خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل قنات سناباد در گذر تاریخ

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل قنات سناباد در گذر تاریخ – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل قنات سناباد در گذر تاریخ شامل 86 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل قنات سناباد در گذر تاریخ:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل قنات سناباد در گذر تاریخ به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل قنات سناباد در گذر تاریخ به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل قنات سناباد در گذر تاریخ با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل قنات سناباد در گذر تاریخ با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل قنات سناباد در گذر تاریخ با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل قنات سناباد در گذر تاریخ را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل قنات سناباد در گذر تاریخ :

آب سناباد که ظاهرا به دلیل جاری بودن در قریه سناباد به این نام شهرت یافته، و بنا به شواهد تاریخی با بیش از هزار سال قدمت، در اراضی و باغهای سناباد نوغان، واقع در بخشی از دشت توس جاری بوده چون مشهور است که پیکر مطهر امام رضا علیه السلام را در مظهر آن (سراب) غسل داده اند^(۱) و به قولی آب سناباد به عنوان نخستین آب جاری در بقعه رضوی^(۲)، تا مدتها تنها منبع تأمین کننده آب مورد استفاده در مشهدالرضا علیه السلام بوده است از جهت قدمت و قداست حائز اهمیت می باشد و بررسی پیشینه تاریخی این قنات همانند محدوده جغرافیایی قریه سناباد به ویژه در چند قرن اول پیدایش مشهدالرضا نیاز به تحقیق دارد.

سرچشمه و مظهرِ قنات سناباد «سرآب» نام داشته، که در شمال غربی مشهد در محله ای به همین نام واقع بوده است. این نام مکرر از عهد صفویه تا دهه های اخیر در منابع تاریخی ذکر شده است.

قریه سناباد در قرن سوم قمری از توابع نوغان در ولایت توس به شمار می آمد و در فاصله یک مایلی (۳/۱۰۶۹ متر) جنوب و جنوب غربی نوغان و در ۱۷/۳۶ درجه عرض و ۲۵ / ۵۹ درجه طول جغرافیایی واقع بوده^(۳) و به نوشته ابودف باغی به وسعت یک مایل منسوب به حمید بن قحطبه در داخل آن قرار داشته^(۴) و آرامگاه علی بن موسی الرضا علیه السلام و قبر هارون الرشید در درون کاخ با دیوارهای بلند و غرفه های زیبا و تاق نماها و … محصور بوده است^(۵).

سناباد پس از خاکسپاری پیکر مطهر امام رضا علیه السلام در ۲۰۳ ق، به تدریج توسعه یافته و ابتدا به صورت شهرکی مذهبی با نام مشهدالرضا و مشهد طوس و سپس شهری بزرگ با نام مشهد مبدل گردیده تا آنجا که نام سناباد و نوغان و حتی توس را تحت الشعاع قرار داده است^(۶). هم اکنون فقط خیابانی با همین نام در بخشی از مسیر سابق قنات واقع در غرب محله قدیمی سراب وجود دارد که یادگار نام این روستا و قنات قدیمی است.

تعیین محدوده جغرافیایی آب سناباد نیز همانند قریه سناباد از زمان شهادت حضرت رضا علیه السلام تا قرن اخیر میسّر نیست و با آنکه در منابع تاریخی قرن سوم قمری به بعد بارها از سناباد یاد شده، آگاهیهای موجود در باره این قریه و به ویژه قنات سناباد در چند قرن اول پیدایش مشهدالرضا بسیار اندک و گاه با افسانه آمیخته است؛ چنان که خبر احتمالی جاری شدن آب سناباد که همانند خبر احداث کاخ حمید بن قحطبه بدون مستند تاریخی توسط بعضی از نویسندگان نقل شده، به صورت مکرر در مآخذ بعدی تکرار شده، در حالی که منبع معتبر خبرهای مزبور همچون موضوع غسل داده شدن پیکر مطهر امام رضا علیه السلام در قنات سناباد مشخص نمی باشد^(۷).

با آنکه به صراحت از قنات سناباد در قرن سوم تا نهم قمری سخنی به میان نیامده، اما دلایل و شواهد گوناگون تاریخی وجود قنات سناباد را در این دوران مورد تأیید قرار می دهد؛ از جمله وجود باغ سرسبز حمید بن قحطبه در نوغان توس که در بخش کم ارتفاع تر شرق مظهر قنات سناباد قرار داشته و عدم وجود خبر در مورد منبع آبی دیگر در حوالی سناباد و وضعیت جغرافیایی مشهد الرضا در قرن سوم به بعد و شیوه آبیاری در دشت توس، وجود یک قنات بی نام و نشان در متون تاریخی را که با نشانه های آب سناباد در قرنهای اخیر انطباق دارد، به عنوان قنات سناباد اثبات می کند؛ چنان که در قدیم ترین خبر در باره این قنات بی نام در حوالی سناباد، ابن بابویه قمی از سیلی عظیم در ناحیه سناباد یاد می کند که در مسیل منحرف شده و در قناتی که از محلِ مشهد امام بلندتر بوده است فرو ریخته و به مشهد امام آسیبی وارد نیامده است^(۸).

در خبر دیگری بیهقی در شرح خدمات ابوالحسن عراقی دبیر غزنویان از احیای کاریزی در مشهد سخن به میان می آورد که می توان آن را مهم ترین خبر موثق در باره آب سناباد در قرن پنجم به شمار آورد^(۹). در باره علت عدم ذکر نام برای قنات مزبور می توان احتمال داد که به دلایل مختلف از جمله منحصر به فرد بودن این قنات در منطقه سناباد و اهمیت ندادن به قنات معروف بوده است.

قنات سناباد که تا مدتها به دلیل عدم گسترش سناباد تنها منبع آبی مورد استفاده بوده است، با پیدایش و گسترش مشهد الرضا علیه السلام که به نوشته مؤلف تذکره لباب الباب دارای قصباتی شده است^(۱۰)، به نقل از مستوفی با سرعت توسعه یافته^(۱۱) و در زمان ابن بطوطه از رونق زیادی برخوردار بوده است^(۱۲)؛ چنان که به واسطه افزایش جمعیت و عدم تکافوی آب سناباد، به نوشته دولتشاه سمرقندی در عهد سربداران توسط خواجه یحیی، قناتهای دیگری در مشهد و توس جاری می شود^(۱۳).

بعدها با گسترش بیشتر مشهد در عهد تیموری، برای تأمین آب مورد نیاز مشهد به دستور ملکان حسین بایقرا و با مباشرت امیرعلیشیرنوایی آب چشمه گلسپ به طرف مشهد هدایت و در صحن جاری شده، مورد استفاده زائران و مجاوران قرار می گیرد^(۱۴).

با توجه به آگاهیهای بیشتری که درباره قنات سناباد در منابع قرن نهم قمری به بعد وجود دارد، به طور قطع، آب سناباد در قرن نهم در سناباد جاری بوده است؛ چنان که بارها از قنات سناباد و سراب در روضه الصفا و حبیب السیر و دیگر منابع تاریخی نام برده شده است^(۱۵).

به استناد نوشته مؤلف کتاب خلاصه التواریخ و مضمون وقفنامه مورخ ۱۰۲۷ ق در قرن یازدهم علاوه بر قنات سناباد، آب قنات موقوفه مهدی قلی بیگ نیز در حرم جاری و مورد استفاده بوده است. (… ایضا قنات منصوصه قبل را وقف کرد بر حمام منموق فوق و آنچه فاضل آید به مسجد جامع برده، زوار و غیرهم کائنا من کان از آن انتفاع یابند و …)^(۱۶).

از عهد صفویه به بعد باز هم آگاهیهای بیشتری درباره قنات سناباد به دست می آید؛ چنان که در طومار علیشاهی به عنوان یکی از مهم ترین اسناد موقوفه آستان قدس به تاریخ ۱۱۶۰ ق، قنات سناباد را موقوفه ای با واقف نامعلوم و دائر با میزان حق الشرب ثبت شده در عهد افشاری معرفی می کند^(۱۷). در طومار عضدالملک نیز از قنات سناباد به عنوان یک قنات وقفی مطلقه بالتمام با محدوده معینه در دروازه سراب یاد شده است^(۱۸).

نخستین آگاهی در مورد محدوده جغرافیایی قنات سناباد مربوط به عهد قاجاری است که در طومار عضد الملک به آن اشاره شده است. در آن روزگار به قولی آب سناباد به دلیل اعتقاد مردم مبنی بر متبرک بودن آن که محل تغسیل پیکر مطهر امام رضا علیه السلام بوده و اولین و قدیم ترین آب جاری در مشهد، مورد توجه زائران و مجاوران بوده است^(۱۹)؛ لذا از زمان نادر شاه افشار همه روزه از دهنه قنات سناباد به وسیله پنج قاطر، آب سناباد از محله سراب به سقاخانه صحن عتیق انتقال یافته و به عنوان آب متبرک مورد استفاده زائران بوده است^(۲۰). در عهد قاجاریه با وجود آنکه قناتهای دیگر و نهر خیابان در مشهد جاری است، اما به نوشته حکیم الممالک آب سناباد در بعضی از محلات مشهد جاری بوده است^(۲۱) و به نوشته اعتماد السلطنه جزء موقوفات آستانه بوده و در محله سراب و باغ عنبر جریان داشته^(۲۲) و زین العابدین شیروانی می نویسد که آب آن خوشگوار است^(۲۳)، و مطابق شرط واقف، بخشی از آب سناباد در مطبخ سرکار فیض آثار جاری است^(۲۴) که به نوشته ادیب المعی این آب در عهد ناصری و توسط فضل اللّه خان وزیر نظام تا مطبخ آستانه هدایت شده است^(۲۵).

گسترش بیشتر مشهد و افزایش جمعیت، لزوم تأمین منابع آبی بیشتری را باعث گردیده، چنان که در سال ۱۳۳۳ ق به دستور مرحوم سلطان حسین میرزا نیّرالدوله پسر پرویز میرزا نیّرالدوله و نوه فتحعلی شاه قاجار والی وقت خراسان، برای آنکه آب قنات مسجد بدون آلودگی به مسجد گوهرشاد برسد با ساختن منبع و نصب تلمبه و احداث لوله کشی، تا جامع گوهرشاد آب مزبور از باغ منبع در خارج دروازه سراب و در مسیر راسته سراب و کوچه حمام شاه و بازار بزرگ به طرف مسجد جامع هدایت شده، در آنجا مورد استفاده قرار گرفت^(۲۶). اما به نوشته سفرنامه نویسان، آب سناباد با آبدهی قابل توجه در این دوران همچنان مورد استفاده بوده است، چنان که به نوشته کلنل ییت این قنات که زمانی به تنهایی آب این دهکده را فراهم می کرده است هم اکنون هنوز هم در بخش شمال غربی مشهد که سراب نام دارد جاری و مورد استفاده است^(۲۷).

با وسعت یافتن مشهد و افزایش جمعیت در اواخر عهد قاجاریه، قناتهای دیگری در حوالی شمال قنات سناباد جاری می شود که از مشخصات دوازده قنات در منابع این دوره یاد شده است^(۲۸).

قنات سناباد در روزگار قاجار و پهلوی در مسیری به طول تقریبی ۹۲۰۰ متر از غرب به شرق جریان داشته و پیشکار قنات مزبور در کال چهل بازه بند گلستان در اراضی وکیل آباد واقع در غرب مشهد قرار داشته و حلقه چاههای آن از غرب به شرق در اراضی آبکوه و زرگران موقوفه آستان قدس^(۲۹)، به شماره پلاک ۴ اصلی، و اراضی سعدآباد موقوفه گوهرشاد به شماره پلاک ۵ اصلی بخش ۹ مشهد جریان داشته و در حد فاصل چهارصدمتری جاده قدیم طرقبه در شمال و موازی مسیر قنات منبع که در جنوب آن واقع بوده، در جهت شمال شرق امتداد یافته و پس از عبور از اراضی مزرعه سروده و سعدآباد با فاصله کم در جنوب قنات آصف الدوله در داخل خانه های اعیانی سعدآباد در اراضی مذکور در داخل باغ منبع به شماره پلاک ۵۷۹۱ اصلی بخش ۱ جریان داشته و در شمال باغ مذکور و تصویر ۱. صورتجلسه ثبت اسناد و املاک

جنوب خیابان سعدآباد و حدود ۱۵۰ متری خارج دروازه سراب، بین باغ منبع و باغچه سید نور علی شاه و نزدیک حمام قدیمی سناباد ظاهر شده و با عبور از کنار یخچال قدیمی و قبرستان سراب و منازل محله سراب از طریق کوچه آقا میرزا ناظر و کوچه شجاع التولیه به طرف حرم امتداد یافته وارد باغ عنبر شده و به صورت منقطع از باغ سنگی و باغ مستوفی و منازل مسکونی عبور نموده و پس از مشروب ساختن آب انبارهای عمومی و شخصی تا محله چهارباغ جریان داشته و از آنجا در کوچه مسجد نقاشها و کوچه میرزا شهاب و خیابان علیا و چهارباغ و سپس کارخانه زواری آستان قدس عبور نموده و به آب انبار صحن عتیق منتهی می گردیده و در آنجا آب مزبور مورد استفاده بوده است.^(۳۰)

قنات سناباد که موقوفه آستانه بوده و در طومارهای علیشاهی و عضدالملک درج گردیده، در مورخ ۱۳۰۸ ش جهت ثبت مالکیت، مطابق تقاضانامه ثبت شماره ۳۹۲۴، از طرف میرزا تقی شهابی محاسب اول آستان قدس به نمایندگی از طرف محمّد ولیخان اسدی، نیابت تولیت وقت اقدام شده و به استناد صورتجلسه تحدید حدود باغ عنبر از طرف اداره کل ثبت و اسناد استان نهم به شماره ۱۱۷۹۷، ۱۸ دی ماه ۱۳۰۸ و پذیرش درخواست ثبت به تاریخ ۳۰/۸/۱۳۱۱ تحدید حدود، قنات سناباد در ۱۵ فروردین ۱۳۱۷ ش با حضور نمایندگان آستان قدس و اداره کل ثبت و اسناد املاک مشهد و با مشخصات پلاک ۵۸۴۷ اصلی بخش ۱ مشهد انجام شده، صورتجلسه ثبت مکتوب گردید^(۳۱). (تصویر ۱)

تصویر ۱. صورتجلسه ثبت اسناد و املاک

تصویر ۲. تقاضانامه ثبت قنات سناباد (۱۳۰۸ ش)

آب سناباد تا سال ۱۳۲۰ ش در مالکیت و در اختیار آستان قدس بوده و حفظ و مرمت آن مانند دیگر قنوات وقفی توسط آستان قدس رضوی انجام می گرفته و در مقابل از منازل و مزارع و باغها، حق الشرب دریافت می شده است؛ امّا از این زمان به گزارش خلاصه وضعیت قنوات و آبهای استیجاری مشهد در دو مرحله به مدت ۲۳ سال به صورت استیجاری و در ازای دریافت مال الاجاره در اختیار شهرداری گذاشته شده است که در مرحله اول از ۱۳۲۰ ش تا ۱۳۲۶ به مبلغ ۱۲۰۰۰ ریال و در مرحله دوم برابر خلاصه معامله شماره ۲۵۹۴ محضر ۸ به شماره ثبت ۲۸۹، مورخ ۱۶/۹/۱۳۲۸ طی قراردادی میان آستان قدس به نمایندگی محمود بدر نیابت تولیت وقت و اسداللّه قهرمان شهردار مشهد به صورت صلح منافع و در ازای مبلغ ۳۰۶۰۰۰ ریال برای مدت ۱۵ سال دیگر؛ یعنی تا آخر اسفند ۱۳۴۲ تمدید شده است^(۳۲). (تصویر ۲)

با وجود آنکه برای حفظ میزان آبدهی قنات سناباد، بارها اقدامات اصلاحی انجام شده است، اما ظاهرا به مرور از میزان آبدهی آن کاسته شده، به گونه ای که از حدود ۱۰ زوج آب در اواخر عهد قاجاریه به ۵ زوج در ۱۳۲۰ ش و حدود ۴ زوج و سپس ۳ زوج آب در دهه ۱۳۴۰ تنزّل داشته است؛ چنان که مطابق مضمون پیش نویس نامه شهرداری به شماره ۱۷۸۷، مورخ ۱۳/۴/۱۳۲۷ در مورد لزوم انجام مرمت قنات سناباد توسط کارشناس قنایی شهرداری تأکید شده است^(۳۳). (تصویر ۳ و ۴)

تصویر ۳. صورت مجلس تحدید حدود قنات سناباد (۱۳۱۷ ش)

تصویر ۴. گزارش آبهای خریداری شهرداری (۱۳۲۷ش)

پس از آنکه قنات سناباد در جریان سیل مهیب سال ۱۳۲۹ که در مناطق کوهسنگی و آبکوه خرابی بیشتری وارد ساخت، مسدود گردید، و با اقدامات لایروبی و مرمت شهرداری مشهد و به کارگیری چندین دستگاه چرخ کار شیب بری و لایروبی و نوبری احیا شد، مجددا با حدود سه زوج آب جریان یافت.

مطابق گزارش خلاصه وضعیت شهرداری از قنوات و آبهای استیجاری، میزان آبدهی قنات سناباد از ۵ زوج در ۱۳۲۰ به چهار زوج در ۱۳۲۴ و قبل از وقوع سیل با سه زوج در ۱۳۲۸ کاهش داشته و پس از لایروبی در ۱۳۲۹ با همان سه زوج آب مجددا دائر شده است^(۳۴). (تصویر ۵ و ۶)

تصویر ۵. گزارش کارشناس قنایی شهرداری در مورد قنات سناباد

تصویر ۶. گزارش وضعیت قناتها و آبهای استیجاری شهرداری مشهد

مطابق این گزارش، طول قنات سناباد از پیشکار چاه واقع در برجهای هارونی که در کال چهل بازه بند گلستان واقع در چهار کیلومتری طرقبه و جنوب غربی مشهد قرار داشته تا مظهر قنات واقع در خارج دروازه سراب حدود ۹۲۰۰ متر طول داشته که طول مسیر قنات از پیشکار تا مقابل قلعه آبکوه ۶۴۰۰ متر و تا کار رفت ۱۶۰۰ متر و از کار رفت تا شکافیه قنات ۱۲۰۰ متر بوده است که پس از اصلاح مظهر قنات، مسیر ت