خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل نقدی بر مقاله «مهدویت و احیای دین »

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نقدی بر مقاله «مهدویت و احیای دین » :

مکتوبی با عنوان «مهدویت و احیای دین » به قلم آقای عبدالکریم سروش، در شماره دوازدهم آفتاب، بهمن ماه ۱۳۸۰ به چاپ رسیده است . پس از مطالعه و بررسی، نکاتی به نظر راقم این سطور رسید که تقدیم می گردد .

۱ . مقوله مهدویت، بسی عمیق تر و ریشه دارتر از مساله حکومت دینی و نظام ولایت فقیه در جامعه امروز ما است . سیره متشرعه، از دیرباز، گواه صادقی بر عمق مساله مهدویت بوده و هست . حکومت دینی و برپایی نظام ولایت فقیه، یکی از برکات و ثمرات عقیده مهدویت و باور به ولایت محسوب می شود . فقها و مراجع و حاکمان حکومت اسلامی، خود را مکلف و مسؤول می بینند که برابر آیه «واعلموا انما غنمتم من شی ء فان لله خمسه و للرسول » (انفال: ۴۱) وجوه شرعی مردم مؤمن را دریافت کنند و در جهت مصالح امت اسلامی به کار اندازند . مشروعیت ولایت و حکومت فقیهان عادل، پیش و بیش از آن که مستند و متکی بر ادله نقلی باشد، مبتنی بر ادله عقلی است و اگر مؤمنان و دینداران به سخن فقها و عالمان عادل توجه می کنند و نسبت به آنان در زمان غیبت، اقبال دارند، به حکم عقل آنان است . نیز اگر فقها، برای اثبات ولایت فقیه، ادله ای نقلی ذکر می کنند، برای تایید عقل از سوی نقل است و الا محتوای روایاتی مانند مقبوله عمربن حنظله و مشهوره ابی خدیجه و مانند این دو، در حقیقت، ارشاد و اشاره به حکم ضروری عقل است . از دیدگاه عالمان و فقیهان شیعه، نظریه امامت، هرگز ابهامی نداشته و ندارد و چنین نیست که امام غایب از نظر آنان، مقوله ای ناشناخته و تعریف ناشده باشد . همچنین هرگز پذیرفتنی نیست که نظریه امامت امام غایب در دوره حیرت پس از وفات امام یازدهم علیه السلام در جامعه شیعه روییده باشد، بلکه احادیث و اخبار متواتری، از زبان خود پیامبر صلی الله علیه و آله و امیرالمؤمنین علیه السلام و سایر امامان علیهم السلام درباره امام زمان علیه السلام و غیبت ایشان، به دست ما رسیده است .

ایده امام غایب و ایده مهدویت، در دیدگاه شیعه، یکی است و اگر ایده امام غایب در زمان امام حسن عسگری علیه السلام متولد شده، چه گونه نویسنده مقاله، در جای دیگر می نویسد: «مساله مهدویت، اختصاصی به تشیع و اسلام ندارد، بلکه از مفاهیم و اندیشه های اسرارآمیز ادیان به طور کلی است » ؟! و اگر مفهوم امامت را به عنوان تجلی ولایت الهی ملحوظ کنیم – همان طور که خود نویسنده هم بر این باور است – به خوبی روشن است که اندیشه ولایت ولی غایب، متولد عصر امام حسن عسکری علیه السلام نمی تواند باشد!

۲ . بحث مهدویت را از دو منظر درون دینی و برون دینی می توان مطالعه کرد و این هر دو نگاه، لازم و ضروری است . عالمان ما به هر دو بحث پرداخته اند . برخی از روشنفکران دینی، متاثر از اندیشه هایی همچون مارکسیسم و با رویکردی احساسی و هیجانی، تنها به بعد یا ابعاد خاصی از مساله مهدویت توجه کرده اند . روش جامع در نقد و بررسی مهدویت این است که همه ابعاد آن را ببینیم و تنها از یک منظر به آن ننگریم . کسی که از یک زاویه گزینشی خاص، وارد بحث مهدویت می شود، ممکن است برخی مطالب را از قبیل داستان و اسطوره های واقعی و غیرواقعی بپندارد، در حالی که از منظری دیگر، آن مطالب داستان و اسطوره تلقی نمی شوند .

