خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل جامعیت اسلام

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل جامعیت اسلام :

امروزه هنگامی که درباره اندیشه یا آموزه ای اسلامی سخن به میان می آید که پسوند اسلامی بر آن نهاده شود پرسش رایجی بلافاصله مطرح می گردد که کدام اسلام و کدام قرائت و تفسیر از اسلام؟ و گاه با تحلیل معرفت شناسانه نسبی گرا و تفکیک نومن از فنومن، بجای سخن گفتن از وحی و کلام شارع مقدس، از تعدد قرائت ها و برداشت های متفاوت سخن به میان می آورند.صرف نظر از این نکته کلیدی و توضیح در باب نادرستی نسبیت معرفت دینی، دو نگرش کاملا متفاوت در روزگار گذشته و حال در باب اسلام رواج داشته و دارد.

نگرش «اسلام جامع نگر» که در قرون متمادی توسط اندیشمندان و متفکران اسلامی مورد توجه و بازسازی قرار گرفته و نگرش «اسلامی گزینش گر» که در دهه اخیر رواج یافته است.

اسلام جامع نگر با پیش فرضهای کلامی در باب حجیت کلام خدا و پیشوایان دین، مجموعه آیات و روایات پیامبر و امامان معصوم را پس از وثوق به صدور و جهت آن در دایره متون دین قرار می دهد و از هیچ آیه و روایت صحیح السند و موثقی فروگذار نمی کند. در مقابل آن اسلام گزینش گر است که به دلایل سست و واهی نسبت به پاره ای از آموزه های دینی بی مهری نشان می دهد و بخش مهمی از روایات را از دایره متون دین خارج می سازد.

مفسران جامع نگر در مقام فهم گزاره های دینی به قواعد زبان شناسی و مفاهیم الفاظ و مقدمات و مبادی قطعی تمسک می جویند و در کسب معرفت دینی قطعی از پیش فرضهای ظنی بهره نمی گیرد به همین دلیل از تفسیر دین حداقلی در امان اند و لکن مفسران گزینش گر بدون رعایت احتیاط و توجه به روش صحیح فهم دین، تمام دستاوردهای علوم تجربی و ظنی را در تفسیر متون دین ریزش می دهند و بر این اساس انتظارات محدود خویش را از دین درک می کنند و بدون توجه به ناتوانی خود از درک کامل نیازهای دینی بشر به محدود کردن قلمرو دین می پردازند.طرفداران اسلام گزینش گر، معارف دینی را کاملا متاثر از خصلتهای درونی مفسران و قائم به رنگ و شخصیت آنها می دانند به گونه ای که معیار تشخیص صحت و سقم سره از ناسره را از داوران می ستانند و در مقابل مدافعان اسلام جامع نگر دقیقا پذیرای معیار صحت و سقم معارف دینی اند و فهم دینی را عینی و واقعی نه ذهنی و شخصی می شناسند.در اسلام گزینش گر سکولاریزم را بر پیوند دین با دنیا ترجیح می دهند و آن را تنها نسخه درمان دردهای جوامع می دانند و ایدئولوژی کردن دین را نمی پذیرند و همچون باطنی گرایان دوران اولیه و ثانویه اسلام، تنها به چهره عبادی و شخصی دین توجه می نمایند.

و لکن اسلام جامع نگر میان دین و دنیا، دین و سیاست، دین و مسایل اجتماعی، دین و توسعه، دین و امنیت، دین و اقتصاد، پیوندی ناگسستنی قایل است.

اسلام جامع نگر به حس و عقل بی مهری نشان نمی دهد و برای پاسخ هر پرسشی به جستجوی درون دینی نمی پردازد، رشد و تکامل علمی و عقلانی را سودمند می داند، «علم و دین » و «عقل و ایمان » را دو بال برای توسعه دنیا و سعادت آخرت می شمارد ولی تئوری پردازان اسلام گزینش گر به پاره ای از آموزه های دینی ادبار نشان می دهند و بدون توجه به بنیادهای فکری و نظری غرب، تابع دربست ابعاد فرهنگی، اجتماعی و سیاسی آن روزگار می گردند.

