خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل مرجعیت

با درگذشت و رحلت یکی از مراجع بزرگ شیعه، معمولا بحث فایل پاورپوینت کامل مرجعیت، در حوزه های علمیه و در بین توده مردم مؤمن و مسلمان و متعهد به دین، به دو گونه مطرح می شود: کبروی و صغروی، یا کلی و جزئی و مصداقی مقصود از بحث کلی و کبروی ، بحث راجع به مقام و منزلت مرجع در بین شیعه، شرایط مرجع و گاهی وظایف و مناصب او است.

این بحث، غالبا در حوزه های علمیه و در سخنرانیها و مقالات علمی، مطرح می شود، اما مراد از بحث جزئی و مصداقی، جستجو و تحقیق و گفتگو درباره مرجع یا مراجع پس از آن مرجع راحل است که این بحث، هم در میان علما و حوزه های علمیه، و هم در بازار و میان توده مردم، مطرح می شود و گاهی این بحثها بسیار داغ است و تا مدتی ادامه دارد. بحث در مصداق و در تشخیص مرجع، دو حالت دارد، گاهی پس از یک مرجع بزرگ که تمام یا اکثریت مردم مقلد او بوده اند و مشخصا پرچمدار و رئیس طایفه شیعه شمرده می شوند: مانند شیخ مرتضی انصاری (م ۱۲۱۴-۱۲۸۱ ه ق)، میرزای شیرازی بزرگ میرزا محمدحسن (م ۱۲۳۵-۱۳۱۲ ه ق)، سید محمد کاظم یزدی طباطبایی (م ۱۲۴۷-۱۳۳۷ ه ق) میرزای شیرازی کوچک میرزا محمدتقی (۱۲۷۰-۱۳۳۸ ه ق)، سید ابوالحسن اصفهانی (م ۱۳۶۵ ه ق)، آیه الله بروجردی (م ۱۳۸۰ ه ق)، حضرت امام خمینی و آیه الله خوئی و پس از آنان آیه الله گلپایگانی و آیه الله اراکی رضوان الله تعالی علیهم اجمعین.

این حالت، هنگامی است که مرجع درگذشته پس از مراجع دیگر هم عصر و هم طبقه خود، وارث امر فایل پاورپوینت کامل مرجعیت گردیده و پایان نسل خود است، که در این صورت قهرا نوبت به مراجع طبقه بعد می رسد، یعنی فقهای جوانتری که هنوز شهرتی نیافته اند و بجز علما و طلاب و شاگردان ایشان، کسی آنان را نمی شناسد، مانند وضعیت کنونی که پس از رحلت آیه الله العظمی اراکی پیش آمده است.

اما حالت دوم، هنگامی است که چند تن از مراجع هم طبقه و هم عصر، وجود دارند، مردم نام آنها را شنیده و هر جماعتی از یکی از آنها تقلید می کنند و همه آنان به عنوان مراجع تقلید شناخته می شوند. این مراجع، معمولا در طبقه متاخر از یک مرجع بزرگ هستند و در عرض هم، شهرت می یابند. که قهرا بحثها در این حالت برای انتخاب مرجع حادتر و طولانی تر است. مثلا پس از میرزای شیرازی بزرگ نام عده ای از شاگردان وی بر سر زبانها افتاد: آیات عظام: مرحوم شربیانی (۱۲۴۸-۱۳۲۲ ه ق)، سید اسماعیل صدر (۱۲۵۸-۱۳۳۸ه ق)، میرزا محمدتقی شیرازی (۱۲۷۰-۱۳۳۸ه ق)، سید محمد کاظم یزدی، آخوند خراسانی (۱۲۵۵-۱۳۲۹ ه ق)، شریعت اصفهانی (۱۲۶۶-۱۳۳۹ه ق) که البته فایل پاورپوینت کامل مرجعیت عمده سرانجام در سید کاظم یزدی و آخوند خراسانی متمرکز گردید و بعدا نوبت به میرزای شیرازی کوچک و شریعت اصفهانی رسید.

پس از فوت میرزای بزرگ، اسامی این بزرگان به عنوان فایل پاورپوینت کامل مرجعیت مطرح شد و اهل فن برای هر کدام مرجحاتی ذکر می کردند.

همچنین پس از این طبقه که غالبا شاگردان میرزای شیرازی و معاصران او، و برخی شیخ انصاری را هم کمی درک کرده بودند، نوبت به طبقه بعد رسید که شاگردان آنان بودند و غالبا از همه این بزرگان علم آموخته بودند، هر چند شاگردان آخوند خراسانی اکثریت داشتند و کمتر مجتهدی در این زمان یافت می شد که از درس آخوند بهره نبرده باشد. آنان سرانجام همه گرد میرزای شیرازی کوچک ساکن کربلا، جمع شدند و او عده ای از آنان را به عنوان مجتهد معرفی فرمود، هر چند نزد او درس نخوانده بودند.

