خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل حشهای مقارن در علم الحدیث (۲)

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل حشهای مقارن در علم الحدیث (۲)؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل حشهای مقارن در علم الحدیث (۲) انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 101 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل حشهای مقارن در علم الحدیث (۲):

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل حشهای مقارن در علم الحدیث (۲) آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل حشهای مقارن در علم الحدیث (۲) با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل حشهای مقارن در علم الحدیث (۲) از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل حشهای مقارن در علم الحدیث (۲)، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل حشهای مقارن در علم الحدیث (۲) :

خبر متواتر

درآمد
در مقاله پیش با سودمند دانستن مباحث مقارن در علوم حدیث،اقسام آن (درایه الحدیث،فقه الحدیث، رجال الحدیث، تراجم، فهرست شناسی، مشیخه شناسی) از نظر شیعه و اهل سنت نقد و بررسی شد.
اکنون به مباحث مربوط به تقسیمات حدیث می پردازیم.
مولفان علوم حدیث، اخبار را از جهات مختلفی تقسیم کرده اند:

۱ از جهت شمار راویان به: خبر متواتر، مستفیض و واحد.
2 از جهت صفات راویان به: خبر صحیح،حسن و ضعیف.
3 از جهت اتصال یا عدم اتصال سند به معصوم به: خبر مسند، معلّق، مقطوع، منقطع و مرسل.
4 از جهت اعتقادات راوی به: خبر موثق و غیر موثق.
5 از جهت الفاظ به: خبر قدسی و غیرقدسی.
6…
همان گونه که گذشت تقسیم خبر به متواتر،مستفیض و آحاد، ازجمله تقسیمات قابل قبول تمامی پژوهش گران علوم حدیث است و شاید بتوان گفت: از منطقی ترین و اصلی ترین تقسیمات حدیث است که تقسیمات دیگر، بر این محور سامان یافته است.۱
در این شماره، «خبر متواتر» را به گونه مقارن و تطبیقی نقد و برسی می کنیم.

۱ مفهوم متواتر در نگاه لغت شناسان
بی گمان، بررسی مفهوم تواتر در کتاب های فرهنگ و لغت نقش بسزایی در روشن شدن حقیقت آن دارد. از این رو توجّه به معنای آن ضروری است.
لغویین مادّه تواتر را به معنای آمدن و تحقق چیزی که پی در پی و به تدریج حاصل می گردد، دانسته اند.
خلیل (م.۱۷۵ه.ق.) در کتاب العین می نویسد:
«والمواتره: المتابعه.»۲
ابن فارس (م.۳۹۵ه.ق.) می نویسد:
«أما المتواتره فی الأشیاء، فقال اللحیانی: لاتکون مواتره إلا إذا وقعت بینهما فتره وإلا فهی مدارکه».۳
ابن اثیر (م.۶۰۶ه.ق.) می نویسد:
«حدیث ابی هریره سلابأس أن یواتر قضاء رمضانز أی یفرقه، فیصوم یوماً و یفطر یوماً….»۴
فیومی (م.۷۷۰ه.ق.) در این باره می نویسد:
«التواتر و هو التتابع. یقال تواترت الخیل، إذا جاءت یتبع بعضها بعضاً. ومنه جاءوا تتری، أی متتابعین وتراً بعد وِتر».۵
از آنچه ملاحظه شد، روشن می گردد متواتر، وصف چیزی می باشد که تحقق آن به تدریج و پی در پی حاصل می شود و در این معنا، میان لغویون اختلافی وجود ندارد.
مؤیّد، بلکه دلیل این معنا برای کلمه متواتر، آیه ذیل است:
«ثم أرسلنا رسلنا تتراً کل ما جاء امهً رسولها کذبوه فاتبعنا بعضهم بعضاً؛۶
سپس فرستادگان خود را پیاپی فرستادیم، هرگاه برای امّتی پیامبرش آمد، او را دروغ گو شمردند، پس آنان را یکی پس از دیگری (به هلاکت) رساندیم.»

۲ تعریف خبر متواتر، از نظر عالمان شیعی
دانشیان علوم حدیث از خبر متواتر تعریف های گوناگون می کرده اند که به برخی از آن ها اشاره می گردد.

۱ . شهید ثانی می نویسد:
«هو مابلغت رواته فی الکثره مبلغاً أحالت العاده تواطؤم علی الکذب واستمر ذلک الوصف، فی جمیع الطبقات حیث یتعدد، بأن یرویه قوم عن قوم، وهکذا إلی الأوّل. فیکون أوّله فی هذا الوصف کآخره ووسطه کطرفیه؛۷
خبر متواتر عبارت است از خبری که راویان آن از نظر عدد به اندازه ای باشد که هم آهنگی و توطئه آنان بر دروغ گویی به گونه عادی محال باشد. و این شمار از راویان، باید در تمامی طبقات وجود داشته باشد، تا اوّل و آخر و میانه سند یکسان باشد.»

۲. شیخ بهایی در تعریف روایت متواتر می نویسد:
«فإن بلغت سلاسله فی کل طبقه حداً یومن معه تواطؤهم علی الکذب فمواتر ویرسم بانه خبر جماعه یفید بنفسه القطع بصدقه؛۸
اگر سند خبر در هر طبقه به اندازه ای باشد که از هم آ هنگی آن ها بر دروغ گوی در امان باشد، متواتر نام دارد. و در تعریف آن گفته می شود: خبر گروهی که از قولشان قطع به راستی آن پیدا شود.»

۳. محقق قمی در تعریف آن می نویسد:
«خبر جماعه یفید بنفسه القطع بصدقه؛۹
خبرعده ای که به تنهایی مفید قطع به درستی آن باشد.»

۴. آیه الله مامقانی در این باره می نویسد:
«خبر جماعه بلغوا فی الکثره إلی حد أحالت العاده اتفاقهم و تواطیهم علی الکذب، ویحصل بأخبارهم العلم؛۱۰
خبر گروهی که شمار راویان آن به اندازه ای برسد که به گونه عادی هم آهنگی و اتفاق آن ها بر دروغ، ناممکن باشد، به طوری که از خبرشان علم حاصل گردد.»
افزون بر این،تعریف های دیگری نیز از خبر متواتر شده که نیازی به نقل آن ها نیست.

نقد و بررسی
اگرچه بیش تر و یا تمامی این تعریف ها شرح الاسم اند نه تعریف حقیقی، (شاهد بر این مدعا، تعبیر شیخ بهایی است که اصطلاح رسم را به کار برده اند) با این حال جهت روشن تر شدن مطلب به نقد و بررسی آن ها می نشینیم.

۱. در تعریف اول یکی از مشخصات اصلی خبر متواتر که عبارت است از حصول علم، بیان نشده است. افزون بر این، ممکن است جمع زیادی دروغ بگویند بی آن که هم آهنگی میان آن ها صورت بگیرد؛ مانند زمانی که جوّ سازی و یا تبلیغات و همانند این ها صورت بگیرد؛ بنابراین، محال بودن اتفاق گروهی بر خبر دادن به دروغ، موجب تواتر خبر نمی شود. و اصطلاحاً این تعریف، مانع نیست.

۲. در تعریف دوم اگرچه با اضافه شدن جمله آخر، اشکال تعریف اول برطرف شده، ولی اشکال دوم آن ممکن است وارد باشد.

۳. تعریف سوم نیز مانع نیست، زیرا شامل خبری می شود که آن را سه نفر نقل کرده باشند و به کمک قراین داخلی، قطع به آن حاصل گردد.

۴. تعریف چهارم هم مانع نیست، زیرا اشکال دومی که بر تعریف اول وارد بود، بر این نیز وارد می شود.
چنان چه اشکال دوم تعریفِ اول بر تعریف های دوم و چهارم وارد باشد، ممکن است با آوردن کلمه «تعمدهم» به جای «تواطؤهم» رفع گردد (زیرا تبلیغات و عوامل خارجی، سبب تعمّد بر دروغ گویی نمی شود) اما از میان تعریف دوم و چهارم، تعریف دوم ترجیح دارد، زیرا تعریف چهارم، موردی را نیز شامل می شود که در طبقه اول، راوی کم تر از حدِّ تواتر است و در پایان سند به حدّ تواتر می رسد. پس تعریف چهارم مانع نیست به خلاف تعریف شیخ بهایی که عبارت «فی کل طبقه حداً» این مورد را خارج می کند.

