خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل نگاهی گذرا به ازبکستان

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل نگاهی گذرا به ازبکستان – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل نگاهی گذرا به ازبکستان شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل نگاهی گذرا به ازبکستان گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نگاهی گذرا به ازبکستان با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل نگاهی گذرا به ازبکستان از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل نگاهی گذرا به ازبکستان با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل نگاهی گذرا به ازبکستان را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نگاهی گذرا به ازبکستان :

گروه جغرافیای ممالک اسلامی

ویژگیهای طبیعی

جمهوری ازبکستان از کشورهای مهم آسیای مرکزی است که در موقعیت جغرافیایی ۳۷ تا۴۶ درجه عرض شمالی و۵۶ تا

74

درجه طول شرقی قرار دارد

. ^(۱)

وسعت این کشور تا سال ۱۹۶۵ میلادی حدود ۴۰۳۸۶۵ کیلومتر مربع (۱۵۶۰۰۰ مایل مربع) بود. در آن سال با الحاق

بخشی از قزاقستان جنوبی به ازبکستان، مساحت آن به ۴۴۷۴۰۰ کیلومتر مربع (۱۷۳۵۹۱ مایل مربع) افزایش یافت

.

ازبکستان را کشورهای آسیای مرکزی احاطه کرده اند و این کشور فقط در طول مسافت کوتاهی در جنوب با افغانستان

مرز مشترک دارد، رودخانه آمودریا (جیحون) مرز طبیعی بین این دو کشور را تشکیل می دهد. ازبکستان در شمال و

غرب با قزاقستان، در جنوب با ترکمنستان و افغانستان، در شرق با تاجیکستان و در شمال شرقی با قرقیزستان مرز

مشترک دارد

.

از لحاظ موقعیت طبیعی، ازبکستان شرایط ویژه ای دارد: رودخانه سیردریا (سیحون) در طی مسیر خود از شرق

ازبکستان عبور می کند، رودخانه آمودریا در جنوب کشور جاری است، دریاچه آرال در شمال آبریزگاه دو رود مذکور است،

کوههای تیان شان در جنوب غربی ازبکستان مرتفع ترین زمینها را به وجود آورده اند و بیابان قزل قوم بخش وسیعی از

سرزمین ازبکستان را فراگرفته است. این عوامل طبیعی سبب شده اند تا قسمت وسیعی از کشور، که دارای شرایط

بیابانی و نیمه بیابانی است، و همچنین کوههای بلند و صعب العبور جنوب شرقی، خالی از سکنه باشند و مردم در اطراف

منابع آب و نیز کوهپایه ها، که شرایط مساعدی برای زیست فراهم کرده اند

آب و هوا: شرایط طبیعی موجود سبب حاکمیت اقلیم بیابانی و نیمه بیابانی در ازبکستان شده است، به همین دلیل

بخش زیادی از سال، این کشور دارای آب و هوای گرم و خشک است. در طول تابستان درجه رطوبت نسبی هوا پایین و

درجه حرارت بسیار بالاست، در حالی که در فصل کوتاه مدت زمستان، سرما و گرما بتناوب غلبه می یابد. در این فصل

دوره های سرما دارای شدت زیاد است و برودت هوا غیرقابل تحمل می شود. در فصلهای کوتاه مدت بهار و پاییز هوا

اعتدال بیشتری دارد

.

منابع آب: به علت خشکی زیاد هوا، زیست و حیات انسان در گرو تامین آب مورد نیاز است. در این منطقه دو رودخانه

آمودریا و سیردریا، که اعراب به آنها «جیحون » و «سیحون » می گفتند، تداوم بخش حیات انسانند و در اراضی حد فاصل آن

دو، که «فرارود» یا «ورارود» و نزد اعراب «ماوراءالنهر» نامیده می شد، در طول سالیان دراز اقوام گوناگون زندگی

می کرده اند. گرچه در حال حاضر تقسیمات سیاسی کشورهای آسیای مرکزی یکپارچگی ماوراءالنهر را از بین برده است،

اما سیحون و جیحون همان نقش حیاتی خود را حفظ کرده اند

.

رودخانه سیردریا

(۲)

که با ۲۶۶۰ کیلومتر طول، از ارتفاعات پامیر سرچشمه می گیرد و در مسیرش با پیوستن رودهای

دیگر به آن بزرگتر و وسیعتر می شود و سرانجام به دریاچه آرال می ریزد. سیحون در مسیر خود ابتدا با جهت شرقی

–

غربی وارد دره فرغانه می شود و پس از مشروب کردن اراضی اطراف شهرهای فرغانه و خجند، جهت شمالی می گیرد و

پس از عبور از کنار شهر تاشکند، پایتخت ازبکستان، وارد قلمرو سیاسی قزاقستان می شود، در آن جا چند رود کوچک

دیگر به آن می پیوندند، سپس در جهت غرب به سوی دریاچه آرال سرازیر می شود. این رود که حد شمالی و شرقی

صحرای قزل قوم را تشکیل می دهد، به دلیل عمق کم برای کشتیرانی مناسب نیست، ولی از آب آن برای آبیاری اراضی

زراعی و همچنین تولید انرژی هیدروالکتریک استفاده می شود

.