حال برای تبیین دقیق این مطلب که اسلام جامع نگر منشا پیدایش انقلاب اسلامی ایران شده است ناچاریم به شاخصه های اصلی آن دو نقش آنها در شکل گیری انقلاب اشاره ای گذرا داشته باشیم.

۱- دین به مثابه ایدئولوژی

اسلام به عنوان یک دین، علاوه بر ایمان به خدا و آخرت با ارایه قوانین و دستورات دینی در راستای تنظیم حیات دنیوی مطالب ارزشمندی را بیان نموده است که با ساماندهی آن آموزه های نظری و دستورات عملی می توان به نظام حقوقی اسلام، نظام تربیتی اسلام، نظام سیاسی اسلام، مکتب اقتصادی اسلام و…دست یافت شایان ذکر است که منظور از ایدئولوژی، دستگاه سیستمی و منظمی است که از اهداف و اصول اسلامی تشکیل شده و نیازهای فرهنگی و اجتماعی و تربیتی بشر را به استمداد عقل و تجربه پاسخ می دهد.

۱- ۱. دین اسلام و اقتصاد

استاد مطهری در باب پیوند اسلام با اقتصاد می نویسد: اسلام دو پیوند با اقتصاد دارد: مستقیم و غیر مستقیم.پیوند مستقیم اسلام با اقتصاد از آن جهت است که مستقیما یک سلسله مقررات اقتصادی درباره مالکیت، مبادلات، مالیات، حجرها، ارث، هبات، صدقات، وقف، مجازاتهای مالی در زمینه ثروت و غیره دارد…پیوند غیر مستقیم اسلام با اقتصاد از طریق اخلاق است.در این هت برخی مذاهب دیگر نیز کم و بیش چنین می باشند.اسلام مردم را توصیه می کند به امانت، عفت، عدالت، احسان، ایثار و منع دزدی، خیانت، رشوه، همه اینها در زمینه ثروت است. ^(۱)

مکتب اقتصاد اسلامی جهت تحقق خود، اهداف خاصی را بیان کرده است که چگونگی اجرای این اهداف به مقتضیات زمان و مکان و تغییر اوضاع و شرایط، تفاوت پیدا می کند.

آیات و روایات، اهداف اقتصاد اسلامی را به دو جنبه سلبی و ایجابی تقسیم می کنند: آیاتی که به جنبه سلبی توجه دارند به نفی داشتن مال و ثروت به عنوان هدف نهایی اشاره دارند و آیاتی که بیانگر جنبه ایجابی می باشند به استقلال، خود کفائی، اقتدار، رشد و توسعه اقتصادی، عدالت اجتماعی، تحکیم ارزشهای معنوی و اخلاقی، عنایت می ورزند.- ۱- ۱) آیات مربوط به جنبه سلبی اهداف مکتب اقتصاد اسلامی

المال و البنون زینه الحیوه الدنیا و الباقیات الصالحات خیر عند ربک ثوابا و خیرا املا .(کهف، ۴۶)

مال و پسران زیور زندگی دنیایند و نیکیهای ماندگار از نظر پاداش نزد پروردگارت بهتر و از نظر امید بهتر است.

یا ایها الذین آمنوا لا تلهکم اموالکم و لا اولادکم عن ذکر الله و من یفعل ذلک فاولئک هم الخاسرون. (منافقون، ۹)

ای کسانی که ایمان آورده اید اموال و اولادتان شما را از یاد خدا مشغول نسازد و کسی که چنین کند زیانکار است.

۲- ۱- ۱) آیات مربوط به جنبه ایجابی اهداف مکتب اقتصاد اسلامی

الف: توازن و تعادل اقتصادی

و لا تجعل یدک مغلوله الی عنقک و لا تبسطها کل البسط فتقعد ملوما محسورا (اسراء، ۹)

و دستت را بسته به گردن قرار نده و نه، به تمامی، آنرا باز نگه دار، پس آن وقت تهی دست به حالت ملامت بنشین.

