار پوست بدنشان جمع شده، دلهایشان به جانب

رب الارباب و ذکر حضرتش متوجه می گردد

.

خلاصه کلام آن که، بر هیچ شخص عاقلی پس از شنیدن این اخبار تمییز غنای حق از غنای باطل مخفی نمی ماند و

معلوم می شود اکثر غناهایی که اهل تصوف مرتکب آن می شوند از سنخ غنای باطل است

.

محقق سبزواری در کفایه

(۱۹)

بعد از ذکر اخباری که از حیث جواز و منع در قرآن و غیر آن موجود است نوشته: جمع بین

این اخبار به دو وجه ممکن است

:

وجه اول از جمع بین اخبار متعارضه آن است که بگوییم: اخباری که ما را از غنا نهی نموده اند، اختصاص به غیر قرآن

دارند و اخبار مجوزه راجع به غنای قرآن می باشند. بنابراین تنافی و تعارض به این بیان از بین اخبار برداشته می شود. اگر

گفته شود; پاره ای از اخبار مانعه به صراحت از تغنی به قرآن ما را نهی و منع نموده اند و با این وصف چگونه بگوییم مورد

این اخبار غیر قرآن می باشد. در جواب می گوییم: این دسته از اخبار که به صراحت و روشنی تغنی به قرآن را مورد نهی و

منع قرار داده اند حمل می شوند بر قرائتی که بر سبیل لهو بوده و به آن نحوی که فساق و اهل عصیان در غنایشان

می خوانند. ولی غنایی که به سبک غنای ایشان نباشد در صورتی که قرآن را با آن نحو و طرز قرائت کنند، اشکالی ندارد

.

مؤید این گفتار روایت عبدالله بن سنان است به این مضمون: قرآن را با الحان عربی بخوانید و بپرهیزید از این که آن را به

طریق اهل فسوق و کبائر بخوانید و عن قریب بعد از من اقوامی می آیند که قرآن را با صوتی مشتمل بر ترجیع می خوانند

. ^(۲۰)

وجه دوم از جمع بین اخبار متعارضه آن است که بگوییم: اخبار مانعه را حمل می کنیم بر آنچه در عصر و زمان عباسیان و

امویان رایج بوده است و فرد شایع غنا در آن زمان این بود که غنا را به طرز لهو، عملی می ساختند. یعنی، مجالس فجور و

فسوق ترتیب می داده و در آن از خمور و عمل به ملاهی استفاده می کردند و نیز در آن محافل، زنان و مردان به طور

مختلط شرکت داشتند و همواره زنان به مطالب باطل تکلم می کردند و آنها را به سمع مردان می رساندند

. ^(۲۱)

بدیهی است حمل لفظ «الغناء» که مفرد معرفه است مفهوم کلی ندارد و حمل بر افراد آن زمان هیچ بعید نیست. سپس

روایت علی بن جعفر و روایت «اقرؤوا و القرآن » که قبلا نقل شد ذکر کرده و پس از آن این عبارت معصوم علیه السلام را که

«

لیست بالتی یدخل علیها الرجال » را جهت تایید حمل مذکور نقل نموده است و پس از آن فرموده: در این حمل، اشعار و

اشاره است به این که منشا منع در غنا پاره ای از امور محرمه بوده که با غنا همراه و مقرون قرار می دادند همچون لهو و غیر

آن

. ^(۲۲)

سپس، سخن را ادامه داده تا جایی که فرموده است: در تعدادی از اخبار، منع از غنا، مضمونی آمده که مشعر است به این

که غنا چون لهو و باطل است، حرام می باشد پس در هر موردی که عنوان لهو و باطل صادق بود البته باید حکم به

حرمت نمود و در غیر آن حرمت بدون دلیل می باشد و پرواضح است که صدق این دو عنوان (لهو و باطل) در قرآن و ادعیه

و اذکاری که با اصوات و الحان خوش خوانده می شوند و انسان را به یاد بهشت می اندازند و شوق به عالم بالا را در شخص

تهییج می نمایند، محل تامل است

.

