خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل ادبیات عاشورا(۶)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ادبیات عاشورا(۶) :

سوزنی سمرقندی (وفات ۵۶۹ هجری)

سوزنی اهل نسف (نخشب) بوده و در نظم استاد مسلم و در نثر نیز دستی داشته است، سوزنی شاعری مداح و هزل گو بوده و از اشعار وی برمی آید که شیعه اثنی عشری بوده است. در اثبات شیعه دوازده امامی بودن وی، شعر ذیل گواه است:

گویند مهدی آید، صاحب قرآن برون چون مدت زمانه خواهد بر کران رسید

در جای دیگری هم گفته:

سپهر جاه علی افتخار دین که ز فخر چو شیعه مذهب خود را بر آن علی بندم

بسیاری از ممدوحان سوزنی از سادات آل حسن و آل حسین بوده که در آن زمان در ولایت خراسان سمت امیری داشته اند.

از اشعار اوست:

از نسل حسین بن علی، شاه شهیدی

نز تخمه جمشیدی وز گوهر مهراج ^(۱)

اطهر و اشرف شه آل حسین بن علی

آنکه علی جاه او هر روز عالیتر سزد

چون مناقب نامه آل علی دفتر کند

نام او چون فاتحه آغاز آن دفتر سزد

تاج سر سادات حسین علی آنکو

پیغمبر حق راست گرامی تر فرزند

من از هوای جگر گوشگان پیغمبر

نه بر کنم دل تا جان بود موافق تن

همه هوای من آن است تا شود ماهر

به مدح آل نبی طبع من به نظم سخن

از آن چه به، که مزین شود مرا دیوان

به مدح عترت کرار ^(۲) ، شیر شیراوزژن ^(۳)

رشید الدین وطواط(وفات ۵۷۳ هجری)

در قصیده مدیحه ای گوید:

در فوت من مکوش، مبادا ز حب فضل

وقت تحسری بود از فوت من ترا

در خون من مشو، که به خون شسته ام دورخ

بی تو، به حق خون شهیدان کربلا و در قصیده دیگری سروده است:

ای شه شرق، اتسز غازی

وی هدی را ز تیغت استظهار

چون تو بودی به دانش و مردی

در زمانه چو حیدر کرار

رفت فرزند تو به عاشورا

چون حسین علی به دار قرار

صبر کن، صبر کن، خداوندا

انما الصبر شیمه الاحرار ^(۴)

فلکی شروانی(وفات ۵۷۷ هجری)

فلکی برخلاف شعرا و درباریان هم عصر خویش، تمایل به روش شیعه و دوستی با خاندان علی علیه السلام را داشته است برای نمونه در ضمن قصیده ای که از زندان به عنوان «شروان شاه » گفته، اشعار ذیل را سروده و ممکن است یکی از علل حبس و خشم شروان شاه، نسبت به فلکی، همین تمایل او به شیعه بودن وی باشد.

به نور روضه سید، به خاک مشهد حیدر

به سنگ خانه کعبه، به آب چشمه زمزم

به آب چشم اسیران اهل بیت پیغمبر

به خون پاک شهیدان عشر ماه محرم ^(۵)

اثیر الدین آخسیکتی(وفات ۵۸۰ هجری)

اثیر الدین به مقام امیرالشعرائی دربار سلاجقه رسیده است وی با این که حنفی مذهب متعصبی بوده با این وجود در مدح حضرت علی وامام حسن وامام حسین علیهم السلام اشعاری دارد که از جمله آنهاست:

کجا رمزی در اندازد قتیلی چون حسین آرد

کجا زهری برافشاند شهیدی چون حسن دارد

در قصیده مدحیه قزل ارسلان هم گفته است:

ایمان به دان دو میوه شاخ پیمبری

کاز وی مراد عنصر شبیر و شبر است

منظور از شبیر و شبر حضرت امام حسن و امام حسین علیهما السلام می باشد زیرا حسن در اصل به معنی شبر و حسین به معنی شبیر می باشد.

