خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل ارزشهای اخلاقی در شعر بقا

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ارزشهای اخلاقی در شعر بقا :

گروه ویرایش

چندی پیش، دوست صاحبدل و شاعر معاصر، علی باقر زاده (بقا) مجموعه ای از اشعار خود را به رسم یادگار به بنده

هدیه کردند و همین بهانه ای شد تا به معرفی و سیری در آن بپردازم و ضمن بازخوانی مجدد و تکرار لذتها، دیگران را نیز

به این خوان گشاده فراخوانم

.

زلال بقا در ۳۶۵ صفحه با مقدمه دکتر محمد جعفر یاحقی به وسیله انتشارات پاژ به چاپ رسیده و با قیمت مناسب،

یعنی ۳۱۰ تومان راهی بازار شده است

.

برخی گمان می کنند شعر، چیزی جز مشتی تصویر و استعاره های دشواریاب و مضامین باریک و نوآوریهای سبک

روشنفکرانه و چه و چه ها نیست; اما بنده را باوری غیر این است. شعر، آن است که انسان را در مستی و شور و وجد بیاورد

و یا او را به تامل واداشته و نشاط و زندگی به او ببخشد. اگر با معیارهای نخست شعر بقا را بسنجیم، ناگزیر با دکتر یاحقی

همصدا می شویم که می نویسد: «شعر بقا در مجموع فاقد تصویر و خیالپردازی شاعرانه و ملاحظات فنی و بر روی هم

نظمی لطیف و نکته دار است

.» ^(۱)

ولی اگر به تعبیر دوم رومی آوریم، شعر بقا را شعر خواهیم دانست

.

امروز که تقریبا همه جا از تغافل و تهاجم فرهنگی سخن می رود و بحق، حساسیت مردم ما را در برابر سیل عناصر منفی

و جاذبه های عریانگرایانه فرهنگ غرب برانگیخته است، لزوم بازگشت به بحثهای اخلاقی و مطرح ساختن آنها به

شیوه های گوناگون احساس می شود. شاید یکی از این شیوه ها بررسی شعر شاعران از این نظرگاه است

.

در شعر بقا، ترغیب و تشویق به صفتهای اخلاقی و اندرزهای حکمت آمیز، فراوان دیده می شود و چون زبانی سهل و

ممتنع، بی پیرایه و روشن، ولی استوار دارد، به اعتقاد من می تواند برای نوجوانان و جوانان ما مفید باشد. قناعت، فقر،

نوعدوستی، نکوهش آزمندی، داشتن ایمان، صبر، غزت نفس، آموختن دانش، انتقادپذیری، دوری از مدح و هجو،

نکوهش تنبلی، نکوهش هوسرانی و… از مسایلی است که در این مجموعه شعر، به آنها پرداخته شده است. برای نمونه، به

این ابیات توجه کنید

:

مگریان کسی را که گریان شوی

مسوزان دلی را که دل سوزدت

(

ص ۹۳

)

علم و ایمان و صبر و عزت نفس

پر بهاتر ز گنج سیم و زر است

آن کو قبول کرد و پذیرفت عیب خویش

از باده غرور تهی گشت ساغرش

(

ص ۱۲۴

)

آن کس که عیب خویش ندانست چون بقا

باید گرفت آینه ای در برابرش

(

ص ۱۳۳

)

نیاز ماست به ایجاد کار و همت و علم

نه تنبلی و تن آسایی و هوسرانی

(

ص ۱۵۵

)

در «زلال بقا» انواع شعر را می توانیم ببینیم; از قصاید و غزلیات و قطعات و مثنویها و چهارپاره ها و ترکیب بندها و

رباعیات تا حتی یک قطعه شعر نو. در این میان، قطعات این کتاب از ارزش افزونتری برخوردار است و به سه دسته

تقسیم می شود: قطعات اخلاقی، حکایتهای تاریخی و پندآموز، طنز. و از این سه، قطعاتی که حکایتی را بیان می کند،