معروفترین مراجع از این طبقه عبارت بودند از آیات عظام میرزا محمد حسین نائینی (م ۱۳۵۵ه ق) (که از لحاظ طبقه مقدم بر همه بود و از شاگردان میرزای بزرگ و سید محمد اصفهانی فشارکی به شمار می آمد و از ملازمان جلسه استفتای آخوند خراسانی بود) سید ابوالحسن اصفهانی، حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، مؤسس حوزه علمیه قم (م ۱۳۵۵ه ق)، حاج میرزا علی آقای شیرازی فرزند میرزای بزرگ، حاج آقا حسین قمی (م ۱۳۶۶ه ق)، حاج آقا حسین بروجردی و برخی دیگر.

از این طبقه پس از میرزای نائینی و مرحوم حائری، مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی (م ۱۳۶۵ه ق) تقریبا مرجع کل شد و پس از وی نام عده ای از طبقه بعد بر سر زبانها افتاد اما عمده دو تن از معاصران باقی مانده از دوران مرحوم اصفهانی بیشتر فایل پاورپوینت کامل مرجعیت یافتند: مرحوم قمی که پس از چند ماه درگذشت و مرحوم بروجردی (م ۱۳۸۰ه ق) هر چند آن عده هم مقلدانی داشتند، مانند آیات عظام قم: سید محمد حجت (م ۱۳۷۲ه ق)، سید محمدتقی خوانساری (م ۱۳۹۰ه ق)، سید صدرالدین صدر (م ۱۳۷۳ه ق)، و آیات عظام نجف: سید محسن حکیم (م ۱۳۹۰ه ق)، سید محمود شاهرودی (م ۱۳۹۵ه ق) ، سید عبدالهادی شیرازی (م ۱۳۸۲ه ق)، میرزا مهدی شیرازی ساکن کربلا، سید محمدهادی میلانی ساکن مشهد و بعدا آیه الله خوئی، امام خمینی، آیه الله گلپایگانی، آیه الله سید احمد خوانساری ساکن تهران و آیه الله اراکی و آیه الله سبزواری در نجف.

برخی از این بزرگان، درس مرحوم آخوند خراسانی و معاصران وی را هم درک کرده بودند اما عمده نزد مرحوم میرزای نائینی، حاج شیخ حائری، سید ابوالحسن اصفهانی، آقا ضیای عراقی و شیخ محمدحسین اصفهانی، معروف به (کمپانی) و دیگران درس خوانده بودند. برخی از مراجع قم منحصرا شاگرد شیخ عبدالکریم حائری بودند.

این بود سیر فایل پاورپوینت کامل مرجعیت در قرن اخیر پس از شیخ انصاری تاکنون، و ما در پایان این بحث، راجع به فایل پاورپوینت کامل مرجعیت پس از آیه الله اراکی و معیارهای فایل پاورپوینت کامل مرجعیت، سخن خواهیم گفت.

بحث کبروی و کلی

گرچه بحثهای کلی معمولا در اطراف صفات و شرایط مرجع از قبیل فقاهت، عدالت و تقوا و گاهی در شرط اعلمیت و اتقی بودن و راههای اثبات این صفات است، اما اخیرا شرایطی از قبیل مدبر و شجاع و مجاهد بودن، مطرح می شود، اما ترجیح می دهیم اول راجع به اصطلاح مرجع یا مرجع (به کسر جیم)، مقلد، مقلد (به فتح و کسر لام)، مجتهد و اجتهاد و تقلید، بحث کنیم.

عنوان «فایل پاورپوینت کامل مرجعیت » مسلما درگذشته شاید بیش از قرن حاضر مطرح نبوده است، اما چون مردم برای اخذ احکام و تقلید به مجتهد و فقیه رجوع می کنند کم کم این عنوان رواج پیدا کرد، هر چند اگر بخواهیم شاهدی از روایات برای آن پیدا کنیم از کلمه (فارجعوا) در توقیع شریف: «و اما الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الی رواه احادیثنا» ^(۱) می توانیم چیزی به دست آوریم.

کلمات مقلد و مقلد و تقلید هم، در بین شیعه در اعصار اولیه، مصطلح نبوده و ما در جایی ندیده ایم که مثلا بگویند: «مردم از شیخ طوسی یا سید مرتضی تقلید می کردند: در حالی که این الفاظ در بین اهل سنت از عصر پیشوایانشان شهرت داشته است. بلی، راجع به علمای متاخر از شیخ طوسی تا پیش از محقق حلی (م ۶۷۲ ه ق) که از کتابها و فتاوی شیخ، به لحاظ عظمت او، تخطی نمی کردند، کلمه (مقلده) در عبارات ابن ادریس حلی(م ۵۷۸ه ق) دیده می شود و در کتاب معالم الاصول نقل گردیده است.

