خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل سیاست در اندیشه علامه شرف الدین

تحولی در ارائه‌ها با فایل پاورپوینت کامل سیاست در اندیشه علامه شرف الدین!

اگر به دنبال یک روش ساده اما حرفه‌ای برای ارائه‌ی مطالب خود هستید، فایل پاورپوینت کامل سیاست در اندیشه علامه شرف الدین بهترین انتخاب شما خواهد بود. فایل پاورپوینت کامل سیاست در اندیشه علامه شرف الدین از پایه بر اساس اصول طراحی مدرن ساخته شده و تضمین می‌کند که اسلایدهای شما جذاب، منظم و آماده‌ی استفاده باشند.

فایل پاورپوینت کامل سیاست در اندیشه علامه شرف الدین شامل 120 اسلاید است که با ترکیب بصری زیبا و چیدمانی حرفه‌ای، ارائه‌ی شما را به سطحی بالاتر می‌برد.

چرا باید از فایل پاورپوینت کامل سیاست در اندیشه علامه شرف الدین استفاده کنید؟

✔ طراحی حرفه‌ای: هر اسلاید فایل پاورپوینت کامل سیاست در اندیشه علامه شرف الدین با دقت بالا تنظیم شده تا بیشترین تأثیر را روی مخاطبان بگذارد.

✔ صرفه‌جویی در زمان: نیازی نیست ساعت‌ها وقت خود را برای طراحی پاورپوینت بگذارید، همه چیز آماده است.

✔ استفاده‌ی آسان: بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، کافی است فایل را باز کنید و ارائه دهید.

✔ فایل پاورپوینت کامل سیاست در اندیشه علامه شرف الدین قابل استفاده در هر محیطی: چه در دانشگاه، چه در جلسات کاری، فایل پاورپوینت کامل سیاست در اندیشه علامه شرف الدین حرفه‌ای نیاز شما را کاملاً برآورده خواهد کرد.

متمایز باشید!

دیگر نگران بهم‌ریختگی یا طراحی‌های غیرحرفه‌ای نباشید. فایل پاورپوینت کامل سیاست در اندیشه علامه شرف الدین به شما این امکان را می‌دهد که بدون دغدغه روی محتوای خود تمرکز کنید و ارائه‌ای تأثیرگذار داشته باشید.

همین حالا دریافت کنید و تجربه‌ای متفاوت از ارائه‌های حرفه‌ای را داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سیاست در اندیشه علامه شرف الدین :

اندیشه سیاسی اسلام مبتنی برخلافت درمیان اهل سنت و جماعت از یکسو و امامت و ولایت دردیدگاه شعبه از دیگر سواست.

این دومبنا همواره تلاش زیادی را درمیان علما و دانشمندان دو مذهب برانگیخته تا با کمک گرفتن از قرآن و سنت، به ویژه درصدد اثبات عقیده خود باشند.

سیدعبدالحسین شرف الدین به عنوان یکی از بزرگان علمای شیعه نیز تلاش جدی و ژرفی درعرصه تبیین بنیادهای اندیشه سیاسی شیعه مبذول داشت.

نوشتاری که درپی می آید با استناد به برخی منابع شرف الدین، به ویژه «المراجعات» که درآن از آیات قرآنی برای اثبات عقیده شیعه بهره گرفته همراه با گفته هایش درصد تبیین فکر وی باب این موضوع است.

