خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 120 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی:

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد آستان قدس رضوی :

یکی از کهنترین گنجینه های فرهنگی ایران و منطقه، کتابخانه آستان قدس رضوی است. هنگامی که انسان وارد مخزن

کتب خطی و نفایس آن می شود گویی به اعماق تاریخ و قرون پای می نهد. مخطوطات نفیس و قرآنهای قدیمی بیانگر

عشق و ایمان و هنرمندی انسانهایی است که با همه توان در حفظ میراث عظیم و گسترده فرهنگ اسلامی کوشیده اند

.

در این مرکز، علم و هنر و عشق و ایمان و عرفان و ادب و حکمت و همت و هزاران هزار فضیلت از جان جوشیده پاکترین و

نیکوکارترین مردمان در طی قرون متمادی گردهم آمده است

.

مطالعه تاریخچه این کتابخانه با پژوهش تاریخی در ده قرن گذشته فرهنگ شیعی بخصوص در خراسان پیوند خورده

است. مردمان با استعداد خراسان که در میدان سیاست و کشورداری گوی سبقت را از دیگران ربوده بودند، در عرصه

پهناور علم و فضیلت و تحقیق هم میداندار بودند. از عهد سامانیان به بعد این ناحیه در بردارنده مهمترین مجامع علمی و

فرهنگی در جهان آن روز بود; تذکره های رجال علم و ادب و کتب تاریخ گواه این مدعایند. سرتاسر خراسان بزرگ جایگاه

علم و تحقیق و فرهنگ بوده است

.

در اکثر شهرهای خراسان بخصوص در نیشابور کتابخانه های متعددی تاسیس شده بود و هزاران کتاب خطی در

موضوعات مختلف در آنها نگهداری می شد. شهرهای نیشابور، بخاران، مرو، سمرقند و بلخ و دیگر شهرها هر یک فراخور

توسعه فرهنگی اجتماعی خود کتابخانه هایی داشتند

.

پیش از یورش مغولان به گواهی معجم البلدان یاقوت حموی در شهر مرو چندین کتابخانه مهم وجود داشته است

.

در کشاکش حوادث تلخ و شیرین روزگاران، کتابخانه آستان قدس تنها بازمانده آن کتابخانه ها و مراکز فرهنگی بود که

توانست به حیات خود ادامه دهد. اگر چه نفایس این مرکز نیز بارها مورد غارت و هجمه جاهلان شمشیرکش چپاولگر

قرار گرفته است ولی از برکت روح مطهر و قاهر امام هشتم علیه السلام نه تنها اصل این شجره طبیه محفوظ مانده و

اساس آن از هم پاشیده نشده بلکه روزبروز بارورتر گشته است

.

چگونگی اندیشه و طرح پیدایش کتابخانه آستان قدس رضوی

آنچه از شواهد و قراین و نصوص وقفنامه های مرقوم در پشت برخی از مصاحف شریف و کتبی که از دیرزمان باقی مانده و

تاکنون به دست آمده است برمی آید، بنابر رسم مذهبی وقف قرآن در معابد و مساجد و اماکن متبرکه از امور رایج در

حوزه فرهنگی مسلمانان بوده است

.

کار وقف قرآنها و تفاسیر و کتب حدیثی بتدریج هماهنگ با توسعه مشهد بیشتر شد. اما نگهداری این کتابها به علت

اندک بودن، پیرو نظم و نسق خاصی نبوده است

.

راجع به تاریخ تاسیس کتابخانه روضه مبارکه و هویت بانی نخستین آن سند و مدرکی در مآخذ و مصادر موجود نیست

.

اما روشن است که در قرنهای گذشته بقعه مبارکه محلی برای قرائت قرآن داشته که قاریان و حافظان به طور مرتب در

آن جا گرد می آمده اند و در کنار آن جایی نیز برای عالمان و دانشمندان دینی بوده که محدثان در آنجا حضور می یافته اند

و حدیث املا می کرده اند. مثلا عالم جلیل القدر شیخ جعفر صدوق رضوان الله علیه هنگام اقامت در مشهد مقدس رضوی

برای افرادی که در آن جا حضور داشته اند مجلس املای حدیث داشته است

.