علاوه بر این، در حدیث معروف عمربن حنظله: «و اما من کان من الفقهاء صائنا لنفسه حافظا لدینه، مخالفا علی هواه، مطیعا لامر مولاه فللعوام ان یقلدوه…» ^(۲) کلمه «یقلدوه » به کار رفته است، از باب این که مقلد مسؤولیت دین خود را به گردن فقیه مقلد می اندازد. ^(۳)

اما کلمه اجتهاد و مجتهد، در اصل در بین اهل سنت رواج داشته زیرا آنان پیشوایان خود را مجتهد و صاحب رای می دانستند و کلمه «اجتهاد» در آن عصر، ردیف کلمات «رای و قیاس » به کار می رفت. شیعه امامیه امامان خود را معصوم و دارای علم موهبتی موروث از پیغمبر می دانستند، راویان احادیث و اصحاب ائمه اهل بیت هم، ناقل و راوی احکام بودند نه مجتهد، و لهذا کلمه اجتهاد به قول مرحوم استاد شهید مطهری نخست (سنی) بود و بعدا شیعه شد. در حالی که مسلما یک نوع فقاهت و استنباط وجود داشت اما آن را اجتهاد نمی نامیدند.

زیرا پس از دوران ائمه اهل بیت علیهم السلام و محدثان بزرگ: امثال کلینی (م ۳۲۹ ه ق) و شیخ صدوق (م ۳۸۱ ه ق) و معاصران و مشایخ آنان، تقریبا در اواخر قرن چهارم و اوائل قرن پنجم هجری که دسترسی به امام نبود و متون حادیث شامل همه «حوادث واقعه » و نیازهای تازه نبود علمای شیعه هم همان راه اجتهاد را در پیش گرفتند، البته با التزام به روایات اهل بیت و با اجتناب شدید از قیاس، و از این تاریخ کلمه اجتهاد در میان علمای شیعه رواج پیدا کرد. در قرن چهارم بزرگانی مانند ابن ابی عقیل معاصر کلینی، ابن جنید اسکافی معاصر صدوق، ابن قولویه (م ۳۶۸ ه ق)، استاد شیخ مفید و بعدا خود مفید (م ۴۱۳ ه ق) و شاگردان وی: سید مرتضی (م ۴۳۶ه ق) و شیخ طوسی (م ۴۶۰ ه ) و دیگران، که با علم اصول و مبانی اجتهاد اهل سنت آشنا بودند و خود، در فقه و اصول، مبانی خاصی طبق مذهب اهل بیت، تاسیس کردند، در این هنگام، فقه اجتهادی به روش معمول قرنهای بعد، رواج پیدا کرد و همواره رو به تکامل رفته است. در حالی که این نوع فقه با مبانی خاص و از جمله تمسک به قیاس و رای، از قرن دوم با تفاوتهایی در مذاهب اهل سنت شایع بوده است.

با این همه، در همان زمان پیدایش این روش، برخی از محدثان شیعه در قم و کوفه و در اعصار متاخر از قرن ۱۱ به بعد اخباریون شیعه با این روش مخالف بوده و هستند و عنوان مجتهد و مقلد را یک نوع بدعت دانسته و خود را پیرو حدیث می دانند که البته با این طرز تفکر جایی برای گسترش فقیه باقی نمی ماند و خود یک نوع جمود علمی و فقهی به شمار می رود. این بحث بسیار دامنه دارد و در قرن دوازدهم به اوج خود رسیده است. تا این که در این قرن، مرحوم ملا محمدباقر معروف به وحید بهبهانی (م ۱۲۰۶) با قدرت علمی خود روش فقه تحقیقی و اجتهادی را که به روش اصولی شهرت یافته در قبال روش اخباریه به کرسی نشانید و تاکنون ادامه داشته و بلکه همواره رو به پیشرفت و تحول بوده است.

این نوع فقه را در قبال فقه اهل حدیث و اخباریها می توان فقه پویا نامید، که البته این اصطلاح در عصر ما پس از مطرح شدن ولایت مطلقه فقیه و تصدی امر حکومت به وسیله فقیه و تشکیل نظام کامل حکومت اسلامی، به لحاظ نیازهای زیادتر، دامنه بیشتری پیدا کرده و هنگامی که گفته می شود فقه پویا مراد، آن نوع فقه گسترده و باز است که بتوان با آن کلیه مشکلات جامعه را در بعد اقتصادی و سیاسی و فرهنگی حل کرد، که قهرا باید فقیه و ولی امر در بخشی از مسائل از اختیار ولایتی خود استفاده کند. این بحث نیز نیاز به کاوش زیاد دارد و اینک بحثهای جدیدی بر فقه و اصول اضافه گردیده و می گردد. و شاید نیاز باشد در مبانی گذشته این دو علم، تجدیدنظر و نوسازی به عمل آید.