پس از آن فرمود: از این بیانات و تفاصیل که بگذریم بین اخبار غنا و اخبار بسیار دیگر که به حد تواتر رسیده و جملگی بر

فضیلت قرائت قرآن و ادعیه و اذکار با صوت حسن و لحن خوش دلالت دارند تعارض می باشد و باید توجه داشت که

موضوع این اخبار چنان که اشاره شد صوت حسن است و این موضوع از نظر لغت اعم از غنا است، افزون به این که حکم

آن طبق دلالت این اخبار اباحه است با اصل موافق می باشد و به هر تقدیر بین اخبار مذکور و احادیث حرمت و منع از غنا

تعارض است و نسبت بین آنها عموم و خصوص من وجه می باشد زیرا قرائت قرآن و دعا و ذکر با صوت حسن اعم است از

این که علی وجه الغناء المحرم بوده یعنی همراهش محرم مسلمی باشد یا تنها و بدون آن محرم تحقق یابد و از آن طرف

غنا نیز اعم است از قرائت قرآن و دعا و ذکر با صوت و لحن حسن یا غیر آن، بنابراین در مقام جمع می گوییم: بدون شک

غنا به نحو لهو در صورتی که مقرون با ملاهی و امثال آن باشد حرام است و اما در غیر آن، پس اگر اجماع بر حرمتش

ابت باشد البته به آن ملتزم می شویم و الا بر همان حکم اصلی خود که اباحه است می باشیم. ناگفته نماند که در این مساله

البته، طریق احتیاط واضح و روشن است یعنی احتیاط این است که از غنای غیر مقرون با حرام نیز اجتناب گردد

.

کسانی هستند که غنا را به طور مطلق رد کرده اند. عده ای از این گروه، اول نظریات آن دو بزرگوار (محقق سبزواری و

فیض کاشانی) را نقل کرده و سپس آنها را مورد نقد و بررسی قرار داده و نظر خود را بیان کرده اند از آن جمله شیخ علی

شهیدی (شیخ علی بن شیخ محمدبن شیخ حسن) صاحب حاشیه بر شرح لمعه که از معاصران مرحوم فیض و سبزواری

است. وی رساله ای در حرمت غنا بر رد قول آن دو بزرگوار نوشته و بر آنها سخت تاخته و سخنانی بر مرحوم سبزواری

رانده که واقعا انسان از بیان آن خجالت می کشد کلماتی که صاحب روضات الجنات بیان کرده است، اگر شیخ علی

شهیدی نسبت به محقق سبزواری گفته باشد جدا از انصاف به دور است

.

نقد و بررسی نظریه محقق سبزواری و فیض کاشانی

مرحوم شیخ اعظم نیز نظریات آن دو بزرگوار را در مکاسب محرمه بیان فرموده، سپس آنها را نقد و بررسی کرده است

. ^(۲۳)

مرحوم شیخ اعظم بعد از بیان آراء محقق سبزواری و فیض کاشانی می فرمایند: غنا طبق آنچه از اخبار و فتاوای علما و

قول اهل لغت استفاده می شود عبارت است از نوعی ملاهی همچون زدن تار و دمیدن در نی و مزمار. و قبلا در ضمن

روایت اعمش که درباره کبائر وارد شده به آن تصریح گردید; بنابراین در حرمت غنا هیچ نیازی نیست به این که با

محرمات دیگر مقرون گردد و آنچه از دو محدث مذکور (مرحوم فیض و مرحوم سبزواری) در این زمینه نقل شد کلام

صحیح و درستی نیست

. ^(۲۴)

بلی، اگر فرض کنیم که غنا برای مطلق صوت حسن وضع شده چنانچه از برخی تفاسیر که در

ذیل «تطریب » قبلا نقل شد; این طور به دست می آید، البته فرموده این محدث وجیه است بلکه می توان گفت; رای جمله

اصحاب چنین می باشد زیرا ما احدی از فقها را سراغ نداریم که به طور مطلق قائل به حرمت صوت حسن باشد بلکه آنان

که به حرمت آن فتوا داده اند در صورتی که همراه آن حرام دیگری باشد; از قبیل محرمات مذکور (دخول رجال بر نساء،

تکلم زنان به اباطیل، ساز و موسیقی نواختن و امثال اینها) آن را حرام می دانند نه مجرد صوت حسن. اخباری که راجع

به ممدوح بودن صدای خوش وارد شده و این که از بهترین جمالها به حساب می آید و مستحب است قرآن و دعا را با

صدای خوش بخوانند و نیز صدای خوش حلیه و زینت برای قرآن می باشد و انبیاء و ائمه طاهرین علیهم السلام به آن

متصف بوده اند در نهایت کثرت و استفاضه می باشد و مرحوم سبزواری پس از آن که فرموده اخبار بسیاری بر جواز غنا در

قرآن بلکه بر استحبابش دلالت دارند این اخبار و احادیث را جمع آوری و نقل کرده اند

.

البته این کلام مبتنی بر آن است که روایات مزبور بر استحباب صوت حسن و حزین خواندن و ترجیع در صدا انداختن

دلالت داشته باشد

.

سپس می فرماید: علی الظاهر، هیچ یک از این امور (حسن صوت و تحزین و ترجیع در صوت) بدون غنا وجود پیدا

نمی کند که این معنا از کلام اهل لغت و دیگران بخوبی استفاده می شود و تفصیل و شرح آن را ما در پاره ای از مسائل خود

آورده ایم

.

