خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل علاّمه شرف الدین(۱) چراغ پرفروغ امّت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل علاّمه شرف الدین(۱) چراغ پرفروغ امّت :

در چهارده قرن و ربع که از طلوع خورشید اسلام می گذرد، شخصیت های بزرگ و عالمان برجسته ای پا به عرصه اجتماع نهاده و به نورافکنی و هدایت مردم همّت گمارده اند، به گونه ای که اگر این دانشمندان سترگ در این عرصه روشنگری نمی کردند، چه بسا پرده های ابهام چهره واقعی اسلام و تشیّع را می پوشاند، تو گویی پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در پیام خود به این روشنگران بزرگ قرن، اشاره کرده، و در باره آنان چنین می گوید:

«یحملُ هذا الدّینَ فی کلّ قرن عدول ینفُون عنه تأویلَ المبطلین وتحریفَ الغالین و انتحالَ الجاهلین کما ینفی الکیرُ خبثَ الحدید».

«مسئولیت این دین را در هر عصر و زمانه ای عالمان پرهیزکاری به دوش می کشند و از چهره آن، تأویل باطل گرایان و تحریف غالیان، و انحراف های جاهلان را می زدایند، همچنان که کوره آهنگران، ناخالصی های آهن را پاک می سازد».

بر این پایه، نگاهی به قرن چهاردهم اسلامی می افکنیم، قرنی که چنگال استعمار بر پیکره جهان اسلام فرو رفت و با فروپاشی خلافت عثمانی، آن را پاره پاره ساخت، و به صورت کشورهای کوچک و ضعیفی درآورد تا لقمه های چربی برای استعمارگران غربی باشد.

در این عصر توفانی، برجستگانی از علمای اسلام در مناطق مختلف به بیدارگری و حفظ کیان اسلام پرداختند که بازگویی اسامی همه آنان برای ما امکان پذیر نیست.

هرگاه از مراجع تقلیدی مانند میرزای شیرازی بزرگ و محقق خراسانی و آیه اللّه نائینی و آیه اللّه اصفهانی بگذریم، در طبقه بعد که بیشتر آنان را نویسندگان پرتوان و روشنگران نیرومند تشکیل می دهند، کسانی را در آیینه جهاد می بینیم که مصداق بارز حدیث یاد شده می باشند. البته این سخن بدان معنا نیست که زحمات دیگران را نادیده بگیریم و برخدمات علمی و قلمی آنان ارج ننهیم. تنها در عراق و شام، از چهار شخصیت نام می بریم که به حق استوانههای دانش و حافظان و نگهبانان دین بوده، و از هر نوع خدمت و لو به قیمت دربدری و تبعید فروگذار نکردند:

این شخصت های بزرگ عبارتند از:

۱. آیه اللّه شیخ محمّد جواد بلاغی (۱۳۸۴ ۱۳۵۲ ه··· ).

۲. آیه اللّه سید محسن امین جبل عاملی (۱۳۸۴ ۱۳۷۳ ه··· ).

۳. شیخ محمّد حسین آل کاشف الغطاء (۱۲۹۴ ۱۳۷۳ ه··· ).

۴. سید عبدالحسین شرف الدین عاملی (۱۲۹۰ ۱۳۷۷ ه··· ).

ما از میان ستارگان درخشان آسمان علم و دانش نجف و عراق و شام، به اسامی این چهار نفر اکتفا کردیم درحالی که آسمان نجف، آسمان «باب مدینه العلم» مملو از ستارگان پرفروغی است که هم اکنون ما به نور دانش آنان به پیش می رویم.

از آنجا که این بزرگداشت به عنوان تقدیر از زحمات پرارزش شخصیت اخیر یعنی مرحوم آیه اللّه علاّمه سید شرف الدین عاملی برگزار شده است، به بیان برخی از ویژگی های او اکتفا می ورزیم. مسلّماً در مقالات دیگر به گوشه های دیگری که ما از آن سخن نگفتیم، اشاراتی شده یا خواهد شد.