به دلیل وجود طالبان علم در کنار مرقد مطهر و توجهی که دانشمندان مذهبی شیعی و نقبای مشهد طوس به آن

آستان مقدس داشته اند، کتابخانه ای هم تاسیس کرده اند و آثار علمی را برای استفاده محصلان در آن جا گرد آورده اند

.

قرائن تاریخی و شواهد زیادی در این باره در کتابها و مصادر می توان به دست آورد

.

در قرن ششم هجری هنگامی که غوریان بر خراسان و شرق ایران تا هندوستان فرمانروایی می کرده اند، در مشهد حوزه

علمیه بوده و عالمان بزرگی مانند حمزه طوسی در آن جا زندگی می کرده اند که مورد نظر فخرالدین رازی هم بوده اند

.

موضوع دیگر این که مدارس علوم دینیه در طول تاریخ در مشهد مقدس کنار قبر مطهر امام علیه السلام ساخته شده اند،

و دیوار به دیوار بیوتات متبرکه بوده و هستند و در زمان ما مدرسه بالاسر مبارک و پریزاد به حرم مطهر متصل هستند

.

این مدرسه ها و مراکز علمی نیاز به کتابخانه داشته اند و محصلان و محققان و مؤلفان برای تحقیق به مصادر و مآخذ

نیازمند بوده اند. احتمال می رود که پیش از شکل گرفتن مرکزی به نام مخزن کتاب یا کتابخانه در آن زمان، به روش

خاصی این نیاز برطرف می شده است اما برای اثبات این حدس سند تاریخی متقنی در دست نیست

.

در زمان سلطنت محمود غزنوی دو قرآن وقف شده و شرط گردیده که در مشهد امام ابوالحسن باشد

.

در اواخر قرن هشتم و پس از آن که شاهرخ گورکانی مشهد را مرکز حکمروایی خود قرار داد به تاسیس و توسعه مساجد

و مدارس و معابد و محافل مشهد پرداخت، در نتیجه جریان علمی و فرهنگی مشهد و خطه خراسان از رونق تازه ای

برخوردار شد. مهاجرت شیعیان به این مکان مقدس باعث توسعه اقتصادی اجتماعی شهر شد و بالندگی آن از همین

دوره آغاز می شود. مسجد جامع گوهرشاد از بناهای همین دوره است. در همین دوره اندیشه تاسیس کتابخانه رضویه به

صورت یک مرکز فرهنگی مستقل و منظم، و با پیشنهاد و پیگیری دانشمندان و طلاب علوم دینی، نضج می گیرد

.

چنان که از قرائن برمی آید در نیمه دوم سده نهم هجری گلستان رضوی قرآنها و کتابهای زیادی داشته ولی چون از نظر

موضوعی بسیار محدود بوده است، یکی از واقفان بر آن می شود که از نظر موضوعی عمومیت بیشتری به کتابها بدهد

.

در وقفنامه کتاب غایه الوصول برای اولین بار به نام «خزانه الکتب » یعنی گنجینه کتابها برمی خوریم. این جمله روشن

می نماید که آستان قدس در آغاز قرن دهم کتابخانه ای داشته است مستقل و قابل توجه اما بطور کلی تا عصر صفویه از

وجود کتاب و کتابخانه در جوار حرم مطهر امام رضاعلیه السلام در کتابهای تاریخی و تذکره ها ذکری نشده. آنچه معلوم

است در جوار آرامگاه مقدس، حوزه های علمی بوده و مجالس بحث و تحقیق در فرهنگ و معارف اسلامی و تشیع تشکیل

می شده است ولی به دلیل وجود اختلافات مذهبی ثباتی نداشته اند

.

تا ظهور دولت تیموریان، شیعیان پیوسته با مشکلات فراوانی از ناحیه دولت و مردم غیرشیعی دست به گریبان بوده اند

.

ساکنان دو منطقه مهم مشهد آن زمان، نوقان و طابران نیز آنان را مورد آزار و اذیت قرار می داده اند. در عصر

کومت سلطان حسین بایقرا و صدارت امیر علیشیر نوایی به شعیان آزادیهایی داده می شود. در این زمان تولیت آستانه

رسما در اختیار شیعیان قرار می گیرد و در حقیقت مرحله ای تازه در تاریخ فرهنگی منطقه شرق ایران آغاز می گردد

.

