خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل سنت الهی، تعمیم در قرآن و نمود آن در نهضت عاشورا

فایل پاورپوینت کامل سنت الهی، تعمیم در قرآن و نمود آن در نهضت عاشورا؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل سنت الهی، تعمیم در قرآن و نمود آن در نهضت عاشورا شامل 120 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل سنت الهی، تعمیم در قرآن و نمود آن در نهضت عاشورا را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل سنت الهی، تعمیم در قرآن و نمود آن در نهضت عاشورا با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل سنت الهی، تعمیم در قرآن و نمود آن در نهضت عاشورا با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل سنت الهی، تعمیم در قرآن و نمود آن در نهضت عاشورا تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل سنت الهی، تعمیم در قرآن و نمود آن در نهضت عاشورا را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل سنت الهی، تعمیم در قرآن و نمود آن در نهضت عاشورا :

سنت تعمیم بدین معنا است که اگر آدمی خشنود از کردار گروهی باشد، در عملشان شریک خواهد بود و به کسانی ملحق می شود که دوستدارشان است چنان که خشم و نارضایتی، انسان را از کسانی که دوست ندارد و از عملشان ناراضی است، جدا می کند . قرآن کریم و روایات معصومین (ع) نیز برآن دلالت می کنند لذا علت تعمیم، خشنودی یا ناخشنودی به خاطر حب و بغض می باشد . در این راستا، با توجه به مفهومی که قرآن از کلمه امت ارائه می دهد و آن را مقوله ای کیفی می داند، دستاوردها و عملکرد نیک و بد امت نیز تمامی افراد امت را در بر می گیرد حتی آنان که در این کار نقشی نداشته اند اما به جهت رضایت، شریک آثار عمل امت اند به خلاف نتایج عملکرد افراد که ویژه خودشان می باشد .

نویسنده ضمن تبیین مطالب فوق سنت تعمیم را فراگیر بر دنیا و آخرت و خیر و شر دانسته، در ادامه به برخی روش ها و موارد این سنت الهی در زندگی مردم همچون تعمیم در مسؤولیت و کیفر، تعمیم حجت، تعمیم در ثواب و پاداش پرداخته و تعمیم نفرین و بیزاری و یکی از این مصادیق بر شمرده که در نصوص به جا مانده از اهل بیت (ع) در زیارت امام حسین (ع) نیز به روشنی شاهد این تعمیم هستیم .

نویسنده در پایان نتیجه می گیرد عاشورا خط معیار دو جبهه حق و باطل در طول تاریخ و در هر جامعه ای است، موضع گیری در این دو جبهه به دوستی یابیزاری است و حسین (ع) جدا کننده این دو جبهه خواهد بود .

پیشگفتار

«لقد سمع الله قول الذین قالوا ان الله فقیر و نحن اغنیاء سنکتب ما قالوا و قتلهم الانبیاء بغیر حق و نقول ذوقوا عذاب الحریق ذلک بما قدمت ایدیکم و ان الله لیس بظلام للعبید الذین قالوا ان الله عهد الینا الا نؤمن لرسول حتی یاتینا بقربان تاکله النار قل قد جاءکم رسل من قبلی بالبینات و بالذی قلتم فلم قتلتموهم ان کنتم صادقین; ^(۱)

خداوند سخن آنان را که گفتند: «خدا فقیر است و ما بی نیازیم » ، شنید . به زودی آنچه را گفتند خواهیم نوشت، همچنین کشتن بناحق پیامبران را می نویسیم و به آنان می گوییم: «بچشید عذاب سوزان را!» این به سبب و نتیجه کاری است که دستهای شما از پیش فرستاده و خدا به بندگان ستم نمی کند . آنان کسانی هستند که گفتند: خدا از ما پیمان گرفته که به پیامبری ایمان نیاوریم مگر این که یک قربانی بیاورد که آتش [صاعقه آسمانی] آن را بسوزاند! بگو: پیامبرانی پیش از من برایتان آمدند و دلایل روشن و آنچه را گفتید آوردند، پس چرا آنان را کشتید اگر راست می گویید؟!»