این بحثها مانند فقه اجتهادی و تحقیقی در گذشته، اگر درست عمل شود و پایبندی به کتاب و سنت و عترت محفوظ بماند، هیچ اشکالی ندارد و نباید آن را تبدیل و تغییر دین و بدعت دانست.

وظایف مرجع

از جمله بحثهای کلی و کبروی در باب فایل پاورپوینت کامل مرجعیت، همانا شناخت وظایف و مسؤولیتهای مرجع تقلید است. که باید گفت: وظایف مرجع، در عصر غیبت امام علیه السلام، همان وظایف امام است در حال تصدی مقام امامت، وظایف امام هم همان وظایف پیغمبر است. امام، حافظ شریعت، مبین احکام، هادی انام، رهبر سیاسی و حاکم مردم و هم قاضی و داور است. علاوه بر این در هنگام تصدی منصب حکومت، کلیه وظایف سیاسی به عهده او است، همه اموال و زکات و خمس باید به دست او برسد و یا با نظر او اخذ و صرف گردد، تصدی امور حسبیه عموما از وظایف امام است. ائمه اهل بیت، بجز علی علیه السلام در دوران خلافتش و نیز امام حسن علیه السلام در چند ماه خلافت، طبعا در امور سیاسی و اداره امور مسلمین نقش رسمی و علنی نداشتند مگر ارشاد و هدایت و مبارزه آشکار یا پنهان با خلفا، ولی در نظر شیعه مسلم بود که کلیه این مناصب، از آن ائمه اهل بیت است که دیگران تصاحب کرده اند.

این بود که سمت قضاوت و امور حسبیه و زکات را به فقها ارجاع می دادند، خمس را هم خود می گرفتند و وکلای آنان در بلاد واسطه ابلاغ احکام به مردم و نیز اخذ وجوه و ایصال آنها به امام بودند.

اما پس از غیبت امام، بنا به توصیه او فقها مرجع احکام بودند و مردم به آنان رجوع می کردند و امر قضاوت نیز با آنان بود، زیرا امام، فقها و راویان احادیث را بطور عموم به منصب قضاء نصب کرده بود.

از امور حسبیه، به غیر از حکومت هر چه را میسور بود فقها انجام می دادند، رسیدگی به امور ایتام و فقرا و نصب قیم، با آنها بود، شاید بیشتر فقها، حق دخالت در حکومت را برای خود محفوظ می داشتند، ولی عملا از آن برکنار بودند. اما گاهی از حکام عادل و مدافع حق اهل بیت، حمایت می کردند و با آنها رابطه داشتند. این نوع رابطه حسنه در عصر آل بویه و بیشتر از آن در عصر صفویه وجود داشت، در این عصر، حتی اقامه نماز جمعه، اجراء حدود، و تصدی مقام شیخ الاسلامی را از سوی پادشاهان می پذیرفتند. مجلسی اول و دوم (م ۱۰۷۰ و ۱۱۱۰ ه ق)، شیخ الاسلام کشور بودند، پدر شیخ بهائی (م ۱۰۳۰ه ق) در هرات شیخ الاسلام بود و همچنین پیش از آنان محقق کرکی (۸۶۸-۹۴۰ ه ق)، که البته گروهی از علما از این کارها اجتناب می کردند و نظر خوشی به سلاطین و به علمایی که با آنان همکاری می کردند نداشتند.

امر قضاوت، به طور رسمی از عصر صفویه تا دوران رضاخان به دست فقها بود و حکومتها احکام آنان را به رسمیت می شناختند، همچنین سایر امور حسبیه.

وجوهات شرعیه

باقی می ماند مساله وجوهات شرعیه، زکات را در عصر خلفا آنان می گرفتند، اما در دوران صفویه به بعد که شیعه حکومت رسمی داشت، مردم خود می پرداختند و حکومت به جای زکات از زمینها عشریه و از زراعت و اموال و تجارت مالیات می گرفتند.

اما خمس، که از آن امام است و نه حکومت، در عصر غیبت امام در قرون اولیه مورد اختلاف نظر شدید واقع شد، تا چند قرن، می گفتند: مردم خود از جانب امام به اهلش بپردازند یا این که نزد کسی به ودیعت بگذارند و یا دفن کنند تا امام خود بیاید و آن را بیرون بیاورد، ولی از قرن پنجم تقریبا این نظر رجحان پیدا کرد که خمس را به فقها بدهند تا برای امام نگه دارند، گاهی می گفتند به نیابت از امام به مصارف مقرره برسانند.

این نظر اخیر تدریجا بدون این که دلیل مشخصی داشته باشد، در قرون اخیره شایع شد و مردم خمس را به فقیه شهر می دادند و او نصف آن را به سادات، و نصف دیگر را به فقرا و طلاب می داد و یا در راه ترویج اسلام صرف می کرد که تاکنون این سنت ادامه داشته و بودجه حوزه ها را تا حدودی تامین می کند.