ب: استقلال و عدم وابستگی اقتصادی

و لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلا (نساء، ۱۴۱) و هرگز خدا راهی برای کافران علیه مؤمنان قرار نمی دهد.

ج: عدالت

لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط (حدید، ۲۵)

ما پیامبران را با دلایل روشن فرستادیم و با آنها کتاب و میزان نازل کردیم تا مردم به عدالت قیام نمایند.

د: توسعه اقتصادی

امام باقر (ع) می فرماید: من طلب الرزق من الدنیا استعفافا عن الناس و توسیعا علی اهله و تعطفا علی جاره لقی الله عز و جل یوم القیامه و وجهه مثل القمر لیله البدر (فروع کافی، ج ۵، ص ۷۸)

کسی که دنیا را برای بی نیازی خود از مردم و گشایش بر خانواده اش و ابراز محبت به همسایه اش طلب کند خداوند عز و جل را در روز قیامت ملاقات می کند در حالیکه چهره او همچون قرص کامل ماه نورانی است.

۳- ۱- ۱) و اما در باب اصول اقتصادی، اسلام هم به آزادی فعالیت اقتصادی قایل است و هم به محدودیتهایی از جمله جلوگیری از احتکار و اجحاف در نرخ گذاری، مکاسب محرمه و حرمتهای اخلاقی تاکید می ورزد.

برای نمونه:

و لقد مکناکم فی الارض و جعلنا لکم فیها معایش قلیلا ما تشکرون (اعراف، ۱۰)

شما را در زمین مکان دادیم و برای شما در آنجا معیشتها قرار دادیم ولی اندک سپاس می گذارید.

لا تاکلوا اموالکم بینکم بالباطل الا ان تکون تجاره عن تراض منکم (نساء ۲۹)

اموال همدیگر را به ناروا مخورد مگر آنکه داد و ستدی با تراضی یکدیگر از شما اطفال [انجام گرفته] باشد.

۴- ۱- ۱) با توجه به آموزه های دینی مذکور روشن می گردد که بی عدالتیهای اقتصادی، فاصله طبقاتی، کاهش دستمزد کارگران، تنزل ارزش قیمت نقره و پول که جملگی مورد نهی شارع مقدس واقع شده است، در نارضایتی اقتصادی مردم مؤثر می افتد.خانم کدی در این باره می نویسد: جا به جاییهای اقتصادی و سیاسی که در اثر تماس با غرب در ایران به وجود آمد از جمله شامل زوال اکثر صنایع دستی ایران، تبدیل بافندگان فرش به کارگرانی که برای دستمزد ناچیزی کار می کردند، تنزل بهای صادرات ایران در مقابل بهای واردات از اروپا و افت وحشتناک قیمت نقره، که پول رایج ایران بود.این پدیده ها، به همراه مشکل ایجاد یک بازرگانی مستقل از اروپا و نیز عدم امکان ایجاد کارخانه های تحت حمایت دولت، نارضایتی روز افزون اقتصادی مردم و در نتیجه ناخشنودی نسبت به رقبای اروپایی را موجب شد. ^(۲)

نمونه دیگر تاثیر آموزه های مکتب اقتصاد اسلامی بر حرکتها و جنبشهای انقلابی، مربوط به سومین مسافرت ناصر الدین شاه به اروپا در سال ۱۸۸۹ می باشد.این مسافرت به تشویق وزیر مختار انگلیس در ایران، سر هنری درومند ولف انجام گرفت.هدف ولف از تشویق شاه به این سفر گسترش هر چه بیشتر منافع مالی انگلستان در ایران بود که تا حدود زیادی به موفقیت رسید.یکی از امتیازاتی که شاه در انگلستان امضا کرد اعطای حق ایجاد یک بنگاه بخت آزمایی و یا قرعه کشی در ایران بود که ملکم خان نیز از آن جانبداری می کرد.وقتی شاه به ایران مراجعت کرد با مخالفت وسیعی در مورد اعطای امتیاز بخت آزمایی رو به رو شد که بعضا از طرف افراد متدینی بود که قمار بازی را به حسب دستورهای قرآن حرام می دانستند.شاه امتیاز مزبور را لغو کرد. ^(۳)

