خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل عقل عملی در آثار ابن سینا

با فایل فایل پاورپوینت کامل عقل عملی در آثار ابن سینا یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل عقل عملی در آثار ابن سینا شامل 87 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل عقل عملی در آثار ابن سینا را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل عقل عملی در آثار ابن سینا با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل عقل عملی در آثار ابن سینا بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل عقل عملی در آثار ابن سینا با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل عقل عملی در آثار ابن سینا وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل عقل عملی در آثار ابن سینا با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل عقل عملی در آثار ابن سینا مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل عقل عملی در آثار ابن سینا :

تاریخ دریافت: ۲۰/۱/۸۰
تاریخ تایید: ۱/۳/۸۰
چکیده:
به اعتقاد فیلسوفان اسلامی آنچه نفس انسان را از نفس حیوانی جدا می سازد عقل نظری و عملی است . اما در میان این فیلسوفان، و حتی گاه در آثار یک فیلسوف، تفسیری واحد درباره عقل نظری و عملی دیده نمی شود . قصد این نوشتار تبیین معنای عقل عملی از دیدگاه ابن سینا است .
با مراجعه به آثار این فیلسوف چهار اصطلاح درباره عقل عملی قابل تشخیص است . در برخی از این اصطلاحات، عقل عملی تنها دارای کارکرد ادراکی است و به قوه درک کننده احکام کلی یا جزئی مربوط به عمل تفسیر می شود . در برخی دیگر از اصطلاحات، عقل عملی گذشته از کارکرد ادراکی، دارای کارکرد عملی نیز هست . با بررسی این چهار اصطلاح معلوم می شود که هیچیک از آنها بر دو اصطلاح رایج در میان فیلسوفان اسلامی منطبق نیست و در پایان مقاله سعی شده است چهار اصطلاح موصوف، به اصطلاح واحد و جامعی بازگردانده شود .
واژگان کلیدی: عقل عملی، عقل نظری، اراده مقدمه
در کتابهای فلسفی معانی مختلف و تقسیمات متعددی برای عقل ذکر شده است . از این میان مهمترین تقسیمی که برای عقل بشری بیان شده است، تقسیم عقل، به عقل نظری و عقل عملی می باشد .
با مروری بر آنچه فیلسوفان اسلامی پیرامون عقل نظری و عملی گفته اند، در می یابیم که اصطلاح واحدی در این باره در میان آنان وجود ندارد و همین امر گاه باعث سوء برداشتها و تفسیرهای نادرست از کلمات آنان می گردد . نکته مهمتر این است که گاه در آثار یک فیلسوف به معانی مختلفی در این باره بر می خوریم . برجسته ترین مصداق در این زمینه، بزرگ ترین فیلسوف مشائی در جهان اسلام، ابو علی سینا است .
هدف این نوشتار طرح سخنان ابن سینا درباره عقل عملی، و استنباط معنا یا معانی عقل عملی از این سخنان است . بدیهی است که چون عقل عملی قسیم عقل نظری است و مقسم هر دو، عقل می باشد، لازمه هر تفسیری از عقل عملی، تفسیری خاص برای عقل نظری است و در سعه و ضیق محدوده کارکرد عقل نظری مؤثر خواهد بود . قبل از طرح سخنان ابن سینا، بهتر است اشاره ای به دیگر نظرات مطرح شده در این باره داشته باشیم و برخی مقدمات مفید را برای بحث ذکر کنیم . دو اصطلاح درباره عقل عملی
با قطع نظر از سخنان ابن سینا، در میان فیلسوفان اسلامی دو اصطلاح درباه عقل عملی دیده می شود . یکی از این دو اصطلاح از شهرت بیشتری برخوردار است و لذا آن را اصطلاح مشهور می نامیم و اصطلاح دیگر را اصطلاح غیر مشهور .
الف – اصطلاح مشهور عقل عملی: بسیاری از فیلسوفان اسلامی به پیروی از ارسطو، عقل عملی را همچون عقل نظری، قوه درک کننده انسان معرفی می کنند و تفاوت این دو عقل را در مدرکات آنها می دانند .
بر این اساس عقل نظری قوه درک کننده امور نظری است و عقل عملی قوه درک کننده خوب و بد اعمال . ارسطو بر آن بود که تفاوت عقل نظری و عملی در غایت آنهاست . غایت عقل نظری، نظر است و غایت عقل عملی، عمل .
عقل عملی احکامی را درک می کند که در طریق عمل و به عنوان مقدمه و مبدء برای عمل قرار می گیرند; در حالی که عقل نظری به جهت خود شناخت و نظر، به ادراک می پردازد . ^(۲)
فارابی در مورد عقل عملی می گوید: «عقل عملی قوه ای است که انسان بواسطه آن و از طریق تجارب بسیار و مشاهده اشیاء محسوس، به مقدماتی دست می یابد که بر اساس آن پی می برد که چه کار باید کرد و چه کار نباید کرد . البته در اموری که انجام آنها در اختیار ماست . این مقدمات نیز برخی کلی اند و برخی جزئی .» ^(۳) بسیاری از متاخران نیز همین تفسیر را برای عقل عملی بیان کرده اند . ^(۴)
بر اساس این اصطلاح تفاوت عقل نظری و عملی در این نیست که یکی قوه اداراکی است و دیگری قوه عمل کننده و همچنین تفاوت این دو عقل در کلی و جزئی بودن مدرکات آنها نیست . بلکه تفاوت عقل نظری و عملی این است که نفس انسان با کمک عقل عملی به دنبال شناختی می رود که در طریق عمل واقع می شود; اما با کمک عقل نظری، آدمی شناخت را بخاطر خود شناخت می خواهد و به شناختهایی دست می یابد که در طریق عمل قرار نمی گیرند .
ب . اصطلاح غیر مشهور عقل عملی: برخی فیلسوفان عقل عملی را مرادف با اراده و به عنوان قوه عمل کننده در نظر می گیرند . قطب الدین رازی از طرفداران این نظریه است . او می گوید: «قوه ای که نفس، اشیاء را با آن درک می کند عقل نظری است و قوه ای که مصدر افعال است عقل عملی می باشد» . پس از این می گوید: «عقل نظری هم اموری که به عمل مربوط نمی شود را درک می کند و هم اموری را که به عمل تعلق دارد . در نتیجه حکمت نظری و عملی نتیجه عقل نظری است و عقل عملی به کمک ادراکات عقل نظری، مصدر افعال است » . ^(۵)
از ظاهر برخی سخنان بهمنیار و ملاصدرا و برخی معاصران نیز همین اصطلاح قابل برداشت است . ^(۶)
بر اساس این اصطلاح، تفاوت عقل نظری و عملی این است که عقل نظری قوه ای درک کننده است و عقل عملی قوه ای عمل کننده، بنابراین ادراک همه مدرکات مختص به انسان بر عهده عقل نظری خواهد بود و حکمت نظری و عملی، هر دو، دستاورد این عقل است . خلاصه ای از (علم النفس) انسان شناسی ابن سینا
به منظور درک روشن تر سخنان ابن سینا درباره عقل عملی، اشاره به انسان شناسی او مفید به نظر می رسد . ابن سینا معتقد است که جز جمادات، همه موجودات دارای نفس هستند . بدین ترتیب همه موجودات زنده، اعم از گیاهان و حیوانات و انسانها و نیز افلاک، از نفس برخوردارند و نفس منشا حیات و زندگی است . ابن سینا نفس را «کمال اول برای جسم طبیعی آلی » (جسم طبیعی که آلت نفس است برای انجام فعل) معرفی می کند . ^(۷)
او معتقد است که انسان از سه نفس نباتی، حیوانی و انسانی برخوردار است . ^(۸) نفس نباتی دارای سه قوه و در نتیجه سه کارکرد است . اول قوه غاذیه که عمل هضم غذا را انجام می دهد . دوم قوه نمو یا منمیه یا نامیه که عمل نشو و نما و زیاد کردن جسم از اوست . و سوم قوه مولده که عمل تولید مثل را انجام می دهد . ^(۹)
نفس حیوانی دارای دو قوه محرکه و مدرکه است . با قوه محرکه، نفس بطور ارادی بدن را به حرکت وا می دارد و با قوه مدرکه، جزئیات را درک می کند . ^(۱۰)
نفس انسانی از دو قوه عالمه و عامله برخوردار است . به این دو قوه عقل نظری و عقل عملی نیز گفته می شود . توضیح این دو قوه بخصوص عقل عملی موضوع اصلی این نوشته است .
بدین ترتیب دو قوه محرکه و مدرکه میان انسان و دیگر حیوانات مشترک است اما دو قوه عالمه (عقل نظری) و عامله (عقل عملی) مختص آدمی است . نفس بر اساس قوه محرکه بطور ارادی بدن را به حرکت درمی آورد و با قوه مدرکه جزئیات را درک می کند . این دو عمل یعنی تحریک ارادی و ادراک جزئی میان انسان و چارپایان مشترک است . اما نوع خاصی از ادراک یعنی ادراک کلیات و نوع خاصی از عمل، یعنی عمل بر اساس تامل عقلانی وجود دارد که مختص انسان است .
از آن جا که عقل عملی (قوه عامله) با قوه محرکه مرتبط است، مناسب است توضیحی درباره قوه محرکه داشته باشیم . قوه محرکه و اراده
سخنان ابن سینا درباره قوه محرکه همیشه یکسان نیست و برای فهم مراد وی لازم است سخنان او بر یکدیگر عرضه شوند و از مجموع مطالب، معنای مورد نظر او استنباط گردد . اما از آن جا که بحث اصلی، قوه محرکه و اراده نیست، خلاصه بررسی سخنان ابن سینا در این باره طرح می شود .
ابن سینا قوه محرکه را دو قسم می داند و نام قوه محرکه را بر دو قوه اطلاق می کند . یکی از این دو قوه در نفس است و دیگری در بدن . قوه محرکه موجود در نفس همان قوه نزوعیه شوقیه است . این قوه خود دارای دو شعبه قوه شهوانی و قوه غضبی است . قوه شهوانی قوه ای است که بخاطر طلب لذت، باعث تحریک انسان به سمت اشیاء مورد تخیل می شود و قوه غضبی به خاطر طلب غلبه، انسان را تحریک می کند تا از شی ء مورد تخیل خود را دور کند . بطور خلاصه قوه شهوانی برای جلب ملایم است و قوه غضبی برای دفع منافر .
قوه محرکه موجود در بدن، قوه ای است که در عضلات وجود دارد و باعث حرکت کردن اعضای بدن و انجام عمل می شود . ^(۱۱)
به قوه نخست، شوقیه و باعثه و نزوعیه می گویند چون این قوه در انسان شوقی نسبت به عمل ایجاد می کند و سپس موجب برانگیخته شدن و انبعاث قوه محرکه بدن می شود و آن را از حالت سکون برمی کند و نزع می کند و به حرکت وامی دارد .
به قوه دوم، فاعل حرکت می گویند چون بدن را به حرکت می اندازد و فعل حرکت مستقیما به این قوه برمی گردد . به دیگر سخن، مبدا قریب حرکت همین قوه موجود در عضلات است .
بدین سان قوه محرکه اول با ایجاد شوق در نفس، باعث فعال شدن قوه محرکه دوم می گردد و این قوه دوم مستقیما عمل را انجام می دهد .
ابن سینا گاه تنها قسم دوم قوه محرکه، یعنی قوه عضلات را قوه محرکه می نامد و قسم اول یعنی قوه شوقیه را از اعوان و انصار قوه محرکه می داند . ^(۱۲)
فیلسوف ما در برخی از مواضع، بحث خود را کامل تر بیان می کند و اظهار می دارد که قوه محرکه اول یعنی قوه شوقیه غیر از این که باعث ایجاد شوق می شود، در انسان اراده یا اختیار یا اجماع را نیز ایجاد می کند و تنها پس از موجود شدن اراده در نفس است که قوه محرکه دوم، عمل را در خارج محقق می کند . ^(۱۳)
بر اساس این سخنان فرمول عمل ابن سینا به این صورت خواهد بود: علم – شوق – اراده – تحریک عضلات – عمل. در این فرمول شوق و اراده از قوه محرکه نفس صادر می شود و تحریک عضلات از قوه محرکه بدن، تفاوت انسان و چارپایان در این فرمول به تفاوت علم آنها برمی گردد . در چارپایان حس و خیال و وهم منشا شوق است ولی در انسان گذشته از این سه قوه، قوه عقل نیز منشا شوق می باشد . عقل عملی در سخنان ابن سینا
قبل از طرح سخنان ابن سینا، باید توجه داشت که در کلمات این فیلسوف عقل نظری و عقل عملی تعابیر دیگری از قوه عالمه و قوه عامله است . او در آغاز بحث از قوه عامله و عالمه در شفا و نجاه این دو قوه را عقل می نامد . ^(۱۴) منظور او این است که قوه عامله، عقل عملی است و قوه عالمه، عقل نظری . ابن سینا در ادامه بحث در نجاه می گوید: «مشهورات از قوه عامله و عقل نظری متولد می شوند .» ^(۱۵) و در شفا می گوید: «مشهورات از عقل عملی و عقل نظری متولد می شوند .» ^(۱۶) با مقایسه این دو عبارت درمی یابیم که قوه عامله همان عقل عملی است . ابن سینا در رساله نفس به یگانگی قوه عامله و عقل عملی تصریح می کند و می گوید: «قوه عامله آن است که وی را عقل عملی خوانند .» ^(۱۷)
بر این اساس، پس از این، به منظور یکسان سازی عبارات در همه مواردی که ابن سینا از قوه عامله یا عقل عملی استفاده می کند، عقل عملی را بکار خواهیم برد .
ابن سینا در طبیعیات شفا و نجاه می گوید: «عقل عملی مبدا تحریک کننده بدن انسان به افعال جزئی برآمده از رویه و تفکر است . » ^(۱۸) او پس از این به توضیح کارکردهای عقل عملی می پردازد و می گوید: «عقل عملی دارای سه اعتبار و جهت است و بر اساس هر یک از این جهات، اعمال خاصی از انسان صادر می شود: جهت اول در مقایسه با قوه حیوانی نزوعی، جهت دوم در مقایسه با قوه حیوانی متخیله و متوهمه، و جهت سوم در مقایسه با خودش » .
عقل عملی در مقایسه با قوه حیوانی نزوعی باعث حدوث حالاتی همچون خجالت، حیا، خنده و گریه می شود که مختص انسان است . عقل عملی در اثر فعل و انفعالی که به سرعت در انسان رخ می دهد، آماده می شود تا این گونه حالات را در انسان تولید کند .
عقل عملی در مقایسه با قوه حیوانی متخیله و متوهمه، قوه ای است که قوه حیوانی متخیله و متوهمه را در استنباط تدابیر در امور حادث و فاسد شدنی و استنباط صنایع انسانی به کار می گیرد .
عقل عملی در مقایسه با خودش، قوه ای است که با کمک عقل نظری به آرایی که به اعمال تعلق دارد و مشهورات نامیده می شود، دست می یابد، مثل این که دروغ و ظلم قبیح و زشت است . ^(۱۹)
ابن سینا مشابه مطالب شفا و نجاه را در کتاب عیون الحکمه ذکر می کند، بدون آن که ذکری از عقل عملی یا قوه عامله به میان آورد . او می گوید: «از جمله حیوانات انسان است که دارای نفس ناطقه است . نفس ناطقه دارای خواصی است . برخی از این خواص از باب ادراک است، برخی از باب فعل، و برخی از باب انفعال . از میان این سه، تنها ادراک مختص به انسان (ادراک کلیات) بدون نیاز به بدن از نفس صادر می شود . افعال و انفعالات نفس به کمک بدن از نفس صادر می گردد . اما افعالی که با مشارکت بدن و قوای بدنی از نفس صادر می شود; عبارت است از تعقل و رویه در امور جزئی در کارهایی که سزاوار است عمل شود یا سزاوار نیست عمل شود، به حسب اختیار . استنباط صناعات عملی و تصرف در آنها مانند کشاورزی و نجاری به همین باب تعلق دارد . اما انفعالات، حالتهایی هستند که پس از استعدادها و آمادگیهایی که با مشارکت نفس ناطقه بر بدن عارض می شوند، پدید می آیند . مانند استعداد خنده، گریه، خجالت، حیا، رحمت، رافت و الفت » . ^(۲۰)
در عبارتهای بالا هر چند انفعالات از افعال جدا شده است، اما همه اینها از امور عملی مختص به انسان شمرده شده که از نفس با مشارکت بدن صادر می شوند . خود افعال هم به دو قسم «استنباط حسن و قبح در امور جزئی » و «استنباط صنایع » تقسیم شده است . بنابراین سه عملکردی که در شفا و نجات به عقل عملی نسبت داده می شود، در عیون الحکمه به نفس ناطقه، از آن جهت که با بدن مرتبط است، منسوب می گردد .
تفاوتی که میان این دو تبیین از عقل عم