دلپذیرتر می نماید. در این جا با اجازه استادان و صاحبنظران شعر سنتی پارسی می خواهم بگویم که پس از ابن یمین و

پروین اعتصامی، ملک قطعه سرایی مسخر بقا گردیده است و چه بهتر از این. قطعه زیر بیان یک حکایت تاریخی است

:

شنیده ام که به میدان جنگ نادر دید

دلیر مردی چون شیر حمله آغازد

چون میوه ای که فرو ریزد از درخت ز تیغ

به خاک و خون سر گردنکشان بیندازد

به پیش خواند و ز نام و نشان او پرسید

جواب داد، سپاهان ز من سرافرازد

چو این شنید، بدو گفت از سر تحقیر

چرا گذاشتی افغان به اصفهان تازد

مگر نبودی در خانه ات که خصم دنی

به خیره دست به ناموس مملکت یازد

جواب داد که من بوده ام در آن جا لیک

نبود چون تو کسی تا علم برافرازد

اگر تو بودی آن روزها امیر سپاه

محال بود که دشمن به حمله پردازد

قوی چو بود سپهبد، سپاهی است قوی

که ضعف ریشه، نهال کهن براندازد

(

ص ۱۱۳

)

ناگفته نماند که برخی قطعات بقا، به کتابهای درسی نیز راه یافته، از جمله «وطن دوستی

» ^(۲)

و «عمر جاویدان

» ^(۳)

که به

ترتیب در فارسی دوم راهنمایی و سوم دبیرستان به چشم می خورند. مضامین قطعات حاوی حکایت تاریخی یا اخلاقی و

طنزآمیز بقا، از کتابهای مختلف یا شنیده های شاعر فراهم آمده است که البته چیزی از ارزش شعر او نمی کاهد; بلکه تنها

حسن انتخاب شاعر را که این هم خود هنر دیگری است، بیان می کند; برای مثال می توان به قطعه «سزای ناحفاظان

» ^(۴)

اشاره کرد که از تاریخ سیستان گرفته شده است

.

برای این که از قطعات طنزآمیز بقا نیز نمونه ای به دست داده باشم، ناگزیر از ذکر مثالی هستم; بخوانید

:

ابلهی شد به درد چشم دچار

یافت آیینه ای که بیند چیست

دید کاهی نشسته در چشمش

پف به تصویر کاه کرد و گریست

شخصی آن حال را مگر دریافت

گفتش ای گول، راه کار این نیست

گو به تصویر او کند پف را

تا که بی درد چشم بتوان زیست

(

ص ۱۰۰

)

از اخوانیات کتاب می توان فهمید که بین ایشان و برخی از شخصیتها و معاریف، شعرهایی رد و بدل شده و به قول دکتر

یاحقی در مقدمه کتاب، «روابط عمومی شاعر» بسیار قوی بوده است

. ^(۵)

نام کسانی همچون شادروان محمود فرخ،

شادروان دکتر غلامحسین یوسفی، شادروان امیری فیروزکوهی، شادروان غلامرضا قدسی، شادروان گلشن کردستانی و

استاد احمد گلچین معانی، احمد کمالپور، ذبیح الله صاحبکار (سهی)، یدالله امینی (مفتون)، حجه الاسلام بهجتی (شفق

)

و… در این بخش دیده می شود

. ^(۶)

شعر بقا، شعر شور و زندگی، امید و تلاش، کار و وطن دوستی است. شعر حرکت و تکاپوست; برخلاف اغلب شعرهای

شاعران ما (چه در گذشته و چه در حال) که سرشار از یاس و اندوه و آه و ناله و اشک و نفرین و… است. این نکته قابل

توجهی است که چرا شاعران ما سعی می کنند این روحیه نومیدی را در بین خوانندگانشان بپراکنند، اگر چه حافظ،

بزرگترین شاعر غزلسرای ما فرموده است: «کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد

.» ^(۷)

شاعر «زلال بقا» خود در این باره

می گوید

:

از یاس سخن مگو که یاس توست

سربار غم دل خراب من

(۸)

و

: