خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل مسجد جامع قاین

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مسجد جامع قاین :

گروه جغرافیای ممالک اسلامی

قاین از شهرهای جنوبی استان خراسان است، که در منطقه کویری – کوهستانی قرار دارد. دارای روزهای آفتابی و

سوزان و شبهایی بسیار سرد با آب و هوایی خشک می باشد. مسجد جامع در مرکز قاین قرار گرفته و به عنوان مسجد

اصلی شهر مورد استفاده اهالی قرار دارد. بنایی است تک ایوانی با ایوان عمیق و دو شبستان در دو طرف آن که به سبک

خاص مساجد خراسان بویژه جنوب خراسان ساخته شده است

. ^(۱)

قدیمترین نوشته ای که به مسجد قاین اشاره کرده کتاب اشکال العالم جیهانی است که در اوایل قرن چهارم هجری

تالیف شده است. جیهانی راجع به قاین می گوید: «آن را حصار و خندقی است و مسجد آدینه

». ^(۲)

نوشته دیگری که تقریبا همزمان با جیهانی است کتاب مسالک و ممالک اصطخری است که می نویسد: «خندقی و

قهندزی در آن هست و مسجد و دارالاماره به قهندز اند

». ^(۳)

کتاب دیگری که حدود صد سال پس از کتاب اصطخری نگاشته شده و به طاق عظیم بنا اشاره کرده سفرنامه

ناصرخسرو است. وی به سال ۴۴۴ ه . ق از قاین دیدن کرده و مسجد را این گونه وصف می کند: «قاین شهری بزرگ و

حصین است و گرد شهرستان خندقی دارد، و مسجد آدینه به شهرستان اندر است. و آنجا که مقصوره است طاقی عظیم

بزرگ، چنان که در خراسان از آن بزرگتر ندیدم. و آن طاق، نه در خور آن مسجد است

». ^(۴)

نکته قابل تامل در نوشته اصطخری و سفرنامه ناصرخسرو پیرامون فایل پاورپوینت کامل مسجد جامع قاین اختلاف در پیرامون مکان مسجد

است. اصطخری مسجد جامع شهر را در قهندز (ارگ) قاین در کنار دارالاماره دانسته در حالی که صد سال بعد ناصر

خسرو مسجد را در قسمت اماکن عمومی شهر یا شهرستان توصیف می کند

. ^(۵)

با توجه به زلزله خیز بودن جنوب خراسان بویژه منطقه قاینات و این که در این منطقه دست کم هر صد سال یک زمین

لرزه بنیان کن وجود داشته است. ممکن است مسجدی که در کنار دارالاماره بوده به فاصله یکصد سالی که از اشاره

اصطخری تا بازدید ناصرخسرو از آن فاصله شده است بر اثر زلزله ویران شده باشد. تغییر مکان مسجد این نظریه را که

ممکن است بنا برجای نیایشگاه ساسانی ساخته شده باشد مورد تردید قرار می دهد

. ^(۶)

است و با توجه به کتیبه ایوان اصلی در سال ۷۹۶ ه . ق

(۸)

به فرمان

جمشیدبن قارن ساخته شده است.، مضمون کتیبه دیگری که بر لوح سنگی نقر شده معلوم می کند که این مسجد در

زمان شاه سلیمان صفوی به سال ۱۰۸۶ ه . ق به همت صفشکن خان مرمت شده است. دیگر کتیبه بنا که آن نیز در ایوان

قرار دارد نوشته منظومی است بر طاق بنا که تاریخ ۱۲۶۳ ه . ق. و نام استاد و معمار آن کربلایی اسحاق قاینی را نشان

می دهد. منبر چوبی مسجد که تاریخ ۱۰۸۲ ه . ق را بر خود دارد، دارای منبت کاری هایی به شکل گره چینی و کتیبه ای ده

سطری به خط نسخ است. بر بدنه منبر نام نجار و سازنده آن بدین ترتیب کنده کاری شده است: «عمل استاد محمد مقیم

بن استاد محمد ولی بن استاد حسن علی کاخکی فی شهور سنه اثنان و ثمانون بعد الالف

». ^(۹)

آنچه از کتیبه های متعدد بنا می توان نتیجه گرفت این است که بنا بارها بر اثر زلزله صدمه کلی دیده و مرمت شده است

.

کاوشهای باستان شناسی در شبستانها و صحن مسجد نیز مؤید این نظر است. در سال ۱۳۵۴ در کاوشهای شبستان

شمالی وجود سه پایه ستون سنگی با درازا و پهنای یک متر در یک متر با سنگ لاشه و ملات ساروج کشف شده که

پایه های کنونی شبستان بر روی آنها بنا شده است. به منظور وسعت دادن شبستان پایه های کنونی را حدود پنجاه

سانتی متر عقب نشانده اند و وجود یک ستون چهارقلو در شبستان مورد نظر که مشابه ستونهای مسجد جامع اصفهان از

دوره سلجوقی است نشان می دهد که در این محل بنایی از دوره سلجوقی وجود داشته که در اثر زلزله صدمه دیده و در

دوره تیموری تجدید بنا گردیده است. گمانه زنی در این محل و کشف سه تنور پخت نان مشخص کرد که این قسمت

مسکونی بوده است. سفالهایی از دوره سلجوقی در این مکان به دست آمده که به سفالهای رباط شرف شباهت دارد

. ^(۱۰)

در خاکبرداری حیاط به عمق هشت سانتی متر قطعاتی از آجرهای سلجوقی که مربوط به نمای مسجد بوده و در یک

زلزله شدید خراب شده و فرو ریخته کشف شده است. از نمونه های مختصر کشف شده چنین برمی آید که نما شامل

کتیبه ها، آجرکاری های بسیار زیبا و پرکار با نقشهای گل و گیاه و فتیله های آجری با نقشهای گره بوده است

. ^(۱۱)

در آینده

ممکن است با کاوشهای گسترده باستان شناسی در اطراف و داخل مسجد بتوان دوره های ساختمانی این بنا را مشخص

کرد

.

بنای مسجد ایوانی است رفیع به ارتفاع ۲۰/۱۷ متر و عمق ۳۰/۲۲ متر، دهانه ایوان بزرگ ۱۰ متر و عرض آن ۱۷ متر است

.

پوشش ایوان به شکل طاق و تویزه می باشد

.

طاق بین تویزه ها به شکل خوانچه پوش اجرا شده است، به این دلیل که در ایوان اصلی نور از سقف گرفته می شود در

نتیجه بین دو تویزه سرتاسری را در دو طرف تویزه های عمود بر تویزه اصلی ایجاد کرده و هر بخش را با طاقهایی جداگانه

پوشش داده اند. خوانچه پوش بین دو تویزه به این ترتیب است که در بالا طاق پوشش، تابع منحنی تویزه اصلی است ولی

در دو طرف در قسمت پایین تویزه به صورت آهنگ (منحنی) طوری پوشش شده است که امکان عبور به سمت

قسمتهای دیگر بنا به وجود آمده است

.

تزیینات ایوان شامل آجرکاری به شکل جناقی و لوزی در پیشانی ایوان و نقاشیهایی با اشکال هندسی است

. ^(۱۳)

نقاشیهای ایوان به شیوه اصفهانی

(۱۴)

است و به نظر می رسد که در دوره صفویان انجام شده است و در زمانهای بعد روی

آنها را ناشیانه رنگ زده اند

.

مسجد قاین دارای دو محراب است که هر دو در دیوار انتهایی ایوان قرار دارد. محراب قدیمی مسجد به شیوه اهل تسنن