خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل خط و خوشنویسی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل خط و خوشنویسی :

به بیان قرآن زبان و خط ودایعی اند الهی در انسان که آدمی با آن از اسماء الله حکایت می کند و به معرفت الله نائل می گردد ^(۱).آیات متعددی در قرآن ناظر بر مراتب فوق است:

الرحمن علم القرآن خلق الانسان علمه البیان ^(۲)

اقرء و ربک الاکرم الذی علم بالقلم،علم الانسان ما لم یعلم ^(۳)

ن و القلم و ما یسطرون ^(۴)

قال علم آدم الاسماء کلها یا آدم انبئهم باسمائهم فلما نباهم باسمائهم ^(۵).

قاضی احمد قمی در گلستان هنر در باب قلم پس از ذکر حدیث «اول خلق الله القلم »ابیاتی چنین می آورد:

هستی ز قلم رقم پذیرست

زو شمع قلم فروغ گیرست

سروی است قلم به باغ ادراک

سایه ز رقم فکنده بر خاک

او می نویسد قلم یا نباتی است یا حیوانی.قلم حیوانی همان قلم موی نقاشان است که سپرسازان مانی فرهنگ و جادو طرازان ختای و فرنگ به دستیاری آن اورنگ نشین کشور هنر و نقشبندان کارخانه قضا و قدرگشته اند،اما قلم کتابت نباتی است حسب الاشاره کثیر البشاره منتخب جریده موجودات و منتخب حضرت واجب بالذات نبی عربی محمد الابطحی علیه و آله افضل الصلوات و اکمل التحیات که فرموده «من کتب بحسن الخط بسم الله الرحمن الرحیم داخل الجنه به غیر الحساب ».قاضی در ادامه از قول حضرت مولا علی(ع)می نویسد که غرض از حسن خط-نه هیمن لفظ بود و حرف و نقط:

بل اصول صفا و خوبی بود

زان اشارت به حسن خط فرمود

باز در شرح حسن خط قاضی اشاره به قول علی(ع)دارد که فرمود نیکویی خط زبان دست است و روشنی درون(حسن الخط لسان الید و بهجه الضمیر).بدینسان قاضی مقدمات کلام را فراهم می کند تا بگوید:«الخط اصل فی الروح و ان ظهرت به جوارح الجسد» ^(۶) و لازمه حسن خط ترک منهیات و محافظه صلوات است.پس باید روح ازکدورت پاک افتاده شود تا خط نیز نیکو و صاف و پاک گردد.از قول او افلاطون نیز خطرا«هندسه روحانی »می دانسته که با اعضای بدن ظاهر می شود:«الخط هندسه روحانیه ظهرت باله الجسمانیه ».از این جهت افلاطون خط را مخصوص دست نکرده و به دست مقید نساخته که اعضاء را شامل است ^(۷).

پیدایی خط نیز چونان شعر و موسیقی در وجهه نظر اسلامی هنرمندان مسلمان بنیادی میتولوژیک و الهامی و ازلی یافته است و در قصص مقدس درباره پیدایی خط روایات مختلفی است.

ابن ندیم عقلی مذهب در الفهرست با کراهت این قول را که «حضرت آدم اول کسی بود که خطوط اسلامی را وضع کرد»روایت می کند.به اعتقاد معاصران او که به قصص دینی تعلق خاطری داشته اند آدم علیه السلام سیصد سال قبل از مرگش خطوط را در گل نوشت و به آتش پخت و وقتی که زمین را طوفان زد،آن خطوط سالم ماند و هر دسته وگروهی خط خود را یافتند و به همان گونه نوشتند» ^(۸).

قاضی همین قصص را به صورتی دیگر بیان می کند.به اعتقاد او حضرت آدم اول کسی است که خط عربی را نگاشت و قلم به دست گرفت.پس از آن شیث بن آدم به کار نگارش خط ادامه داد و در زمان حضرت ابراهیم(ع)خط عبری نوشته شد.به اعتقاد بعضی این خط از ادریس نبی(ع)بوده است.او به روایت ایرانیان منشا خط را«تهمورث »می داند ^(۹).برخی نیز آن را به هود پیامبر(ع)منسوب داشته اند و او را مبدع خط دانسته اند.