فایل پاورپوینت کامل سیاست در اندیشه علامه شرف الدین

محمد پزشکی

الگوهای ایده آل اندیشه سیاسی اسلامی

مجموعه گفت وگوها و مجادلات درباره وصایت پیامبر و جهت گیری سیاسی پس از آن، منجر به استنتاجات نظری مهمی از سوی آیندگان درتایید یا انکار وقایع سقیفه گشت. اعتراف به اجرای درست و کامل اصول اسلام دردوران خلفای راشدین در قالب مجموعه منسجمی تدوین شد که به «نظریه خلافت» موسوم گشت. درحالی که مخالفان وقایع سقیفه عقیده داشتند که امام علی بن ابیطالب (ع) دارای شخصیتی نزدیک به شخصیت پیامبر است، ازاین رو، اگر بخواهیم به درستی از اجرای تعالیم اسلام به لحاظ علمی و عملی اطمینان یابیم، می باید او را به جانشینی، بپذیریم. مدعیات شیعیان نیز به صورت «نظریه امامت» به عنوان نظام آرمانی حکومت اسلامی پرداخته شده است. به این ترتیب، حکومت آرمانی دراسلام به دو شکل معرفی شده است.

مقصود از نظام آرمانی اسلام تصویری از حکومت شرعی یا بهترین نظام حکومتی است، که مومنان را به سعادت می رساند. اسلام مدعی تحقق بخشیدن به سعادت مردمان است و مدعی است که نظامی را ارایه می دهد که شایسته انسانیت، بدون درنظرگرفتن جنسیت، نژاد، طبقه اجتماعی و… است. اسلام از مؤمنان انتظار دارد برای تحقق چنین نظامی درچارچوب اصول و قواعد آن مشارکت کنند از این جهت، نظام آرمانی اسلام به اسلامی بودن یا به تعبیر عمومی تر به دینی بودن متصف می شود. گفت و گو ازحکومت آرمانی اسلام از چند جهت برای جامعه اسلامی دارای اهمیت است. نخست آن که براساس الگوی آرمانی، جامعه اسلامی به مجموعه ای از راه حل ها دست می یابد که براساس الگوی آنها، با مشکلات زندگی سیاسی خود روبه رو می شود.

اهمیت دیگر، نظام آرمانی آن است که حاوی قواعدی است که ویژگی های جامعه اسلامی را همچون پیکری منسجم مشخص می کند و به عنوان جزیی از اجزای اساسی میراث اسلامی، هویت می یابد. درنهایت آن که، نظام آرمانی با پی ریزی بنیان های قراردادی و ترسیم روابط میان قدرت و اعضای جامعه، میزان انطباق با انحراف جامعه از اسلام را نشان می دهد.

ساختار معرفتی نظریه خلافت متشکل از آراء و عقاید، ارزش ها و تکالیف درباره قدرت سیاسی و رابطه آن با مؤمنان است. نظریاتی از قبیل قرشی بودن خلیفه، تجربه ناپذیری قدرت سیاسی میان دو خلیفه، سازوکارهای تعیین جانشین، نهاد ولایت عهدی، جدایی نهاد خلافت از امارت و تقسیم امارت به امارت استکفا و امارت استیلا و… نظریاتی هستند که براساس آیات و روایات، قرآن، سخنان پیامبر، رفتار صحابه و راهنمایی اهل شورا اعتبار می یابند.(۱) دراین نظریه به مفهوم اطاعت از قدرت سیاسی دربردارنده سلسله ارزش های اسلامی است که ازسویی التزام به عقاید بالا را برای مؤمنان موجه می نماید، و از سوی دیگر، تکالیف مؤمنان را درقبال قدرت سیاسی مشخص می کند. مطالعه نظام حکومتی اسلام در قالب نظریه خلافت، اهدافی را برای اهل سنت تأمین می کند. عباس حسن عباس، برخی از این اهداف را بدین ترتیب فهرست کرده است.

۱. دفاع از نظام های حکومت اسلامی به منظور دفاع از اصول عقایدی، که مبنای آن نظام هاست.

۲- دفاع از آن نظام ها به منظور دفاع از اشخاصی که آنها را پدید آوردند، یا در ایجاد آن نقش و مشارکت داشته یا آنها را تایید کردند.

۳- اقدام به مطالعه ای برای درک واقعیت آن نظام ها.

۴- راهنمایی از آن نظام ها، هنگام تلاش برای وضع قوانین اساسی و نظام های سیاسی اسلامی.

