خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل دانش فهرست نویسی نسخه های خطی(۱)

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل دانش فهرست نویسی نسخه های خطی(۱) – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل دانش فهرست نویسی نسخه های خطی(۱) شامل 64 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل دانش فهرست نویسی نسخه های خطی(۱) گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل دانش فهرست نویسی نسخه های خطی(۱) با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل دانش فهرست نویسی نسخه های خطی(۱) از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل دانش فهرست نویسی نسخه های خطی(۱) با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل دانش فهرست نویسی نسخه های خطی(۱) را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل دانش فهرست نویسی نسخه های خطی(۱) :

نسخه خطی یعنی کتابی که کاغذ آن به دست صنعت گر ماهری ساخته شده و جلد آن را هنرمند توانایی به وجود آورده و محتوای آن را دانشمندی با خامه خویش به دقت و حوصله در طول روزها و ماه ها تحریر نموده است. نسخه های خطی میراث دینی و فرهنگی هر ملتی محسوب می شوند. پیشینه علمی و هنری ملت ها و تمدن ها در لا به لای نسخه های خطی برای آیندگان به ودیعه گذارده شده است. توجه و شناسایی نسخه های خطی، برای نسل حاضر، گذشته درخشنده علمی و فرهنگی مسلمانان را بازگو می کند. نسخه های خطی برجای مانده در علوم مختلف مانند حدیث، تفسیر، فقه، اصول، فلسفه، کلام، نجوم، ریاضیات، موسیقی، پزشکی، خطاطی، کشاورزی، فیزیک، شیمی و…، نشانگر تلاش گسترده دانشمندان مسلمان در علوم مختلف و اختراع و ابداع های بی شمار در این عرصه است.

سوگمندانه در کشف و معرفی این گنجینه های عظیم، آن چنان که باید و شاید تلاش کافی صورت نگرفته است. با تلاش عده ای از فرهیختگان علم و فرهنگ بیش از دویست جلد فهرست در ایران اسلامی برای نسخه های خطی منتشر شده ولی با این همه، هزاران نسخه در این سرزمین شناسایی نشده و از دسترس محققین به دورمانده است. نسخه های خطی فهرست نشده در کتاب خانه های عمومی و خصوصی نگهداری می شوند. برای نمونه در کتاب خانه بزرگ حضرت آیت اللّه مرعشی از بیست و پنج هزار نسخه موجود تنها برای دوازده هزار نسخه آن فهرست منتشر شده و از حدود هیجده هزار نسخه خطی کتاب خانه مجلس شورای اسلامی حدود یازده هزار نسخه آن فهرست گردیده است. در گنجینه عظیم کتاب خانه آستان قدس رضوی نیز تعداد فراوانی نسخه بدون فهرست نگهداری می شود. کتاب خانه های شخصی که فراوان هستند، اغلب فهرست ندارند و برخی از فهارس منتشرشده آن ها نیز با توجه به مختصر بودن، نیاز به بازنگری و انتشار فهرست مجدد دارند.

با توجه به مطالب گفته شده، نیاز به آموزش دانشجویانی برای فهرست این گنجینه ها کاملاً محسوس است؛ امّا متأسفانه تاکنون سازمانی عهده دار آموزش و ترویج فن فهرست نویسی نسخه های خطی نشده است.

این نوشتار بر چگونگی فهرست نویسی نسخه های خطی از بدو ورود آن به مخزن تا انتشار فهرست نسخه های خطی و روش های موجود در این زمینه، نظر دارد.

ابتدا نظری داریم بر پیشینه فهرست نویسی در تمدن اسلامی و پس از آن روش های فهرست نویسی را بررسی خواهیم کرد.

پیشینه فهرست نویسی در تمدن اسلامی

تهیه فهرست برای کتاب ها از سده دوم و سوم هجری در بین دانشمندان اسلامی رواج یافت و فهارس متعددی در این زمینه تدوین گردید که اغلب آن ها در تندباد حوادث از بین رفته اند. این فهارس را در یک تقسیم بندی بر چند دسته می توان تقسیم کرد:

۱. فهارس عمومی

فهرست هایی که مؤلف در آن مشخصات کتاب های مربوط به علوم و فنون مختلف را جمع آوری نموده و نظر به کتاب خانه خاصی یا آثار دانشمند خاصی نداشته است. از اهم این فهارس می توان به نمونه های زیر اشاره کرد:

«فوز العلوم» معروف به «الفهرست»، تألیف ابوالفرج محمد بن ابی یعقوب اسحاق وراق معروف به ابن ندیم، متوفای ۳۸۰ ق^(۱)، این کتاب کهن ترین فهرستی است که از مصنفین مسلمان به دست ما رسید. مؤلف آن مذهب شیعه اثنی عشری داشته است. ابن ندیم در این کتاب آثار دانشمندان اسلامی و غیراسلامی را در علوم و فنون مختلف که به دستش رسیده یا از اسامی آن ها اطلاع پیدا کرده ذکر نموده است. او اغلب نام کتاب را دقیقا ذکر کرده و در برخی جاها تقسیم بندی فصول و ابواب کتاب را نیز آورده است. برای نمونه در معرفی تورات چنین نوشته:

«سألت رجلاً من افاضلهم عن ذلک فقال: انزل اللّه جل اسمه علی موسی التوراه و هی خمسه اخماس و ینقسم کل خمس الی سفرین و ینقسم السفر الی عده فراسات و معناها السوره، و ینقسم کل فراسه الی عدّه ابسوقات و معناها الآیات»^(۲) هم چنین در برخی موارد از موضوع و محتوای رساله یا کتاب گزارش کوتاهی ارائه می دهد، مانند:

«وله رساله الی اخته فیما جری بینه و بین المخالفین بالاسکندریه»^(۳)

«و له من الکتب، کتاب یطعن فیه علی اسطورس الرئیس».^(۴)

ابن ندیم در موردی که تشخیص داده، نسخه ای دارای اهمیت ویژه ای بوده، خصوصیات دقیق آن، حتی یاد داشت های بزرگان در ظهر آن نسخه را نقل نموده، نظیر این مورد:

«و کان علی کل جز ء او ورقه او مدرج، توقیع بخطوط العلما ء واحدا ا ءثر واحد، یذکر فیه خط من هو، و تحت کل توقیع، توقیع آخر خمسه و سته من شهادات العلما ء علی خطوط بعض لبعض»^(۵)

و وقتی مصحفی را که یکی از یاران امام علی(ع) نوشته بود، معرفی می کند، باز به یادداشت های آغاز آن توجه دراد و می نویسد:

«و رأیت فی جملتها مصحفا بخط خالد بن ابی الهیاج صاحب علی علیه السلام ثم وصل هذا المصحف الی ابی عبداللّه ابی حانی رحمه اللّه و رأیت فیها بخطوط الائمه من الحسن و الی الحسین علیهم السلام».^(۶)

ابن ندیم در مواردی از کتاب هایی که نزد مؤلفین آن ها دیده، ولی تألیف آن هنوز به پایان نرسیده، نیز گزارش نموده است.^(۷)

به طور کلی ابن ندیم در گزارش آثار دانشمندان، به ذکر نام کامل کتاب و در برخی موارد گزارشی از بخش های داخلی کتاب، تعداد برگ های آن و یادداشت های آغازین برخی نسخه ها اکتفا نموده است.

«کشف الظنون عن اسامی الکتب والفنون»، تألیف مولی مصطفی بن عبداللّه قسطنطینی مشهور به کاتب چلبی و حاجی خلیفه، متوفای ۱۰۶۷ ق.^(۸) حاجی خلیفه در این اثر خود بر خلاف ابن ندیم که ترتیب موضوعی را در کتابش به کار برده بود، ترتیب الفبایی را در پیش گرفت و با تبحری که در علوم اسلامی داشت اثر جاویدانی از خود بر جای گذاشت.

او با نگرش گسترده به آثار دانشمندان تمدن اسلامی، چندین شیوه را بر هم آمیخت و طرحی نو درانداخت. وی در اثر ش از روش الفبایی برای تنظیم عنوان کتاب ها استفاده نموده و در ذیل هر عنوان که متناسب بانامِ موضوعی از علوم بود، گزارشی از آن علم، موضوع، مسائل و آثار مهم آن ارائه داده است. پس از آن اگر کتابی دارای شروح و حواشی بوده، آن ها را نیز در ذیل عنوان اصلی گزارش کرده است. و در گزارش حاجی خلیفه در معرفی یک اثر از عنوان آن، نام مؤلف، سال تألیف و سال درگذشت مؤلف یاد کرده و در معرفی متن اثر صرفا به گزینش و نقل عبارت صاحب اثر از مقدمه آن اکتفا کرده است.

پس از این دو فهرست، فهارس دیگری مانند «کشف الحجب و الاستار» کنتوری، «کشف الاستار» خوانساری و «مرآه الکتب» ثقه الاسلام تبریزی، نیز تألیف شده اند، ولی از جهت اهمیت به درجه این دو فهرست نمی رسند. هم چنین در سده اخیر چند فهرست عمومی در اروپا تألیف گردیده که همه آن ها به صورت موضوعی بوده و دارای اهمیت اند. این فهرست ها عبارت اند از: «التراث العربی» فواد سرگین، «تاریخ الادب العربی» بروکلمان و کتابی که استوری درباره کتاب های فارسی تألیف کرده و چند جلد آن به فارسی ترجمه شده است.

۲. فهرست های مذهبی

به فهرست هایی که برای نشان دادن آثار دانشمندان یک مذهب به وجود آمده اند، فهرست های مذهبی گفته می شود. برخی از فهارس که برای نشان دادن آثار دانشمندان شیعی تألیف شده، عبارتند از: «الفهرست» تألیف شیخ طوسی؛ «الفهرست» تألیف منتجب الدین؛ «معالم العلما ء» تألیف ابن شهرآشوب؛ فهرست مجدوع؛ «تأسیس الشعیه لفنون الاسلام» تألیف سید حسن صدر و «الذریعه الی تصانیف الشیعه» تألیف شیخ آقا بزرگ تهرانی.

۳. فهرست آثار دانشمندان

این بخش از فهرست ها به فهارسی گفته می شود که به وسیله خود دانشمند یا شخص دیگری، برای نشان دادن تألیف های یک دانشمند نوشته شده است. به چند نمونه از این فهرست ها اشاره می شود:

«فهرست تصانیف کراجکی» متوفای ۴۹۹ ق؛ این اثر فهرستی است که یکی ازشاگردان کراجکی برای آثار وی نوشته و در مجله «تراثنا» به چاپ رسیده است.

«فهرست کتاب های زکریای رازی» تألیف ابوریحان بیرونی؛ ابواسحاق ابراهیم تبریزی معروف به غضنفر تبریزی رساله «المشاطه لرساله الفهرست» را در تنظیم و تکمیل این اثر نوشته است.^(۹)

«فهرست تصانیف شیخ علی حزین لاهیجی» این اثر فهرستی است که حزین برای آثار خود نوشته و تاکنون به چاپ نرسیده است. نسخه ای از این فهرست در یکی از کتاب خانه های هند موجود است.

«فهرست تصانیف فیض» فیض برای آثار خود دو فهرست تهیه کرد که با نام «فهرست های خود نوشت فیض کاشانی» به تحقیق محسن ناجی نصرآبادی به چاپ رسیده است.^(۱۰)

«فهرست تصانیف مجلسی» تألیف میرمحمدحسین خاتون آبادی، این اثر به ضمیمه کتاب «کتاب شناسی علامه مجلسی» چاپ شده است.

۴. فهرست کتاب خانه ها

فهرست هایی که دانشمندان برای کتاب خانه های خود تنظیم نموده اند، فهرست کتاب خانه ها نامیده می شود. برخی از این فهارس عبارتند از:

«الأبانه فی معرفه اسما ء کتب الخزانه»، ابن طاووس این فهرست را برای کتاب خانه خود نوشت.^(۱۱) و سپس برای تکمیل این اثر کتاب «سعد السعود» را تألیف کرد.^(۱۲)

«فهرست کتاب خانه صدرالدین قونوی»، این اثر فهرستی است که قونوی برای کتاب خانه خودش نوشته است.^(۱۳)

«فهرست کتاب خانه ملاصدرا»، ملاصدرا برای کتاب خانه اش فهرستی نوشت که در ضمن کتاب «یادداشت های ملاصدرا» با تحقیق محمد برکت، به چاپ رسیده است.^(۱۴)

آن چه گذشت، گزارشی اجمالی از پیشینه فهرست نویسی در تمدن اسلامی بود که تنها به ذکر چند نمونه اکتفا گردید.

روش فهرست نویسی

با گسترش صنعت چاپ و محدودشدن نسخه های خطی، دادن اطلاعات دقیق و جامع از نسخه های خطی، کمک فراوانی به ارائه تلاش های علمی و هنری دانشمندان گذشته است. اهمال و کوتاهی در این امر، ارتباط رشته های علمی را با سابقه آن ها از بین خواهد برد. بنابراین تعریف دقیق نسخه خطی و گزارش کامل از ویژگی های علمی و هنری آن، بر فهرست نگاران لازم و ضروری است.

فهرست نویسان پیشین با تلاش های فراوان خود، تجاربی را که موجب رشد و تکامل فن فهرست نویسی گردیده است، در اختیار ما قرار داده اند. ما در این نوشتار سبک کامل و جامع آن را ارائه خواهیم کرد، اما پیش از ورود به مباحث اصلی فهرست نویسی، مقدماتی تقدیم می گردد.

چینش نسخه ها در مخزن

ترتیب و چینش نسخه ها در مخزن، دارای نقشی اساسی در حفظ نسخه ها و دسترسی آسان به آن ها است. بنابراین در چینش نسخه ها این دو ویژگی کاملاً باید رعایت شود: ۱. حفظ و بقا ء نسخه ها؛ ۲. دسترسی آسان به نسخه ها.

برای حفظ و بقا ء نسخه های خطی باید کتاب های هم اندازه در کنار هم چیده شوند تا به مرور زمان جلد آن ها آسیب نبیند. قفسه ای که برای نسخه های خطی انتخاب می گردد، در برابر آفت ها مقاوم باشد و از قفسه های چوبی استفاده نشود. هم چنین از چسبیدن لبه نسخه ها به دیوار باید جلوگیری کرد تا نسخه در معرض آفت قرار نگیرد.

ویژگی های مخزن، نوع قفسه ها و کیفیت نگهداری نسخه ها از موضوع این مقال خارج است و در بحث نگهداری