البته پس از حکومت ولایت فقیه و استقرار نظام اسلامی، این مساله مورد بحث قرار گرفته که خمس را باید به ولی امر داد یا به هر فقیه و مرجع تقلید می توان داد. این جانب چند سال پیش از این، مقاله ای در این خصوص نوشتم که در روزنامه اطلاعات و هم در مجله حوزه چاپ شد من در آن جا ترجیح دادم که خمس بنابر قول به ولایت عامه فقیه، از آن ولی امر است زیرا امام هم به جنبه ولایت، خمس را اخذ و صرف می کرد. و سرانجام پیشنهاد کردم که از باب احتیاط و به لحاظ جلوگیری از هدر رفتن وجوهات در حسابی زیرنظر ولی فقیه و دیگر مراجع گرد آید و با نظم خاصی به مصرف طلاب، حوزه های علمیه و مراکز تبلیغی برسد. در پیام خود به جامعه محترم مدرسین که در اطلاعات و در پایان این شماره چاپ شده بر این امر تاکید کردم.

بحثهای جدید راجع به فایل پاورپوینت کامل مرجعیت

در سالهای اخیر قبل از انقلاب و بعد از آن، به لحاظ گسترش وظایف مرجع و پراکندگی و توسعه مباحث فقهی، بحثهای تازه ای راجع به اجتهاد و فایل پاورپوینت کامل مرجعیت، مطرح شده است که فهرست وار به آنها اشاره می کنم:

۱- فایل پاورپوینت کامل مرجعیت فردی یا شورایی، آیا اگر به جای این که یک فرد یا افرادی مستقلا، فتوا بدهند، بهتر نیست جمعی از فقهای صاحب نظر، با مشورت و تبادل نظر در مسائل مستحدثه مهم و یا در کل مسائل، فتوا صادر کنند و از سوی شورا، به استفتاء کنندگان ابلاغ شود و یا رساله عملیه ای از سوی شورا انتشار یابد؟ آیا از شورا می توان تقلید کرد، یا حتما باید از فرد یا افراد مشخص تقلید کنند؟

در این زمینه باید کلیه منابع و مآخذ و نیز مزایا و مرجحات هر یک از این دو را بررسی کرد شاید بتوانیم به نتیجه مطلوبی برسیم.

۲- فایل پاورپوینت کامل مرجعیت عمومی و کلی یا موضوعی و تخصصی، آیا با گسترش فوق العاده فقه، و ارتباط مسائل فقهی با علوم و تخصصهای گوناگون، یک فرد می تواند در کلیه ابواب فقهی اعم از عبادات، معاملات، حقوق و سیاسات، مسائل مالی و اقتصادی و جز اینها مجتهد صاحب رای و متخصص در هر کدام باشد، یا این که لااقل به خاطر احتیاط بیشتر و حصول اطمینان، بهتر است موضوعات فقهی به صورت تخصصی دسته بندی شود، و برای هر یک متخصصانی تربیت شوند، تا به سهولت و با خبرویت و سرعت، به نیازهای فقهی پاسخ بدهند و یا برای یک موضوع خاص مثلا مسائل اقتصادی یک رساله عملیه تالیف و منتشر شود؟

مساله تجزی در اجتهاد، قبلا هم در علم اصول مطرح بوده است، اما به این معنی که اگر کسی تنها در برخی از مسائل فقهی مجتهد است آیا می توان از او تقلید کرد؟ یا این که مقلد باید در کل ابواب فقه، مجتهد باشد، زیرا از اجتهاد در کل ابواب طبیعتا بصیرت بیشتری برای او پیدا می شود، اما مجتهد در برخی از مسائل، در حقیقت مجتهد کامل و فقیه مورد اطمینان نیست؟ پیدا است، این دو بحث کمی با هم فرق دارد، زیرا در بحث اول مساله تخصص مطرح است که عاده در کل ابواب فقه امکان ندارد، نه اجتهاد در کل مسائل، که در بحث (تجزیه در اجتهاد) عنوان می شود و برای یک نفر امکان دارد.

۳- تقسیم و مسائل عمومی و فردی، پس از استقرار نظام ولایت فقیه، که در راس آن حتی باید ولی فقیه جامع همه شرایط مجتهد جائزالتقلید به اضافه شرایط خاص رهبری، وجود داشته باشد و مسائل کلی کشوری و اسلامی; مسائل سیاسی و اجتماعی را که متعلق به کل جامعه است حل و فصل و در آنها اظهارنظر نماید، آیا بهتر نیست مسائل فقهی عمومی از مسائل فردی مجزا گردد، در مسائل عمومی منحصرا به ولی امر رجوع شود و دیگران در آنها راسا رای ندهند، مگر به عنوان کمک فکری و ارائه نظر مشورتی به ولی امر، اما در مسائل فردی از قبیل عبادات و معاملات شخصی، دیگران هم می توانند نظر بدهند و مورد تقلید قرار گیرند؟ هر چند ولی امر هم، در این قبیل مسائل می تواند مقلد قرار گیرد. یا مانند امام امت مرجع کل باشد و یا بنابر مصلحت خاص، این قبیل مسائل را به دیگران واگذار نماید. کما این که واگذار فرمود.