۵- ارایه تصویری از دیدگاه اسلام در باب نظام حکومت به عنوان جزیی از دین جامع اسلام، که برای همه امور زندگی، راه حل ها و پاسخ هایی ارایه می دهد.

۶- اثبات برتری پایه های بنیان فکری و عینی حکومت از دیدگاه اسلام(۲).

ساختار معرفتی اندیشه سیاسی شیعه، یکی از دو ساختار معرفتی اندیشه سیاسی اسلام است. این ساختار میان رویدادها، اشخاص و پدیده ها در مساله خلافت پیامبر و آثار و نتایج مترتب بر آن ارتباط ایجاد می کند. در نظریه امامت، خلافتی که عملاً در تاریخ واقع شده است. اجرای درست نظریه حکومت در اسلام نیست. در ساختار معرفتی امامت نظام درست اسلام، نظامی است که امام معصوم، عهده دار حکومت باشد. به عقیده شیعه باید امام علی بن ابیطالب (ع) پس از ارتحال پیامبر حکومت اسلامی را زمامداری می کرد اما رویدادهای پس از پیامبر او و دیگر امامان معصوم را از تصدی رهبری جامعه اسلامی دور ساخت و در نتیجه انحراف از شیوه حکومت پیامبر در عمل بروز کرد و به مرور زمان شدت گرفت. به عقیده شیعیان، اگر حکومت به دست امامان معصوم نباشد امت اسلامی با ستم و طغیان رو به رو می گردد و عدالت از بین می رود. از این نظر، شیعیان تفاوتی میان خلفای راشدین، خلفای اموی، عباسی، عثمانی، فاطمی و … نمی بینند. در ساختار معرفتی نظریه امامت، تکلیف مؤمنان در برابر وضعیت منحرف موجود، کاملا مشخص است. شرف الدین این تکلیف را چنین بیان می کند.

هرگاه ممکن باشد که حکومت در دست صاحب شرعی آن قرار گیرد، یعنی نایب برحق رسول خدا(ص) در حکومت، همو متعین است و نه غیر، و هرگاه این امر ممکن نگردد و شخصی غیر از او قدرت را به دست گیرد و بر مسلمانان مسلط شود، بر امت لازم است که در هر امری که عزت و شکوه اسلام بر آن متوقف است او را یاری کنند و در حفظ مرزهای اسلام و موجودیت آن بکوشند. شکست وحدت مسلمانان و ایجاد تفرقه بین آنان با ایستادگی در مقابل حاکم جایز نیست، بلکه بر امت واجب است که با او، هر چند بنده ای دست و پا بریده باشد، همچون خلفای برحق رفتار کنند(۳).

کناره گیری شیعه از حکومت به معنای کناره گیری از زندگی امت اسلامی نیست، بلکه آنها می توانند در سایه هر یک از نظام های حکومتی زندگی کنند و بی آن که بر عقاید آنان تاثیری گذاشته شود به فعالیت دینی و علمی بپردازند. از نظر شیعیان، عقیده وجوب اطاعت از «الله»، «رسول» و «اولوالامر» به موجب آیات قرآن و سنت پیامبر، در زمینه حکومت اسلامی پس از پیامبر، خود را به شکل دو گزاره معرفتی نمایان می کند. نخست، اثبات نادرستی آنچه پس از وفات پیامبر روی داد و دوم، پایبندی به ابعاد غیر سیاسی مفهوم اطاعت از خدا، پیامبر و اولوالامر.

از سوی دیگر، مفهوم اطاعت از خدا و رسول در ساختار معرفتی امامت، عنصری است که تمامی ارزش های سیاسی نظام اسلامی از آن سرچشمه می گیرد. ارزش های سیاسی در نظام اسلامی، اهدافی هستند که جامعه سیاسی برای تحقق آنها می کوشد. این ارزش ها، محور وجود نظام اسلامی و منبع تمایز بخش تمدنی آن هستند. ارزش های اسلامی ساختاری، سلسله مراتبی می یابند که رابطه میان اخلاق عمومی و خصوصی و تقدم و تاخر ارزش های درونی هر یک از آنها را مشخص می کند. برخی از ارزش های برخاسته ازمفهوم اطاعت، عبارتند از عدالت فرمانروا و فرمانبر، پیروی فرمانروا و فرمانبر از خدا ورسول و اولوالامر، مشورت حاکمان با مردم از دیگر ارزش های نظریه امامت می توان به آزادی عقیده، دلبستگی (ولاء) به اسلام، وحدت اسلامی، امر به معروف و نهی از منکر و… اشاره کرد.

سومین بخش ساختار نظریه امامت، تکالیفی است که بر مؤمنان معین می کند. فرد مسلمان در رابطه اش با ارزش های جامعه بشری، تکالیف ویژه ای به عهده دارد. از جمله این تکالیف، موارد ذیل را می توان نام برد:

۱- ضرورت عمل به اصل پایبندی به آنچه درشریعت اسلامی، آن گونه که درقرآن و سنت آمده است.

۲- توجه به این که در شریعت اسلامی برای همه مشکلات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و… راه حل هایی وجوددارد و رد هر جزیی از اجزای شریعت، به معنای نقص ایمان به آن است.

۳- اعتقاد به وحدت ویکپارچگی شریعت و تجربه ناپذیری عقلی و نقلی آن.

۴-ضرورت ایستادگی دربرابر همه افکار و اصول و مکاتب سیاسی و اجتماعی و…، و نفی التقاط میان این مکاتب با اسلام. هرچند اخذ موارد، مطابق با اصول اخلاقی و اجتماعی که با متون شریعت تعارض ندارد، به فهم نصوص دین کمک می کند.

۵- ایجاد ارتباط با دیگر نظام های جهانی به منظور دربرگرفتن آن ها درون نظام اسلامی یا نزدیک کردنشان به نظام های اسلامی.

۱. بنیادهای ساخت معرفتی اندیشه سیاسی شیعه

بنیادهای ساختار معرفتی اندیشه سیاسی در آیات قرآن و سنت نبوی به فراوانی وجود دارد. ادله ساختار معرفتی اندیشه سیاسی شیعه در منابع اهل سنت نیز فراوان است. ادله ای که اندیشه امامت در توجیه اصل استواری و قدرت ساختار معرفتی خود از میان آیات قرآن ارائه می کند مبتنی بر منابع تفسیر اهل سنت است. به عبارت دقیق تر، عقاید شیعه بر روایات نقل شده از طریق امامان اهل بیت مبتنی است ولی در اثبات اصول عقاید خود، به منابع اهل سنت تأکید می کند. این امر از سویی به نظریه امامت، امکان گفت وگو با نظریه خلافت را می دهد وازسوی دیگر، شیعه با رد عمل به احادیث و روایاتی که از غیر امامان اهل بیت وارد شده است، سلامت فرایند بنیانگذاری ساختارمعرفتی مورد عمل خود را تضمین می کند وبه این ترتیب، از بسیاری از روایات و احادیث ناخالصی که ممکن است در آن روند وارد شود، دوری می جوید.

نصوص فراوانی بر امامت علی بن ابیطالب(ع) اشاره دارد که باید به دور از جو حاکم برتصمیم گیری سقیفه و همه نتایج آن و بدون درنظرگرفتن ارتباط آن نصوص به وضعیتی که خود را درنخستین ساعات پس از وفات پیامبر بر مسلمانان تحمیل کرد، مورد گفت وگو قرارگیرد. مبانی ساختار اندیشه سیاسی شیعه درنصوص قرآن و سنت پیامبر به فراوانی وجود دارد.

مبانی ساختار معرفتی اندیشه سیاسی شیعه درقرآن

شیعیان برای اثبات امامت علی بن ابیطالب(ع) و برتری او به آیات فراوانی از قرآن، استدلال کرده اند. ابن عباس می گوید دراین زمینه، نزدیک به سیصد آیه نازل شده است(۵) اما دیگرانی نیز هستند که گفته اند درباره امامان شیعه، یک چهارم قرآن نازل شده است(۶). شرف الدین در کتاب «المراجعات» میان مستندات قرآنی پیشوایی دینی و دلایل وصایت و خلافت پیامبر،تفکیک قایل شده است. او برای اثبات رهبری دینی امامان شیعه و به ویژه امام علی بن ابیطالب(ع) به شصت آیه قرآن استناد می کند. (۷) شرف الدین، بخش دوم از کتاب «مراجعات» را به موضوع امامت عامه یا جانشینی پیامبر اختصاص داده است که موضوع مقاله حاضر است.

در این بخش از مقاله، سه آیه از آیات مورد تمسک او را برای بررسی مبانی قرآنی، ساختار معرفتی نظریه امامت مورد توجه قرار می دهیم: آیات تطهیر، ولایت و و تبلیغ رسالت.

آیه تطهیر: مراد از آیه، بخشی از آیه سی و سه سوره احزاب است که بیان می کند. «خداوند تنها می خواهد پلیدی را از شما اهل بیت دور کند و کاملا شما را پاک سازد» (۸) روند استدلال شیعه به آیه تطهیر به منظور اثبات وصایت امام علی بن ابی طالب(ع)، مبتنی بر پذیرش نظریه «نه جبر و نه اختیار» و نظریه «وجوب عصمت امام» است. نظریه نخست در مقابل نظریه جبرگرایانه اهل سنت، مطرح گشت، که براساس آن، خلافت از جانب خداوند است و خلفا، سایه او بر روی زمین، و حاکمان مردم هستند.(۹) در مقابل این نظریه، شیعیان معتقدند که براساس مفاد آیه تطهیر، خداوند می دانست که اراده اهل بیت همواره منطبق بر احکام تشریع شده بر آنان است، از این رو، خداوند از ذات خود خبر داد که جز دورکردن ناپاکی را از آن ها نمی خواهد. به عقیده شیعیان، اراده تطهیر اهل بیت، به جهت نبوت بود و بر کسانی که آیه تطهیر در حقشان نازل شده، نیز، وظایف مشابهی وجود دارد. شیعه با استدلال بالا، دلالت آیه تطهیر بر امامت امام علی بن ابیطالب(ع) را اثبات می کند و برای استنتاج امامت برای آن ها به مقدمات بالا، ایده عصمت امام را اضافه می کنند. شیعه، عصمت امام را به وسیله دلیل عقلی، آیات قرآنی و سنت نبوی اثبات می کند. از این رو، عصمت یکی از عناصر نظریه امامت است که در قسمت دوم همین مقاله بررسی خواهد شد. به این ترتیب، نزول آیه تطهیر درباره اهل بیت بر امامت امام علی بن ابیطالب(ع) و امامان اطهار، دلالت می کند.

آیه ولایت: این آیه بیان می کند که «سرپرست و ولی شما، تنها خدا و پیامبر او و آنانند که ایمان آورده اند؛ آنانی که نماز به پا می دارند، و در حال رکوع، زکات می دهند». (۱۰) نمونه ای از استدلال شیعه به آیه ولایت در کلام شرف الدین بیان شده است، او می گوید: «احادیث صحیح از امامان معصوم در مورد نزول آیه ولایت در شأن علی(ع)، هنگامی که انگشتر خود را در حال رکوع نماز صدقه داد، متواتر است». (۱۱) او در تفسیر آیه ولایت می گوید که واژه «ولی» در این جا به معنای ولایت در تصرف است. کاربرد واژه امامت در معنای ولایت، مانند این است که بگوییم فلانی ولی محجور است. بنابر این، ولی کسی است که امور شما را سرپرستی می کند و در این امر، بر خود شما مقدم است و او، تنها خدا و رسول او و علی است، زیرا اوست که صفات ایمان، اقامه نماز و دادن زکات در حال رکوع در وی جمع شده است و این آیه در مورد او نازل گردید و خدا در این آیه، ولایت را برای خود و پیامبرش و علی، بر سیاقی یکسان، ثابت کرده است، و چون ولایت خدا ولایت عام است، ولایت پیامبر و ولی نیز مانند آن و بر همان شیوه است. (۱۲) به این ترتیب ولایت مذهبی، معنوی و وصایت سیاسی امام علی بن ابیطالب(ع) در نظریه ولایت به اثبات می رسد. این قبیل از استدلال ها، معنای امامت در نزد شیعه را توسعه می دهد که در بخش عناصر ساختاری اندیشه سیاسی شیعه، بدان خواهیم پرداخت.

آیه تبلیغ رسالت: آیه تبلیغ می گوید که «ای پیامبر آن چه از طرف پروردگار بر تو نازل شده است، کاملا بر مردمان برسان؛ و اگر چنین نکنی، رسالت او را انجام نداده ای. خداوند تو را از شر مردم، نگاه می دارد؛…» (۱۳) شرف الدین می گوید: این آیه نص آشکاری است که بیان می کند که اگر پیامبر وفات نماید و علی را به جانشینی خویش تعیین ننماید، کاری ناشایست انجام داده است. این امر به نظر او، از آن جا برمی خیزد که پیامبر از سوی خداوند مأمور جانشین کردن علی(ع) است. (۱۴) به عقیده شرف الدین، انجام این رسالت از چنان اهمیتی برخوردار بوده، که خداوند چنان پیامبر را در مضیقه قرار می دهد که نزدیک است او را تهدید نماید. (۱۵) این گونه از استدلال ها در نظریه امامت، تعیین وصایت و خلافت امام علی بن ابی طالب(ع) را تأکید می کند.

مبانی ساختار اندیشه سیاسی شیعه در سنت نبوی

دومین دسته ازمبانی شیعه به منظور پایه ریزی ساختار معرفتی اش، سنت پیامبر است. موقعیت و شخصیت امام علی بن ابیطالب(ع) در حوادث و تاریخ اسلام برای پایه گذاری این ساختار، دارای اهمیت فراوان است. شیعیان در بنای ساختار معرفت سیاسی خود به گفتار، رفتار و تقریر، علاوه بر منابع روایی خود، به منابع اهل سنت استناد می کنند. در ذیل به بررسی سه روایت پیامبر(ص) در این زمینه می پردازیم: حدیث دار، حدیث منزلت و حدیث ثقلین.

حدیث دار: حدیث دار، اشاره به یکی از رویدادهای صدر اسلام دارد که طی آن، پیامبر پیش از آشکارشدن اسلام در مکه، به فرمان آیه شریفه «و خاندان خود را انذار ده» (۱۶) خانواده خود را به دین اسلام دعوت کردند اما به جز امام علی بن ابیطالب(ع) کسی به پیامبر پاسخ مثبت نداد، در این جا بود که، پیامبر فرمود «این مرد، برادر و وصی و خلیفه من در میان شما است، پس به او گوش فرا دهید و او را فرمان برید» (۱۷) به عقیده شیعیان، این حدیث، آشکارا جانشینی امام علی(ع) را ثابت می کند و هیچ دلیلی در نفی این وصیت وارد نشده است. از این رو، شیعه معتقد است به فرض این که پیامبر هنگام ارتحال وصیتی درباره خلافت نکرده باشد، جانشینی امام علی(ع) از پیش اثبات شده بود.

