خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل اراده (۱)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اراده (۱) :

ارکان اراده

یکی از مراحل سیر الی الله «اراده» است که برخی آن را اولین مرحله شمرده اند.

«اراده» به سه رکن، متکی است: اول علم به مراد است. دوم آن که مراد برای مرید، کمال باشد. سوم آن که آن مراد فعلا در اختیار مرید نباشد.

آن جا که سالک چیزی نمی داند نمی تواند ارادت بورزد؛ آن جا که چیزی می داند ولی به کمال مراد آگاهی ندارد نمی تواند مرید او باشد و آن جا که می شناسد و کمال او را هم می داند ولی او را در بردارد و از دست نداده است جا برای اراده نیست. چون اراده در حقیقت «طلب مفقود» است. آنچه در آغوش سالک است مطلوب او نیست و سالک آن را طلب نمی کند، بلکه به آن عشق می ورزد. وقتی شخص سلوکش را شروع و در بین راه به مشکلی برخورد کند و این اراده با مفارقت مراد همراه شود، شوق دردآوری برای سالک پیش می آید. این جاست که او هم شوق دارد و هم باید صبر کند و البته هر چه شوق بیشتر باشد صبر، دشوارتر و هر چه کمتر باشد صبر، آسانتر است. اگر سالک بر اثر پیمودن راه، اثری از محبوب و مقصود دریافت کند، به او محبت پیدا می کند و بنابراین، محبت مزبور بر اثر وصول اثر محبوب و مقصود است. پس در منازل سیر، اول اراده، بعد شوق و سپس محبت قرار دارد.

اقسام اراده

اراده بر دو قسم است: اراده ای که زمینه «سلوک» را فراهم می کند و اراده ای که زمینه «صدور» را فراهم می کند.

آن جا که شخص در بین راه است و به مقصد اراده می ورزد این اراده، زمینه رفتن و سلوک او را فراهم می کند، اما وقتی به مقصد رسید و به منشأ هر کمالی بار یافت اراده اش منشأ صدور می شود؛ نه منشأ سلوک. از این رو مردان حق، تا در دنیا هستند مرید حقند و به او ارادت می ورزند، ولی وقتی به مقصد نایل شدند اراده آنان مصدر و زمینه صدور کمال است و به همین جهت اهل بهشت هر نعمتی را با اراده حاصل می کنند و در آن جا دیگر نیازی به حرکت دست و پا و سلوک نیست:

«لهم ما یشاؤن فیها و لدینا مزید» ^(۲)

هرچه را بهشتیان، اراده کنند برای آنان حاصل می شود؛ همان طور که خدای سبحان با اراده کار می کند:

«إنما أمره إذا أراد شیئا أن یقول له کن فیکون» ^(۳).

مراتب اراده

اراده بر اثر اختلاف حال مرید، مراتبی دارد:

.۱ اگر مرید در منزلهای عادی باشد، اراده دارد نعمتی از نعم الهی را دریافت کند و به همین دلیل بسیاری از انسانها در دنیا به دنبال نعمت الهی در تلاش و کوشش هستند.

.۲ گرچه کوشش برای دریافت نعم الهی بد نیست، لیکن بهتر این است که انسان اراده کند که چیزی طلب نکند. از این رو اهل معرفت گفته اند:

«استغناؤک عن الشی ء خیر من استغنائک به»

برخی انسانها اراده می کنند تا با فراهم کردن نعمتهای الهی آسوده زندگی کنند و به وسیله آنها بی نیاز شوند؛ اما بالاتر از آن این است که انسان «از» نعمتهای الهی بی نیاز باشد؛ نه این که «به» آنها بی نیاز باشد؛ یعنی او آسایشش را در این بداند که به نعمت «جنه اللقاء» سرگرم باشد، نه به نعمت مال، فرزند، مسکن و….