۳ . نویسنده، در بند سوم از مقاله خود، در حقیقت، همان سخن قدیمی را تکرار و القا می کند که «دین، مغزی دارد و پوسته ای، و شریعت و آداب آن، جنبه قشری دین است و آنچه مهم است، مغز دین است که نزد انبیا بوده است . پاره ای از صوفیان، بر این عقیده اند که طریقت و شریعت، در مرحله و مرتبه حقیقت، رها می شوند و دیگر اهمیتی ندارند .» طبق این عقیده امام حسین علیه السلام که در گرماگرم پیکار پیروز عاشورا در اوج عشق و عرفان نسبت به خداوند، به نماز می ایستد، یا اشتباه کرده است و یا به مقام حقیقت نائل نشده است! ! نکته دیگری که در بند سوم آمده، این است که «رسالت و نبوت، حقیقتا، یک امر طبیعی و معمولی به نام تجربه دینی و درونی شخص است; یعنی پیامبر، مثل سایر عرفا و نوابغ، ابتدائا یک حالت درونی در خود احساس می کند و این، همان احساس پیامبری است و آن گاه، آن را به پیروان خود منتقل می کند .»

ما بر این باوریم که اگر پیامبری و نبوت، حقیقتی جز این نداشته باشد، باز هم – به گفته نویسنده مقاله – حرکت از معلول به علت است و نه از علت به معلول . حقیقت وحی، امری از بالا به پایین است و ادله اثبات نبوت عامه، بر وجود اراده الهی برای برگزیدن «نبی » ، دلالت می کند . این نکته لطیف را از واژه هایی مانند «اصطفی » و «مصطفی » باید فهمید .

۴ . تقسیم دینداری به مصلحت اندیش و معرفت اندیش و تجربت اندیش، یکی از تقسیم هایی است که در باب دینداری و مقوله دین، می توان مطرح کرد، اما سخن در تعیین مصداق این اقسام است . در این که هر کسی، دینداری خود را معرفت اندیش می داند، شکی نیست . نکته ای که هست، این است که اصولا این اقسام سه گانه، قسیم هم نیستند; یعنی ممکن است کسی، دینداری خود را مصلحت اندیش و غایت اندیش بداند و در عین حال، آن را معرفت اندیش نیز بشمارد! نویسنده مقاله، از دیدگاه خود، دینداری شیعیان در طول تاریخ را مصلحت اندیش – و نه معرفت اندیش – می خواند، بی آن که ملاکی برای داوری و قضاوت خود ارائه دهد . ما معتقدیم که اعتقادات شیعه نسبت به جریان عاشورای امام حسین علیه السلام اولا و بالذات، معرفت اندیش است و البته از منظر تجربت اندیشی و مصلحت اندیشی نیز بهره ها و آثار و برکات فراوان بر آن مترتب می شود .

۵ . در باب مهدویت، آنان که چندان اعتقاد و باوری به ماوراءالطبیعه و عالم غیب ندارند، می گویند: این مساله، در هاله ای از راز آلودی و ابهام است و عناصر آن، عناصری اسطوره ای است! در دیدگاه اینان، آنچه امروز به نام مهدویت در ذهن و ضمیر شیعیان است، از مقوله مهدویت مصلحت اندیشانه و راز آلود است . سؤال این است که مگر ما می توانیم هرچه را که خود بدان نرسیده ایم و یا بدان باور نداریم و یا به عمق ادله و براهین آن نرسیده ایم و … راز آلود و اسرارآمیز و اسطوره ای بخوانیم؟ کسی که با عقل خود نمی تواند برخی از اصول و مطالب دین را دریابد، آیا می تواند آن ها را اسطوره بخواند؟ نکته ظریف و مهم در این مقوله، آن است که برخی برای فرار از پاره ای پیامدها، آرای خود را در باب دین و مقولات دینی، با عنوان «معرفت های درجه دوم » مطرح می کنند و خیال می کنند بدین وسیله می توانند آرا و اعتقادات قلبی خود را مخفی نگاه دارند، در حالی که صاحب نظران و ظریف اندیشان، در همین معرفت های به ظاهر درجه دوم، قضاوت هایی از سنخ معرفت های درجه اول می بینند و به خوبی درمی یابند که نویسنده – مثلا – به جای این که صریحا مقوله عاشورا یا مهدویت یا … را خرافه و افسانه و امر یاوه معرفی کند، آن ها را راز آلود و اسطوره می شمارد و این داوری را نوعی معرفت درجه دوم می خواند .