حدیث منزلت: این حدیث از روایاتی است که تفکر شیعی برای اثبات مرجعیت سیاسی امام علی (ع) پس از پیامبر به آن استناد می کند. براساس این حدیث، پیامبر نسبت خود به امام علی(ع) را نسبت موسی به هارون همانند کرد و او را خلیفه پس از خود قرارداد و به امام علی فرمود: تو ولی همه مردان و زنان مؤمن پس از من هستی. (۱۸)

حدیث ثقلین: شیعه به این حدیث برای اثبات عصمت امامان دوازده گانه (مقوله ای شناختی) و لزوم تمسک به آنان (مقوله ای تکلیفی) استناد می کند. براساس این حدیث، پیامبر دو امانت پس از خود در میان امت اسلامی گذاشته است: قرآن و اهل بیت، شیعه از این روایت چنین برداشت می کند که اهل بیت، عهده دار حفظ سنت پیامبرو سالم نگاه داشتن آن از هرگونه دستبرد هستند. اهل بیت براساس این حدیث، نگاهبانان سنت و همان صادقان راستین هستند که در قرآن بیان شده «انا نحن نزلناالذکر و انا له لحافظون». شرف الدین، حدیث ثقلین و حدیث کاغذ و قلم را موافق یکدیگر دانسته و می گوید: اگر در این سخن پیامبر تأمل کنی که می فرماید بیایید برایتان چیزی بنویسم که پس از آن، هرگز گمراه نشوید و در حدیث، در میان شما چیزی به یادگار می گذارم، که اگر بدان تمسک کنید. هرگز گمراه نمی شوید و آن کتاب خدا و عترتم است، در می یابی که موضوع هر دو حدیث، یک چیز است و پیامبر در هنگام بیماری، تنها خواسته است. آن چه را در حدیث ثقلین فرموده است با تفصیل بیشتر بنویسد؛ اما از این کار منصرف شد… (۱۹) او در جای دیگر از این حدیث، برای بیان وظیفه مسلمانان استفاده می کند و می گوید این حدیث جهت گیری رفتاری مسلمان را بیان می کند و این حدیث را نصی در وجوب پیروی و حرمت مخالفت با اهل بیت می داند(۲۰). درباره عنصر ولایت در بخش دیگر این مقال، سخن خواهیم گفت.

۲-عناصر ساختار معرفتی اندیشه سیاسی شیعه

براساس آن چه که تاکنون بیان شد، عناصر ساختار معرفتی شیعه را می توان در دو مفهوم کلی جای داد، امامت و ولایت. در بخش پایانی مقاله حاضر به بررسی این دو مفهوم و سلسله عناصر فرعی آن می پردازیم. دراین بخش از مقاله برای ارایه قرائت کاملی از ساختار معرفتی اندیشه سیاسی شیعه، در صورتی که عناصر به وسیله شرف الدین آشکارا بیان نشده باشد، با بیان دیگر نویسندگان شیعی، تکمیل می گردد.

الف) مفهوم امامت در ساختار معرفتی اندیشه سیاسی شیعه: مفهوم امامت در اندیشه سیاسی شیعه، مجموعه منسجمی از تعالیم درباره رهبری دینی و دنیوی است که خود از عناصری چند، تشکیل می شود. در ذیل به بررسی عناصر مزبور خواهیم پرداخت.

معنای امامت: واژه امام در زبان عربی پیشوا، مقتدا، قیم، رهبر و کسی است که از او پیروی می شود. (۲۱) همچنین به کسی که برای نماز جلو می ایستد و مردم به او اقتدا می کنند، امام گفته می شود، زیرا آنان را امامت می کند و پیشاپیش آنها می ایستد. (۲۲) اهل سنت، امامت و خلافت را مترادف می دانند. محمد رشید رضا، خلافت و امامت عظمی و امارت مؤمنان را هم معنا می داند. ماوردی، آن را خلافت در نگهبانی دین و سیاست دنیا می داند. (۲۳) و ابو زهره دراین زمینه می گوید «مذاهب سیاسی همگی پیرامون خلافت می گر