در اواخر سده دهم غائله ازبکها و غارت خراسان پیش آمد و کتابخانه هم از تاراج درامان نماند. به استناد گفته مؤلف

کتاب عالم آرای عباسی مصاحف شریف منسوب به امامان معصوم علیهم السلام و آثار استادان بزرگ گذشته مثل یاقوت

مستعصمی و دیگر کتب عربی و فارسی که بسیار زیاد بوده است به دست ازبک ها به یغما برده شد و این نفایس ثمین که با

زحمت فراوان گردآوری شده بود به بهای ناچیز دست به دست فروخته شد

.

این حادثه اسفبار فرهنگی در دوره ای رخ داد که خبری از صنعت چاپ و انتشارات و ارتباطات وسیع و رشد و توسعه

فرهنگی نبود و تشیع هنوز به عنوان یک مذهب رسمی سربلند نکرده بود

.

با نظری به تاریخ درمی یابیم که دوره صفویه برای نشر مذهب شیعه عموما و قوت یافتن مرکزیت مشهد خصوصا نقطه

عطفی مهم به شمار می رود. شاهان صفوی به مشهد توجه خاصی مبذول داشتند و روش مدیریتی آستانه را تغییر دادند

و بنیه اقتصادی اش را تقویت کردند

.

پیش از آن پرده داری و نگهبانی و اداره آستانه به عهده یکی از سادات جلیل محلی بود اما از این دوره به بعد در زمان شاه

طهماسب صفوی اول فردی از سوی حکومت وقت به طور رسمی عهده دار تولیت گشت. وی نامش «میر ابوالولی سید

فاضل » فقیه شیعی مذهب بود

.

از مجموع نصوص و قرائن و شواهد برمی آید که این کتابخانه تا آخر دوره صفویه از کتابخانه های معتبر و مورد استفاده و

مورد توجه عموم اهل علم بوده است. منتها در دوره افشاریه اوضاع اندکی تغییر می کند

.

از بین رفتن تمرکز قدرت مبتنی بر پشتوانه مذهبی، هجوم افاغنه، جهانگشاییهای نادر، حکومتهای ملوک الطوایفی،

ضبط کلیه موقوفات که در آن زمان از درآمد مالیات کشور بیشتر بوده و حاکمیت سیاست زور و شمشیر موجب شد که

اهتمام به شؤون روضه منوره امام همام کمتر گردد و حیات فرهنگی این سامان به پیروی از

اوضاع کلی ایران به سوی

وقفه و انحطاط رانده شود با این وصف در تمام دوره افشاریه کتابخانه پابرجا بوده و کتابهای فراوانی هم بر آن وقف شده

که در طومار عادلشاهی به تاریخ تحریر ۱۱۶۰ ضبط گردیده است

.

در دوره قاجاریه که خط مشی سیاسی عوض می شود نسبتا مرکز علمی، مذهبی مشهد مورد توجه حکومت قرار

می گیرد و مردم مؤمن و رشید نیز که زمینه را آماده می بینند در عمران و آبادانی این مرکز اسلامی اهتمام کامل

می ورزند

.

مقارن اختراع صنعت چاپ و فراگیر شدن نشر کتب چاپی، که موجب گسترش حیرت آور و ناگهانی کتاب در سراسر

جهان و بالطبع ایران گردید و در اثر جهش فرهنگی جهان، فعالیتهای فرهنگی آستان قدس نیز مورد توجه بیش از پیش

قرار گرفت اما یادآوری این نکته لازم است که همه فعالیتهای دویست و پنجاه سال گذشته را اگر در یک کفه ترازو نهیم و

جمله فعالیتهای پانزده ساله بعد از انقلاب اسلامی را در کفه دیگر، به وضوح نظاره گر سنگینی حیرت آور کفه دوم

خواهیم بود

.

آستان قدس رشد حقیقی خود را رهین عشق و ایمان مردم مؤمن و فرهنگ دوستان مذهبی و پیرو خط امامت و ولایت

است. عزیزانی که تعدادشان در همه زمانها در این پهنه بی کرانه بسیار زیاد بوده است

.