۳. تعریف خبر متواتر از نگاه اهل سنت
بیش تر حدیث دانان اهل سنت، عنوان متواتر را در زیر مجموعه تقسیم حدیث به صحیح، حسن و ضعیف بحث کرده اند، زیرا آنان بر این باورند که هر یک از این سه قسم، مشتمل بر صفات اختصاصی و مشترک است. و عنوان متواتر، میان حدیث صحیح و حسن مشترک است.

۱. دکتر صبحی صالح در این باره می نویسد:
«حدیث صحیح همان گونه که موصوف به مسند و متصل می گردد، موصوف به متواتر و یا آحاد می شود، و توصیف خبر صحیح به غریب و یا مشهور رواست. پس از این روشن خواهد شد که در این اوصاف، حدیث صحیح و حسن مشترک است.
پس حدیث متواتر حدیث صحیحی است که گروهی آن را روایت می کنند که از نظر عقل و عادت هم آهنگی بر دروغ گویی، از چنین جمعی که در اول و وسط و آخر حدیث واقع شده اند، محال است.»۱۱

۲. دکتر نورالدین عتر می نویسد:
«الحدیث المتواتر هو الذی رواه جمع کثیر یؤمن تواطؤهم علی الکذب عن مثلهم إلی إنتهاء السند وکان مستندهم الحسّ؛۱۲
حدیث متواتر، حدیثی است که گروه زیادی تا پایان سند آن را نقل کرده اند که از هم آهنگی بر دروغ گویی از مانند آن ها، امان حاصل گردد و مستند این گروه حسّ باشد.»
تعریف های دیگری نیز در میان اهل سنت از خبر متواتر شده است.۱۳

نقد و بررسی
در تعریف خبر متواتر، تفاوت اساسی ای میان صاحب نظران شیعی و سنی به چشم نمی خورد، تنها اختلاف عبارت است از تعیین جایگاه آن در تقسیم حدیث. در نظر عالمان شیعه، خبر متواتر قسیم خبر صحیح است و از نظر عالمان سنی، خبر متواتر زیر مجموعه خبر صحیح، بلکه حسن می باشد، زیرا عنوان متواتر را از اصطلاحات مشترک میان خبر صحیح و حسن می دانند.
در تعریف دکتر نورالدین عتر (تعریف دوم) عبارت «کان مستندهم الحسّ» به جهت خارج کردنِ اخبار مشتمل بر مباحث عقلی و اعتقادی اضافه شده، زیرا در این چنین موارد ملاک صحت و کذب، عقل است. لکن این نظر، نادرست است، زیرا اولاً: ملاک در صحتِ تمامی مباحث اعتقادی، درک عقل نیست مانند: اعتقاد به برخی از جزئیّات عالم برزخ، قیامت، بهشت و جهنّم. ثانیاً: اگر بخواهیم صدق یا کذب مطالب عقلی و اعتقادی را که به رسول الله(ص) و یا ائمه(ع) نسبت داده اند، بفهمیم یکی از راههای آن، تواتر خبر است. ثالثاً: تعریف، مانع نیست، چون ممکن است با وجود محال بودن هم آهنگی گروهی بر دروغ گویی، به جهات دیگری دروغ بگویند. رابعاً: تعریف، شامل خبری که در طبقه اول و دوم، کم تر از حدّ تواتر است نیز می شود.

۴ امکان حصول علم از خبر متواتر
از جمله مباحثی که در کتاب های علوم حدیث از گذشته مطرح بوده، عبارت است از امکان یا عدم امکان حصول علم از خبر متواتر. این بحث هنگامی نقد و بررسی شد که گروهی به نام «سَمَنیّه» ۱۴ منکر تحقق علم از خبر متواتر شدند، زیرا آنان بر این باور بودند که راه های حصول علم منحصر در حواس است.
سید مرتضی علم الهدی از اولین عالمان شیعی می باشد که بدین نظر توجه کرده و آن را موشکافی کرده است. وی، در این باره می نویسد:
«بدان،ارباب مقالات، از گروهی که با نام «سمنیه» خوانده می شوند، نقل کرده اند که منکر حصول علم به اشیا از طریق خبر بدان ها هستند، زیرا آنان راه های حصول علم را منحصر در ادراک (امور حسی) می دانند.»۱۵

