خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل خاورمیانه، منطقه ای استراتژیک در جهان اسلام (۱)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل خاورمیانه، منطقه ای استراتژیک در جهان اسلام (۱) :

ویژگی های جغرافیایی و مختصات فرهنگی خاورمیانه

گرچه خاورمیانه کانون پیدایش سه کیش بزرگ اسلام، مسیحیت و یهود بوده است، اما فرهنگ مردم در خاورمیانه بر معتقدات اسلام بنیان نهاده شده است .

موقعیت منحصربفرد جغرافیایی، خاورمیانه، را به منطقه ای استراتژیک تبدیل کرده است زیرا این قلمرو در مرکز سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا قرار گرفته و کوتاهترین راه های هوایی و آبی اروپا و آسیا از این منطقه عبور می کنند .

× در قرن نوزدهم، منافع تجاری و اهمیت سیاسی منطقه، دست به دست هم دادند تا قدرت های مادی اروپایی به امید اقامت نامحدود، استعمارگری و استیلای خود را بر سرزمین های خاورمیانه تحکیم بخشند .

اصطلاح خاورمیانه

(

Middleast

)

نخستین بار در سال ۱۹۰۲ میلادی توسط «ا . ت . ماهان » متخصص تاریخ دریایی در بحثی پیرامون استراتژی دریایی بریتانیا در ارتباط با فعالیت های روسیه در ایران و پروژه احداث راه آهن بغداد توسط آلمانی ها، به کار گرفته شد، و به تدریج رسمیت یافت ^(۱) .

گرچه امروزه به طور معمول منظور از خاورمیانه منطقه ای است که از نظر وسعت به مراتب وسیع تر از آنچه «ماهان » در نظر داشت، ولی آثار استراتژیک این اصطلاح باقی مانده است .

خاورمیانه شامل کشورهای ایران، افغانستان، ترکیه و کشورهایی است که در شبه جزیره عربستان و شمال آن و دره نیل واقع شده اند .

این منطقه با حدود دوازده میلیون کیلومتر مربع مساحت (۱۰% وسعت زمین) ۳۰۰ میلیون نفر سکنه دارد که معادل ۵% سکنه جهان را تشکیل می دهد و بر حسب جاذبه های جغرافیایی و آب و هوایی در منطقه پراکنده شده اند و این ویژگی نه تنها در مقایسه دو واحد سیاسی (دو کشور) قابل مشاهده است، بلکه در هریک از سرزمین ها به چشم می خورد . خاورمیانه گرچه از نظر قلمرو جغرافیایی و مشخصات فرهنگی، منطقه ای محدود شده و کاملا بسته نیست، ولی به لحاظ محیط فیزیکی و الگوهای اجتماعی و انسانی هویت مختص خود را دارد که می توان در محورهای ذیل قلمبند کرد:

۱ . در میان تمام خصوصیات مشترک، اساسی ترین جنبه یگانگی خاورمیانه اقلیم آن است، در مقیاسی وسیع، این منطقه به داشتن تابستان های گرم و خشک و زمستان های نسبتا کوتاه و حداکثر ریزش های جوی در فصل بهار مشخص شده است . در واقع کشورهای خاورمیانه حدودا بین عرض های ۲۰ و ۴۰ شمالی در یک منطقه انتقالی بین آب و هوای استوایی و عرض متوسط قرار گرفته اند .

۲ . گرچه ترکیب نژادی سکنه خاورمیانه بسیار پیچیده و متنوع می باشد اما در اینجا شش نژاد گوناگون در کنار هم زیست می کنند . عرب، ایرانی، افغانی، ترک، افریقایی و کرد .

۳ . در خاورمیانه می توان ناظر مناطقی بود که از نظر زندگی شهری و توسعه اقتصادی و اجتماعی با شهرهای اروپائی قابل مقایسه باشند، در عین حال طوایفی از کوچ نشینان با شیوه های معیشتی سنتی نیز در بخش هایی از آن دیده می شود .

۴ . گرچه این منطقه مرکز پیدایش سه دین بزرگ اسلام، مسیحیت و یهود می باشد، اما فرهنگ مردم در خاورمیانه بر معتقدات اسلام بنیان نهاده شده و زبان عربی که زبان قرآن و عبادت مسلمین می باشد، در آن رواج بیشتری دارد و اعتقادات اسلامی با زندگی روزمره مردم آمیختگی آشکاری دارد .

در واقع خاورمیانه مرکزیت دنیای اسلام است و مقدس ترین اماکن اسلامی، عالی ترین مکان های عبادی و آموزشی و مواریث ارزشمند فرهنگی اسلام در این ناحیه واقع شده و قبله گاه عالم اسلام در آن قرار دارد . هر ساله میلیون ها مسلمان از اطراف و اکناف جهان در صفوف فشرده و برای آرمانی واحد به زیارت کعبه واقع در ناحیه حجاز عربستان می شتابند و در حرمین شریفین (مکه و مدینه) اجتماع میلیونی آنها عظمت و شکوه اسلام و اتحاد مسلمانان را جلوه گر می شود ^(۲) .

۵ . موقعیت منحصر به فرد جغرافیایی، خاورمیانه را به منطقه ای استراتژیکی تبدیل کرده است زیرا این قلمرو در مرکز سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا قرار گرفته و کوتاه ترین راه های هوایی و آبی اروپا به آسیا از این منطقه عبور می کند . اهمیت حساس خاورمیانه به لحاظ مشخصات راهبردی ناشی از خطوط ساحلی منحنی و طویلی است که توسط دریای سیاه، دریای مدیترانه و اقیانوس هند پدید آمده است . از این رو خاورمیانه بیش از نقاط دیگر آسیا و افریقا در معرض رخنه نیروهای دریایی است .

وجود رودهای پرآب (همچون دجله، فرات و نیل)، دریاچه ها، خلیج فارس و تنگه های هرمز، بسفر و داردانیل بر همیت سوق الجیشی این منطقه می افزاید . افتتاح کانال سوئز در سال ۱۸۶۹م باعث اتصال اقیانوس های اطلس و هند از طریق دریای مدیترانه و بحر احمر گردید، در نتیجه ادراک حسی جهان از مسافت به شدت تغییر یافت و خاورمیانه از نظر قدرت های دریایی اهمیت ژئوپولوتیک زیادی به دست آورد، همین ویژگی ها خاورمیانه را در گذر تاریخ خصوصا در دهه های اخیر به صورت صحنه کشمکش های عدیده دریایی و نظامی درآورده است ^(۳) .

۶ . نخستین تمدن ها در هزاره پنجم و چهارم قبل از میلاد در خاورمیانه پدید آمد، این تمدن ها ظاهرا محصول تشکیلات پیچیده ای بودند که به منظور بهره برداری از جلگه های رسوبی بالقوه حاصلخیز ولی خشک بین النهرین به وجود آمده بودند، ظهور شهرها، اختراع خط و پیدایش اولین دولت ها ارمغان این تمدن بود .

۷ . در خاور