خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل برنامه رشته تخصصی تفسیر

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل برنامه رشته تخصصی تفسیر :

شهادت بعضی از محققان تاریخ، از زمانی که تاریخ به وجود آمد، در همه تاریخ عالم، کتابی شناخته نشده است که به اندازه قرآن، شرح و تفسیر بر آن نگاشته یا تألیف و تصنیف درباره اش شده باشد، و با توجه به اقبال شایسته و سترگی که بخصوص در نیم قرن اخیر از جانب جمعی از فرزانگان دلباخته قرآن انجام شده است) .

ایجاد رشته تخصصی تفسیر در حوزه علمیه قم، تلاشی است برای رفع این مهجوریت، و روزنه ای است به سوی آن اقیانوس نور و کشتی نجات.

خدای را سپاس می گوییم که بعد از گذشت یک سال، توفیق تدوین، تنظیم و اعلان برنامه ای را یافتیم که می تواند گام مؤثری در راه غنی تر شدن آن رشته مقدس باشد. انشاء الله.

مشخصات کلی برنامه

۱) مدت دوره چهار سال است که هر سال آن به دو نیم سال تحصیلی تقسیم می شود و هر نیم سال چهار ماه است که پانزده روز آن برای امتحان در نظر گرفته شده است.

در نتیجه در هر سال تحصیلی هفت ماه برای تحصیل، یک ماه (دو تا پانزده روز) برای امتحان، و چهار ماه برای تعطیلات تابستان و ماه مبارک رمضان و غیر آن در نظر گرفته شده است.

۲) برای هر نیم سال (۵/۳ ماه) چهارده هفته منظور شده که در نتیجه تعداد هفته ها برای کل دوره ۱۱۲ هفته است.

۳) در سه سال اول برای هر هفته ۱۲ ساعت (روزهای تحصیلی هر روز دو ساعت عصرها، و برای روز پنجشنبه نیز دو ساعت) و برای سال آخر، هر هفته ده ساعت (با حذف پنجشنبه ها) در نظر گرفته شده که در نتیجه مجموع ساعات کل دوره، ۱۲۶۰ ساعت است (که حدود ۴۰۰ ساعت آن از ناحیه هفت ماه شدن مدت تحصیل و اضافه شدن پنجشنبه ها به دست آمده است) .

۴) زمان نوشتن پایان نامه بعد از اتمام دوره (چهار سال) و برای مدت حدود شش ماه منظور شده است.

۵) موارد درسی دو قسم است: دروس «اصلی» ، دروس «مقدماتی و پیشنیاز» . مقصود از دروس اصلی، همه بحثهای علوم قرآنی و مباحث تفسیری است که رابطه مستقیم با قرآن دارد، و مقصود از دروس مقدماتی، دروس مقدمات و مبادی علوم تفسیری و قرآنی است.

۶) افراد هر دوره به گروههای مشخصی تقسیم شده و برای هر گروه، استاد معینی به عنوان «استاد راهنما» منظور شده است تا بتواند جوابگوی نیازهای مختلف تفسیری و تحقیقی باشد .

۷) درسهای «کلیات و مبانی علوم تجربی» ، «کلیات و مبانی علوم انسانی» و «اسباب نزول» ، بیشتر ساعتهای آن به شکل مطالعه طی می شود و فقط ۵ الی ۶ ساعت برای هر ماده به عنوان کلاس منظور شده است، به این نحو که برای هر کدام از مواد ششگانه علوم انسانی و تجربی ۵ ساعت و برای اسباب نزول ۶ ساعت، استاد مربوط، بعضی از نکات محتاج به بیان، ضوابط و روش کار و مطالعه، کتابهایی که در این ماده خاص نوشته شده را بیان می کند. و مطالعه بقیه کتاب را (با تعیین سرفصلها و صفحات) به عهده شاگرد می گذارد، و در زمان مقرر امتحان می گیرد.