و در قصیده دیگر گوید:

سبزه فکنده بساط، برطرف آبگیر

لاله حقه نمای، شعبده بوالعجب

پیش نسیم ارغوان قرطه خونین به کف

خون حسینان ^(۶) باغ کرده چو زهرا طلب ^(۷)

انوری ابیوردی(وفات ۵۸۷ هجری)

انوری در خراسان بزرگ آن زمان، دارای شهرت بسیار بوده و معاصر سلطان سنجر سلجوقی بوده است.

از اشعار اوست:

ای جوادی که خاک پایست را

بوسه ده گشته هر که تاجور است

عفو فرمای گر مثل گنهم

خون شبیر و کشتن شبر است ^(۸)

حسام دولت و دین ای خدای داده ترا

جمال احمد و جود علی و نام حسین ^(۹)

به من از کربت و بلا آورد

که نیاورد کربلا به حسین ^(۱۰)

جمال الدین محمد اصفهانی(وفات حدود۵۸۸ هجری)

جمال الدین پدر استاد کمال الدین اسماعیل و سرآمد قصیده سرایان ایران در قرن ششم هجری می باشد وی حنفی مذهب بوده، اما به تشیع نیز مایل بوده است. از اشعار اوست د رمدح اهل بیت و واقعه کربلا:

مباش غره بدین گند پیر دنیا زانک

هزار شوهر کشت و هنوز بکر این زن

ببین چه کرده او با اهل بیت مصطفوی

حدیث رستم بگذار و قصه بهمن

چه تیر غدر که رخنه نکرد شان سینه

چه تیغ ظلم که خونین نکردشان گردن

نه بهر ایشان بود، آفرینش عالم؟

نه بهر ایشان بود، ازدواج روح و بدن؟

خدای عز و جل، در زمین دو شاخ نشاند

ز یک نهال برون آخته، حسین و حسن

یکی زبیخ بکندند آب ناداده

یکی به تیغ به زهر آب داده اینت حزن

اگر زمانه کسی را به طبع گشتی رام

دگر نبودی مر اهل بیت را توسن

چو با سلاله پیغمبر آن رود، تو که ای؟

که از سلامت خواهی که با شدت جوشن

بمیر پیشتر از مرگ، تا رسی جائی

که مرگ نیز نیاردت گشت پیرامن و در جائی دیگر در لغزی به اسم آب (که اشاره به لب تشنگی یاران امام حسین علیه السلام دارد) می گوید:

پیوسته در حمایت او لشگر بلا

همواره در رعایت او اهل روستا

مقصود جستجوی سکندر به شرق و غرب

مطلوب آرزوی شهیدان کربلا

گاهی دهد به تیغ زبان رونق سخن

گاهی زبان تیغ بدو یا بدانجلا ^(۱۱)

خاقانی شروانی(وفات ۵۹۵ هجری)

خاقانی را به سبب کمالی که در صناعت شعر داشته، حسان العجم هم لقب داده اند وی شاعری آزاده، بلندنظر، دارای احساسات لطیف، عالی و همت بلند و مردی کامل بوده است.

چون در روزگار وی بلیه تقیه ^(۱۲) در طائفه علیه شیعه مرتضوی، ساری بود، لاجرم وی بعضی از عقائد خود را در قطعه های شعر به طریق کنایه ادا نموده است.

خاقانی به علت بدگوئی و حسدورزی مغرضین در دو نوبت مدتی از عمر خود را در زندان حکومتی گذرانده است.

مرحوم شیخ عباس قمی و شهید قاضی نورالله شوشتری و دیگران او را شیعه دانسته اند.

خاقانی در جائی گوید:

علوی دوست باش خاقانی

کز عشیره علی است فاضل تر

بدشان، به ز مردم نیکو

نیکشان از فرشته کامل تر

و با توجه به اشعار ذیل می توان گفت که او به یقین شیعه دوازده امامی بوده است (زیرا فقط شیعیان اثنی عشری هستند که حضرت امام رضاعلیه السلام وامامان پس از وی را هم قبول دارند).

در شعری به مطلع:

به خراسان شوم انشاءالله

آن ره آسان شوم انشاءالله

گوید: بر سر روضه معصوم رضا

شبه رضوان شوم انشاءالله

گرد آن روضه چو پروانه شمع

مست جولان شوم انشاء الله

و در اشعار دیگری گفته:

کو آن که به پرهیز و به توفیق و سداد

هم باقر بود و هم رضا و هم سجا