خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل روشنفکران ایرانی و مدرنیته

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل روشنفکران ایرانی و مدرنیته :

چکیده:

مدرنیته همواره یکی از مفاهیم کلیدی در مناقشات و مباحثات روشنفکری ایرانی بوده است. روشنفکران ایرانی در تقابل

با پدیده مدرنیته تاکنون چهار نسل را پشت سر گذاشته اند و در هر دوره رویکردی خاص به مدرنیته داشته اند. نسل چهارم عمدتا

روشنفکران پس از انقلاب می باشند که می توان آنها را «روشنفکران گفتگوگرا» نامید. آنان برای کمک به استقرار این داد و ستد

گفتگویی با مدرنیته، خود را از قید تهدید «غربی بودن یا علیه غرب بودن » رهایی بخشیده اند

.

امروز مدرنیته یکی از مفاهیم کلیدی در مناقشات و مباحثات روشنفکری ایرانی است. هیچ بحث سیاسی در ایران امروز در

نمی گیرد مگر آنکه در وهله اول دقیقا معین کند جامعه ایرانی تا چه حد عمیق و تا چه میزان سطحی و کم مایه، یک دنیای مدرن

است. آیا نیازی به آن هست که از «مدرنیته ایرانی » سخن بگوییم؟ یعنی عبارتی به کار ببندیم که در تضاد با «مدرنیته بالغ یا

پیشرفته » غرب، «مدرنیته بدوی یا ناقص » نامیده شود؟ با این همه چنین علایق و اشتغالاتی صرفا اختصاص به روزگار امروزین ما

ندارد. به یک معنا، نخبگان ایرانی از صد و پنجاه سال پیش، بعد از شکست قاجاریه در برابر ارتش روسیه (عهدنامه گلستان و

ترکمانچای) با این مباحث درگیر شدند. عباس میرزا و امیرکبیر کوشیدند تا ارتش و زعامت سیاسی را مدرن کنند. این هر دو

خشم و خصومت روحانیون ایرانی را برانگیختند. هم به خاطر اعزام دانشجویان ایرانی به اروپا و هم به خاطر دعوت از مستشاران

خارجی به ایران برای راه اندازی مدارس جدیدی مثل دارالفنون. تلاشهای آنها در کوتاه مدت توفیقی در بر نداشت، اما در درازمدت

یقینا نتایج مثبت و سودمندی به بار آورد. این دو بر آن بودند که مملکت را از بالا مدرن کنند، چندان که بسیاری از اصلاح طلبان

زمان قاجار، سودایی چنین در سر داشتند. این مساله عمدتا دو دلیل داشت: اولا، به خاطر آنکه بسیاری از اصلاح طلبان قاجار،

خود از جمله نخبگان و برگزیدگان بودند و ثانیا، به دلیل آنکه بسیاری از اصلاح طلبان، مستقیما در ساخت سیاسی و اجتماعی

زمانه خود، دخیل و شاغل بودند. این اصلاح طلبان به توانایی توده ها برای خلق یک جامعه بهتر، چندان اعتقادی نداشتند. به علما

هم امید زیادی نبسته بودند; چراکه احساس می کردند علما، دل در گرو منافع شخصی خود دارند. هدف این اصلاح طلبان که

می توانیم آنها را «نسل اول روشنفکران ایرانی » بنامیم، تمجید از مفهوم «ترقی و پیشرفت » به مثابه یک ارزش والا بود. بنا به

استدلال ایشان، رشد اروپا مرهون برخورداری از دو دسته عوامل است: «یکی به خاطر تولید کالا و دیگر به دلیل ساختن انسان

».

روشنفکرانی چون میرزا ملکم خان از طریق تشویق نخبگان سیاسی قاجار به اخذ و اقتباس فن حکومت و نظم و انتظام اروپایی،

نوعی «مدرنیته ابزاری » را ترویج و تجویز می کردند. اما نسل اول روشنفکری پس از نومیدی از تحقق طرح «مدرنیته ابزاری » به این

باور رسید که باید جامعه قاجاری را از طریق سامانمند کردن قدرتهایی که در گرد تخت پادشاهی بودند، متناسب با علایق و امیال

روشنفکرانه خود، به آرامی ریخت و ساخت جدیدی بخشید. طبیعی بود که این طرح و تدبیرها به صاحبان قدرت که مخاطب

اصلاح طلبان بودند نفوذ و تاثیر مستقیم نداشت. اصلاح طلبان منورالفکر با مخالفتهای فراوانی از سوی دولت و علما مواجه شدند

.

ضعف دیگر در این نسل از روشنفکران این بود که این اصلاح طلبان، خود بخشی از نظام بودند و در سیاست جاری، سهم و

نفعت شخصی داشتند. نزد ایشان، میل به اصلاح نظام سیاسی قاجار، چیزی بیش از ایجاد و استقرار انجمنها و مجامع سری نبود

.

نسل دوم روشنفکران در سالهای پرآشوب انقلاب مشروطه (۱۹۰۵ – ۱۹۰۶) پایه ریزی شد و کسانی چون فروغی، داور، قوام، هدایت

و تقی زاده پا به میدان گذاشتند. هدف و امید نسل دوم آن بود که ساختار جامعه ایرانی را به شیوه های نظام مند و جامع، نوسازی

و دنیوی کنند. آنان برای تحقق این «نوسازی جامع » به اضافه «نوسازی ابزاری » زمان قاجار، دو فضای متفاوت برگزیدند: از سویی با

ترجمه ها و مکتوبات و خطابه هایشان، حال و هوای فرهنگی را برتری ببخشند و از دیگر سو، در فرایند اصلاحات سیاسی و

اجتماعی رضاخان (۱۹۴۳ – ۱۹۲۱) همدلی و مشارکت می کردند. برای نسل دوم روشنفکران ایرانی، رضاشاه نماد یک رهبر فرهمند

بود که صلح و ثبات را جایگزین وضعیت آشفته ایران در سالهای پس از جنگ جهانی اول کرده بود; حمایت از رضاشاه عمدتا نتیجه

اندیشه های ملی گرایانه، دنیوی و متجددانه بود

.

نسل دوم برخلاف نسل اول، بر آن بود تا تمدن نوین را به ایران بشناساند، نه فقط با تقلید از غرب بلکه با رهیافتی سازوار و

نظام مند به فرهنگ اروپایی. فروغی یکی از معدود روشنفکران ایرانی در زمانه خود بود که آشکارا می کوشید میان ملی گرایی

ایرانی و آگاهی مدرن، تعادلی رضایت بخش بیابد. با این همه، رویکرد بیش از حد خوش بینانه او در باب عقلانیت ابزاری و مفهوم

«

پیشرفت و ترقی » به او اجازه نمی داد گفتگویی با سنت و داد و ستدی مبتنی بر گفتگو با تجدد، ترتیب دهد. تاثیر و نفوذ

روشنفکران ایرانی بر دولت و جامعه، در خلال همین سالها، مرهون تفوق و برتری مفهوم «فرد» بود، اما [ هنوز] خبری از «من

مدرن » در میان نبود

.

با پایان دهه ۱۹۵۰ و زوال نسل دوم روشنفکران از صحنه سیاست ایران، «اشتیاق به ترجمه » که پیشتر آغاز شده بود، مانند الگویی

پراهمیت برای شناخت غرب، بالیدن گرفت. درصد بالایی از این ترجمه ها در خصوص شعر، داستان و نثر از نویسندگان روسیه،

آمریکا و ا