شان نزول آیات

سعید بن جبیر در شان نزول این آیات گفته است: وقتی این آیه نازل شد:

«من ذا الذی یقرض الله قرضا حسنا فیضاعفه له اضعافا کثیره … ; ^(۲) کیست که به خدا قرض الحسنه بدهد تا آن را برای او چند برابر کند …»

یهودیان گفتند: ای محمد! پروردگارت فقیر و نیازمند شد و از بندگانش قرض خواست! پس خدا آیات فوق را فرو فرستاد!

دلالت آیات بر سنت تعمیم

آیات مزبور یهودیان معاصر رسول الله (ص) را به دو سبب محکوم و سرزنش می کند;

۱ . این که گفتند: خدا فقیر و نیازمند است و ما ثروتمند و بی نیازیم .

۲ . بناحق پیامبران را کشتند .

خداوند گفته یهودیان را شنید و به آنان هشدار داد سخن نادرست و یاوه ای را که گفته اند، در نامه عملشان بنویسد و بدین سبب، نیز به خاطر کشتن بناحق پیامبران آنان را محکوم و عذاب کند:

«به زودی آنچه را گفتند خواهیم نوشت، همچنین کشتن بنا حق پیامبران را می نویسیم .»

خداوند عذاب سوزناک را به یهودیان خواهد چشاند، زیرا سخن نادرستی گفتند و بناحق پیامبران را کشتند:

«و به آنان می گوییم: بچشید عذاب سوزان را .»

آیه کریمه تاکید دارد یهودیان معاصر رسول خدا (ص) سزاوار عقوبت با عذاب سوزانند، زیرا مرتکب گناه و معصیت شدند و خداوند به بندگان ستم نمی کند و تصریح می نماید که این (عذاب) نتیجه کاری است که دستهای شما از پیش فرستاده است . آیه کریمه در ادامه نقل می کند که از رسول خدا خواستند یک قربانی بیاورد که صاعقه آسمانی آن را بخورد، تا به رسالتش ایمان بیاورند . زیرا خداوند از آنان پیمان گرفته است که تا چنین آیتی نبینند، ایمان نیاورند . بعد در رد ادعا و وعده دروغین آنان بر ایمان آوردن، می گوید که پیامبران پیش از رسول خدا با دلایل روشن آمدند، حتی با این آیتی که آنان تقاضا دارند، اما به رغم تمامی اینها، ایمان نیاورند و بر لجاجت و عناد خود اصرار ورزیدند و پیامبران را بناحق کشتند .

شکی نیست که مخاطبان این آیات، یهودیان معاصر رسول خدایند و تمامی ضمایر به آنان بر می گردد . آنان بودند که گفتند: خدا نیازمند است و ما بی نیاز; آنان گفتند: خدا از ما پیمان گرفته است . نگاهی گذرا به آیات، بر این حقیقت تاکید دارد . خدای متعال آنان را محکوم کرده و به عذاب سوزان نویدشان می دهد، آن هم به خاطر این که پدرانشان با کشتن بناحق پیامبران بنی اسرائیل، مرتکب جرم شدند . گرچه با نظر سطحی و گذرا به تاریخ و جامعه می فهمیم، یهودیان معاصر پیامبر نقشی در این کار نداشتند، اما آیات کریمه به صراحت آنان را محکوم کرده و سزاوار عقوبت دانسته است .

خدای متعال یهودیان را محکوم نموده و به سبب آنچه کردند و آنچه نکردند، عذابشان می کند . یهودیان معاصر فقط از پیامبر خواستند یک قربانی بیاورد که صاعقه آسمانی آن را بسوزاند . آنان نه انبیا را کشتند و نه معاصر قاتلان و مقتولان بودند، پس چرا آیه کریمه به کاری که نکردند – کشتن پیامبران – و نقشی که نداشتند، دلیل می آورد؟!

پاسخ این پرسش، سنت «تعمیم » و فراشمولی است . خدای متعال مسئولیت و نقش پدران در کشتن انبیا را به فرزندان تعمیم و گسترش داده، چنان که عقوبت پدران به سبب جرمی که مرتکب شدند را شامل فرزندان دانسته است و دلیلی را که بر ضد پدران آورده، برای فرزندان هم بازگو کرده است . «تعمیم » سنتی فراگیر و شامل است و همین سنت الهی، دلیل محکومیت یهود و عقوبت شان است . معنای تعمیم در آیه آن است که خدای متعال فرزندان را شریک مسئولیت و جرم و کیفر پدران دانسته، دلیل تعمیم را شامل هر دو می داند .

