خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل نسخه های خطیِ سی و یک کتاب سیاسی اسلامی در کتاب خانه حَسَنیه قصرِ شاهی در رباط

[فهارس الخزانه الحسنیه بالقصر الملکی بالرباط]
محمد العربی الخطابی, رباط, ۱۹۸۵

شناخت میراث مخطوط و مطبوع اسلامی در زمینه سیاست اسلامی, مقدمه بهتر اندیشیدن در این رشته مهم علمی و سرنوشت ساز است. امروز یکی از دشوارهای های اساسی ما در این قبیل موضوعات ناآشنایی با میراث اسلامی است که به نوعی سبب بی اعتمادی ما به گذشته و روی آوردن به اندیشه های جدید است. توان گفت که بسیاری از انحرافات فکری و سیاسی موجود در کشورهای اسلامی, ناشی از آشنایی یک طرفه اندیش مندان ما در زمینه علوم سیاسی یا آثار جدید و دوری آن ها از اندیشه های اسلامی پیشین است. طبعاً انتشار این قبیل فهارس و معرفی آثار سیاسی می تواند به توسعه مطالعات اسلامی در این زمینه کمک کند.
فهرستی که ملاحظه می کنید, شامل معرفی سی و یک نسخه خطی در زمینه سیاست اسلامی است که در کتاب خانه حَسَنیه مغرب در شهر رباط نگهداری می شود. این نسخه ها در فهرست این کتاب خانه, ج۴, ص۷۱۱۰۹ معرفی شده که در این جا با حذف عبارات اول و آخر نسخه, به اختصار ترجمه شده است. امید است که به همت علاقه مندانِ دانش سیاست و آشنایان به متون کهن و خطی, کاری بزرگ در زمینه کتاب شناسی آثار سیاسی کهن در زبان عربی و فارسی انجام پذیرد. پیش از این مرحوم دانش پژوه آثار فارسی سیاسی را گردآوری کرد. در زبان عربی هم تلاش هایی صورت گرفته است; اما با توجه به انتشار فهارس جدید نسخه های خطی در گوشه و کنار ایران و جهان, ضرورت کاری نوین و جامع جدی است.><

۱ آثار الا ُوَل فی ترتیب الدُوَل ش۹۲۰۸
حسن بن عبداللّه بن محمد عباسی (م بعد از ۷۰۹/۱۳۰۳)

نویسنده این کتاب را برای کتاب خانه سلطان بیبرس منصوری در شوال سال ۷۰۸ هجری تألیف کرده است. موضوع کتاب, آن گونه که در مقدمه آن آمده, عبارت است از بیان (قواعد المملکه و مبانیها, و اسرار السیاسه و معانیها, و تدبیر الدوله الفاضله, و تقریر السیره العادله. این کتاب در چهار بخش و هر بخشی ضمن ابواب و فصولی تنظیم شده است.
کتاب یاد شده در چاپ خانه بولاق مصر به سال ۱۲۹۶ چاپ شده است. چاپ دیگری از آن در حاشیه تاریخ الخلفاء سیوطی و چاپ دیگری هم به سال ۱۳۰۵ در چاپ خانه میمنیه صورت گرفته است.

۲ الاحکام السلطانیه, ش۹۶۹, ۱۰۴۴۰
ابوالحسن علی بن محمد ماوردی (م۴۵۰)

از این اثر معروف, دو نسخه کهن در این کتاب خانه موجود است. شهرت آن, ما را از ارائه شرح و تفصیل بیشتر بی نیاز می کند.

۳ آداب الحسبه ش ۱۰۹۹۰
ابوعبداللّه محمد بن ابی محمد سقطی مالقی (قرن پنجم هجری/یازدهم میلادی)

این کتاب ضمن منشورات معهد العلوم المغربیه (المطبعه الدولیه, پاریس ۱۹۳۱) چاپ شده است.

۴ انجم السیاسه ش۵۴۲۵ (ضمن مجموعه)
ابوعبداللّه مالقی

این اثر منظومه ای است مشتمل بر نصایحی درباره رعایت عدل, مشورت با علما, کم کردن فاصله میان امیر و مردم و رعایت مصالح رعیت و نیز توجه به علم و دانش و کتاب.

۵ الاعانه فی الحق لمن ولی شیئا من امور الخلق ش۹۲۶۸
محمد بن ابی بکر بن علی شطّی

نسخه برجای مانده از این کتاب بسیار درهم ریخته و موریانه خورده و رطوبت دیده است و لذا استفاده از آن تقریباً ناممکن است.

۶ الاشاره الناصحه لمن طلب الولایه بالنیه الصالحه ش۷۳۸۰
محمد بن سعید المرغثی السوسی (م۱۰۸۹/۱۶۷۸).

این کتاب در چهار فصل به مباحث مهمی در زمینه چارچوب و اصول کلی ریاست و امارت پرداخته است. فصل نخست در (معرفه زمانک) فصل دوم در (تغذر وجود النیه الصالحه), فصل سوم در (احتیاجک الی المعین من جنس المخلوقین) و فصل چهارم (ما حدث فی الخطط والریاسات و سایر الولایات…). در اصل کتاب شامل مواعظ و نصایحی برای امیران و آشکار کردن فساد آن روزگار است.

۷ الاشاره فی تدبیر الاماره ش۵۷۰۸
ابوبکر محمد بن حسن مرادی حضرمی (م۴۸۶)

این کتاب مشتمل بر مسائلی درباره امارت و وزارت بوده و مؤلف در سی فصل مباحثی را در زمینه های مختلف اخلاق عملی و سیاست مطرح کرده است. کتاب یاد شده در بیروت توسط دارالطلیعه در سال ۱۹۸۱ با تحقیق رضوان السید چاپ شده و عنوان الاشاره الی ادب الاماره به آن داده شده است. تحقیق دیگری از این کتاب با عنوان کتاب السیاسه او الاشاره فی تدبیر الاماره به کوشش دکتر سامی النشار (دارالثقافه, الدار البیضاء, ۱۴۰۱/۱۹۸۱) به چاپ رسیده است.

۸ بدائع السلک فی طبائع الملک ش۱۰۸۸
قاضی الجامعه ابی عبداللّه محمد بن علی بن ازرق اصبحی اندلسی (م۸۹۶/۱۴۹۱)

این اثر به کوشش دکتر سامی النشار ضمن منشورات وزارت اعلام جمهوری اعراق در سال ۱۹۷۷ چاپ شده است. هم چنین چاپ دیگری از آن با تحقیق محمد بن عبدالکریم در لیبی تونس به سال ۱۳۹۷/۱۹۷۷ عرضه شده است. از این کتاب چندین نسخه دیگر هم در کتاب خانه حسنیه با ش۴۲۲,۱۶۹۴, ۱۲۴۹, ۲۳۶۳, ۹۴۷۶, ۷۸۴۱, ۹۳۴۱, ۸۰۴۵ موجود است.

۹ التبر المسبوک فی نصیحه الملوک ش۶۴۹۱, ۵۹۲۷
ابو حامد محمد بن محمد غزالی طوسی (م۵۰۵/۱۱۱۱)

اصل این کتاب به فارسی برای سلطان محمد بن ملکشاه سلجوقی نوشته شده است. این کتاب نخستین بار در حاشیه سراج الملوک طرطوشی (قاهره ۱۳۰۶) چاپ شده و پس از آن در مطبعه المؤید قاهره در سال ۱۳۱۷ به چاپ رسیده است.

۱۰ تحریر السلوک فی تدبیر الملوک
ابوالحسن علی غزالی قادری شاذلی محمدی (م؟)

مؤلف کتاب را ضمن بیست باب تنظیم کرده و مهم ترین مباحث آن در اثبات وجوب امامت و شروط انعقاد آن و نیز قواعد و اصول سیاست, اداره امور رعیت, آداب مصاحبت با ملوک و واجبات سپاه و… تنظیم کرده است. در پایان کتاب تاریخ ۱۰۴۳ آمده که روشن نیست مربوط به زمان تألیف است یا تاریخ کتابت نسخه.

۱۱ التیسیر فی احکام التسعیر ش۱۲۴۵۳, ۱۲۵۸۱
ابوالعباس احمد بن سعید مجیلدی (م۱۰۹۴/۱۶۸۳)

این کتاب آن چنان که از مقدمه آن به دست می آید, ویژه کسانی است که ناظر امور بازار بوده اند.