من، زیر عنوان «معیارهای عملی فایل پاورپوینت کامل مرجعیت » ذیلا در این خصوص بحث می کنم و مشکلات و راه حلها را ارائه می دهم.

پیدا است مجموعه این بحثها که در حقیقت بحثهای کلی و کبروی فایل پاورپوینت کامل مرجعیت است، اگر بخواهد به طور مستوفی و مستدل مورد بحث قرار گیرد، کتابی را در خور است، بخشهایی از آنها، در کتاب «روحانیت و فایل پاورپوینت کامل مرجعیت » پیش از انقلاب به قلم مرحوم استاد مطهری و دکتر بهشتی و دوستانشان، یا در مقالات پراکنده پس از انقلاب، مورد بحث قرار گرفته، اما هنوز هم جای بحث فراوان باقی است.

معیارهای عملی فایل پاورپوینت کامل مرجعیت

مسلما مرجع، پس از دارا بودن شرایط کلی و مورد اتفاق، مانند فقاهت، عدالت و تقوی، یا مورد اختلاف مانند: اعلمیت، اورعیت، اتقی بودن، شرط حیات در تقلید ابتدایی یا استمراری، مدیر، مدبر، شجاع، بصیر به اوضاع زمان، آگاه از پیشرفتهای علمی جهان و هر چه در شرایط کنونی دنیا در امر افتاء دخالت دارد، با این وجود، ملاحظه می شود که در هنگام تعدد افراد ذی صلاحیت، یک یا چند تن از آنها بر دیگران مقدم می شوند و به فایل پاورپوینت کامل مرجعیت کلی و ریاست عامه شیعیان یا بخشی از آنان می رسند اما بقیه مجتهدان همطراز آنان، با داشتن شرایط لازم، نصیبی از فایل پاورپوینت کامل مرجعیت نداشته اند، آیا علل و عوامل اجتماعی، سیاسی، قومی و اخلاقی افراد، در احراز مقام فایل پاورپوینت کامل مرجعیت، دخالت دارند یا خیر؟ بلی، مسلما دخالت دارند. اما لازمست پیش از توضیح، بر این نکته تاکید کنیم که بحمدالله پایه های مذهب شیعه امامیه آن قدر مستحکم است که تاکنون فردی فاقد شرایط لازم مثلا غیر فقیه یا غیر عادل به فایل پاورپوینت کامل مرجعیت شیعه نرسیده و نمی تواند برسد، زیرا شرایط کلی جامعه تشیع، هیچ گاه پذیرای چنین کسی نیست. پس اگر تقدم و تاخری صورت می گیرد حتما بین کسانی است که این شرایط را واجد هستند. و اینک توضیح:

۱- کثرت تالیفات و شاگردان، مسلما این دو امر نقش عمده را در گرایش علما و طلاب به یک مرجع دارد، آثار علمی و شاگردان برجسته بهترین معرف یک مجتهد است برای احراز فایل پاورپوینت کامل مرجعیت، بزرگانی مانند وحید بهبهانی، شیخ انصاری، آخوند خراسانی، امام خمینی، آیه الله خویی از این بابت سهم بیشتری داشته اند، هم اکنون نیز مدرسان بزرگ حوزه، از حمایت شاگردان خود کاملا برخوردار می باشند.

۲- مدیریت حوزه، یکی از علل و مزایای مهم فایل پاورپوینت کامل مرجعیت از اسباب تقدم کسی بر دیگران، همانا صلاحیت عملی اداره حوزه یا حوزه های علمیه است، زیرا مسلما، خبرگان حوزه بیش از هر چیز، مصلحت حوزه را درنظر می گیرند و کسی را برمی گزینند که توان اداره حوزه را داشته باشد. و من برای این ادعا، شاهد دارم. پس از درگذشت مرحوم میرزا محمدتقی شیرازی (۱۲۴۷-۱۳۳۸ ه ق) در کربلا، که تقریبا مرجع مقتدر و منحصر به فرد بود، نام چند تن در عرض هم مطرح بود که قبلا نام بردم ولی ستاره اقبال آیه الله «سید ابوالحسن اصفهانی » بیشتر درخشید و سهم عمده مقلدان به او اختصاص یافت. کسان دیگر، مانند مرحوم «میرزای نائینی »، با وجود درس مهم و داشتن شاگردان فاضل و حتی تقدم در طبقه و در سن، عقب افتادند. برای من در نجف، افراد متعددی نقل کردند که مرحوم سید، مردی محجوب و گوشه گیر و خوشنام، اما بلندنظر و بسیار زیرک بود، همین که دید حوزه نجف بی سرپرست مانده، خانه محقر خود را که حتما با خون دل، تهیه کرده بود، فروخت و پول آن را میان طلاب تقسیم کرد. آیا شما فکر نمی کنید این مردانگی و دست و دل بازی، چه اثری در میان طلاب و مدرسان می گذارد؟

در نجف به مزاح گفته می شد دیگران هم خانه را از دست دادند اما به فایل پاورپوینت کامل مرجعیت نرسیدند.