علت تعمیم خشنودی و ناخشنودی

خشنودی یا ناخشنودی به خاطر حب و بغض است . اگر آدمی راضی و خشنود از کردار گروهی باشد، در عملشان شریک است، چه خیر باشد و چه شر; اگرکردار شر باشد، کیفر و مجازات خواهد شد و اگر عمل خیر باشد، به او ثواب و پاداش می دهند . اگر انسان بر گروهی (به سبب عملکردشان) خشم گیرد، از آنان بیزاری و تبری جسته است .

خشنودی و رضایت، آدمی را به کسانی ملحق می کند که دوستدارشان است و از کارکردشان راضی است، چنان که خشم و نارضایتی، انسان را از کسانی که دوست ندارد و از عملشان ناراضی است، جدا می کند . پس رضایت یا عدم رضایت، عامل وصل و فصل (پیوند و جدایی) است، و از آن رو که یهودیان معاصر پیامبر، از کرده پدران و کشتن پیامبران راضی بودند، خدای متعال، آنان را در برابر جرم پدران مسئول دانست و بدین سبب محکوم کرد و وعید کیفرشان داد و «تعمیم » را دلیلی بر ضدشان دانست، به رغم آن که هم عصر پیامبران نبوده، آنان را ندیدند و نقشی در کشتن شان نداشتند . از ابی عبدالله امام صادق (ع) در باره همین آیات روایت است:

«میان آن قاتلان و این درخواست کنندگان از پیامبر، پانصد سال فاصله بود، اما خداوند از آن رو که راضی به کرده پدرانشان بودند، آنان را نیز قاتل دانست .» ^(۳)

محمد بن ارقط می گوید: خدمت ابوعبدالله امام صادق (ع) رسیدم . فرمود: به کوفه می روی؟ عرض کردم: بلی . فرمود: قاتلان حسین را میان مردم کوفه دیده ای؟ پاسخ دادم: فدایت شوم! [از آن زمان خیلی گذشته و من] کسی را بدین عنوان نمی شناسم! فرمود:

«فاذن انت لا تری القاتل الا من قتل او من ولی القتل؟ الم تسمع الی قول الله: «قد جاءکم رسل من قبلی بالبینات و بالذی قلتم، فلم قتلتموهم ان کنتم صادقین .» فای رسول قتل الذین کان محمد (ص) بین اظهرهم؟ و لم یکن بینه و بین عیسی (ع) رسول . انما رضوا قتل اولئک، فسموا قاتلین; پنداشته ای قاتل فقط کسی است که کشته است و بدان مبادرت کرده است؟ آیا نشنیده ای خداوند می فرماید: «پیامبرانی پیش از من برایتان آمدند و دلایل روشن و آنچه را گفتید آوردند، پس چرا آنان را کشتید اگر راست می گویید؟!» کدامین پیامبر را در زمان محمد (ص) کشتند، در حالی که میان وی و عیسی (ع) پیامبری نبود؟ مقصود آن است که از کشتن پیامبران راضی بودند، از این رو جزء قاتلان به شمار آمدند .» ^(۴)

شراکت به رضایت

گفتیم اگر کسی از کرده خیر یا شر شخصی راضی و خشنود باشد، شریک عمل او به شمار می آید، چه خود نیز این کار را انجام دهد یا انجام ندهد، چنان که شریک و مسئول پیامدها و نتایج آن عمل، یعنی ثواب یا کیفر هم است . سیدرضی در نهج البلاغه از امیرمؤمنان روایت می کند:

«ایها الناس، انما یجمع الناس الرضا و السخط، و انما عقر ناقه ثمود رجل واحد، فعمهم الله بالعذاب، لما عموه بالرضا; قال سبحانه: «فعقروها، فاصبحوا نادمین » . فما کان الا ان خارت ارضهم بالخسفه خوار السکه المحماه فی الارض الخواره; ای مردم! خشنودی و خشم از چیزی، همگان را در پیامد آن شریک می سازد، چنان که ماده شتر ثمود را یک نفر پی کرد، اما خدا همه را عذاب کرد، زیرا همگی آن کار را پسندیدند و خدای سبحان فرمود: «ماده شتر را پی کردند و سرانجام پشیمان شدند .» دیری نپایید که زمینشان صدا کرد و فرو رفت چنان که آهن تفتیده در زمین سست فرو می رود .» ^(۵)

نیز فرمود:

«الراضی بفعل قوم کالداخل فیه معهم . و علی کل داخل فی باطل اثمان: اثم العمل به، و الرضا به » . ^(۶)

امام در این فرمایش، جرم را به دو سبب می داند: عمل و رضایت به گناه و سنت تعمیم فقط باطل و گناه را در بر نمی گیرد، بلکه حق و ثواب را نیز شامل می شود .

مشارکت تاریخی

در برخی زیارت های ماثور جامعه آمده که ما شریک دوستداران و یاران و رزمندگانی هستیم که همراه شما امامان به جنگ با ناکثین و قاسطین و مارقین پرداختند . این سخن، غریب است و جز کسانی که سنت الهی «تعمیم » را می فهمند، آن را درک نمی کنند . در زیارت جامعه ائمه اهل بیت (ع) آمده است: شهادت می دهیم که شریک دوستان و یاران پیشگام تان بودیم در ریختن خون ناکثین و قاسطین و مارقین و نیز قاتلان ابی عبدالله، سرور جوانان بهشتی . این عمل را با نیت و همدلی و حسرت بر فرصتی که از کف رفت، انجام دادیم .

رضایت و نارضایتی باب گسترده ای در بینش اسلام دارد و از همین باب ما شریک حضرت ابراهیم (ع) – پیشگام دعوت به یگانه پرستی – در شکستن بتها و پایداری در برابر طاغوت زمان – نمرود – هستیم . همچنین شریک موسی (ع) و عیسی (ع) در تبلیغ یکتاپرستی و سرنگون کردن طاغوتهای آن عصر می باشیم، چنان که در جنگ و غزوات رسول خدا (ص) شریک بوده ایم و شریک صالحان و اولیا و رهبران توحید و مبلغان هدایتیم . نیز شریک ذاکران و تسبیح گویان خدای متعال در طول تاریخ برای دعوت به سوی خدا و نصیحت و ارشاد بندگان خداییم . ما شریک در ذکر و تسبیح و دردها و غمهای آنان هستیم . نیز اگر خون ستمگران را ریختند یا در این راه خونشان ریخته شد پایه های ظلم و شرک را نابود کردند و رکن توحید و عدل را پی ریختند .

رضایت و نارضایتی باب وسیعی در بینش و معرفت است که بیان آن از حوصله این بحث بیرون است . به طریق های بسیار وایت شده است:

«المرء مع من احب; ^(۷) آدمی با محبوبش قرین است .»

کردار امت و فرد

شاید برای نخستین بار در تاریخ فرهنگ، قرآن فهم جدیدی از «امت » ارائه داده باشد . بنا بر این فهم نو، امت به معنای تجمع کمی و عددی نیست بلکه مقوله ای کیفی است . از این رو امت برابر با مجموعه افراد نیست، چنان که کردار امت و تاثیر آن مساوی با مجموع کردار، آثار و توان افراد نیست . امت، مقوله ای کیفی است . خوانده ایم «یدالله » بر سر جماعت و با آن است، در اینجا هم «یدالله » امری غیر از مجموعه کمی توان افراد است .

در معنای امت، تفاوتی بین امت مؤمن و غیر مؤمن نیست . در قرآن، امت، احکام و آثاری غیر از احکام و آثار مجموع افراد دارد .

امت واحده، در زمان و مکان نمی گنجد یا تعدد مکان و زمان، امت واحد را جدا نمی کند . قرآن از امت خجسته و مبارکی به عنوان «ملت ابراهیم » یاد می کند:

«و من احسن دینا ممن اسلم وجهه لله و هو محسن واتبع مله ابراهیم حنیفا» . ^(۸)

قرآن ابراهیم را نخستین پدر امت می داند:

«مله ابیکم ابراهیم هو سماکم المسلمین » . ^(۹)

در باره امت واحد که فراتر از زمان و مکان است، می فرماید:

«ان هذه امتکم امه واحده و انا ربکم » . ^(۱۰)

نیز می فرماید:

«ان هذه امتکم امه واحده و انا ربکم فاعبدون .» ^(۱۱)

بنابر آنچه گفتیم، قرآن فعل و کردار امت را غیر از فعل و عمل فرد می داند . دستاوردها و عملکرد نیک و بد امت، تمامی افراد امت را در بر می گیرد، حتی آنان که در این کار کرد نقشی نداشته اند، اما چون رضایت داشته اند، شریک آثار عمل امتند، ولی نتایج عملکرد افراد، ویژه خودشان بوده، دیگران را در بر نمی گیرد .

موارد ذیل از اعمال امت هستند: شعائر (مراسم)، عرف (سنت)، کارهای گروهی و نیز آنچه مردم بپذیرند و از آن پشتیبانی کنند . آثار و پیامد این کارها تمامی افراد را در بر می گیرد، چه کسانی که در خیر و شر نقش و شرکت داشته یا نداشته باشند .

اعمال افراد، رفتارهایی است که از اشخاص سر می زند و به شکل محسوس، نقش و تاثیری بر ساختار اجتماعی، چه در دنیا و چه آخرت ندارد . آیه ذیل در مورد این گونه اعمال است:

«و ان لیس للانسان الا ما سعی، و ان سعیه سوف یری، ثم یجزاه الجزاء الاوفی » . ^(۱۲)

خداوند در مورد عملکرد امت که تمامی افراد را در بر می گیرد فرمود:

«تلک امه قد خلت لها ما کسبت، و لکم ماکسبتم و لا تسالون عما کانوا یفعلون » . ^(۱۳)

هر امتی مسئول خیر و شر خویش است و از امتی دیگر باز خواست نمی کنند، چنان که فعل امت به همه افراد نسبت داده می شود نه فقط به انجام دهندگان، پیامد کردار امت نیز خاص انجام دهندگان نیست، بلکه همگان را فرا می گیرد، البته اگر بدین کار راضی باشند . ^(۱۴)

خیر و شری که حاصل کردار امت و گروه است، تمامی – چه عمل کننده و چه غیر او – را در بر می گیرد (البته اگر بدان راضی باشند) و این سنتی فراگیر در دنیا و آخرت است . این سنت است که مردمان را از نقاط مختلف کره خاکی و در فاصله زمان های بسیار طولانی از تاریخ گرد می آورد یا می پراکند; پیوند می زند یا جدا می کند; و اگر به کرده ای رضایت یا عدم رضایت، دوستی یا دشمنی داشته باشند، از آنان امت واحدی به وجود می آورد . حتی گاه خانه و خانواده ای را به دو امت و جبهه ناهمخوان می برد; از آن رو که معیار دوستی و دشمنی، و خشنودی و ناخشنودی آنان گوناگون است، با هم یکجا جمع نخواهند شد . این سنت افراد را به هم پیوند می دهد، نه زبان، اقلیم، زمان یا نسب ها را; چنان که برادر را از برادر همخانه و هم خانواده جدا می کند .

در اعمال امت، آدمی از آن که نمی شناسد و با او در یک خانه یا یک مکان زندگی نمی کند یا همزمان و همزبان وی نیست و از یک رگ و ریشه نمی باشند، پیامد نیک یا بد کردار را کسب می کند، چون بدان کردار خشنود یا از آن ناخشنود است . اما در اعمال فردی، گاه از یک خانه و خانواده، فردی خوشبخت و دیگری بدبخت است; به یکی وعده بهشت داده می شود و دیگری به سبب ورود و خلود در جهنم، شقاوتمند می گردد، زیرا محک رضا و خشمشان متفاوت است .

موارد تعمیم

سنت تعمیم، سنتی عام و فراگیر است و دنیا و آخرت و خیر و شر را در بر می گیرد، چنان که موارد و مصداقها و راه و روشهای سنت تعمیم در زندگانی مردم بسیار است . در ادامه برخی روشها و موارد این سنت الهی در زندگانی مردم را با بهره گیری از نصوص اسلامی (کتاب و سنت) بر می شمریم:

۱ . تعمیم در مسئولیت و کیفر

اگر گروهی مرتکب جرمی شدند و دیگران بدان رضایت داشتند، مسئولیت و مجازات شامل آنان نیز خواهد شد . بدین مطلب در آغاز بحث، در تفسیر آیات آل عمران اشاره کردیم و دریافتیم خداوند فرزندان را به جرم پدران محکوم کرده، عقوبت می کند و می فرماید: عذاب سوزان را بچشید!

نیز فرمایش امیرمؤمنان در نهج البلاغه را خواندیم که: ناقه ثمود را یک نفر کشت، اما خدا همه را عذاب کرد، زیرا بدین کار راضی بودند . خدای سبحان فرمود: «ماده شتر را پی کردند و همگی پشیمان شدند .»

کثرت شمار راضی شوندگان، تغییری در سنت الهی و تعمیم مسئولیت و کیفر نمی دهد . هر قدر هم نفرات زیاد باشند، مجازات خواهند شد و مسئول خواهند بود، چون بدین کار ناروا راضی بوده اند . ابو سعید خدری روایت می کند:

«و جد قتیل علی عهد محمد رسول الله (ص) فخرج مغضبا، فحمدالله و اثنی علیه، ثم قال یقتل رجل من المسلمین، لا یدری من قتله، و الذی نفسی بیده لو ان اهل السماوات و الارض اجتمعوا علی قتل مؤمن او رضوا به لادخلهم الله فی النار; ^(۱۵) در زمان رسول خدا (ص) کشته ای را یافتند . پیامبر در حالی که خشمگین بود، خطبه خواند و پس از حمد و ثنای الهی فرمود: از مسلمانان مردی کشته شده، قاتل وی معلوم نیست . سوگند به آن که جانم در دست اوست! اگر اهل آسمان و زمین برای کشتن مؤمنی گرد آیند یا بدین کار راضی باشند، خداوند آنان را داخل آتش خواهد کرد .» !

سلیمان بن خالد از امام صادق (ع) روایت کرده:

«لو ان اهل السماوات و الارض لم یحبوا ان یکونوا شهدوا مع رسول الله (ص) لکانوا من اهل النار; ^(۱۶) اگر همه اهل آسمان و زمین همراهی با رسول الله (ص) را دوست نداشته باشند نیز، داخل در آتش خواهند شد .»

دوری مکان، این سنت الهی را تغییر نخواهد داد . اگر کسی بناحق دیگری را در شرق بکشد و کسی که درغرب است، بدین کار راضی باشد، سزاوار آتش است . از رسول خدا (ص) روایت است:

«لو ان رجلا قتل بالمشرق و آخر رضی به فی المغرب کان کمن قتله و شرک فی دمه; ^(۱۷) اگر کسی در مشرق کشته شود و شخصی در مغرب بدان راضی باشد، مانند قاتل بوده، شریک در جرم است .»

گستره خشنودی و رضایت گسترده بوده، فراتر از زمان و مکان است و بیش از آن که انسان تصور کند، مردم را در بر می گیرد . روایت شده:

«ان الراضین بقتل الحسین شرکاء قتله . الا و ان قتلته و اعوانهم و اشیاعهم و المقتدین بهم براء من دین الله; ^(۱۸) کسانی که راضی به کشتن حسین بودند، شریک جرم اند . بدانید قاتلان و یاران و پیروان و دنباله روان آنان از دین خدا دورند .»

نیز روایت است:

«ان القائم (عج) یقتل ذراری قتله الحسین (ع) لرضاهم بذلک; ^(۱۹) امام زمان (عج) فرزندان و نسل قاتلان امام حسین را می کشد زیرا آنان به عمل پدرانشان راضی هستند .»

۲ . تعمیم حجت

در آغاز بحث خواندیم خداوند یهودیان معاصر رسول الله را با عمل پدرانشان مرتبط دانست و چون از رسول خدا خواستند یک قربانی بیاورد که صاعقه آسمانی آن را بسوزاند تا ایمان آورند، کار پدران را حجتی علیه آنان آورد و از پیامبرانی نام برد که پیش از رسول خدا با دلایل روشن و این گونه قربانی آمدند، اما یهودیان آنان را کشتند و ایمان نیاوردند [یعنی به همان دلیل که پدران ایمان نیاوردند و عذاب شدند، شما نیز ایمان نمی آوردید و عذاب خواهید شد، و این تعمیم دلیل است ]. .

در آیه ۹۱ بقره، قرآن برای یهودیان معاصر رسول خدا چنین دلیل می آورد: وقتی به آنان گفته می شود که به آنچه خدا بر پیامبرش فرستاده، ایمان آورند، می گویند: به آیاتی ایمان می آوریم که بر ما نازل شده است و به آنچه خدا بر رسولش فرو فرستاده، کفر می ورزند . پس از این خداوند به پیامبر می فرماید علیه آنان این گونه احتجاج کن:

«قل فلم تقتلون انبیاء الله من قبل ان کنتم مؤمنین »

چگونه می توان ادعای آنان را پذیرفت که به آنچه برایشان نازل شده، ایمان دارند، اما پیامبرانی را که برایشان فرستاده شده اند، می کشند؟!

قرآن علیه فرزندان همان حجتی را می آورد که بدان باپدران به بحث و جدل می پرداخت . آیات یاد شده چنین است:

«و اذا قیل لهم آمنوا بما انزل الله قالوا نؤمن بما انزل علینا و یکفرون بما وراءه و هو الحق مصدقا لما معهم قل فلم تقتلون انبیاء الله من قبل ان کنتم مؤمنین; ^(۲۰) هنگامی که به آنان گفته شود به آنچه خدا نازل کرده، ایمان بیاورید می گویند: به آیاتی که بر ما نازل شده، ایمان می آوریم! و به غیر آن کافر می شوند، در حالی که حق است و آیاتی را که بر آنها نازل شده، تصدیق می کند . بگو: اگر راست می گویید و به آیاتی که بر شما نازل شده ایمان دارید، چرا پیامبران خدا را پیش از این، به قتل، می رساندید؟!»

۳ . تعمیم در ثواب و پاداش

چنان که سنت تعمیم، مسئولیت آفرین و عذاب آور بود، پاداش و ثواب را نیز برای کنندگان کار و راضی شوندگان فراگیر می کند . این سنت، دری از رحمت خدا بر بندگان است تا آنان را شریک ثواب اعمال و جهاد صالحان کند; نیز ثواب دعوت به یکتاپرستی و قیام و رکوع در پیشگاه خدا و ذکر و تسبیح و عمل شایسته، شامل حالشان شود . سنت تعمیم در فرهنگ اسلامی یقینی است .

محدث قمی در کتاب ارزشمند «نفس المهموم » به سند صحیح از ریان بن شبیب روایت می کند:

«دخلت علی ابی الحسن الرضا (ع) فی اول یوم من محرم . فقال: یابن شبیب، اصائم انت؟ فقلت: لا . فقال: ان هذا الیوم هو الیوم الذی دعا فیه زکریا ربه عز و جل; فقال: رب هب لی من لدنک ذریه طیبه انک سمیع الدعاء . فاستجاب الله له . و امر الملائکه فنادت زکریا و هو قائم یصلی فی المحراب: «ان الله یبشرک بیحیی » . فمن صام هذا الیوم، ثم دعا الله عزو جل، استجاب الله له کما استجاب لزکریا . ثم قال: یابن شبیب، ان المحرم هو الشهر الذی کان اهل الجاهلیه فیما مضی یحرمون فیه الظلم و القتال لحرمته . فما عرفت هذه الامه حرمه شهرها، و لا حرمه نبیها (ص) . فقد قتلوا فی هذا الشهر ذریته و سبوا نساءه، و انتهبوا ثقله، فلا غفر الله لهم ذلک ابدا . یابن شبیب، ان کنت باکیا لشی ء فابک للحسین بن علی ابن ابی طالب (ع)، فانه ذبح کما یذبح الکبش، و قتل معه من اهل بیته ثمانیه عشر رجلا ما لهم شبیهون فی الارض … . یابن شبیب، ان سرک ان تلقی الله عز و جل و لا ذنب علیک فزر الحسین (ع) . یابن شبیب، ان سرک ان تسکن الغرف المبنیه فی الجنه مع النبی (ص) فالعن قتله الحسین (ع) . یابن شبیب، ان سرک ان یکون لک من الثواب مثل لمن استشهد مع الحسین (ع) فقل متی ما ذکرته: «یا لیتنی کنت معهم فافوز فوزا عظیما» . یابن شبیب، ان سرک ان تکون معنا فی الدرجات العلی فی الجنان فاحزن لحزننا و افرح لفرحنا و علیک بولایتنا، فلو ان رجلا تولی حجرا لحشره الله تعالی معه یوم القیامه; ^(۲۱) در نخستین روز ماه محرم خدمت ابوالحسن الرضا (ع) رسیدم . فرمود: روزه ای؟ عرض کردم: نه! فرمود: مثل امروز زکریا از پروردگار درخواست کرد: خدایا! به من فرزند پاکی عطا فرما، که تو شنونده دعایی! و خداوند خواسته اش را برآورد و به فرشتگان فرمان داد به زکریا که در محراب نماز می گذارد، بگویند: خداوند به یحیی تو را بشارت می دهد . هر که روز نخست محرم را روزه بدارد و خدا را بخواند، دعایش برآورده خواهد شد، چنان که دعای زکریا برآورده شد . مردمان زمان جاهلیت، ظلم و جنگ را در محرم حرام می دانستند، چون برای این ماه حرمت و عظمت قائل بودند اما این امت حرمت این ماه وعظمت پیامبر را نشناختند و در این ماه فرزندان رسول خدا را کشتند و زنان شان را به اسارت بردند و اموالشان را تاراج کردند . خدا از این کارشان در نگذرد! ای فرزند شبیب! اگر می خواهی بگریی، برای حسین بن علی بن ابی طالب (ع) گریه کن که چون گوسفند سر بریده شد و هیجده تن از اهل بیتش را به همراه وی کشتند که مثل و مانندی روی زمین نداشتند . ای فرزند شبیب! اگر خوشحال می شوی ثواب کسانی را داشته باشی که همراه حسین کشته شدند، هر وقت یاد او افتادی بگو: «یا لیتنی کنت معهم فافوز فوزا عظیما .» ای شبیب! اگر مسرور می شوی که با ما، در درجات عالی بهشت باشی، در غم ما غمناک باش و به هنگام شادیمان شاد باش و ولایت و محبت ما را داشته باش، زیرا اگر کسی سنگی را دوست داشته باشد، خدای متعال روز قیامت، او را با آن سنگ محشور می کند .»

چنان که در کتاب «بشاره المصطفی » از عطیه کوفی چنین نقل می کند:

همراه جابر بن عبدالله انصاری – رحمه الله علیه – برای زیارت قبر حسین بن علی بن ابی طالب رفتم . وقتی به کربلا رسیدیم، جابر نزدیک رود فرات غسل کرد، بعد جامه ای را لنگ خود کرده و جامه دیگر را بر دوش افکند، آن گاه کیسه ای را که در آن دانه خوشبوی سعد بود، باز کرد و بر سرو روی خود پاشید . سپس به سوی قبر رفت و گامی بر می داشت ذکر خدا می گفت تا نزدیک قبر رسید و به من گفت: دستم را بر قبر بگذار! دستش را بر قبر گذاشتم که ناگهان بی هوش روی قبر افتاد . مقداری آب بر سر و رویش پاشیدم تا به هوش آمد و سه بار گفت: یا حسین! و افزود:

«آیا دوست، پاسخ دوست خود را نمی دهد؟ اما چگونه می توانی جواب دهی و حال آن که رگهای گردنت بر شانه ات آویخته شده، سرت از بدن جدا شده است . شهادت می دهم که فرزند بهترین پیامبر و زاده امیرمؤمنان هستی . تو فرزند کسی هستی که با تقوا، هم قسم بود و سرچشمه هدایت و خامس اصحاب کسا و پسر سید نقیبان و اشرافی، چنان که زاده فاطمه سیده زنهایی، و چرا چنین نباشی و حال آن که دست [با کفایت] سیدالمرسلین تو را پرورش داده، در دامن پارسایان پرورش یافته، از پستان ایمان شیر خورده ای و نافت را با اسلام بریده اند . تو در حیات و ممات پاک بودی . دلهای مؤمنا