اگر آن ضابطه کلّی منطقی صحیح باشد که می گویند معرِّف باید اَجْلی از معرَّف باشد، من و امثال من، باید مهر خاموشی بر لب زنند و در مورد این شخصیت والا سخن نگویند و میدان را به قهرمانان دیگر که از بیانی پرتوان و قلمی برتر برخوردارند، بسپارند تا بتواند نیمرخی روشن از چهره این شخصیت اسلامی، ترسیم کنند.

ولی از آنجا که این گوینده و نویسنده ناتوان می خواهد با سرمایه ای اندک، در شمار خریداران یوسف درآید، علاقه مند است در این مورد سخن بگوید تا از بوستان حیاتش گلی برگیرد.

از میان جوانب متعدد زندگی مرحوم علاّمه شرف الدین ما به مجاهدت های گوناگون او اشاره کرده و در این مورد به گزیده گویی می پردازیم:

۱. توجه به فرهنگ و دانش

مرحوم شرف الدین عاملی در سال ۱۲۹۰ قمری در شهر کاظمین دیده به جهان گشود. پدر بزرگوار او به نام سید یوسف شرف الدین برای تحصیل از جبل عامل به عراق آمده و در کاظمین که بستگان زیادی در آنجا داشتند؛ سکنی گزیده بود.

هنوز یک سال از عمر شرف الدین نگذشته بود که پدرش تصمیم گرفت کاظمین را به قصد تحصیل در نجف ترک کند. و هشت سال با فرزند عزیزش در نجف زندگی کرد، و کودک خردسال او توانست در این مدّت به مکتب خانه رفته، قرآن را فرا گیرد. آنگاه پدر در سال ۱۲۹۸ تصمیم گرفت که عراق را به قصد جبل عامل ترک گوید و خانواده خود را نیز همراه خود به جبل عامل منتقل کند.

شرف الدین خردسال تا هفده سالگی در موطن آباء و نیاکان خود به تحصیل پرداخت و در این مدّت توانست ادبیات عرب، منطق و اصول فقه را فراگیرد و تا حدّ شرائع الاسلام تحصیل کند.

تحصیلات وی به پایه ای رسید که لازم دید لبنان را به قصد عراق ترک گوید و در دانشگاه بزرگ و دیرینه شیعه یعنی نجف اشرف تحصیل کند، و لذا در سال ۱۳۱۰ به همراه همسر خود رهسپار عراق شد، و چون مرجعیّت بزرگ آن روز در سامرّا متمرکز بود، به سامرا رفت، ولی پس از درگذشت میرزای شیرازی بزرگ در سال ۱۳۱۲، سامرا را به قصد تحصیل در نجف ترک گفت.

او در مدّت اقامت خود در نجف، از حوزه درسی شخصیت های عظیم فقهی و اصولی و رجالی بهره کامل برد، از مشایخ او می توان افراد زیر را نام برد:

۱. شیخ محمّد طه نجف (م۱۳۲۳)

۲. آخوند خراسانی (۱۲۵۵ ۱۳۲۹)

۳. شیخ عبداللّه مازندرانی (م۱۳۳۰)

۴. سید محمّد کاظم یزدی (۱۲۴۷ ۱۳۳۷)

۵. میرزا حسین نوری (۱۲۵۴ ۱۳۲۰)

و دیگر شخصیت های علمی که اسامی آنها در شرح زندگانی او به تفصیل وارد شده است.

سرانجام وی پس از طی مدارج کمال علمی، در حد اجتهاد در نهم ربیع الأوّل ۱۳۲۳ رهسپار لبنان گشت تا مسئولیت بزرگ منطقه را از نظر علمی و سیاسی برعهده گیرد. البته بازگشت او به جبل عامل به دعوت مردم صور که یکی از شهرهای استان صیدا است، صورت گرفت. او پس از ورود به صور دریافت که بی بهره ماندن از دانش و علوم روز، مایه عقب ماندگی جامعه شیعه شده است، از این جهت به فکر بالا بردن سطح علمی این گروه افتاد.