قصه تحریم تنباکو نمونه دیگری از نگرش جامع نگرانه به دین اسلام بود.شاه در بهار ۱۸۹۰ امتیاز، تولید، فروش و صادرات تنباکو ایران را به ترغیب و لف به یک تبعه انگلیس واگذار کرد در بهار سال ۱۸۹۱ زمانی که مامورین شرکت تنباکو، به ایران وارد شده و زمانهای معینی را برای فروش تمام تنباکوی تولیدی به شرکت اعلام داشتند، اعتراضات عمومی به امتیاز مزبور شروع شد.در دسامبر ۱۸۹۱ جنبش تنباکو به نحو اعجاز انگیزی اوج گرفت و به یک تحریم عمومی بر ضد فروش و استعمال این محصول انجامید. تحریم مزبور را حتی همسران شاه و غیر مسلمان نیز مراعات می کردند تحریم فوق بنا بر فتوایی بود که شخص میرزای شیرازی صادر کرده بود.

دولت در اوایل ۱۸۹۲ مجبور شد کل امتیاز مزبور را لغو کند. ^(۴)

۲- ۱) دین و سیاست

ادغام دین و سیاست در اسلام از زمان شخص حضرت محمد (ص) آغاز شد و با قوانین سیاسی و حقوقی جهت خاصی پیدا کرد. پس از هجرت پیامبر از شهر مکه و ورود به مدینه، سیاست عملی پیامبر به صورت حکومت ظاهر گشت و او رهبری سیاسی و در عین حال دینی جامعه خویش را بر عهده داشت. ^(۵)

تاریخ اسلام شاهد جنبشها و حرکتهای سیاسی فراوانی بوده است که منشا دینی و اسلامی داشته است.قبل از بیان نمونه های تاریخی به مبانی تفکر سیاسی در متون دینی اسلام توجه می کنیم.

۱- ۲- ۱) خلافت الهی انسان

وعد الله الذین آمنوا منکم و عملوا الصالحات لیستخلفنهم فی الارض (نور ۵۵) خدا به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده اند وعده داده است که حتما آنان را در این سرزمین جانشین (خود) قرار دهد.

۲- ۲- ۱) امامت و رهبری

و جعلنا هم ائمه یهدون بامرنا و اوحینا الیهم فعل الخیرات و اقام الصلوه و ایتاء الزکوه و کانوا لنا عابدین (انبیاء ۷۳) :

و آنان (پیامبران) را امامان (و پیشوایانی) قرار دادیم که به فرمان ما هدایت می کردند و به ایشان انجام دادن کارهای نیک و بر پا داشتن نماز و دادن زکات را وحی کردیم و آنان پرستنده ما بودند.

امام حسین (ع) در مقام تبیین امامت و حاکمیت سیاسی می فرماید:

فلعمری ما الامام العامل بالکتاب و القائم بالقسط و الدائن بدین الحق ^(۶)

بر جانم سوگند امام جز کسی که به کتاب خدا عمل می کند، و به قسط و عدالت قیام می نماید و راه حق را می پیماید، نیست.

حضرت علی بن موسی الرضا (ع) نیز چنین به توصیف امامت می پردازد:

ان الامامه خلافه الله و خلافه رسوله…ان الامام زمام الدین و نظام المسلمین و صلاح الدنیا و عز المؤمنین، الامام اس الاسلام الناهی و فرعه السامی…الامام عالم بالسیاسه، مستحق للرئاسه، مفترض الطاعه، قائم بامر الله، ناصح لعباد الله ^(۷)

امامت، خلافت و جانشینی خدا و پیامبرش است…امام زمامدار دین است و نظام بخش مسلمین اوست که دنیای مردم را آباد می کند و به مؤمنین عزت می بخشد.امام بنیان اساسی دین، رشد دهنده و فزاینده، شاخه ها و ثمرات دین به وسیله امام ظاهر می شود، امام آگاه به سیاست و شایسته زمامداری است اطاعت از او واجب است و بپادارنده امر خدا و دلسوز بندگان اوست.