نقد و بررسی
نادرستی این نظریه پر واضح است، زیرا حصول علم و آگاهی به اشیا از طریق اخبار، امری وجدانی است و به اصطلاح «أدلّ دلیل علی الشیی وقوعه؛ بهترین برهان بر هر چیزی تحقق آن است.» و بر همین اساس، ما از طریق اخبار و به ویژه اخبار متواتر، به مطالب زیادی علم و آگاهی داریم.
با این حال، آوردن برخی از ادله این نظریه و جواب به آنها، خالی از فایده نیست.
الف) از جمله دلیل هایی که در اثبات این نظریه، اقامه شده، عبارت است از این که افرادی که خبر متواتر را نقل کرده اند، امکان دروغ گویی هر یک از آن ها به تنهایی وجود دارد و به هنگامی که خبر متواتر را نقل می کنند نیز دروغ گفتن آن ها ممکن است و الاّ لازم می آید امر جایز، ناممکن گردد.
پاسخ: اگرچه برخی از اوصاف جزء، (به هنگام عدم ترکیب) در حالت ترکیب نیز ممکن است وجود داشته باشد، ولی ممکن است آثار و نتایجی از مجموع و ترکیب به دست آید که به تنهایی حاصل نمی شود، مانند آثار بسیاری از داروها و معجون ها که از ترکیب اجزا حاصل می گردد. در این جا قاعده امتناع انقلابِ ممکن به ناممکن راه ندارد، زیرا موضوع ممکن، فردِ با قیدِ تنهایی است نه فرد در ضمن جمع.
ب) اگر از خبر متواتر، علم و قطع حاصل گردد لازمه اش اجتماع نقیضین است، زیرا ممکن است گروهی در حدِّ تواتر، نقیض آن را خبر دهند پس باید هم به بود و هم به نبود یک شیء قطع حاصل گردد.
پاسخ: تحقق خبر متواتری که نقیض خبر متواتر دیگر باشد، محال است و هیچ گاه وجود خارجی پیدا نمی کند تا اجتماع نقیضین لازم بیاید.
آن چه که ملاحظه شد برخی از ادله و پاسخ آن ها بود، البته ادله دیگری نیز در کتاب های تفصیلی از جمله معالم الأصول۱۶ و قوانین الأصول۱۷ بیان شده است.
در پایان مناسب است متذکر شویم بیش تر و یا تمامی اشکالات این گروه، شبهه در امور بدیهی و ضروری است. بهترین راه برای ابطال این شبهات، عبارت است از کاری که آن ها را متنبّه کند مانند راهی که در ردِ گروه سوفسطایی مطرح است.

۵ شرایط خبر متواتر از نظر شیعه
صاحب نظران علم حدیث، برای خبر متواتر در دو مقامِ حصول تواتر و حصول علم، شرایطی را بیان کرده اند که در این بخش از مقاله به ذکر این شرایط و سپس به نقد و بررسی آن ها می پردازیم.

الف شرایط حصول تواتر
1. شمار راویان به اندازه ای باشد که هم آهنگی آن ها بر دروغ گویی به گونه عادی محال باشد.
2. مستند خبر دهندگان طبقه اول، حس باشد نه حدس، زیرا اشتباه در امور حدسی فراوان است.
3. شمار راویان در تمامی طبقات به حدِّ تواتر باشد.
4. ناقلان، علم و قطع به صحت داشته باشند نه شک و گمان.
5. مسلمان باشند.
6. عادل باشند.
7. اختلاف نسبت آنان.
8. هم مذهب باشند.
9. امام معصوم(ع) در بین آن ها باشد.
10. خبر دهندگان، محصور در یک بلد نباشند.
11. عدم اکراه آن ها در نقل خبر.