مرحوم شیخ اعظم می فرمایند: سبزواری علیه الرحمه در شرح فرموده پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله که می فرمایند

: «

اقرؤوا القرآن بالحان العرب »، فرموده: «لحن یعنی غناء». خلاصه کلام آن که اگر نسبت مخالفت در مساله غنا به مرحوم

سبزواری داده شود، بهتر است از

این که وی را قائل به تفصیل دانست بلکه ظاهر اکثر کلمات محدث کاشانی نیز همین

است، زیرا در مقام نفی حرمت از صوت حسن مقصود وی صدای خوشی است که مذکر امور اخروی بوده و موجب

فراموش شدن شهوات دنیوی می باشد

.

استدراک مرحوم انصاری درباره تفصیل مرحوم فیض و سبزواری در مساله حرمت غنا

:

بلی، برخی از کلمات این دو بزرگوار در قولی که به ایشان نسبت داده شده، ظاهر است و آن به تفصیلی بود که قبلا از

ایشان نقل شد و در واقع با تامل و دقت در آن بخوبی می توان دریافت که آن تفصیل در صوت لهوی نبوده بلکه قولی

ست به جواز مطلق غنا و معتقد بودن به عدم حرمت آن; بلکه حرام آن چیزی است که با غنا مقرون می باشد و آن عبارت

است از امری که حرمتش از خارج ثابت و قطعی است، بنابراین باید بگوییم

:

ضعف این قول (قول مرحوم فیض و سبزواری رحمه الله) پس از ملاحظه نصوص، اظهر و روشن تر است از این که نیازی

به بیان و اظهار داشته باشد

.

سپس مرحوم شیخ می فرمایند: و چقدر فاصله و تفاوت است بین این قول و قول مرحوم فخرالمحققین. ایشان فرموده اند

:

«

غنا جایز نیست حتی در عروسی ها، زیرا، دو روایتی که غنای در عروسیها را تجویز نموده اند اگر چه نص و صریح در جواز

هستند ولی با اخبار مانعه قابل مقاومت نبوده، در جنب آنها باید طرح شوند زیرا این اخبار (اخبار مانعه) متواتر هستند

و جای تردید نیست که خبر واحد یا خبر متواتر قابل تعارض نیست

». ^(۲۵)

نظر امام خمینی قدس سره درباره نظریه محقق سبزواری

ایشان هم نظریات مرحوم فیض و مرحوم سبزواری را طرح و پس از نقل اهم گفتار فیض به دفاع از وی پرداخته اند

.

حضرت امام قدس سره نسبتهای ناروایی را که برخی از فقها

(۲۶)

به این دو بزرگوار داده اند; ناشایست دانسته، تصریح

می فرمایند که، آنچه به آنها نسبت داده شده خلاف آن چیزی است که این دو فقیه بزرگ در آثار فقهی خود گفته اند. اینک

دیدگاه حضرت امام خمینی قدس سره را درباره آراء مرحوم فیض و محقق سبزواری بیان می داریم

:

آنچه به محدث کاشانی و محقق سبزواری، صاحب کفایه الاحکام در انکار حرمت غنا و اختصاص آن به لواحق و مقارنات

غنا، نسبت داده شده، ناشی از عدم درک و فهم دلایل آنها بوده و گرنه آنچه فیض در وافی و مفاتیح و محقق در کفایه

گفته اند، این است که غنا بر دو قسم است: «حق و باطل ». حق آن، تغنی به اشعاری است که بهشت و دوزخ را به یاد

می آورد و انسان را در توجه به دارالقرار تشویق می کند… و باطل آن، غنایی است که متناسب با مجالس فسق و فساد و لهو

و لعب (رقص و پایکوبی و تداخل نامحرمان) باشد. مانند: مجالس بنی امیه و بنی عباس

.

در برابر دیدگاهی که تاکید بر حرمت ذاتی و بدون استثنای غنا دارد، دیدگاه دیگری چون نظر مرحوم فیض و سبزواری

وجود دارد. فیض با استناد به ظاهر پاره ای از روایات اصل غنا را حرام نمی داند، مگر آن که حرامی از خارج بدان ضمیمه

گردد و یا عناوینی چون «لهو»، «باطل » که نص آیات و روایات به آنها نظر دارند; موجب تحریم غنا شده است. محدث

کاشانی در کتاب «وافی » بعد از نقل اخبار و روایات مختلف درباره غنا نظر خود را چنین بیان می دارد

:

از مجموع ادله چنین مستفاد می شود که حرمت غنا مخصوص است به مواردی ک