از نظر خطاطان اسلامی نخستین خط کامل از آن حضرت علی(ع)است:«خطی که دیده اولو الابصار را سرمه وار به وحی الهی و اوامر و نواهی حضرت رسالت پناهی صلی الله علیه و آله و سلم روشنایی می بخشید خط کوفی بود و ارقام اقلام معجز نظام حضرت شاه ولایت پناه سلام الله علیه در میان است که چشم جان را ضیاء و لوح ضمیر راجلاء کرامت می فرماید و خوشتر از آن حضرت صلوات الله علیه کس دیگر ننوشته وبهترین خطهای کوفی آن است که آن حضرت سلام الله علیه نوشته است ^(۱۰).

سند علم خط به حسن عمل

بس بود مرتضی علی ز اول

بعد از علی،ائمه اطهار یکی پس از دیگری در خوشنویسی به کمال بوده اند و استادان خط هم از شاگردان ائمه محسوب یا ملهم از ائمه تلقی شده اند.

ابن خلدون نظری خلاف عقاید هنرمندان و خوشنویسان دارد و با وجه نظری عقلانی نسبت به قصص نقش ازلی و کمال هنر خط صحابه،متعرض آن شده است.به اعتقاد اوصحابه با خطوطی نا استوار-از لحاظ زیبایی و اصول-«قرآن »را نوشته اند به طوری که با اصول صنعت خط مخالف است.با این وجود تابعان همین رسم الخط را تقلید کرده اند،چنانکه برخی نیز از خط ولی یا عالمی از لحاظ تبرک پیروی نموده اند.اما به هر حال راه و رسم صنعت خط متفاوت است.دیگر اینکه برخی از بیخبران در جهت اثبات کمال هنر خط صحابه می کوشند و آن را توجیه می کنند که بی وجه است زیرا آنان تصورمی کنند که با اینگونه توجیهات صحابه را از توهم نقص عدم مهارت در خط تبرئه و منزه می کنند،و می پندارند که این خط کمال است،در حالی که خط از کمالات نیست.

در حقیقت خط از صنایع مدنی و وسیله کسب معاش است و کمال در صنایع از امور نسبی است و کمال مطلق نمی باشد،زیرا نقصان در آن به ماهیت دین یا خصال انسان باز نمی گردد،بلکه نقصان صنعت مربوط به وسایل معاش آدمی است و بر حسب عمران وتعاون در راه آن پیشرفت می کند.زیرا عمران استعدادهای نهفته انسان را نشان می دهد ^(۱۱).

با این تلقی از خط،جلوه ای از آن در تمدن اسلام پیدا می شود که در دیگر هنرهاکمتر ملاحظه شده است و شاید تنها شعر حکمی و معماری در مرتبه ای ورای آن قرارگیرند. روحانیت خاص خط و نسبت بیواسطه آن با کلام مکتوب الهی بر این حقیقت تاکید می کند،علی الخصوص بنیاد خط عربی که بنابر روایات تاریخی-اسلامی به خطمسند می رسد که به قول نخستین خطاطان عصر اسلامی هود پیامبر علیه السلام آن را ابداع کرده است.

با ظهور اسلام نه تنها خط قدیم عربی نسخ نشد بلکه صورت تمامتری پیدا کرده وبه تدریج تنوع یافت.این خط در آغاز در حجاز به دو صورت رایج بود که بدان قرآن رامی نوشتند.در مراحل بعد در مناطق مختلف گسترش یافت و محکمترین و زیباترین آن عبارت بود از خط کوفی.

به عقیده بعضی از محققین در خطوط اسلامی،خط کوفی در حقیقت از خط مبسوط که دارای زوایای مستقیم بود نشات گرفت،و از خط دیگر یعنی خط نسخی حجازی که نسخ ناقص ست به وجود آمد ^(۱۲) که انحنای بیشتری دارد.این دو خط به تدریج کمال و زیبایی خاصی پیدا کردند.در آغاز آنچه غلبه داشت عبارت بود از خط کوفی که هر چه بیشتر درآثاری هنری مختلف به کار می رفت و به تدریج اقسام ساده و تزیینی آن پدیدار آمد.

نوع تزیینی این خط در کتابت،صفحه آرایی،گچ بری،حجاری و کتیبه ها و تزیینات به کار رفت و به تدریج با نقوش اسلیمی ترکیب گردید و به نهایت زیبایی و کمال رسید.

یکی از زیباترین و در ضمن رازورانه ترین خطوط کوفی عبارت است از خطوط تزیینی موشح،که در حقیقت نوعی نقاشی-خط یا مبتنی بر طرح هندسی با حا