خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل شرح دعای صباح امیر المؤمنین علی (ع)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شرح دعای صباح امیر المؤمنین علی (ع) :

مقدمه مصحح

از ویژگیهای این شرح:

اولا، به تقاضای دوستان آن را به فارسی شرح کرده اند و نکات دقیق و ظریف عرفانی را برای مشتاقان سهل الوصول نموده اند استفاده های بجائی که از متون قرآنی و روائی کرده اند شایان توجه است. ذوق سرشار ایشان که در فراز و نشیبهای این دعا بوضوح مشهود است در خور فهم همه طبقات می باشد در حقیقت عرفان عام و عرفان خواص و عرفان خاص الخاص است. هر کس بقدر فهمش فهمید مدعا را هر خواننده ای را با خود به پیشگاه علی (ع) برده و به دو زانوی ادب در حضور ایشان نشانده و همگام با مولای خود به سفر روحانی ادامه داده و تا «دنی فتدلی و قاب قوسین او ادنی » پیش رفته و جز او را نمی بیند.

مقدمه مؤلف

بسم الله الرحمن الرحیم

سپاس مخصوص پروردگار جهانیان است. سپس درود و سلام بر محمد (ص) و اهل بیت پاک و مطهرش .

و اما بعد می گوید: بنده حقیر کمترین حسن بن حسین خراسانی قوچانی که عده ای از برادران ایمانی از من درخواست کردند که یک شرح فارسی بر این دعای شریف که نامیده شده است به صباح و در ابتدای این دعا آمده است، بنویسم که به تحقیق پرتوی است از نورافشانی های ولایت و منبع فصاحت و خورشید آسمان وصایت و ستاره قطب هدایت شیر خدا علی ابن ابی طالب (ع) هرچند که من سوارکار این میدان نیستم با وجود اشتغالات زیاد فکری و دل مشغولیهایی که دارم نمی توانم به اصل این دعا پی ببرم لکن این خواسته را رد نمی کنم آب دریا را اگر نتوان کشید هم به قدر تشنگی باید چشید شاید در روزی که همه حسرت می خورند به درد من بخورد و کمک حال و شفیع من در نزد خدا باشد و امورات مرا اصلاح کند همانا خدا امید کسی را ناامید نمی کند و دعای کسی را رد نمی کند.

بسم الله الرحمن الرحیم

« یا من دلع لسان الصباح بنطق تبلجه » ^(۱)

یا حرف ندا، من موصوله یا موصوفه و اولی اولاتر است تا آنکه اشاره باشد به اینکه باری تعالی معروف به این صلات است. دلع، به معنی بیرون کردن زبان است. لسان الصباح مفعول است اضافه لامیه است، به نطق، باء از برای ملابسه است یا مصاحبت، و اضافه نطق بیانیه است یا به تقدیر لام یا از قبیل اضافه مشبه به مشبه به است. مثل لجین الماء و ذهب المیل. و تبلج و بلج به معنی روشنی و وضوح است و ضمیر راجع به صباح است و تشبیه صباح در نفس به متکلم استعاره بالکنایه ^(۲) است و اثبات لسان که از لوازم مشبه به است استعاره تخییلیه ^(۳) است و ذکر دلع ترشیح است ^(۴) و مراد از صبح وقت قرب شمس به افق شرقی است از تحت الارض به حدی که مایل شود ظل مخروطی شب از فوق الارض به جانب مغرب .

ظهر: یعنی ای آنچنان کسی که بیرون نمود زبان صبح را که سپیده و روشنی مستطیل اول فجر باشد به گفتگو کردن که عبارت از تلالؤ اوست که اشیاء مخفیه و غیر متمیزه در ظلمت لیل را ظاهر و آشکار کند چنانکه تکلم کردن، معانی و مضمره در ضمیر انسان را آشکار کند.

منظور امام از صبح، بعثت رسول اکرم است بطن: مراد از صبح بعثت حضرت ختمی مرتبت است که قبل از او ظلمت کفر و اباطیل زمان جاهلیت همه عالم را فراگرفته بود، اهل حقی نبود الا عیسویان آنها هم از جاده مستقیم توحید به وادی ضلالت قدماء ثلاثه افتادند. و مراد از لسان صبح وجود مبارک آن حضرت است. و مراد از نطق شریعت غراء او است که به روشنی خود ظاهر ساخت حق و نوامیس الهیه را از ظلمت کفر و تمیز داد حق در هر چیزی را از باطل او.

«وتنزه عن مجانسته مخلوقاته » ^(۵)

معرکه آراء حکما «اتحاد عاقل و معقول »

«یا من قرب قربا من خواطر الظنون » ^(۶) خواطر جمع خاطرها واو چیزی است که وارد برقلب می شود بدون فکر ورویه و هو بالقسمه الاولیه چهار قسم است. ^(۷)

چون آن چیز یا امر ربانی است پس وحی نامیده می شود، یا امری است ملکی پس الهامش گویند ،یا امری است نفسی پس او را هاجس خوانند ویا امری است شیطانی پس او را وساوس گویند و معلوم گردد به میزان شرع. پس اگر چیزی است که در شرع موجب قرب به خدا است، پس از دو قسم اول است و اگر از مکروهات شرع است، پس از دو قسم آخر است و مراد از ظنون قلوب است که ظان باشد پس اضافه خواطر به او لامیه است و مؤید این است اضافه ملاحظه به عیون در فقره آتیه چون آن هم لامیه است پس در اطلاق ظن بر ظان اشاره است به اتحاد العاقل و المعقول که معرکه آرای حکما است ^(۸) و ملخص معنی صحیح آن دو معنی است که در حقیقت راجع به یکی است و فرقشان اعتباری است یکی آنکه عاقل جامع تمام معقولات است همچو اجمال و بساطت پس به تعلم یا به غیر آن تفصیل در آن اجمال حاصل شود، کل بحسبه نه آن که صورت ذهنیه ای است که با عاقل وجودا مغایر باشند و دیگر آن که معقولات از شئون و تطورات عاقل است و ظهور و اشراق اوست واصح در نظر، معنی اولی است و کیف کان مراد از ظن، علم است چنان که در قرآن بسیار اطلاق بر علم شده است و از مجازات شایعه است ووجه قرب حق به واردات قلبیه شده دلالت آنها است بروجود حق به جهت مجرد بودن وجود آنها از ماده و قلت وسایط چون واسطه یا ملک است یا شیطان و قدورد: «ان قلب المومن بین اصبعی الرحمن » ^(۹) فافهم.

شناخت حق تعالی بی معرفت ائمه الطاهرین میسر نیست

«صل اللهم علی الدلیل الیک فی اللیل الالیل » ^(۱۰)

چون کمال انقطاع حاصل بود بین این جمله و فقرات سابقه و این مقتضی ترک عطف است لهذا ترک عطف نمود. صل در مورد دعا است به معنی طلب رحمت است. اللهم در اصل یا الله بوده، حرف ندا حذف شده است عوض آن میم مشدده در آخر آن زیاد شده است و لهذا جمع بین هر دو نشود و وجه تقدیم صل بر اللهم اقتضاء مقام توسل است .کثرت اهتمام به اورا .علی الدلیل متعلق است به صل و دلیل به معنی رهنما است و اختیار صفت دلالت را نمود بر اسم لاقتضاء مقام التوسل و تا آنکه اشاره باشد به علت بودن مبدا صفت دلالت را نمود بر اسم لاقتضاء مقام التوسل و تا آنکه اشاره باشد به علت بودن مبدا از برای اسناد صل . الیک و فی الیل، هر دو متعلقند به دلیل. الالیل صفت لیل است و مشتق از اوست به جهت اراده مبالغه، مثل ظل الظلیل و عرب عربا و دهیه دهیا و مراد از دلیل حضرت نبوی است و مراد از لیل زمان جاهلیت است که شمس معرفت از میان برخاسته بود و کثرت معاصی و بدعتها و کفریات آن زمان چون ظلمت معنوی دارند کانه آن زمان را مثل شب تاریک نموده بودند.

ایضاح اکملیت دین و دوام شریعت بدان که حقیقت حضرت نبوی صلوات الله علیه اول صادر و اول مخلوقی است که از حضرت حق صادر شده چنانچه فرمود:« اول ما خلق الله نوری » ^(۱۱) و حدیث «اول ما خلق الله العقل » ^(۱۲) و «اول ما خلق الله القلم » ^(۱۳) منافات ندارد چون آن نور مبارک به اعتبار تجردش از ماده ذاتا و فعلا عقل نامیده شود و به اعتبار آن که به واسطه او نقش وجود همه موجودات در صفحه کائنات کشیده شد، قلم گویند چون آن نور بعد از آن که صادر اول شد، باید اشرف واکمل همه موجودات باشد بلکه فعلیه اخیره باشد نسبت به قوس صعود حالت منتظره در او نیست و وجود ممکن فوق او متصور نشود بلکه فوق او نباشد اولا وجود واجب «زاحمد تا احد یک میم فرق است » ^(۱۴) یعنی میم امکان و قوام عالم طبیعت به چهل چیز است تقدیس اعداد ^(۱۵)

۱ – هیولی، ۲ – صوره اتصالیه، ۳ – جسمیه ،۴ – آب، ۵ – خاک ،۶ – باد ،۷ – آتش ،۸ – صورت معدنی، ۹ – صورت نباتی، ۱۰ – صورت حیوانی، ۱۱ – نفس، ۱۲ – عقل با سبعه سیاره و بروج دوازده گانه و افلاک نه گانه، چهل می شود «جهانی اندرین یک میم غرق است » ^(۱۶) و جمیع ماسوی الله از نبی مرسل و ملک مقرب تماما از صدر تاساقه در مرتبه دون او هستند چنانچه فرمود: « لی مع الله حالات لا یسعها ملک مقرب و لا نبی مرسل » ^(۱۷) و اوست واسطه فیض و وجود و کمال هر موجودی از ناحیه اواست «لو لاک لما خلقت الافلاک » ^(۱۸) از این جا معلوم می شود که فایده صلوات یک معنی عامه مصلی گردد پس همچون شخصی دین و شریعت و کتاب او اکمل شرایع و کتب باشد که مافوق او بلکه مثل او دین و کتابی تصویر نشود، چون هر شرعی مناسب صاحب آن باشد. کما قال: «بعثت لاتمم مکارم الاخلاق » ^(۱۹) و از این جا معلوم شود وجه آنی که او خاتم انبیاء است و دین او خاتم ادیان است کما آن که از ضروریات دین است «در پس پرده هر چه بود، آمد» ^(۲۰) و «لیس وراء العبادان قریه » ^(۲۱) و شخص فطن از این جا مستشعر شود به سر «علماء امتی افضل من انبیاء بنی اسرائیل » ^(۲۲) و چون این مطالب خارج از مقصود است، تفاصیل آن موقع ندارد .

مراتب فتح ^(۲۳)

بطن: ^(۲۴) مراد از صباح انوار الهیه است که وارد برقلوب سالکین راه حقیقت شود به واسطه فتوحات قلبیه که یکی فتح قریب باشد «نصر من الله و فتح قریب » ^(۲۵) و یکی فتح مبین «انا فتحنا لک فتحا مبینا» ^(۲۶) و دیگری فتح مطلق «اذا جاء نصرالله و الفتح » ^(۲۷) و مراد از مصراعین بنابراین علم و عمل است و مفتاح رحمت و قوت بر طاعت است و مفتاح فلاح حول از معصیت است «لا حول و لاقوه الا بالله » پس کلام کنایه است از طلب کردن توفیق علم و عمل به جهت حصول فتح انوار الهیه بر قلب – رزقه الله لنا و للمومنین .

نفس سعید و نفس شقی ^(۲۸)

یعنی: تادیب و اصلاح کن بارالها جستن جهالتی و نادانی را از نفس من که مثل اسب سرکش ماند به افسارهای قناعت یعنی صفت قناعت ده تا به او رام کنم به حول و قوه تو این حیوان را که مرکب من قرار داده تا