رودخانه آمودریا

(۳)

با طول ۲۴۹۴ کیلومتر از کوههای پامیر در تاجیکستان سرچشمه می گیرد، قسمتی از مسیر آن

تشکیل مرز طبیعی بین دو کشور افغانستان و ازبکستان را می دهد، سپس با جهت شمال غربی در طول مرز مشترک

ترکمنستان و ازبکستان به پیش می رود تا سرانجام وارد جمهوری خودمختار قراقالپاق، در کشور ازبکستان، می شود و در

محل شهر ناکوس، مرکز قراقالپاق، چند شعبه می شود و آنگاه با دلتایی وسیع به دریاچه آرال می ریزد

.

رود مهم دیگر ازبکستان زرافشان است که از طرف شرق وارد این کشور می شود و پس از عبور از کنار شهرهای سمرقند

و بخارا در ریگزارهای اطراف فرو می رود. نام دیگر این رودخانه «سغد

» ^(۴)

است، که در بیشتر متون جغرافیای تاریخی، ذکر

شده است

.

دریاچه آرال که در شمال ازبکستان واقع است و مرز طبیعی بین قزاقستان و ازبکستان را در قسمت جمهوری قراقالپاق

تشکیل می دهد، دومین دریاچه بسته بزرگ آسیاست. این دریاچه ۲۳۵ کیلومتر عرض، ۴۲۸ کیلومتر طول و ۶۴۵۰۰

کیلومتر مربع وسعت دارد و عمق متوسط آن بین ۲۵ تا ۳۰ متر است. به دلیل آن که دو رودخانه آمودریا و سیردریا آب

دریاچه را تامین می کنند، هرگونه تغییر در کیفیت و کمیت آب آنها سبب ایجاد تغییراتی مشابه در آب دریاچه می شود

.

چنان که ذکر شد به علت نامساعد بودن شرایط طبیعی و اقلیمی، بهره برداری از اراضی ازبکستان مستلزم استفاده از

منابع آب موجود، بویژه دو رودخانه سیحون و جیحون است. ایجاد شبکه های آبیاری با هدف انتقال آب از رودها به اراضی،

در ماوراءالنهر، سابقه طولانی دارد. این دست ساخته ها نیز مانند سایر هنرهای بشر بسته به شرایط زمان دچار تغییراتی

می شدند، زمانی که حکومت مرکزی نیرومندی بر ناحیه تسلط می یافت، شبکه های آبیاری توسعه پیدا می کرد و تحت

اداره و نظارت دولت قرار می گرفت و هنگامی که حکومتهای محلی قدرت می یافتند و شورشهای سیاسی به وجود

می آمد، شبکه ها و کانالهای آبیاری تخریب می شد و بتدریج از بین می رفت

. ^(۵)

پس از تسلط روسیه بر آسیای مرکزی، به

منظور افزایش سطح زیرکشت و بهره برداری بهینه از مزارع و کشتزارها، طرحهای آبرسانی متعددی به مرحله اجرا

درآمد. این طرحها با حفر کانالهایی برای انتقال آب سیردریا در سال ۱۹۳۰ م شروع شد، در سال ۱۹۳۹م کانال فرغانه

احداث شد که طول آن ۵/۲۷۳ کیلومتر بود. در سال ۱۹۵۷ م یک نیروگاه هیدرولیک و یک دریاچه ذخیره آب در اراضی

مرتفع حدفاصل قرقیزستان و تاجیکستان ساخته شد که هدف آن ذخیره آب برای اراضی گسترده متعلق به تاجیکستان،

قرقیزستان و ازبکستان بود. این طرحها به همراه برنامه های متعدد دیگر که در طول سالهای بعد به مرحله اجرا درآمد،

ضمن آن که بخش وسیعی از اراضی بایر کشورهای آسیای مرکزی را آباد کرد و بر میزان بازده تولید افزود، اثرات مخرب

زیست محیطی بسیاری به وجود آورد، که پیامد آن بروز خسارات و ضایعات مادی و جانی فراوان بوده است. این عارضه به

صورت معضلی منطقه ای درآمده است و یافتن راه حلی برای بهبود وضعیت نامطلوب فعلی به سبب آن که موضوع بسیار

مهمی است، نیازمند همکاری و همفکری تمام کشورهای آسیای مرکزی است

. ^(۶)

پوشش گیاهی: در ازبکستان نیز همانند سایر نقاط جهان میزان و نوع پوشش گیاهی رابطه نزدیکی با شرایط طبیعی و

ویژگیهای آب و هوایی دارد. حیات گیاهی در استپهای خشک این سرزمین، منحصر به علفها و بوته های گل است که در

فصل زودگذر بهار به صورت متراکم می رویند و پس از چند روز خزان می کنند. در حواشی رودخانه ها و بویژه در اراضی

مرتفع جنوب شرقی کشور که میزان و مدت بارش بیشتر است، گیاهان پایدار و حتی جنگلهای غیر متراکم چشم انداز

زیبایی به وجود آورده اند

.