عده ای که به فکر نعمت هستند می گویند:

«ربنا اتنا فی الدنیا حسنه و فی الاخره حسنه» ^(۴)

آنان از خدا نعمتهای حلال دنیایی و اخروی طلب می کنند، ولی سالکان واصل، به این مقام می رسند که می گویند: «می خواهیم که از خدا غیر خدا را نخواهیم» ؛ زیرا چیزی را که خدا به ما بدهد آن چیز ما را به خود سرگرم می کند و ما می خواهیم هیچ شاغلی نداشته باشیم .

.۳ بالاتر از مراتب گذشته این است که انسان نمی گوید: «من می خواهم که چیزی نخواهم» ؛ بلکه خواستن او فانی در اراده حق است و او از خود اراده ای ندارد؛ یعنی نه چیزی می خواهد و نه می خواهد که نخواهد.

چهره های گوناگون دنیا طلبان

گرچه قرآن کریم مردم را به دو گروه دنیا طلب و آخرت طلب تقسیم می کند:

«منکم من یرید الدنیا و منکم من یرید الاخره» ^(۵)

و می فرماید: عده ای «حرث» و کشت دنیا و عده ای کشت آخرت طلب می کنند:

«من کان یرید حرث الاخره نزد له فی حرثه و من کان یرید حرث الدنیا نؤته منها» ^(۶)

ولی در حدیث معروف تثلیث، امیرالمؤمنین (علیه السلام) آخرت طلبان را به سه دسته تقسیم کرده اند:

دسته ای که هدف آنان پرهیز از آتش است، عده ای که شوق به بهشت دارند و گروهی که محبت خدا مقصود و مطلوب آنهاست. گروه اول و دوم که از خدا غیر خدا را می خواهند نسبت به گروه سوم در حقیقت، دنیا طلبند؛ گرچه مردان با ایمان و اهل نماز و روزه اند؛ زیرا هر چه غیر خداست، گرچه وصول به بهشت و یا نجات از دوزخ باشد، دنیا (به معنای جامع و عام آن) است .

این معنای لطیف را از آیه دیگری می توان استفاده کرد:

«و اصبر نفسک مع الذین یدعون ربهم بالغدوه و العشی یریدون وجهه و لا تعد عیناک عنهم ترید زینه الحیوه الدنیا» ^(۷).

به رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم دستور داده شد که با کسانی که اهل سیر و سلوکند و در هر با مداد و شامگاه به یاد خدا هستند صابرانه به سر ببرد و آنها را رها نکند و با دیگران که دنیا طلبند نباشد.

از آیه مزبور چند مطلب استفاده می شود.

یکم: دعوت به ذکر دایمی حق. قرآن کریم در سوره مبارکه «اعراف» نیز مانند آیه مورد بحث عده ای را به تذکر در بامداد و شامگاه دعوت کرده است:

«و اذکر ربک فی نفسک تضرعا و خیفه و دون الجهر من القول بالغدو و الاصال و لا تکن من الغافلین» ^(۸).

منظور از بامداد و شامگاه در این دو آیه این نیست که تنها هنگام صبح و غروب به یاد حق باش؛ بلکه مقصود این است که دائما به یاد حق باش، چنانکه ما اگر خواستیم بگوییم: فلان شخص مطلبی را دائما بازگو می کند؛ می گوییم: صبح و شام می گوید…. پس انسان همواره باید به یاد حق باشد.

دوم: کسانی که به این دستور عمل می کنند انسانهای «دائم الذکر» هستند که به آیه مبارکه سوره «احزاب» عمل می کنند:

«یا أیها الذین امنوا اذکروا الله ذکرا کثیرا» ^(۹)

آنان دائما یا زیاد به یاد حقند و غفلت آنها بسیار کم است.

سوم: در این آیه «دنیاطلبی» در مقابل «اراده وجه خدا» قرار گرفته است؛ یعنی اینها اهل اراده اند و «وجه» خدا ر