احادیث فراوانی در باب رهبری و حاکمیت علمای اسلام تاکید داشته اند از جمله احادیث ذیل:

قال رسول الله: اللهم ارحم خلفائی (ثلاث مرات) و قیل یا رسول الله من هم خلفائک؟ قال الذین یاتون من بعدی و یروون حدیثی و سنتی و یعلمونها الناس من بعدی ^(۸)

درود خدا بر جانشینان من باد سؤال شد ای رسول خدا چه کسانی اند جانشینان شما فرمود آنان که پس از من می آیند و حدیث و سنت مرا روایت کنند و مردم را تعلیم می دهند.

امام علی (ع) فرمودند:

العلماء حکام علی الناس ^(۹)

علماء حاکمان بر مردمند.

امام حسین (ع) فرمودند:

مجاری الامور بید العلماء بالله الامناء علی حلاله و حرامه زمام امور مردم به دست عالمانی است که علمشان از سرچشمه وحی گرفته شده باشد و امین بر حلال و حرام خدا باشند. ^(۱۰)

امام صادق (ع) فرمود:

ینظر ان من کان منکم ممن قد روی حدیثنا و نظر فی حلالنا و حرامنا و عرف احکامنا فلیرضوا به حکما فانی قد جعلته علیکم حاکما ^(۱۱)

مردم باید دقت کنند و از میان کسانی که احادیث ما را روایت کنند و در حلال و حرام ما دقت کنند و احکام ما را بشناسند به حکم او راضی باشند من او را بر شما حاکم قرار دادم.

امام عصر (عج) در توقیع شریف فرمودند:

و اما الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الی رواه حدیثنا (احادیثنا) فانهم حجتی علیکم و انا حجه الله ^(۱۲)

در حوادث و پیشامدها به روایان حدیث ما رجوع کنید زیرا آنان حجت من بر شمایند و من حجت خدایم.

۳- ۲- ۱) مسئولیت انسان

ان الله لا یغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم و اذا اراد الله بقوم سوءا فلا مرد له و مالهم من دونه من وال (رعد ۱۱)

در حقیقت خدا حال قومی را تغییر نمی دهد تا آنان حال خود را تغییر دهند و چون خدا برای قومی آسیبی بخواهد هیچ برگشتی برای آن نیست و غیر از او حمایتگری برای آنان نخواهد بود.

۴- ۲- ۱) اصل مشورت

و شاورهم فی الامر فاذا عزمت فتوکل علی الله ان الله یحب المتوکلین (آل عمران، ۱۵۹)

مؤمنان را در امر (اجتماعی) به مشورت بگیر پس آنگاه که اراده کردی بر خدا توکل کن که خداوند متوکلان را دوست دارد.

۵- ۲- ۱) ظلم زدایی

لا تظلمون و لا تظلمون (بقره، ۲۷۹)

نه ستم می کنید و نه ستم می بینید.

و لا ترکنوا الی الذین ظلموا فتمسکم النار و ما لکم من دون الله من اولیاء ثم لا تنصرون (هود ۱۱۳)

و به کسانی که ستم کرده اند متمایل مشوید که آتش به شما می رسد و در برابر خدا برای شما دوستانی نخواهد بود و سرانجام یاری نخواهید شد.

۶- ۲- ۱) تحقق و گسترش عدالت

ان الله یامرکم ان تؤدوا الامانات الی اهلها و اذا حکمتم بین الناس ان تحکموا بالعدل (نساء، ۵۸)

خدا به شما فرمان می دهد که سپرده ها را به صاحبان آنها رد کنید و چون میان مردم داوری می کنید، به عدالت داوری کنید.

ان الله یامر بالعدل و الاحسان و ایتاء ذی القربی و ینهی عن الفحشاء و المنکر و البغی یعظکم لعلکم تذکرون (نحل ۹۰)

در حقیقت، خدا ب