ویژگیهای اجتماعی

تاریخ: اکتشافات باستان شناسی نشان داده اند که این سرزمین از دوران ماقبل تاریخ محل سکونت انسان بوده و از آن

زمان تاکنون تمدنها و فرهنگهای متعدد و متفاوتی در آنجا وجود داشته است. از گذشته سرزمینی که اکنون ازبکستان

نامیده می شود، تا قرن ششم قبل از میلاد اطلاعات دقیق و مستندی در دست نیست. در این قرن فرمانروایان

هخامنشی بر ناحیه حکومت می کردند و تا حمله اسکندر مقدونی به سال ۳۲۹ قبل از میلاد، این سرزمین در اختیار

حکومتهای ایرانی بود. در این سال اسکندر ازبکستان را تحت سلطه حکومت باکتریا

(۷)

درآورد. در قرن اول میلادی

امپراتوری کوشان

(۸)

ناحیه را تصرف کرد و ازبکستان را ضمیمه قلمرو خود گرداند. خانات ترک که بتدریج وارد ماوراءالنهر

شدند در اواسط قرن ششم میلادی این کشور را به طور کامل فتح کردند و تا زمان ورود اعراب مسلمان بر آن جا حکم

راندند. با ورود اعراب به منطقه در نیمه دوم قرن هفتم میلادی، زمینه لازم تشکیل حکومتهای اسلامی فراهم شد

.

اسماعیل سامانی در سال ۸۷۳ م ماوراءالنهر و خوارزم را به تصرف خود درآورد و سلسله سامانیان را در بخارا پایه گذاری

کرد. در اواخر سده دهم میلادی قبایل سلجوق وارد ماوراءالنهر شدند و تا اوایل قرن دوازدهم میلادی سراسر محدوده

فعلی ازبکستان را تسخیر کردند. در اواسط همین قرن قراختاییان آنان را شکست دادند و کشور را تصرف کردند. چندی

نگذشت که در اواخر همان قرن خوارزمشاهیان، که از پشتیبانان اولیه قراختاییان بودند، آنان را از حکومت به زیر افکندند

.

اما فرمانروایی اینان نیز چندان نپایید و با حمله مغول در سال ۱۲۱۹م، از قدرت برکنار شدند. هجوم مغول که ویرانی

بسیاری به بار آورد، بتدریج تسلط ازبکها را بر ماوراءالنهر قطعی کرد، اندکی بعد بابر بر ازبکستان تاخت، و آن جا را فتح

کرد. اما ازبکها از یک سو و حکومت شاه اسماعیل صفوی از سوی دیگر، برای تصرف این سرزمین سالها با بابر جنگیدند، تا

سرانجام خاندان شیبانی، مجددا حکومت ازبکها را برقرار کرد. با مرگ آخرین رهبر این خانواده، حکومت و سرزمین

واحد و متحد ازبکستان متلاشی شد و حکومتهای محلی کوچک و مستقل به رهبری حکام محلی در گوشه و کنار

سربرداشتند. در میان آنان، آستراخانیها در بخارا، خانات خیوه در خوارزم و خانات خوقند در فرغانه، قدرت بیشتری

یافتند و برای تصرف اراضی یکدیگر دائما در نبرد با هم بودند. این دشمنیهای پایدار زمینه ای مساعد برای روسیه که در

فکر تصرف ناحیه بود، فراهم کرد. روسها به روشهای مختلف بویژه از طریق ارتباطات اقتصادی و سیاسی بر نفوذ خود در

منطقه افزودند و آن گاه شهرها و مراکز مهم این سرزمین را تسخیر کردند. آنان در سال ۱۸۶۵م، تاشکند و در سال

1868

م سمرقند را به تصرف خود درآوردند. همزمان با تصرف سمرقند توسط روسها، خانات بخارا تحت الحمایگی روسیه

را پذیرفتند. سال بعد خانات خیوه همین گونه عمل کردند. با ضمیمه شدن کامل خانات خوقند

(۹)

به روسیه در سال ۱۸۷۶

م تسلط این کشور بر ناحیه کامل شد و ولایت ترکستان تشکیل گردید، که در سال ۱۸۸۶م، به سرزمین ترکستان تغییر نام

یافت. پس از آن روسها بسرعت در منطقه نفود کردند و با ایجاد خطوط ارتباطی و ارائه خدمات مختلف ناحیه را کاملا

تحت کنترل خود درآوردند. آنها به سرعت تاشکند را به یک مرکز شهری بزرگ و جدید تبدیل کردند، و شمار زیادی از

روسها را به آن شهر و سایر شهرهای ازبکستان روانه ساختند، این جمعیت غیربومی با ویژگیهای فرهنگی متفاوت

تدریج با جمعیت محلی درآمیختند. تا زمان انقلاب کمونیستی قیامهای محلی متعددی صورت گرفت که همگی نافرجام

بود

.