اگر امروز کتابخانه آستان قدس در حال تبدیل شدن به یک مرکز نیرومند اطلاع رسانی جهانی است، این شهرت و قوت

و شکوه خود را وامدار عشق و ایمان و اخلاص و ایثار امت اسلامی ایران و بخصوص زحمات بی نظیر و بسیار عظیم

دولتمردان و توجهات امام خمینی قدس سره پس از پیروزی نهضت شکوهمند اسلامی و در نهایت ارشادات و رهنمودهای

مقام معظم رهبری و اخلاص و خستگی ناپذیری نماینده محترم ایشان است

.

بنابر آنچه یاد شد بیش از۶ قرن است که کتابخانه آستان قدس به عنوان یک مرکز فرهنگی رو به گسترش و پویا محل

تنویر و تعالی اندیشه ها و فرهنگ و آبشخور قلبهای مشتاقان بوده است

.

کتابخانه در دوره پیش از انقلاب

پس از انقراض قاجاریه در پی تغییرات گوناگونی که در کشور صورت پذیرفت کتابخانه آستانه نیز توسعه یافت، گاه از

جانب نواب تولیت مانند مرحوم محمد ولی خان اسدی که دست به اصلاحات اساسی زد و یا مرحوم سید فخرالدین

شادمان و آقای سید جلال الدین تهرانی که مایه علمی والاتری داشتند و نیز برخی مسؤولان کتابخانه نظیر مرحوم

اوکتایی که علی رغم جو حاکم زمان از لحاظ کمی و کیفی خدماتی به کتابخانه انجام دادند

.

از جمله کارهای انجام شده، چاپ و انتشار فهرست کتب کتابخانه به دستور محمد ولی خان اسدی است این کار بعدها

ادامه یافت و پایه گذاری «فرهنگنامه قرآنی » به اهتمام

جدول اسامی کارمندان اداره کتابخانه آستان قدس در سال ۱۳۴۶ شمسی

شماره نام و نام خانوادگی سمت توضیحات

1

احمد گلچین معانی کارشناس امور کتابداری در قید حیات اند، ایشان از محققان بنام کشور می باشند

2

هاشم مکاسبی مدیر داخلی و مسؤول کتب امانات در قید حیات است (بازنشسته

) ۳

محمد حسین واحدیان متصدی دفتر و بایگانی در قید حیات است (مداح اهل بیت

) ۴

مزار پیشداد مسئول قرائتخانه کتاب مشغول بکارند دراداره مرکزی بخش کارگزینی

5

محمد امامی آل آقا مسؤول ثبت کتب خطی فوت کرده است

. ۶

عبدالعلی رئیس المحدثین مسؤول ثبت کتب چاپی فوت کرده است (روحانی

) ۷

سید عزیزالله افتخار مسؤول ثبت کتب چاپی در قید حیات است (تهران

) ۸

محمدمهدی خطیب باشی مسؤول قرائتخانه مطبوعات در قید حیات است(بازنشسته

) ۹

عیسی آلفته مذهب کار فوت کرده است

. ۱۰

عبدالعلی بروسان مذهب کار در قید حیات (بازنشسته

) ۱۱

جواد رفوگران صحاف در قید حیات (بازنشسته

) ۱۲

مهدی رفوگران صحاف در کتابفروشی باستان مشهد به کار اشتغال دارند

. ۱۳

محمدعلی مسئله گو صحاف در قید حیات است (روحانی

) ۱۴

هاشم رفوگران صحاف در قید حیات است (بازنشسته

) ۱۵

حسن خطیبی صحاف در قید حیات است (بازنشسته

) ۱۶

ابوالقاسم کتابداری ریاست کتابخانه در قید حیات است (بازنشسته

)

مرحوم دکتر احمد علی رجائی بخارائی و چاپ و انتشار متن پارسی از قرن چهارم و انتشار دیوان حافظ مورخ ۸۲۴ قمری

می باشد. برای آشنایی بیشتر با وضعیت رو به رشد کتابخانه از سال ۱۳۰۰ شمسی به بعد به بررسی اجمالی وجوه مختلف

آن می پردازیم. صورت کارکنان کتابخانه مبارکه رضویه در تیرماه ۱۳۰۶ شمسی مطابق با محرم ۱۳۴۶ قمری بدین شرح

است

.

۱ –

رئیس کتابخانه ۲ – ضابط ۳- محقق و فهرست نویس ۴- منشی ۵ – کتابدار دو نفر۶-موزع ۷ – کسرنویس قرآنها ۸

–

صحاف دو نفر۹ – فراش ۱۰ – پیشخدمت که جمعا ۱۲ نفر می شده اند

.