خودمان هستیم مطلب پنهانی نیست، که موازین اعلمیت و اصل اعتبار آن، اگر در بحثهای علمی مطرح است، اما عملا مصلحت سنجی حوزه و جامعه اسلامی بر آن مقدم است. مرحوم سید تا اواخر حیات پربرکتش که من از سال ۱۳۱۸ش . تا سال ۱۳۲۰ در نجف ناظر آن بودم، و گاهی با پدرم خصوصی به محضرش شرفیاب می شدم، همین رویه را داشت، کاملا نظربلندی او مشهود بود و نه تنها افراد سرشناس و کارآمد شیعه را می شناخت و هر کس را مطابق شانش کمک مالی و احترام و تعظیم می کرد، که با اهل سنت عراق نیز، همین رفتار حکیمانه را داشت. من در این باره خاطرات فراوان دارم که باید بعدا جداگانه تدوین گردد. بودند در همان زمان مراجعی که برای پرداخت یک ربع دینار عراقی که در آن هنگام، خرج یک نفر طلبه مجرد را در ماه کفایت می کرد، استخاره می کردند و اگر بد می آمد نمی دادند.

۳- سیاست اداره امور مسلمین مرحوم سید ابوالحسن در این خصوص هم، برازنده بود که من جنگ عراقیها را در آن هنگام با انگلیسها با قیام «رشیدعالی گیلانی » کاملا بخاطر دارم که موضع سید با دیگران کاملا فرق داشت و کسانی را از علما و رجال می فرستادند که سید را بر فتوای جهاد با انگلیسها، ترغیب کنند، سرانجام پس از این که دیگر بزرگانی، امثال مرحوم علامه کاشف الغطاء (م ۱۳۷۳ه ق) در نجف و آیه الله قمی در کربلا، صریحا فتوا دادند و اعلامیه منتشر کردند، سید فرمود: «در هر زمان که کفار، به مسلمانها حمله کنند بر مسلمانها فرض است از اسلام دفاع کنند» گویا سید اصل ماجرا را توطئه می دانست.

اما شاهد زنده دیگر مرحوم میرزای بزرگ شیرازی است که در برابر قرارداد تنباکو با درایت و سیاست تمام قیام کرد، و خواهیم گفت که او را به لحاظ عقل و درایت برگزیدند نه از لحاظ تقدم علمی. در این زمینه می توان شواهد بسیاری را ذکر کرد نسبت به بزرگانی دیگر.

۴- تاثیر سیاست نفیا یا اثباتا، مقصود آن است که مسائل سیاسی و یا قدرتهای سیاسی در تقدم و تاخر مراجع، تاثیر داشته و دارد، مثلا مرحوم «میرزای نائینی » با این که گفتیم از لحاظ آثار علمی و تدریس و تربیت شاگردان مجتهد بر مرحوم آیه الله اصفهانی، مقدم بود، ولی به لحاظ این که در حمایت از مشروطیت، کتاب «تنبیه الامه » را نوشته بود و خواهیم گفت که مشروطیت از آغاز نزد علمای محتاط و عموم مقدسین، خوشنام نبود و گاهی مشروطه خواهان را تا حد تکفیر و لعن طرد می کردند در حوادث بعدی مانند به دار آویختن مرحوم شیخ فضل الله نوری که خواهان مشروطه مشروعه بود، بنا به نقل پدر من که در بطن قضایا قرار داشت، نزدیک به هفتاد مجتهد مسلم، در شهرهای گوناگون به لحاظ مخالفت با مشروطه، شهید شدند. سیطره جناح لائیک بر مشروطه هم مزید بر علت گردید. به هر حال مرحوم نائینی ناچار شد آن کتاب را جمع کند، اما باز هم اتهام حمایت از مشروطیت اثر خود را گذاشت و اکثر مردم به مرحوم آیه الله اصفهانی رجوع کردند.

همین مساله حمایت یا مخالفت با مشروطیت باعث شد، به نقل پدر من، که مرحوم آخوند خراسانی در سالهای آخر عمر، در بین مقدسین، طرفدار نداشت و به عکس مرحوم «سید کاظم یزدی » صاحب عروه الوثقی، جلو افتاد، در این زمینه راجع به مظلومیت مرحوم آخوند داستانها از پدرم و مرحوم آیه الله بروجردی و دیگران شنیده ام. پدرم گفت جریان به صورتی درآمده بود، که مرتبا از مقلدان آخوند خراسانی و صف جماعت او کم می شد و بر مریدان مرحوم سید کاظم یزدی افزوده می گردید. پدرم می فرمود سید کاظم یزدی در دهه آخر عمر، به حدی از عظمت رسید که کمتر سابقه داشت، در صحن کربلا در ایام زیارتی، نماز جماعتش تمام صحن را پر می کرد، پس از نماز فورا او را در یک حجره صحن، پنهان و در را به روی او قفل می کردند که هجوم مردم به او صدمه نزند.