ب شرایط حصول علم
1. شنونده، عالم به مضمون خبر نباشد تا تحصیل حاصل و با اجتماع مثلین لازم آید.
2. ذهن شنونده نسبت به مفهوم خبر، با اشکالاتی مشوّش نشده باشد.
اگر چه شرایط پیش گفته (در دو بخش حصول تواتر و حصول علم) به طور یک پارچه و یک جا نیامده است، لکن بسیاری از کتاب های تفصیلی درباره آن ها بحث کرده اند.۱۸

۶ شرایط خبر متواتر در نگاه اهل سنت
میان عالمان علوم حدیث شیعه و اهل سنت اختلاف نظر اساسی دیده نمی شود، زیرا صاحب نظران اهل سنت نسبت به شرایط تحقق خبر متواتر نظر یکسان ندارند و میان آن ها در این جهت، اختلاف نظر به چشم می خورد. از باب نمونه، خلاصه کلام غزالی را درباره شرط هایی که برای خبر متواتر گفته شده و از نظر ایشان باطل است، نقل می کنیم: «خاتمه در بیان شروط فاسده ای است که برای خبر متواتر بیان شده آن ها پنج تاست:

۱. عدم حصر در عدد و بلد خاصی
2. اختلاف نسبت خبر دهندگان
3. خبر دهندگان، از بزرگان مردم باشند
4. همراه با شمشیر نباشند
5. شیعه شرط کرده است که امام معصوم در میان خبر دهندگان باشد.»۱۹
مقدسی در روضه الناظر برای تحقق خبر متواتر سه شرط بیان کرده است:

۱. مستند خبردهندگان علم برخاسته از حس باشد.
2. تواتر در تمامی طبقات رعایت شده باشد.
3. عدد راویان را برخی دو، چهار، پنج، بیست و هفتاد بیان کرده اند، لکن حق این است که عدد خاصی در آن شرط نیست.۲۰
دکتر صبحی صالح می نویسد:
«خبر متواتر دو قسم است: لفظی و معنوی. متواتر لفظی روایتی است که گروهی آن را با لفظ واحد، در تمامی طبقات نقل کرده اند… و بیش تر ارباب نظر بر این باورند که در خبر متواتر شرط است که لفظ یکی باشد.»۲۱
دکتر نورالدّین عتر درباره شرایط خبر متواتر می نویسد:
«شرایطی که در راویان خبر صحیح و حسن از قبیل عدالت و ضابط بودن شرط شود، در راویان خبر متواتر شرط نیست، بلکه ملاک، شماری است که عقل، هم آهنگی آنان را بر دروغ گریی محال بداند. از این رو اگر اهل یک شهر که کافرند خبر دهند که با چشمانشان آتش سوزی و یا انفجاری را دیده اند، علم به راست گویی آنان حاصل می گردد.» ۲۲
شیخ جمال الدین قاسمی از جمله کسانی است که اسلام را شرط راویان خبر متواتر می داند. در این باره او می نویسد:
«در اصطلاح محدثین لازم است خبر متواتر را گروهی از مسلمان ها نقل کنند.»۲۳

نقد و بررسی
چون نقد و بررسی هر یک از این شرایط به طول می انجامد، تنها به بیان مطالب کلی بسنده می شود.

۱. از جمله شرایطی که برای تحقق خبر متواتر مطرح شده، بیان عدد خاصی در راویان است. در تعیین این عدد نیز اختلاف زیادی به چشم می خورد. قاضی ابی بکر، معروف به باقالانی، آن را بیش از عدد چهار دانسته است. اصطخری عدد ده را تعیین کرده است، زیرا ده، اولین جمع کثرت است. برخی دیگر عدد دوازده را بیان کرده اند، زیرا عدد نقبای بنی اسرائیل است. ابی هذیل علاّف، آن را عدد بیست دانسته است، به دلیل آیه «إن یکن منکم عشرون صابرون یغلبوا مائتین.»۲۴
گروهی آن را عدد چهل دانسته اند به دلیل آیه «یا أیها النبی حسبک الله ومن اتبعک من المؤمنین» ۲۵ که هنگام نزول آیه، شمار مومنین چهل نفر بوده است. برخی دیگر آن را هفتاد دانسته اند به دلیل آیه «وأختار موسی قومه سبعین رجلاً لمیقاتنا»۲۶ و گروه دیگر آن عدد را سیصد و دوازده، که شمار اصحاب بدرند، دانسته اند.۲۷ حق این است که هیچ یک از این اعداد، ملاک تحقق خبر متواتر نیست، زیرا درجه اهمیت مضمون خبر، سبب می گردد شمار خبر دهندگان (که موجب حصول علم می شوند) تفاوت پیدا کند. شهید ثانی در این باره می نویسد:
«حق این است که تعیین این