آمار و گزارش کار و فعالیت کتابخانه در سال ۱۳۱۰ شمسی چنین بوده است

:

(۱)

کتب خریداری ۳۲۹ ج (۲) کتب اهدایی ۳۲۶ ج (۳) کتبی که در کتابخانه نوشته شده یک جلد (۴) تعداد کتبی که

امانت داده شده ۶۶۲ ج (۵) اسناد و اجاره خط – وقفنامه وارده ۱۱۸ ورقه

.

پیش از سال ۱۳۱۰ کتابخانه دارای نظامنامه ای بوده است که مشروح آن در کتابهای مفصل راهنمای کتابخانه آمده است

.

اسامی چند تن از آخرین سرپرستان کتابخانه آستان قدس

:

۱ –

حاج میرزا عبدالرضا سراج السلطان – از سال ۱۳۰۸ قمری تا ۱۳۳۲ قمری

.

۲ –

عبدالعلی میرزا اوکتایی فرزند میرزا عبدالرضا از سال ۱۳۳۲ قمری تا ۱۳۸۴ قمری برابر با ۱۳۴۴ شمسی به مدت ۵۲

سال; مرحوم اوکتایی در میان مسؤولان کتابخانه طولانی ترین دوران تصدی را داشته است. وی به سال ۱۳۵۹ شمسی

درگذشت

.

۳ –

ابوالقاسم کتابداری – از سال ۱۳۴۴ شمسی تا ۱۳۵۱ بمدت ۷ سال، اکنون در قید حیات هستند

.

۴ –

سید هاشم مکاسبی از سال ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۸ شمسی

.

موجودی کتب خطی کتابخانه آستان قدس در سال ۱۳۴۶ شمسی ۹۹۰۰ ج

موجودی قرآن خطی کتابخانه آستان قدس در سال ۱۳۴۶ شمسی ۴۴۵۶ ج

موجودی کتب چاپی کتابخانه آستان قدس در سال ۱۳۴۶ شمسی ۳۹۱۰۰ ج

موجودی کتب خارجی کتابخانه آستان قدس در سال ۱۳۴۶ شمسی ۳۵۰۰۰ ج

جمع ۸۸۴۵۶ جلد

و مجموع مراجعان در سال ۱۳۴۶ شمسی برابر ۱۸۶۰۰۰ نفر بوده است

.

جایگاه کتابخانه در زمانهای گذشته

کتابخانه در طول تاریخ خود چندین بار جابجا شده است و از مکانی به مکان دیگر منتقل گردیده است. این نقل و

انتقال ها یا به سبب مسائل امنیتی و ایمنی، یا به دلیل کمبود فضای مناسب بوده است. ولی در هر حال هیچ گاه از اماکن

متبرکه دور نگردیده و همواره متصل به روضه رضویه بوده است

.

مرحوم اوکتایی طی مقاله ای در نامه آستان قدس گفته است: از جایگاه کتابخانه در زمانهای پیاپی اطلاعی در دست

نیست، آنچه روشن است در حدود سال ۱۱۵۰ قمری محل کتابخانه و قرائتخانه واقع در گوشه جنوب ایوان طلای صحن

کهنه بوده و در حدود سالهای ۱۲۸۹-۱۲۹۰ به امر نائب تولیت وقت مرحوم حاج سیف الدوله کتابخانه به طبقه فوقانی

کشیکخانه منتقل و به دستور آن مرحوم برای کتابها قفسه هایی از چوب کاج ساخته می شود و این کار بعدا به اتمام

می رسد

.

در دوره نیابت تولیت مرحوم مؤتمن الملک میرزا سعیدخان انصاری نواقص تکمیل و تتمیم و کتابها از قرآنها جدا و به

محل جدید انتقال یافت و محل سابق، به مخزن قرآنها «قرآنخانه » مبدل شد. حدود شصت سال و اندی کتابخانه در این

محل بود و در طول دهه های پیاپی کتابهای آن افزایش یافته بود

.