بخاطر دارم، اولین نوبت که با پدرم در نجف اشرف در سال ۱۳۱۸شمسی به زیارت قبر «سید یزدی » رفتیم، پدرم که خود از مخالفان مشروطه بود به من گفت: «بابا اگر نفس این سید یزدی نبود، اسمی از اسلام باقی نمی ماند». داستانهایی از امساک سید از پرداخت وجوه به طلاب و علمای مشروطه خواه، نقل می کنند که نه مجال و نه صلاح است که من از آنها یاد کنم.

البته طرفداران مشروطه، بعدا این عقب ماندگی را جبران کردند و فرزند سید کاظم (سیدعلی) را که من همان هنگام او را دیدم و داستانها از او دارم، با تدبیر خاصی، که خودش با گریه برای پدرم نقل می کرد، کنار زدند، همچنین مرحوم شیخ احمد کاشف الغطاء برادر شیخ محمدحسین کاشف الغطاء را که تقریبا جانشین سید بود، از جرگه فایل پاورپوینت کامل مرجعیت، تا حدود زیادی بیرون کردند. بعدا هم، سراغ شاگردان و ملازمان خاص آخوند مانند آیه الله اصفهانی و میرزای نائینی رفتند و از روی کارآمدن مخالفان آخوند خراسانی، جلوگیری کردند. به نظر اینجانب، دولت ایران و حامیان مشروطه و مخالفان آن، مخصوصا شاه مستبد قاجار، در حوادث مربوط به فایل پاورپوینت کامل مرجعیت بی نقش نبودند و این مطلب قابل اثبات است.

شاید عظمت بیش از حد میرزای شیرازی هم پس از مخالفت با قرارداد تنباکو بود که جنازه او را مردم از سامراء تا نجف سر دوش بردند. و گویا غیر از امام امت مرجعی، به عظمت او نیامده باشد.

اینها که گفته شد برخی از آثار منفی یا مثبت دخالت سیاست در فایل پاورپوینت کامل مرجعیت بود. اما شاهد زنده در این باب، فایل پاورپوینت کامل مرجعیت مرحوم امام بود، ایشان پس از آیه الله بروجردی خود را مطرح نفرمود، و چون نسبت به اداره حوزه در جلسه ای که مراجع و کاندیداهای فایل پاورپوینت کامل مرجعیت، گفتگو می شد، امام مسؤولیتی در قبال اداره حوزه به عهده نگرفت، ولی همین که «تصویبنامه ایالتی ولایتی » کذائی مطرح شد، و امام با قاطعیت تمام، کار را ادامه داد و در حقیقت، در مخالفت با شاه در بین علما، شاخص گردید، فایل پاورپوینت کامل مرجعیت وی که صلاحیتش نزد شاگردان فاضل او قطعی بود، در سطح وسیعی مطرح شد، به طوری که پیش از پیروزی انقلاب، اگر فعالیتهای سیاسی و روحانی نبود امام رقیب نداشت.

من در این زمینه مایل نیستم اطلاعات خودم را بیان کنم فرصت هم نیست.

همین امر، به صورت منفی، کسانی را از صحنه خارج کرد که نیاز به ذکر ندارد. باید تاریخ روحانیت شیعه را لااقل در قرن اخیر در رابطه با سیاست با دقت خواند تا معلوم شود سیاست، در جلو آوردن یا عقب زدن مراجع، نقش داشته است یا نه؟ البته مراجعی که دارای فقاهت و تقوی و صالح برای فایل پاورپوینت کامل مرجعیت بوده اند.

رسم بود که اگر شاه، به یکی از مراجع، پس از فوت یک مرجع بزرگ، تلگراف تسلیت می زد، توده مردم بخصوص تجار و ثروتمندان که همواره همراه عقربه قدرت هستند به آن سمت می رفته اند و این امر در تلگراف شاه به نجف، پس از درگذشت آیه الله بروجردی و به دو نفر از مراجع قم و تهران پس از درگذشت آیه الله حکیم، کاملا مشهود بود، هر چند تلگراف اخیر هنگامی مخابره شد که کار از کار گذشته بود و دیگر کسی به تلگراف شاه وقعی نمی گذاشت، بلکه خود، مایه سوءظن هم نسبت به مرجع طرف تلگراف، می گردید.

۵- گرایشهای قومی و همهشری گری،این امر، کاملا