نتیجه تصمیم فوق این می شود که از میان ۱۶۸ ساعتی که برای کلیات علوم انسانی و تجربی در نظر گرفته شده فقط ۳۰ ساعت (۶*۵) برای بیان کردن مبانی و کلیات هر ماده در نظر گرفته شده است. اما بقیه ساعتهای کلاس، به دیدگاه قرآن درباره هر کدام از آن مواد پرداخته می شود؛ مثلا بعد از آنکه مبانی و کلیات علوم تربیتی بیان گردید، موضوع «تربیت در قرآن» و یا بعد از بیان مبانی و کلیات علوم سیاسی، موضوع «سیاسی در قرآن» مورد بحث قرار می گیرد، همچنان که از میان ۲۸ ساعتی که ببرای اسباب نزول در نظر گرفته شده، فقط ۶ ساعت به شکل کلاس طی می شود، و از بقیه ساعتها، به شکل مباحثه و یا مطالعه آزاد استفاده می شود.

۸) از میان ۱۲۶۰ ساعت مجموع دوره، ۹۸۰ ساعت در درسهای اصلی (۳۳۶ ساعت تفسیر ترتیبی، ۲۵۲ ساعت تفسیر موضوعی، ۱۶۸ ساعت منتخب تفاسیر، ۱۶۸ ساعت علوم قرآن، ۲۸ ساعت قرآن و عهدین، ۲۸ ساعت آشنایی با روش تفسیری و روایات تفسیری اهل بیت) و ۲۸۰ ساعت برای درسهای پیشنیاز و مقدماتی (فقه اللغه، آیین نگارش، تجوید و تلاوت، کامپیوتر، هر کدام ۲۸ ساعت، کلیات و مبانی علوم تجربی ۲۸ ساعت، کلیات و مبانی علوم انسانی ۱۴۰ ساعت) منظور شده است .

فایل پاورپوینت کامل برنامه رشته تخصصی تفسیر

دروس مقدماتی و پیشنیاز

نام درس / ساعت

۱) فقه اللغه و آشنایی با کتب لغت و آیین نگارش عربی / ۲۸

۲) آیین نگارش و ادبیات فارسی و روش تحقیق و رساله نویسی و خوش نویسی / ۲۸

۳) تجوید و تلاوت / ۲۸

۴) کلیات و مبانی علوم تجربی / ۲۸

۵) کلیات علوم انسانی / ۱۴۰

الف) مبانی روان شناسی

ب) مبانی علوم تربیتی

ج) مبانی علوم سیاسی

د) مبانی مدیریت

ه) مبانی جامعه شناسی

۶) آشنایی با کامپیوتر / ۲۸

دروس اصلی

نام درس / ساعت

۱) تفسیر ترتیبی (یک دوره کامل تفسیر ترتیبی قرآن) / ۳۳۶

۲) تفسیر موضوعی: / ۲۵۲

الف) خداشناسی و علوم عقلی در قرآن

ب) نبوت در قرآن

ج) امامت و ولایت در قرآن

د) معاد در قرآن

ه) اقتصاد در قرآن

و) اخلاق در قرآن

۳) علوم قرآن / ۱۶۸

الف) تاریخ قرآن

ب) قرائات و قراء، حجیت ظواهر قرآن، قدم و حدوث آن

ج) تحریف

د) اعجاز

ه) محکم و متشابه، نسخ

و) طبقات مفسرین، روشها و گرایشهای تفسیری، کتابهای تفسیری و علوم قرآنی

۴) منتخب تفاسیر / ۱۶۸

الف) منتخبی از تبیان و مجمع البیان برای گرایش ادبی

ب) منتخبی از المیزان برای گرایش فلسفی و روش تفسیر قرآن به قرآن

ج) منتخبی از تفسیر کبیر، روح المعانی و روح البیان برای گرایش کلامی

د) منتخبی از تفسیر نمونه، فی ظلال القرآن، المنار برای گرایش اجتماعی

ه) منتخبی از تفسیر کشف الاسراسر، مخزن العرفان و تفسیر ملاصدرا برای گرایش عرفانی

و) منتخبی از زبده البیان برای گرایش فقهی

۵) آشنایی با روش تفسیری اهل بیت و روایات تفسیری (تفسیر برهان و درالمنثور) / ۲۸

۶) اسباب نزول و بررسی فضای تاریخی سور و آیات قرآنی (تاریخ بیست و سه ساله عصر نزول) / ۲۸

۷) قرآن و عهدین / ۲۸

۸) دروس فوق برنامه:

الف) شرکت در درس تفسیر آیه الله جوادی آملی حفظه الله در طول چهار سال با در نظر گرفتن امتیاز و تشویقی قابل توجه برای داوطلبان.

ب) حفظ قرآن برای هر سال یک جزء از اول قرآن به طور الزامی و حفظ تمام قرآن در طول دوره به طور غیر الزامی، ولی با امتیازات قابل توجه

تفسیر ترتیبی

۱) هدف از این درس، آشنایی یک دوره اجمالی با تفسیر تمام قرآن است.

۲) سوره هایی از قرآن که در برنامه تفسیر موضوعی و منتخب تفاسیر و یا به هر علت دیگری مورد بحث قرار گرفته است، از برنامه تفسیر ترتیبی حذف می شود.

۳) با توجه به اینکه تفسیر جوامع الجامع ویژگیهای زیر را داراست، به عنوان متن درسی تفسیر ترتیبی در نظر گرفته شده است:

اولا: بعد از پایان تفسیر مجمع البیان نوشته شده است: یعنی زمانی که مرحوم طبرسی رحمه الله از تسلط و پختگی لازم برخوردار بوده است.

ثانیا: گلچینی از تفسیر مجمع البیان و کشاف زمخشری است؛ به گونه ای که می تواند جوابگوی نیازهای ادبی و بلاغی طلاب رشته تفسیر نیز باشد (و نتیجه نیازی به گذراندن درسی مستقل برای علوم بلاغت، و تجزیه و ترکیب نیست) .

۴) این برنامه تا آخر چهار سال ادامه دارد و به این ترتیب که در دو سال اول، هفته ای ۴ ساعت از ۱۲ ساعت را اشغال می کند، و برای دو سال آخر، از آنجا که برنامه به سمت تفسیر موضوعی پیش می رود، هفته ای ۲ ساعت از وقت طلاب را به خود اختصاص می دهد.

۵) هر مقدار از صفحاتی را که استاد نتوانست (به هر جهتی که باشد) در زمان مقرر تدریس کند، می بایست مطالعه شود و از آن امتحان گرفته شود.

۶) در هفته، یک ساعت از وقت تفسیر ترتیبی، به شکل مباحثه صرف می شود، و ابهامات آن با استفاده از استاد مربوط، و یا استاد راهنما بر طرف می گردد، البته در این یک ساعت، سوره ای از سوره های کوتاه جز آخر قرآن مورد بحث و تحقیق قرار می گیرد، و در نزد استاد تفسیر ترتیبی و یا استاد دیگر ارائه می گردد و برای بقیه ساعتهای هفته استادی منظور می شود که:

اولا: بتواند با شرح صدر کامل، استعدادهای نهفته شاگردان را شکوفا کند و خلاقیت آنان را رشد دهد، به این طریق که لااقل برای سال دوم به بعد تدریس را به عهده شاگرد بگذارد .

ثانیا: در یک جلسه، ابتدا آیاتی که (مطابق جدول بندی پیش بینی شده، برای اتمام دوره جوامع الجامع در طول چهار سال) بنا شده مورد بحث قرار گیرد، تلاوت شود، و آنگاه نکات مبهم آیه نشان داده می شود؛ مثلا در آیه «ذلک الکتاب لاریب فیه هدی للمتقین» گفته می شود :

الف) چرا «ذلک» آورده شده نه هذا؟

ب) چرا فرموده هدایت برای متقین است؛

ج) چرا فرموده «لاریب» با آنکه در بیرون شک وجود دارد و…

و سپس از همه شاگردان خواسته می شود که برای یافتن پاسخ این چند سؤال ادبی یا تفسیر، به تفسیر جوامع الجامع مراجعه کنند. و در صورت به دست نیاوردن جواب، از تفاسیر دیگر نیز استفاده می شود، و آنگاه فردی که قرعه به نامش افتاد جواب سؤالهای مورد نظر را در محضر استاد، بیان می کند.

ثالثا: در ذیل هر آیه نکته ها و پیامهای آن نیز خصوصا با استفاده از دو تفسیر المیزان و نمونه توسط فردی که قرعه به نامش افتاد بیان گردد.

با ملاحظه این نکات است که تفسیر جوامع الجامع از حالت ملال آور بودن بیرون می آید، و همچنین از دو تفسیر المیزان و نمونه نیز در طول چهار سال کمال استفاده می شود، بدون آنکه مفصل بودن این دو تفسیر باعث کندی برنامه شود.

تفسیر موضوعی

۱) این برنامه از نیم سال دوم شروع می شود و تا آخر دوره ادامه می یابد، در بعضی از نیم سالها هفته ای چهار ساعت و در بعضی دیگر هفته ای دو ساعت (با توجه به خصوصیت موضوعی که مورد بحث قرار می گیرد) .

۲) با توجه به اینکه تفسیر موضوعی خود موضوعی است که مدتهاست مورد بحث قرار گرفته، و اندیشورانی بدان همت گماشته اند و در این زمینه، آثار ارجمندی از آنان در دسترس قرار گرفته است، لذا مقرر شد که موضوعات طرح شده در کلاس، مشخص شود، تا هم استاد با بصیرت بیشتر و آمادگی کاملتر وارد بحث شود و هم شاگرد با پیش مطالعه، از موضوع بیگانه نباشد .

۳) برای آنکه از زمان منظور شده در تفسیر موضوعی، حداکثر استفاده بشود، موضوعات مورد بحث، از زمینه های مختلف معرفتی، اخلاقی، اقتصادی لحاظ گردیده است، به این ترتیب:

الف) خداشناسی و علوم عقلی در قرآن (۲۸ ساعت در نیم سال اول از سال دوم)

ب) نبوت در قرآن (۲۸ ساعت در نیم سال دوم از سال دوم) ؛

ج) امامت و ولایت در قرآن (۵۶ ساعت در نیم سال اول از سال سوم) ؛

د) معاد در قرآن (۵۶ ساعت در نیم سال دوم از سال سوم) ؛

ه) اقتصاد در قرآن (۵۶ ساعت در نیم سال اول از سال چهارم) ؛

و) اخلاق در قرآن (۵۶ ساعت در نیم سال دوم از سال چهارم) .

۴) در موضوعات مزبور، دوره پیام قرآن استاد مکارم دام ظله و معارف قرآن استاد مصباح حفظه الله محور بحث استاد و شاگرد قرار می گیرد، به گونه ای که یکی متن باشد و دیگری در حاشیه.

۵) در شیوه تدرسی و ارائه بحث در کلاس، نکته مذکور در بند ۶ مربوط به تفسیر ترتیبی لحاظ می شود، به این طریق که، اولا: لااقل برای سال دوم، استاد ارائه بحث را با قید قرعه در اختیار شاگرد می گذارد. وثانیا هر یک از شاگردان، موضوعی را سوژه تحقیق خویش قرار می دهد. و با قید قرعه، نتیجه تحقیقات خویش را در محضر استاد ارائه می کند. برای اجرای این هدف، یک ساعت از زمان اختصاصی به تفسیر موضوعی در هر هفته منظور گردیده است.

علوم قرآن

۱) محور در این برنامه، کتاب البیان مرحوم آیه الله خوئی رحمه قدس سره است، چون هم مختصر است و هم سلیس و روان. البته واضح است که در حاشیه، سخنان دیگران خصوصا نقدها و اضافات التمهید الزاما لحاظ می شود.

۲) برای اینکه با اتمام دوره تمام بحثهای علوم قرآن نیز به اتمام برسد، م