مرحوم محمد ولی خان اسدی در دوره تولیت خود خدمت شایانی به سازمان کتابخانه کرد. اولین خدمت ایشان توجه به

کتابخانه و ترتیب سازمان آن بود، چند حجره از حجرات فوقانی صحن را با تهیه میز و صندلی به قرائتخانه اختصاص داد

و قرائتخانه را از مخزن کتاب جدا نمود و مخزن کتاب را توسعه داد. در همین زمان (۱۳۰۵ تا ۱۳۱۴) فهرست کتب چاپ و

منتشر شد و بر شهرت آن افزود و روند توسعه کتابخانه و اقبال کتابخوانان و محققان را بدین سو سرعت بخشید

.

پس از آن در مهرماه ۱۳۲۳ ش کتابخانه و موزه به جایگاه جدیدی واقع در طبقه فوقانی مقبره شیخ بهائی حد فاصل

مسجد جامع گوهرشاد و صحن نو منتقل شد که مساحت مجموع زیربنای کتابخانه و موزه ۱۰۴۰ متر مربع بود. نقشه

اساسی کتابخانه و موزه را مهندس گدار فرانسوی رئیس اداره باستان شناسی وزارت فرهنگ ایران ترسیم کرده بود. این

ساختمان در سه طبقه شامل یک طبقه زیرزمین و دو طبقه فوقانی بنا شده بود

.

شرح بخشهای مختلف این کتابخانه (۱۳۴۶

)

مخزن کتابخانه در طبقه فوقانی سمت مشرق عمارت و دو طبقه به مساحت ۱۴۳ متر مربع بود. قرائتخانه و جایگاه

مطالعه که گنجایش ۶۴ نفر را داشت طبقه تحتانی زیر عمارت مخزن به مساحت ۱۴۲ متر مربع دربردارنده بخشهای

دیگر غرفه نفایس در طبقه فوقانی سمت مغرب، روی بقعه شیخ بهایی قرار داشت. هشت اتاق و تالار دیگر هم مشتمل بر

دفتر و اتاق کارمندان و محل تذهیب و صحافی و انبار کتابخانه بود

.

این بنا در حقیقت اولین بنای جامع به شمار می رود که بطور مستقل و در طی چهار سال (از آذر۱۳۱۶ تا شهریور ۱۳۲۰

)

ویژه کتابخانه ساخته شد. از این به بعد کتابخانه آستان قدس پا به دوران مهمی از توسعه و رشد خود گذاشت

.

پس از چندین سال کارگزاران آستان مقدس رضوی شروع به ساختن محل جدیدی برای کتابخانه نمودند و برای این

منظور کاروانسرای باباعینی در جنب صحن موزه تخریب شد و بنای جدید در آن مکان ساخته شد سپس کتابخانه در

سال ۱۳۵۶ به آن جا انتقال پیدا کرد و تا سال ۱۳۷۳ کتابخانه در همان ساختمان قرار داشت. طبقه اول آن موزه و طبقات

بالا در اختیار کتابخانه بود

.

شرح بخشهای مختلف کتابخانه قبل از انتقال به ساختمان جدید (۱۳۵۳-۱۳۷۲

)

۱ –

بخش آماده سازی کتاب

2 –

بخش فهرست نویس و طبقه بندی کتب چاپی

3 –

مخزن کتب چاپی – در جوار این بخش سالن محققان آقایان و بانوان همه روزه جوابگوی مراجعان پژوهشگر بود

.

۴ –

تالارهای مطالعه شامل تالار مطالعه مخزن بسته، تالار قفسه باز آقایان و بانوان، تالار مطالعه مجلات و مطبوعات که

جمعا گنجایش قریب پانصد نفر مراجعه کننده را داشت

.

۵ –

گردش کتاب، که طبق آئین نامه به طلاب و دانشجویان کتاب به امانت می داد

.

۶ –

آرایش های کتاب، که عهده دار آرایش هنری، تذهیب، ترصیع مصاحف و کتب خطی و قطعه نویسی و مرقع سازی و

عطف نویسی کتب خطی و چاپی بود

.

۷ –

کارگاه صحافی، در این بخش به روش سنتی به صحافی کتب پرداخته می شد

.

در حال حاضر کتابها با وسایل اولیه صحافی می شوند و روزنامه ها و مجلات ادواری بعد از منظم شدن دوره های آن،

تعمیر و تجلید و سپس تحویل آرشیو مطبوعات می شود

.

۸ –

بخش فیلمتک – در سال ۱۳۵۱ تاسیس شده و عهده دار تهیه میکروفیلم، عکسبرداری، فتوکپی، فیلم خوانی، استنساخ

و تکثیر مواد می باشد. تا پایان سال ۱۳۷۲ به گفته مسؤولان جمعا ۱۸۵۰۰ حلقه میکروفیلم تهیه و بصورت استاندارد در

آرشیو قرار گرفته است. ضمنا در حدود ۱۵۰۰۰ حلقه میکروفیلم از نسخه های خطی کتابخانه های ملک تهران و وزیری یزد

تهیه و به منظور طرح خودگردانی کتابخانه های وابسته در اختیار آنها قرار داده شده است

.

۹ –

بخش آرشیو مطبوعات و اسناد تاریخی

کتابخانه مرکزی آستان قدس از مجموع مجلات و نشریات ادواری و روزنامه های داخل و خارج از کشور (به شرط

دسترسی) دو نسخه برای کتابخانه تهیه می کند. نسخه ای برای مطالعه مراجعان و نسخه دیگر مخصوص نگهداری در

آرشیو مطبوعات

.

۱۰ –

بخش السنه خارجی، این قسمت دارای حدود ۳۶۰۰۰ کتاب به بیش از سی زبان رایج دنیا است که از نظر کمی و

آماری به ۴۰ زبان می باشد

.

روش طبقه بندی کتابها در این بخش «دیویی » است

.

کهنترین کتاب لاتینی موجود در این کتابخانه ترجمه ای است از کتب عهد جدید به زبان لاتین که در سال ۱۴۷۳ میلادی

مطابق ۸۷۷ قمری چاپ شده و به شماره یک لاتین ثبت شده است

.

۱۱ –

آسیب شناسی و آفت زدایی کتب و اسناد خطی

.

وجود هزاران نسخه نفیس خطی و مصاحف و من جمله اسناد قدیم از قبیل وقفنامه ها، فرامین و طومارها در کتابخانه

مرکزی که تعدادی از آنها از گرانبهاترین مواریث ملی و اسلامی است و بیش از هزار سال سابقه ماندگاری در آستانه

مقدسه را دارد در قبال گذشت زمان و تاثیرات جوی و جابجایی نسخه ها و بیماری و آلودگیهای احتمالی، امر حفاظت

کتابها را ضرورت می بخشد که پس از پیروزی انقلاب با استفاده از روشهای علمی مناسب، با نصب و راه اندازی سه دستگاه

قفسه که جایگاه ضدعفونی کردن کتابهای آلوده است به این امر مهم بطور شایسته توجه شد

.

۱۲ –

بخش امور اداری شامل دبیرخانه، حسابدار و کارپرداز، آمار و اطلاعات، بررسی وقفنامه ها و اسناد مالکیت آستان

قدس و بخش خدمات

.

۱۳ –

کتابخانه های وابسته شامل ۶ کتابخانه در داخل شهر مشهد و۶ کتابخانه در سطح کشور در شهرهای تهران، بروجرد،

یزد، کرمان و رفسنجان

.

۱۴ –

بخش نفایس

۱۵ –

بخش مخطوطات

کلیه بخش های نامبرده شده تحت سرپرستی ریاست کتابخانه که دارای دو معاون شامل معاون خدمات فنی و معاون

اداری بود اداره می شد

.

یادآوری: اخیرا در سازمان کتابخانه تغییرات اساسی رخ داده است که در پایان مقاله به شرح آن خواهیم پرداخت

.

نقش واقفان در گسترش کتابخانه

کارنامه پیدایش این کتابخانه و پایداری آن در توالی اعصار، انگیزه معنوی و اعتقاد ایمانی و شوق فرهنگ دوستی کسانی

است که با پاکی طینت از سر اخلاص و ایثار در سرزمین دل و اندیشه همنوعان خویش درخت دانش و بینش کاشته اند

.

نام یکایک این بزرگواران همراه تاریخ وقف آثار مکتوب و نفایس هدیه شده در فهرستهای کتابخانه ثبت شده و نگهداری

می شود که مشتاقان می توانند جهت اطلاع بیشتر به کتابخانه های مرکزی مراجعه فرمایند