به دیگر سخن: او به هنگام ورود به بیروت احساس کرد که جامعه شیعه از عقب مانده ترین طوائف لبنان است، و ریشه آن در بی بهرگی از علم و دانش بازگردد. در آن زمان، مراکز علمی و صنعتی در دست مسیحیان مارونی و مشاغل پَست و پایین در اختیار پیروان اهل بیت علیهم السلام بود. او تصمیم گرفت برای مبارزه با دیو جهل، به ترویج فرهنگ بپردازد و علم و دانش را وارد خانه های شیعیان کند. نخستین گام این بود که دبیرستانی را به عنوان «کلیه الجعفریه» در شهر «صور» تأسیس کرد و به هنگام افتتاح این مرکز جمله ای را گفت که شبیه گفتار جدّ بزرگوارش امیرالمؤمنین علیه السلام می باشد و اگر من این جمله را در میان کلمات قصار امام علی علیه السلام می دیدم، هرگز در نسبت آن به آن امام تردید نمی کردم، ولی این گفتار از فرزند امیرمؤمنان است و فرزندان صالح پیوسته منعکس کنندگان کمالات پدران می باشند. وی به هنگام افتتاح، ضمن سخنان پربارش فرمودند: «لا ینتشر الهُدی إلاّمن حیثُ انتشر الضلال»

«از همان دری که گمراهی و انحراف وارد جامعه می شود، باید از همان در هدایت و رستگاری را وارد کرد».

و به تعبیر دیگر باید از تاکتیک های دشمنان بهره گرفت و محتوای را عوض کرد. آنان با ساختن مدارس و مراکز علمی، مسلمانان را به سوی مسیحیت و الحاد سوق داده اند و باید از همین راه، آنان را به اسلام و تقوا هدایت کرد.

توجه این مرد بزرگ به فرهنگ عمومی، نشانه این است که او حامل غم امّت و اندوه اجتماع بوده و همه جامعه را فرزند خود می دانست.

۲. گشودن باب گفتگو میان مسلمانان

پس از رحلت رسول خدا دو نوع خط فکری بر مسلمانان حاکم گشت:

۱. خط پیروی از اهل بیت علیهم السلام که امامت و رهبری اهل بیت علیهم السلام را مطرح می کرد.

۲. خط پیروی از خلافت برگزیده که در سقیفه ترسیم گردید.

پیروان این دو گروه، پیوسته، درگیر مناقشات و احیاناً مخاصمات و خونریزی ها بوده اند و کمتر حاضر می شوند برادروار در کنار یکدیگر بنشینند و مطالب همدیگر را بشنوند و سرانجام بر مشترکات تکیه کنند، و نقاط اختلافی را در پرتو گفتگو به سامان برسانند.

در زمان شیخ شیعه محمد بن نعمان مفید (۳۳۶ ۴۱۳ ه··· ) و پس از وی در دوران زعامت سید مرتضی (۳۵۵ ۴۳۶ ه··· ) کم و بیش درهای گفتگو به روی هر دو گروه گشوده شد، امّا با سپری گشتن زمان، وضع به حالت سابق برگشت و در دوران خلافت عثمانی در غرب سرزمین اسلامی، سوء تفاهم ها تشدید شد و شیعه به عنوان یک عنصر دور از واقعیّت اسلام تلقی گشت.

مرحوم شرف الدین احساس کرد که باید باب گفتگو را گشود و با سران هر طائفه به سخن نشست و حقایق را از نزدیک بازگو نمود، و مشترکات را که بر مفترقات فزونی دارد به رخ کشید، و نقاط اختلاف را با دلیل و برهان مطرح کرد. آن هم نه به آن امید که سران قوم به تشیع برگردند، بلکه در اثر آشنایی آنان با واقعیت ها، از تعصب ها کاسته شود و فاصله ها کمتر گردد تا در عصری که چنگال استعمار در پیکر جهان اسلام فرو رفته، همه مسلمانان در صف واحدی قرار گیرند. از این جهت، در سال ۱۳۲۹ تصمیم به سفر به مصر گرفت و از طریق دریا خود را به قاهره رساند، در حالی که حدود چهل بهار از عمر او می گذشت. و در قاهره در اثر حضور در دروس شیخ أزهر شیخ سلیم بشری (۱۳۳۵ ه··· ) توانست خود را به عنوان یک دانشمند آگاه مطرح کند و باب گفتگوی مذهبی را بگشاید. پس از یک مذاکره، سرانجام تصمیم بر این گرفته شد:

پرسش هایی از طرف شیخ أزهر پیرامون تشیّع مطرح گردد، و سید به تشریح پاسخ آنها بپردازد، این پرسش ها و پاسخ ها، پس از گذشت ربع قرن تحت عنوان «المراجعات» به زیور طبع آراسته گردید.

نخستین نامه شیخ أزهر، مورخ ششم ذی القعده الحرام ۱۳۲۹ است. شیخ أزهر مظهر ادب و اخلاق بود، ادب از مجموع نامه های او جوانه می زند. او خطاب خود را به طرف مذاکره خود که از او جوان تر بود، چنین آغاز کرد:

«سلام علی الشریف، العلاّمه الشیخ عبدالحسین الموسوی ورحمه اللّه وبرکاته».

او در این نخستین نامه، هدف خود را از مکاتبات، روشن شدن معتقدات شیعه و راه و روش آنها معرفی می کند و آخرین نامه او مورخ اوّل جمادی الاولی ۱۳۳۰ ه··· می باشد.

تقریباً با نگاشتن ۵۶ نامه و دریافت ۵۶ پاسخ، مجموع این مراسلات به پایان رسیده و خوشبختانه این کتاب پس از انتشار با استقبال عظیم جهان اسلام روبرو گشت، و هر فرد بی غرضی این کتاب را مطالعه کند، به مواضع حق شیعه و لااقل برهانی بودن معتقدات آنان صحه می گذارد، هر چند ممکن است، از آیین موروثی خود دست برندارد.

مرحوم شرف الدین راه بحث و گفتگو را گشود و اگر این خط پس از وی دنبال می شد، جهان اسلام، از نظر وحدت و خوش بینی به یکدیگر از موقعیت بهتری برخوردار می گشت.

۳. بررسی مسائل خلافی در فقه

اختلاف فقیهان در مسائل فقهی مایه شکوفایی دانش فقه است، زیرا التقای دو فکر در فقه، بسان به هم رسیدن دو سیم مثبت و منفی برق می باشد که از آن نور تولید می شود، و اگر گفتگوهای خلافی در میان علما و دانشمندان نبود، فقه اسلامی به این حدّ از تکامل نمی رسید. در حقیقت اختلاف فقیهان به سان اختلاف دو پیامبر بزرگوار مانند حضرت داوود و حضرت سلیمان علیهماالسلام است، با این که هر دو به نور وحی مجهّز بودند، امّا در داوری، دو نوع نظر داشتند ولی اختلاف این پدر و پسر خصمانه نبود، بلکه راهگشا بود، خداوند متعال می فرماید:

«وَ داوُدَ وَسُلَیْمانَ إِذْ یَحْکُمانِ فِی الحَرْثِ إِذْ نَفَشَتْ فیهِ غَنَمُ الْقَومِ وَکُنّا لِحُکْمِهِمْ شاهِدینَ فَفَهَّمْناها سُلَیمانَ وَ کُلاًّ آتَینا حُکما و عِلما…»^(۲).

«… داوود و سلیمان را به خاطر بیاور هنگامی که درباره کشتزاری که گوسفندان بی شبان قوم، شبانگاه در آن چریده بودند، داوری می کردند و ما بر داوری آنان گواه بودیم. ما حکم واقعی آن را به سلیمان فهماندیم و به هر یک از آنان شایستگی داوری و دانش فراوانی دادیم…».

از این جهت در دوران تدوین فقه، از قرن دوم به بعد، علم خلاف و آگاهی از آرای فقیهان، یکی از پایه های استنباط به شمار رفت و گروهی از فقها، کتابهایی تحت این عنوان یا برای این هدف نوشته اند، فقیهان اهل سنت کتابهایی مانند: