خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل تحولی در نرم افزارهای علوم اسلامی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تحولی در نرم افزارهای علوم اسلامی :

بخش دوم

تحقیقات و رایانه ها

پژوهش و تتبع را به یک اعتبار می توان دو مرحله در تدوین و تالیف متون تحقیقی دانست. سرعت فرآیند تدوین و تالیف، نسبتی مستقیم با کمیت منابع دارد به گونه ای که فراوانی منابع، مدت زمان تولید اطلاعات تدوین شده را افزایش می دهد. همچنین میزان تقاضا نسبت به دریافت اطلاعات نیز با مقدار دقت موجود در فرآیند یاد شده، ارتباط مستقیم دارد. به بیان دیگر کثرت تقاضا و نیاز جامعه به دریافت اطلاعات در بیشتر موارد از دقت متون و اطلاعات تولید شده می کاهد.

انبوه منابع اسلامی و کتب روایی و نیازها و خواستهای متنوع جوامع اسلامی، تولید اطلاعات مورد نیاز را در طی دو مرحله تحقیق و تتبع بسیار طاقت فرسا و در عین حال کند و غیر دقیق یا در پاره ای از موارد غیر ممکن می نماید. به عبارت دیگر امروزه تحقیق و تتبع به شیوه سنتی پاسخگوی نیازهای جوامع اسلامی نیست.

بهره گیری از فن آوری اطلاعات و ذخیره پردازش و بازیابی آن توسط رایانه ها در جهت تسریع در امر پژوهش و تتبع ضرورتی است که معارف دین نیز آن را تایید می نماید. دین مبین اسلام پیوسته در بهره گیری از علوم و فنون سفارش نموده است و مسلمانان را تحریض می کند تا با استفاده از امکانات روز به بسط و گسترش معارف اسلامی بپردازند. رایانه ها اینک با ظرفیت بالای ذخیره انواع اطلاعات و منابع و سرعت فوق العاده پردازش و توان و دقت بسیار در فراخوانی داده ها به مدد پژوهشگران و محققان آمده اند.

به کارگیری رایانه ها در حوزه دین پژوهی و اسلام شناسی در راستای اطاعت مسلمین از دستورات مترقی اسلام است. تهیه و عرضه نرم افزارهای دینی به ویژه معجم های الفاظ روایی توسط مسلمین تاثیر بسزایی در پیشرفت تحقیق و پژوهش در حوزه حدیث شناسی داشته است. در این میان، معجم الفاظ جامع احادیث نور(۲) با امکانات نرم افزاری فراوان، کمک کرده است تا گامهای بلندی در صرفه جویی وقت و عمر محققان علوم دینی برداشته شود.

معجم الفاظ

معجم الفاظ که نمونه تکامل یافته معجم المفهرس می باشد دارای فواید بسیاری است که در معجم الفاظ رایانه ای به گونه ای پیشرفته، به منصه بروز و ظهور رسیده است.

یافتن روایت در کتب حدیث مورد نظر با دانستن یکی از کلمات آن، تحقیق در معنای لغات، جستجو در سایر موارد استمعال کلمه و کشف تاریخ یک لغت و تطور آن همچنین مقایسه الفاظ مشابه و عبارات یکسان در کتب مختلف و نمایه برداری و چاپ پاسخهای مورد نظر بخشی از فواید معجم الفاظ رایانه ای است که اینک در دسترس محققان قرار گرفته است.

جامع احادیث نور(۲)

حجه الاسلام رحیمی مسئول واحد بررسی نرم افزار در این باره می گوید: درنرم افزار جامع احادیث نور(۲) برای یافتن حدیث یا احادیث مورد نظر از چند راه می توان اقدام کرد. نخستین طریقه، استفاده از فهرست کلمات احادیث است. در این فهرست، رایانه از رسم الخطهای متفاوت حروف، مانند همزه در شکلها (ا، ا، ا) صرف نظر نموده و پس از جستجو و بازیابی اطلاعات مورد نظر، تعداد تکرار هر واژه را نیز در مقابل کلمه مورد جستجو نمایش می دهد. رسم الخط به مرور زمان دچار دگرگونی و تغییر می شود. رسم الخط عربی در سیر تکاملی خود اکنون به صورتی درآمده است که اگر برخی از واژه ها به شیوه امروزی نوشته شوند، بلافاصله در اولین نگاه به طور صحیح خوانده می شوند در حالی که در زمانهای گذشته چنین نبوده است. مثلا همزه های قطع و وصل را در نظر بگیرید که امروزه همزه های قطع را با یک علامت «ء» در پایین یا بالای الف مشخص می کنند، و یا کلمه «علی » که وقتی یاء آن الف مقصوره باشد بدون نقطه تحت آن می آید و چنانچه الف نبوده و یاء باشد دو نقطه تحت آن قرار داده می شود.

با توجه به این تغییرات و تطورات در رسم الخط، برای یافتن الفاظ، دو گزینه «دقیق » و «غیر دقیق » در قسمت جستجوی جامع احادیث نور(۲) طراحی شده است. اگر در قسمت جستجو، گزینه دقیق را فعال کنیم، کامپیوتر همان چیزی را که در خط ورودی جستجو تایپ شده عینا ملاک بازیابی اطلاعات قرار داده و عبارات دقیقا منطبق با کلید واژه به عنوان پاسخ در اختیار ما قرار می گیرند. اما اگر گزینه جستجوی دقیق را علامت نزنیم و اصطلاحا وضعیت

Ignore

یا «صرف نظر کردن » و اعتنا نکردن به رسم الخط به کار رفته در جستجو را انتخاب نماییم; واژه را با هر رسم الخطی که تایپ کنیم، رایانه تمام واژه هایی را که با آن رسم الخط مطابق است یا مطابق نیست به عنوان پاسخ مورد کاوش قرار داده و فهرست می کند. مثلا «علی » و «علی »، هر دو را در جستجوی واژه «علی » فهرست می کند. بنا بر این به طور خلاصه اگر گزینه دقیق علامت بخورد، کامپیوتر رسم الخط این عبارت را مد نظر قرار داده و عبارات کاملا مطابق با مورد جستجو فهرست می شوند. چنانچه از گزینه دقیق استفاده نشود، تمام موارد مشابه عبارت درخواستی بدون ملاحظه رسم الخط، مورد کاوش قرار گرفته و عرضه می شوند.

آمار واژه ها

از طرفی در فهرست کلمات در مقابل هر واژه، آماری از تعداد تکرار آن واژه قرار گرفته است. به راستی این اطلاعات از چه نظر و تا چه حد برای کاربر مفید است؟ آقای رحیمی در پاسخ به این سؤال می گوید: «افرادی هستند که آمار واژه ها برایشان اهمیت دارد. برای کسانی که روی اسناد روایات و علم رجال سرگرم پژوهش هستند، تعداد تکرار واژه، مفاهیم مهمی را در بر دارد.همچنین کسانی که روی استعمال واژه ها کار می کنند و به دنبال سیر تطور الفاظ هستند; این مطلب برایشان مهم است که فلان لفظ در احادیث چگونه به کار رفته، زیاد به کار رفته یا کم. مثلا در کتاب کافی در هنگام ذکر اسناد احادیث، تعبیر «حدثنا» و همین طور عبارت «عده من اصحابنا» زیاد ذکر شده همچنانکه ممکن است در کتب دیگر، این مسئله جور دیگری باشد; مثلا تعبیر «املاء» در کتب شیخ صدوق چگونه و چند بار به کار رفته است. همین طور استعمال برخی واژه ها در زمان ائمه علیهم السلام به یک معنی استعمال می شده که الان دیگر بدان معنا استعمال نمی شود. از این رو کثرت استعمال یا عدم کثرت استعمال نیز مهم است.»

فهرست سازی

حجه الاسلام رحیمی در مورد نوع دیگری از جستجو در این نرم افزار چنین اظهار می دارد: «گونه دیگری از جستجو در جامع احادیث نور(۲) از طریق فهرست سازی با استفاده از جستجو با حروف نامتعین

(