با پیروزی انقلاب کمونیستی در سال ۱۹۱۷م نیروهای دولتی روسیه در شهر تاشکند مستقر شدند و یک سال بعد

جمهوری خودمختار سوسیالیستی ترکستان تشکیل شد که محدوده آن همان اراضی ترکستان بود. از این زمان تا سال

1924

م، ترکستان محل درگیریهای گروههای مختلف بود و در سال مذکور با پیوستن کامل خانات آسیای مرکزی به

حکومت سوسیالیستی شوروی، طرح مرزبندی جمهوریهای آسیای مرکزی براساس معیارهای قومی و زبانی به مرحله

اجرا درآمد. در نوامبر سال ۱۹۲۴م جمهوری خودمختار شوروی سوسیالیستی ازبک اعلام موجودیت کرد، که جمهوری

خودمختار تاجیکستان نیز ضمیمه آن بود. در سال ۱۹۲۹م تاجیکستان از ازبکستان جدا شد و در سال ۱۹۳۶م با الحاق

جمهوری خودمختار قراقالپاق و بخشی از اراضی قزاقستان به ازبکستان، محدوده سیاسی فعلی ازبکستان تثبیت شد

.

همزمان با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، جمهوری ازبکستان در اول سپتامبر سال ۱۹۹۱م اعلام استقلال کرد و در

تاریخ هشت دسامبر سال ۱۹۹۲م قانون اساسی کشور از تصویب مجلس گذشت. رئیس جمهور ازبکستان اسلام کریم اف

است، وی که قبلا دبیر اول حزب کمونیست ازبکستان بود، در انتخابات ریاست جمهوری دسامبر سال ۱۹۹۱م با کسب ۸۶

درصد آرا به پیروزی رسید

. ^(۱۰)

پس از استقلال ازبکستان فعالیتهای سیاسی در قالب تشکیل احزاب آزادتر شد و چند حزب تاسیس شد، در بین احزاب

موجود سه حزب فعالیت بیشتری دارند: حزب دموکراتیک خلق، همان حزب کمونیست پیشین می باشد که در سال

1991

م. تغییر نام داد، خط مشی آن همان راه و روش کمونیستی است و رئیس جمهور ازبکستان از اعضای آن به شمار

می رود. حزب عمده دیگر جنبش دموکراتیک بیریلیک است که با سیستم حاکم بر کشور و دست اندرکاران دولت مخالف

است. حزب احیای اسلامی

(۱۱)

مهمترین حزب اسلامی ازبکستان محسوب می شود که طرفدار ایجاد نظام سیاسی کشور

براساس اصول اسلامی است، مرکز فعالیت آن در شهر تاشکند قرار دارد. بیشتر فعالیت حزب در زمینه جذب جوانان به

اسلام متمرکز است

.

جمعیت: وجود شرایط طبیعی و اقلیمی نامساعد، و نامطلوب در بخش وسیعی از سرزمین ازبکستان سبب شده است

که این کشور در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان، کم جمعیت باشد. آمار نشان می دهد که جمعیت ازبکستان در

طی ۲۶ سال دو برابر و در طول ۶۵ سال تقریبا چهار برابر شده است

مردم ازبکستان در نقاطی ساکن شده اند که امکانات طبیعی موردنیاز برای زیست فراهم بوده است، به همین دلیل

تراکم جمعیت در سطح کشور نامتعادل است. نقاطی خالی از سکنه است و مراکزی دارای جمعیت متراکم هستند

.

تراکم نسبی جمعیت که معرف تعداد جمعیت در هر کیلومتر مربع می باشد و از واقعیت عینی کمتری برخوردار است، با

افزایش یا کاهش جمعیت تغییر می کند. در سال ۱۹۲۶م تراکم نسبی جمعیت ازبکستان ۱۲ نفر بود، با ازدیاد جمعیت در

سالهای بعد بر میزان تراکم نسبی جمعیت افزوده شد، به طوری که در سال ۱۹۹۱ م، این رقم به ۴۶ نفر افزایش یافت

. ^(۱۲)

در ازبکستان نیز مانند برخی کشورهای دیگر، تعداد زنان بر مردان فزونی دارد. به طوری که در سال ۱۹۷۹م در مقابل هر

100

نفر زن، تعداد ۵/۹۶ نفر مرد زندگی می کردند. در همین سال در برابر ۱۰۰ نفر زن ایرانی، ۱۰۵ نفر مرد وجود داشته

است. در سال ۱۹۸۹ م ترکیب جنسی جمعیت ازبکستان متعادلتر شده و تعداد مردان به رقم ۶/۹۷ نفر افزایش یافته است

. ^(۱۳)

از لحاظ ترکیب سنی جمعیت، ازبکستان در زمره کشورهای جوان محسوب می شود، آمار و ارقام موجود نشان دهنده

رقم بالای جمعیت، در گروه سنی کودکان و نوجوانان است (جدول شماره ۲)، بنا به اظهار یکی از مقامات دولتی

ازبکستان، در سال ۱۹۹۳م، حدود ۵۰ درصد از جمیعت کشور در گروه سنی کمتر از ۱۸ سال بوده و نزدیک ۷۰ درصد

جمعیت کمتر از سی سال سن داشته اند

. ^(۱۴)

به دلیل آن که اقتصاد ازبکستان متکی بر کشاورزی و تولید محصولات زراعی و دامی است و این گونه فعالیتها در روستاها

انجام می شود، بیش از نیمی از جمعیت این کشور در روستاها سکونت دارند، هر چند ایجاد کارخانه ها و صنایع گوناگون

در مراکز شهری سبب افزایش میزان شهرنشینی شده است

.

براساس میزان افزایش جمعیت در حد فاصل سال ۱۹۷۹ تا سال ۱۹۸۹، مشخص شده است که نرخ رشد مطلق جمعیت

ازبکستان در دهه مذکور۶/۲۵ درصد بوده است، و برطبق آمار موجود در سال ۱۹۹۰ در مقابل هر ۱۰۰۰ نفر جمعیت

تعداد۳/۳۳ نفر چشم به جهان گشوده اند، در همین سال نرخ مرگ ومیر۳/۶ در هزار بود، بر این اساس رشد طبیعی سالانه

جمعیت ۲۷ در هزار بوده است و زمان لازم برای دو برابر شدن جمعیت ۲۵ سال است

. ^(۱۵)

جمعیت شناسان براساس روند

کنونی رشد جمعیت ازبکستان، تعداد جمعیت این کشور را در سالهای آتی تخمین زده اند

.

نام ازبکستان گویای برتری ازبکها در این سرزمین است. کلمه ازبک تا سال ۱۹۱۷، در روسیه معرف گروههای کوچرو و

نیمه کوچرو ترک بود

. ^(۱۶)

تحرک این افراد که از ویژگیهای شیوه معیشت آنان بود، محدودیت مرزی را از بین می برد و یکی

از دلایل عمده پراکندگی گسترده ازبکها در سایر کشورهای آسیای مرکزی همین نوع گذران زندگی آنها بوده است

.

گرچه در این سرزمین بیش از ۱۱۰۰ ملیت زندگی می کنند،

(۱۷)

اما حدود ۷۱ درصد از جمعیت کشور را ازبکها تشکیل

می دهند. روسها، تاجیکها، قزاقها، تاتارها، قرقیزها، ترکمنها از سایر اقوام ساکن در ازبکستان هستند که به ترتیب

بیشترین سهم را در جمعیت کشور دارند

.

زبان: از سال ۱۹۸۹م، زبان ازبکی، زبان ملی و رسمی ازبکستان اعلام شده است تا قبل از این تاریخ، در ازبکستان نیز

مشابه سایر کشورهای آسیای مرکزی، زبان روسی، زبان اصلی بود. اکنون نیز در امور دولتی و اداری از هر دو زبان ازبکی

و روسی استفاده می شود. زبان ازبکی از گروه زبانهای ترکی خاوری است که لهجه های مختلفی دارد و لغتهایی از زبانهای

فارسی، عربی و روسی در واژگان آن وارد شده است

.

خط: تا سال ۱۹۳۰م، خط عربی در ازبکستان رواج داشت، در حد فاصل سالهای ۴۰-۱۹۳۴م، خط لاتین بتدریج جایگزین

خط عربی شد. در سال ۱۹۴۰م، خط سیریلی، خط رسمی مردم ازبکستان معرفی شد، پس از استقلال این کشور در سال

1991

م، درباره جایگزین کردن خط لاتین به جای خط سیریلی اقدامهایی انجام شده است

.

