خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل تقسیم بندی علوم

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تقسیم بندی علوم :

تطور علوم طبیعی

مردم عرب، پیش از ظهور اسلام، از علم طب بی بهره بودند و آنچه به
نام طب یاد می شد، چیزی جز اطلاعات ساده و غیر علمی ناشی از تجربیات عامیانه نبود
.

اما پس از ظهور اسلام، در دوران شکوفایی تمدن اسلامی، پزشکان
مسلمان، علم طب را متحول کردند، و نه تنها آن را از آمیختگی به سحر و جادو پیراسته
ساختند، بلکه بر خلاف اطبای یونانی که بیشتر روش نظری و فلسفی را در طب به کار
می بردند، روش تجربی را در پیش گرفتند و موفقیت های بزرگی به دست آوردند .

در مباحث پیشین یادآور شدیم که اقوام عرب، نخست چندان معلوماتی از
علوم بشری نداشتند . آنچه در میان اعراب، از علم و معرفت وجود داشت، مقداری علم طب
بود و اندکی نیز درباره جوشناسی (انواء) معلومات داشتند .

مورخان علم از تعدادی انگشت شمار از اطباء (که معلومات ساده ای از
علم طب داشتند) در میان عرب گزارش می دهند . از جمله اطبای زمان پیامبر صلی الله
علیه و آله، حارث بن کلده ثقفی بود که آشنائی با طب ایران و یمن داشت . «ابن ابی
رمثر تمیمی » و «ابحر بن ماهر» نیز از اطبا بودند که در زمان عمر بن عبدالعزیز
زندگی می کردند

(۱)

.

در قلمرو جو و فضاشناسی نیز، احمد بن داود دینوری، کتابی دارد که
درباره «انواء» و معلومات عرب درباره فضا، «انواء» ، مجرای وزش بادها، و تفصیل
زمانها در ایام سال، در این مورد گزارش می دهد

(۲)

.

اما وقتی اسلام آمد، تحول شگرفی در ذهنیت عرب مسلمان پیدا شد و
آفاق اندیشه وی در مطالعه هستی و آیات آفاق و النفس، گسترده گردید تا اینکه در
زمان «خالد بن یزید» اموی طلائع فکر یونانی و (علم هیلینی) در جهان اسلام روشن شد
و مقدمات ترجمه علوم بیگانه فراهم گردید .

با روشن اندیشی و سماحت و استفاده از علوم بیگانگان که خلفای
بنی عباس به خصوص مامون الرشید، از خود نشان دادند، می توان گفت جهان اسلام از
ذخائر فکری صاحبان اندیشه بهره مند گردید و به این ترتیب پایه اساسی تمدن اسلام بر
زیربنای اندیشه آزاد و معلومات فراوان پی ریزی شد .

این روش تا اواسط قرون میانه، دوران حمله مغول در جهان اسلام ادامه
داشته است و از این جهت بوده است که در نظر متفکران، قرن چهارم و پنجم هجری، عصر
طلائی تمدن اسلامی نامیده شده است .

چنانکه در فایل پاورپوینت کامل تقسیم بندی علوم توسط «ابن خلدون » آمده بود، علوم نزد
مسلمانان بر مبنای علوم شرعی و علوم عقلی تقسیم بندی می شد و اگر بنای بخش اول،
اسلام و معلومات آن باشد . قطعا بخش دوم از ذخائر اندیشه بشری حاصل شده و در دست
مسلمانان تحول و تطور یافته است .

اینک در دنباله بحث از سیر اندیشه علم و معرفت در تمدن اسلامی، به
مباحثی هرچند کوتاه پیرامون تطور علوم طبیعی می پردازیم:

مهمترین علومی که در این تقسیم بندی مدنظر قرار می گیرند،
عبارت اند از:

۱ . علم طب .

۲ . داروسازی – صیدله .

۳ . شیمی (کیمیا) .

۴ . علوم طبیعی .

۵ . علم موسیقی .

۶ . علوم ریاضی و فروعات آن .

۱ . علم طب

در نظر پیشینیان، هر نوع مرضی، معلول نفوذ ارواح شریره در بدن
انسان یا در بخشی از جسم آدمی، تلقی می گردید . امراض، نوعی نفرین و لعنت آفت
آسمانی بود که به زمینیان در برابر کارهای زشتی که انجام داده بودند، می رسید . در
نتیجه، برای شفاء و معالجه امراض، راهی به جز از طریق تعویذ و افسانه خوانی، سحر و
جادو و طرد ارواح شریره وجود نداشت . طبیعی است که این نوع معالجه، نوعی سحر بود .
و طبیعی است که ساحر، طبیب تلقی می گردید و شاید طبیبان از تبار ساحران انشعاب
می یافتند .

شاید، هیچ استبعادی نداشته باشد که یکی از معانی «طب » همان «سحر»
باشد . و مطبوب در زبان عرب، همان مسحور، و «سحر شده » باشد . و واژه «طاب » به
معنی ساحر که طب را در معالجه امراض استخدام کرده است، به کار می رود .

در فرهنگ لغات عرب از جمله «منجدالطلاب »

(۳)

و لسان
العرب ابن منظور به این معنا انتشار شده است . جالب اینکه در بعضی احادیث منسوب به
پیامبر نیز ماده «طب » به معنی سحر آمده است . در حدیث آمده است: «فلعل طبا اصابه
ای سحرا» «شاید به او سحر رسیده است » . یا: «انه مطبوب ای مسحور» «او سحرزده شده
است »

(۴)

.

گرچه از منظر احادیث، بسیار بعید است که طب، نوعی سحر به حساب آید
اما به هرحال چنین استعمالی در بیان آنها نیز به کار رفته است .

و از اینجهت است که علم طب، با سحر و ساحری پیوند می خورد . این
نوع تلقی از علم طب، حتی در اروپا نیز، شیوع داشته است . تا آنجا که به مدت
طولانی، اطباء و پزشکان، بیماران خود را به طریق سحر و ساحری معالجه می کردند، تا
اینکه اروپائیان با مسلمانان آشنا شدند . و با تطور علم طب که مسلمانان بدان
دست یافته بودند، آشنا گشتند و از این طریق و از راه ترجمه کتابهای طب اسلامی،
اروپائیان به علل واقعی امراض و بیماریها آگاهی یافتند

(۵)

.

صبغه طب یونانی

اگر طب قدیم در پیش بیشتر ملل جهان از اختلاط سیطره سحر و اوهام،
رنج می برد، اما طب در نزد یونانیان بمانند دیگر علوم، رنگ فلسفی و نظری داشت .
همگان می دانند که روش معرفتی یونانیان چنین بود . جنبه تجربی و عملی و آزمایشی
موضوع مورد مطالعه، در جنبه نظری و تاملات انتزاعی فلسفی، هضم می شد و از طریق
استنتاج عقلی محض، پدیده مطلوب خود را نتیجه می گرفتند .

طبیعی است که اگر این روش در زمینه علوم نظری، سبب فائده ای باشد،
هرگز در مورد علوم تجربی محض بمانند علم طب، ارزشی ندارد .

دسته بندی منطقی بیماریها و تعلیل فلسفی آنها و تصور و ترسیم آنها،
بر اساس تجرید عقلی خالص، تجمید و خشکاندن طب در قالبهای جامد است و تغافل و تجاهل
به جزئیات فراوان موضوع که علم طب از آنها مستغنی نیست سبب عدم پیشرفت و زایائی
علم می گردد . قطعا این روش، ضررش، کمتر از فروغلتیدن طب در اوهام سحر و شعبده و
افسونگری های اصحاب سحر نیست .

در قرن پنجم پیش از میلاد سقراط

Hippocrate

، در مورد خطر این روش
تحلیلی در تفسیر بیماری، هشدار داد و به دنبال او، افلاطون و ارسطو، روش فلسفی
تحلیل بیماری را دنبال کردند و حدسیات فلسفی و نظریات عقیم عقلانی را در تحلیل
پزشکی رواج دادند، چنانکه هیچ جائی برای تجربیات علمی که در پزشکی کمال ضرورت را
دارد، باقی نگذاشتند .

این روش (عقلانی – فلسفی) در دوره «جالینوس » قرن دوم بعد از
میلاد، به اوج خود رسید . جالینوس بنای علوم را بر پایه منطق ریاضی و روش هندسی،
بنا نهاد و این روش جالینوس در تحلیل فلسفی بیماریها، مدتها طول کشید تا به یک
نظام فکری موروثی، بدل گردید و در محافل علمی و طبی به عنوان اصل مسلم پذیرفته شد

(۶)

.

طب در میان عرب

اعراب، علیرغم سیطره و تسلط سحر بر علم پزشکی، در جاهلیت به بسیاری
از امراض شناخت داشتند و با خواص غذاها، داروها و راههای معالجه آشنا بودند

(۷)

. اما این معلومات بسیار محدود بوده و در نتیجه ممارست و تجربیات زیاد، آنها
را به دست آورده بودند اما فاقد هرگونه پایه نظری و علمی بودند .

آغاز فتوحات اسلامی

وقتی فتوحات اسلامی شروع شد و مسلمانان توانستند، با دیگر ملتها،
ارتباط داشته باشند و بر منابع علمی ملل بیگانه دست یابند، آنها دانشمندان طبی
ایرانی را از دانشگاه جندیشاپور، استخدام کردند و در زمینه علم پزشکی فرآورده های
طبی یونانی، ایرانی و هندی را، جمع آوردند .

در این مرحله، علم پزشکی، همچنان آغشته به اوهام سحری، نظریات
فلسفی و احیانا تجربیات پراکنده بوده است . اما مسلمانان عطش علمی خود را با
معجونی این چنینی، اشباع می کردند . لکن کم کم با گذشت زمان و با تجربیات گرانبها،
آنان، راههای درست علم طب را از روشهای نادرست تفکیک کردند و توانستند به جهت
مهارتهای علمی و تجربیات زیاد، بر تجربه خود بیافزایند و با انواع مشاهده و آزمایش
به وحدت استدلال و برهان بر مبنای قانون علیت، راه یابند

(۸)

.

ابتکارات مسلمانان در طب

از ابتکارات اطبای اسلامی که در راه معالجه بیماران به کار بردند،
تبدیل معالجه با دواهای گرمازا به روش معالجه از طریق دواهای سردمزاج است . مثل