مذهب: اکثریت جمعیت ازبکستان را مسلمانان سنی مذهب پیرو مذهب حنفی تشکیل می دهند. بیشتر شهرهای

ازبکستان، از جمله سمرقند و بخارا، تا قبل از قرن حاضر از مهمترین مراکز اسلامی در آسیای مرکزی و ماوراءالنهر

بوده اند که اعتقادات سکنه آنها شهرت جهانی یافته بود. پس از حاکمیت ایده ئولوژی کمونیستی، سعی شد، افکار و

اعتقادات سوسیالیستی جایگزین اصول اسلامی شود و برای نیل به این هدف، انجام فعالیتها و مراسم مذهبی ممنوع شد

و مسلمانان در اجرای عبادات و فرایض دینی خود با محدودیت شدیدی روبرو شدند. با کسب استقلال کشورهای آسیای

مرکزی، مسلمانان که مذهب خود را فراموش نکرده بودند، روحیه ای تازه یافتند و در انجام امور مذهبی فعال شدند

.

بسیاری از مساجد بازسازی شد و ظرفیت برخی از آنها افزایش یافت، که می توان به عنوان نمونه به مسجد طلاشیخ و

مسجد جامع یکه سرای در شهر تاشکند اشاره کرد

. ^(۱۸)

علاوه بر پیشینه درخشان ازبکستان

در جهان اسلام، در حال حاضر نیز مهمترین مساجد و مراکز اسلامی آسیای مرکزی

در این کشور قرار دارد. دفتر مرکز روحانی آسیای مرکزی و قزاقستان، در تاشکند قرار دارد. این مرکز که وظیفه اصلی آن

تعلیم و تربیت علمای مذهبی است، هزینه لازم برای انتشارات اسلامی در کشورهای آسیای مرکزی را تامین می کند. از

جمله انتشارات این مرکز، مجله مسلمانان خاور شوروی است که به چهار زبان عربی، انگلیسی، فارسی و ازبکی منتشر

می شود

.

ازبکستان که بیش از ۹۰ درصد سکنه آن مسلمان هستند (جدول شماره ۵)، دارای دو مدرسه علمیه است. این مدارس

تحت نظر مرکز روحانی آسیای مرکزی و قزاقستان اداره می شوند. و تعلیم و تربیت روحانیون را عهده دار هستند

.

نام این مدارس، مدرسه میرعرب و انستیتوی عالی امام اسماعیل بخاری است. مدرسه میرعرب در سال ۱۵۳۶م در شهر

بخارا تاسیس شد، و انستیتوی عالی امام اسماعیل بخاری در اواسط قرن شانزدهم میلادی به نام برک خان در شهر

تاشکند احداث شد و در سال ۱۹۷۴م به یادبود هزارودویستمین سالگرد تولد امام بخاری به اسم فعلی تغییر نام یافت

. ^(۱۹)

از ابتدای ورود اسلام به این سرزمین، تصوف نیز مورد توجه گروهی از مردم قرار گرفت. شهرهای بخارا و خیوه از

مهمترین مراکز تعلیمات صوفیه در قرون وسطی بود. نجم الدین کبری در شهر خیوه پایه گذار راه و روش کبرویه شد و در

بخارا، بهاءالدین نقشبندی مسلک نقشبندی را رواج داد. در آن عصر این دو شهر در اشاعه تصوف در جهان اسلام نقش

عمده داشتند

. ^(۲۰)

اکنون نیز گروه کوچکی از وهابیون ازبک طرفدار گسترش و رواج تصوف، بخصوص طریقت نقشبندی

هستند

. ^(۲۱)

آموزش: تعلیم و تربیت در کلیه مقاطع تحصیلی رایگان است و تعداد دانش آموزان ازبکستان در سال تحصیلی

1984-۳۱۹۸۳/۴

میلیون نفر بوده که در ۹۴۰۰ مرکز آموزشی شاغل به تحصیل بوده اند. در همین سال ۴۲ دانشگاه و مرکز

آموزش عالی فعالیت می کرده اند که از جمله دو دانشگاه به نامهای تاشکند و امیر علیشیر نوایی و همچنین تعدادی

انستیتو را می توان نام برد

. ^(۲۲)

بنابر اظهارات یکی از مسؤولان دولتی ازبکستان، بیسوادی در این کشور ریشه کن شده و در

سال ۱۹۹۳ حدود۱۳ جمعیت در سطوح مختلف مشغول تحصیل بوده اند

. ^(۲۳)

وسایل ارتباط جمعی: مطبوعات ازبکستان به زبانهای مختلف چاپ می شود، اما به دلیل کثرت ازبکها، بیشتر مجلات و

نشریات به زبان ازبکی منتشر می شوند. نخستین روزنامه ازبک در سال ۱۸۷۰م چاپ شد. از نشریات کنونی ازبکستان

می توان به روزنامه سوویت ازبکستان (سال انتشار ۱۹۱۸م) روزنامه مدنیت ازبکستان (سال انتشار۱۹۵۷م). مجله ستاره

شرق (سال انتشار۱۹۳۳م) و مجله گلستان (سال انتشار ۱۹۲۵م) اشاره کرد

.

تلویزیون ازبکستان دارای چند کانال است و به سه زبان ازبکی، روسی و قزاقی برنامه تولید می کند. در رادیو علاوه بر

زبانهای فوق، برنامه هایی به سایر زبانها تهیه می شود که برخی از آنها برنامه های برون مرزی هستند

.

رسانه های گروهی ازبکستان تا قبل از استقلال کشور تحت کنترل شدید دولت بودند، پس از استقلال با حفظ نظارت و

کنترل دولت، از آزادی بیشتری برخوردار شدند

.

تقسیمات کشوری: ازبکستان سرزمینی است که یک جمهوری خودمختار به نام قراقالپاق ضمیمه آن است. قراقالپاق در

شمال غربی کشور واقع است و ۱۶۵ هزار کیلومتر مربع وسعت دارد

. ^(۲۴)

دریاچه آرال در شمال این جمهوری

خودمختارقرار گرفته و بخش بزرگی از اراضی آن در ردیف نواحی بیابانی جهان است. خوارزم که از عهد باستان در تمدن

و فرهنگ آسیای مرکزی نقش حیاتی داشته،

(۲۵)

و شهرهای مهمی مانند جرجانیه، خیوه، کاث و اورگنج در آن واقع بودند،

و در گذشته از آن به عنوان شمالی ترین پایگاه تمدن نام برده می شد،

(۲۶)

در جمهوری قراقالپاق فعلی واقع است و بیشتر

قسمتهای آن تقریبا خالی از سکنه است. مرکز قراقالپاق، نوکوس، با۱۶۹ هزار نفر جمعیت (سال ۱۹۹۰م) از شهرهای مهم

ازبکستان است

.

ازبکستان ۵ استان و۱۲۳ شهر و شهرستان دارد

. ^(۲۷)

بسیاری از شهرهای مهم آسیای مرکزی که سابقه تاریخی طولانی

داشته و از مراکز فرهنگی و سیاسی منطقه بوده اند، در محدوده سیاسی ازبکستان فعلی قرار دارند

. ^(۲۸)

پراکندگی شهرها

در سطح کشور بگونه ای است که جز چند شهر صنعتی، اکثر شهرهای بزرگ و مهم کشور در حوضه فرغانه قرار دارند

.

تاشکند پایتخت ازبکستان از شهرهای مهم آسیای مرکزی و بزرگترین شهر ازبکستان است، این شهر از موقعیت

جغرافیایی مناسبی برخوردار است و شعبه ای از رودخانه سیردریا آب مورد نیاز آن را تامین می کند. تا قبل از تسلط

روسها بر ازبکستان، تاشکند شهری کوچک بود، انتخاب این شهر به عنوان مرکز کشور توسط روسها پس از سال ۱۹۱۷م،

زمینه مناسب برای توسعه و گسترش شهر را در ابعاد گوناگون فراهم کرد. به دلیل تاسیس کارخانه ها و مراکز صنعتی

متعدد، تاشکند بزرگترین شهر صنعتی ازبکستان است و از جمله تولیدات آن ماشینهای کشاورزی، ماشینهای پارچه بافی

و مواد غذایی است. زلزله ای که در سال ۱۹۶۶م در این شهر رخ داد، خسارات بسیاری برجای گذاشت، اما تلاش گسترده و

وسریع مقامات دولتی، سبب بازسازی سریع شهر تاشکند شد و امروزه این شهر جمعیت بسیاری را در خود جای داده

است

.

آثار و بقایای ساختمانی شهر چاچ یا شاش در خارج شهر تاشکند، از مهمترین آثار تاریخی این شهر است. شهر چاچ در

قرون وسطی بزرگترین شهر ناحیه بوده است

.

بخارا، از جمله شهرهای کهن ازبکستان است که زمانی پایتخت حکومت بخارا بود. این شهر پس از ورود اسلام به آسیای

مرکزی یکی از مهمترین مراکز اسلامی شد که نقش مهمی در نشر و گسترش فرهنگ اسلامی در طی قرون متوالی، ایفا

کرد. به طوری که در آن ایام، از قرن اول تا قرن دوازدهم هجری، بخارا را «مهد اسلام » نام نهادند

. ^(۲۹)

آرامگاه امیر

اسماعیل سامانی و مزار چشمه ایوب در نزدیکی آن، مجموعه معماری متشکل از مسجد جامع کلان، مناره کلان و

مدرسه میرعرب در مرکز بخارای قدیم از بقایای شاهکارهای معماری اسلامی آن دوران است

. ^(۳۰)

امروزه شهرت بخارا به

سبب وجود منابع طبیعی و تولیدات نساجی آن است. جمعیت این شهر در سال ۱۹۹۰م، ۲۲۴ هزار نفر بوده است

.

شهر تاریخی سمرقند در دره حاصلخیز فرغانه واقع است. باستان شناسان عقیده دارند بخش قدیم شهر با نام «افراسیاب

»

در قرن پنجم یا ششم قبل از میلاد ساخته شد و از آن زمان به بعد به تناسب شرایط سیاسی زمان گاهی آباد و زمانی

تخریب شده است. به طوری که در اثر حمله اسکندر در سال ۳۲۹ ق. م و هجوم مغولها در سال ۱۲۲۰م شهر کاملا تخریب

شد، میزان خرابی حاصل از حمله چنگیز به حدی بود که افراسیاب دیگر آباد نشد و در اطراف آن شهر کنونی سمرقند

ساخته شد

. ^(۳۱)

این شهر در دوره حکومت تیموریان بویژه در زمان حیات امیرتیمور عظمت و اعتبار زیادی کسب کرد و در

قرون ۱۴ و ۱۵ میلادی از مراکز علمی و هنری مهم جهان اسلام شد. یادگارهای معماری بی نظیری از آن زمان به جا مانده

است. مجموعه بزرگ آرامگاههای معروف به «شاه زند» که مقبره قاسم بن عباس پسر عموی حضرت محمدصلی الله علیه

وآله در آن جای دارد، مجموعه میدان ریگستان شامل سه بنای مدرسه الغ بیک، مدرسه شیردار و مدرسه طلاکاری، و

همچنین آرامگاه امیرتیمور، مسجد بی بی خانم و رصدخانه قدیمی، در زمره آثار باستانی سمرقند به شمار می آیند. قابل

ذکر است که این شهر در سال ۱۹۹۰ میلادی،۳۶۶ هزار نفر جمعیت داشته است

.

شهر باستانی ترمذ در قرن دوم یا سوم قبل از میلاد در کنار رودخانه آمودریا ساخته شد. این شهر که بر سر راه ارتباطی

سمرقند به بلخ واقع بود به صورت پایگاهی برای کاروانها و مسافرانی که عازم چین و ترکستان شرقی بودند، درآمده بود

.

پس از تخریب ترمذ باستانی، شهر کنونی ترمذ در فاصله ۱۰ کیلومتری آن بنا شد

.

خیوه نیز از شهرهای قدیمی ازبکستان است، که در دوره رونق و شکوه خوارزم یکی از مهمترین شهرهای ناحیه بوده

است، این شهر در حال حاضر به دلیل دارا بودن آب و هوای مناسب و آثار تاریخی و باستانی متعدد، یکی از شهرهای

توریستی ازبکستان است

.

اندیجان، خوقند، نامنگان، فرغانه، خجند، آلمالیج، آنگرن، مارجلان، چرچیک و گازلی از دیگر شهرهای بزرگ و مهم

ازبکستان هستند

.

ویژگیهای اقتصادی

در زمان تسلط روسها بر ازبکستان، این سرزمین نیز همچون سایر کشورهای اتحاد جماهیر شوروی اقتصاد دولتی داشت

.

از سال ۱۹۹۱م، دولت ازبکستان سعی کرد، نظام اقتصادی سرمایه داری را جایگزین اقتصاد دولتی کند. در این مسیر

اقدامهایی صورت گرفته ولی این امر نیازمند زمان طولانی است و ازبکستان در ابتدای این راه پرفراز و نشیب است. در

سال ۱۹۹۲م، بیش از ۸ میلیون نفر از مردم این سرزمین در بخش اقتصاد دولتی شاغل بوده اند

. ^(۳۲)

کشاورزی محور اصلی اقتصاد ازبکستان است و با وجود صنایع متعدد، تولیدات زراعی مهمترین منبع درآمد کشور را

تشکیل می دهد. در میان محصولات مختلف، پنبه ارزش ویژه ای دارد و ازبکستان در اقتصاد کشاورزی، تک محصولی و

متکی به تولید پنبه می باشد

.

کشاورزی: مهمترین بخش اقتصادی ازبکستان، کشاورزی است و صنایع موجود نیز عمده در جهت تامین نیازهای این

بخش و یا تبدیل محصولات زراعی فعالیت می کنند. در سال ۱۹۸۸م، حدود ۵۰ درصد جمعیت فعال کشور در فعالیتهای

زراعی مشغول به کار بودند

. ^(۳۳)

کم آبی مهمترین مشکل کشاورزی ازبکستان است و از دیرباز برای رفع این نقیصه،

کانالهای آبیاری برای انتقال آب سیردریا و آمودریا، احداث شده اند، این فعالیتها در طی چند دهه اخیر شدت بیشتری

یافته، که حاصل آن،

افزایش سطح زیرکشت و بازده اراضی بوده است، گرچه اثرات زیانبار زیست محیطی آن جبران

ناپذیر است

.

بجز آن اراضی که از طریق آبیاری و کانال کشی به زیرکشت رفته اند، نواحی حاصلخیز و مساعدی وجود دارند که سابقه

کشت و زرع در آنها به چندین قرن قبل می رسد. «دره چو» در حد فاصل ازبکستان و قزاقستان، حوضه