خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل قانون مندی در حکومت نبوی

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل قانون مندی در حکومت نبوی – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل قانون مندی در حکومت نبوی شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل قانون مندی در حکومت نبوی گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل قانون مندی در حکومت نبوی با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل قانون مندی در حکومت نبوی از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل قانون مندی در حکومت نبوی با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل قانون مندی در حکومت نبوی را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل قانون مندی در حکومت نبوی :

پیامبر اسلام، در آغاز ورود به مدینه، بی درنگ مؤلفه های تشکیل یک حکومت براساس وضعیت مدینه را پدید آورد و برای بسط حاکمیت الهی در این جامعه نو پیدا، اقداماتی چون جلب موافقت مردم از راه بیعت، ایجاد عقد اخوت میان شهروندان، تأسیس مرکز حکومت و تدوین قوانین مورد نیاز را در دستور کار خود قرار داد.

پیمان نامه مدینه یا منشور حکومتی پیامبر اسلام که میان ساکنان مدینه با هر گرایش دینی به امضا رسیده از جمله مهمترین اقدامات پیامبر برای ایجاد یک نظام سیاسی است که در این نوشتار مورد توجه قرار گرفته است.ساخت سیاسی یثرب، اقدامات پیامبر برای تشکیل حکومت اسلامی، بررسی پیمان نامه در دو نقل شیعه و اهل سنت و کنکاش در محتوای آن از جمله موضوعاتی است که در این مقاله بدان اشاره شده است.

___________________________

۱. پژوهشگر و کارشناس ارشد معارف اسلامی.

قانون اساسی هر کشوری، شالوده نظام سیاسی، چارچوب و اساس حقوقی آن محسوب می شود. اصول و قواعد اساسی؛ مانند حقّ حاکمیت و قوای ناشی از آن، روابط قوا، حدود و اختیارات و وظایف آن ها، حقوق و آزادی ها و تکالیف آحاد ملت، خط مشی کلی سیاست گذاری فرهنگی، اقتصادی و سیاسی، در داخل و خارج کشور، در قانون اساسی تبیین می شود.(۱) امروزه همه کشورها دارای قانون اساسی هستند با این تفاوت که قانون اساسی در بیشتر کشورها به صورت مدوّن و در برخی دیگر، غیر مدون است.

در دنیای امروز، اداره نظام سیاسی، بدون قانون که بر اساس قواعد کلی تنظیم شده باشد، غیرممکن می نماید و به نظر می رسد از روزی که «اجتماع بشری» سامان یافت و انسان بر اساس ضرورتِ زندگی، به «نظم اجتماعی» تن داد، این قاعده جاری شد که رابطه حکمرانان با شهروندان بر اساس قاعده و قانون، ولو نانوشته و ابتدایی، اداره شود، در غیر این صورت، مقوله ای به نام «نظم» که مؤلفه اصلی یک اجتماع انسانی به شمار می رود، تحقق نمی یافت. حکومت نبوی نیز که به سال ۶۲۲ پس از میلاد در مدینه تحقق یافت از این قاعده مستثنی نبود. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله وسلم از آغاز ورود به مدینه و تشکیل حکومت الهی، در صدد برآمد که قوانین آسمانی را بر مدینه حاکم سازد.

بر اساس اصل «توحید» در اسلام، خالق یکتای جهانِ هستی و از جمله انسان، خدا است و هم او، حاکمیت مطلق بر جهان و انسان را به عهده دارد و صاحب اختیار انسان است؛ لذا ربوبیت تشریعی و تنظیم روابط زندگیِ انسانی برای دست یابی به قرب الهی نیز از اوست؛ از این رو، قرآن، که از منبع فیض الهی نشأت گرفته است، قانون اساسیِ مسلمانان در تمامی عرصه های زندگی و از جمله در رابطه حکومت با مردم به شمار می رود. _____________________________

۱. ر.ک.به: قاضی، ابوالفضل، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، ج۱، صص۹۶۹۵

در جامعه صدر اول نیز، تلاش می شده است که با حفظ قاعده تدریج در نزول آیات الهی و اجرای آن، آموزه های قرآنی بر جامعه نوپای مدینه حاکم گردد. اما نباید از نظر دور داشت که تکوّن دولت اسلامی، صرف نظر از مباحث نظری و تئوریک که در آموزه های اسلامی به صورت کامل و قابل تطبیق بر زمانه وجود دارد در یک بستر تاریخی شکل گرفته است و الزامات فرهنگی، اجتماعی و سیاسیِ جامعه آن عصر بر آن تأثیر گذار بوده است. بنابراین، ساخت حکومت اسلامی صدر اسلام که به دست پیامبر عظیم الشأن شکل گرفت و قوانینی که گاه به مصلحت در آن جاری بود؛ نه تنها با مؤلفه های دولت به معنای امروزین همخوانی کامل ندارد، بلکه در نسبت با آموزه های وحیانی بر عدم مغایرت اکتفا شده است؛ چرا که تک تک مفاهیم سیاسی در این حکومت، سرگذشت تاریخی دارند و در یک وضعیت خاص پدیدار شده اند.(۱) چنانکه تجربه حکومت در غرب نیز محصول برخی تحوّلات تاریخی از یونان و روم باستان تا قرون میانه و رنسانس و رخدادهای سده های اخیر است با این تفاوت که حکومت در اسلام برخلاف مغرب زمین از یک پشتوانه نظریِ قوی که ناشی از وحی می باشد، برخوردار بوده است.

در این میان، سرزمین حجاز وضعیت منحصر به فردی دارد؛ چرا که در آنجا نه از پیشرفتی که در یونان و روم وجود داشت، خبری بود و نه از آن تمدنی که در ایران ایجاد شده بود. ساکنان حجاز مجموعه ای از تازیان بومی و غیرتازیان مهاجری بوده اند که میان آنان از هر قوم و قبیله ای و با هر مذهبی، غیر از ظلمت جهل و برق شمشیر، چیزی حاکم نبوده است، لذا از ساخت سیاسی و نظام حکومتی حتی به آن معنا که در مناطق همجوار؛ چون یمن و شام رواج داشت، کاملاً بی بهره بوده اند.(۲)

_____________________________

۱. جعفریان، رسول، تاریخ تحول دولت و خلافت، ص۱۱

۲. همان، ص۱۵

ساخت سیاسی یثرب: ساکنان یثرب (پیش از هجرت پیامبر اسلام به آن دیار) دو قبیله بزرگ اوس و خزرج و یهودیان مهاجری بودند که به انتظار ظهور پیامبری الهی در این سرزمین سکونت گزیده بودند.(۱) هیچ قدرت مرکزی که بتواند میان این سه طایفه پیوند دهد وجود نداشت. هر گروه در داخل خود با نظام قبیله ای اداره می شد که تمامی عرصه های زندگی آنان را در بر می گرفت. «قبیله یک واحد سیاسی کوچکی است که به تناسب سنت ها و آداب و رسوم سیاسی و مذهبی خود، حوزه حاکم و محکوم را مشخص می سازد»(۲) و در آن، روابط نَسَبی و خانوادگی، برتر از هر قانونی است. اطاعت از رییس قبیله که صرفا بر اساس مناسبات خانوادگی و برخی ویژگی های فردی صورت می گیرد، امری اساسی برای حفظ هویت قبیله به حساب می آید؛ به گونه ای که از هم گسستن پیوندهای قبیله، به منزله نابودی تک تک افراد و هویت قبیله ای آن ها است. اظهار این اطاعت نیز به وسیله بیعت صورت می پذیرد. در این نظام افراد قبیله با بیعت به فرمانروای خود اطمینان می دهند که پذیرش او به عنوان حاکم، از نظر آن ها تمام شده است و تا پای جان از او پیروی خواهند کرد. پیوندهای بین قبیله ای نیز با تعهدات و پیمان هایی حاصل می شد که بر اساس مصالح و شرایط خاص حاکم بر آنان، میان قبایل امضا می شد و تا زمانی دوام داشت که آن مصلحت برقرار باشد.در چنین وضعیتی اسلام تولد یافت. تولد اسلام، تولد اندیشه ای بود که با استقرار آن در جامعه قبیله ای، ضرورت تحولی اساسی را در آن جامعه در پی داشت. هر مقدار که زندگی قبیله ای، تربیت افراد را در چارچوبی محدود شکل می داد، اندیشه دینی، افراد را مستقل از قبیله و با تفکری عمومی و فراتر از محدودیت های قومی و طایفه ای تربیت می کرد. به همین خاطر پیامبر در طول سیزده سال دوران بعثت در مکه، در یک نزاع فکری، با نظام جاهلی درگیر بود اما به خاطر موقعیت خاص خود در مکه نتوانست بر آن چیره شود و نظام مطلوب خود را ایجاد کند. آغاز هجرت به مدینه، این فرصت را به وجود آورد که نظام آرمانی اسلام را ایجاد نماید.

_____________________________

۱. ر.ک.به: حسن ابراهیم حسن، تاریخ سیاسی اسلام، ص۹۲

۲. جعفریان، پیشین، ص۱۵

به سوی تشکیل حکومت: مسلمانان تا پیش از استقرار در مدینه، افراد پراکنده ای بودند که تشکل، نظام و سرزمین مشخص نداشتند. تنها پس از هجرت به یکباره شمار فراوانی از مسلمانان در شهری گرد هم اجتماع کردند و برخی از مؤلفه های یک نظام سیاسی، شامل عامل انسانی و سرزمینی را پدید آوردند و پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم برای بسط حاکمیت الهی در این جامعه نو پیدا، اقداماتی را در دستور کار قرار داد:

۱. بیعت:پیامبر اسلام در نخستین اقدام خود، برای ایجاد نظام سیاسی براساس سنت مألوف عرب ها با تازه مسلمانان یثرب، عقد «بیعت» برقرار کرد. پیامبر منصب حکومت و ولایت را از سوی خداوند دریافت کرده بود و با توجه به نصب الهی، مردم وظیفه داشتند که حکومت او را بپذیرند ولی به خاطر ارج نهادن به نقش مردم در حکومت و از آن رو که اداره جامعه به پشتیبانی و همکاری مردم و استفاده از قدرت عامه و تعامل طرفینی نیاز دارد، پیامبر با اخذ بیعت، تعهد مردم را برای حمایت و پشتیبانی جلب می کرد تا در اداره جامعه و برخورد با دشمنان، اعتماد بیشتری به این پشتوانه مردمی باشد و مردم با بیعت خود، متعهد می شدند در تبعیت از پیشوای خود، استقامت و پایداری را از دست ندهند. چنانکه رهبری جامعه نیز متعهد می شد مصالح آنان را براساس قوانین الهی رعایت کند. به عبارت بهتر، بیعت، افراد جامعه جدید را به رهبری آن، متصل کرده و حدود و قیود تعهدات آنها را نسبت به خود و خود نسبت به آنان، معین ساخته است. این بیعت، در آستانه مهاجرت به مدینه و در دو مرحله انجام شد. اگر چه بیعت در عقبه اول صرفا جنبه دینی داشته اما این مفهوم در عقبه ثانیه کاملاً مفهوم سیاسی یافته است، نومسلمانان و رهبرشان پیمان بسته اند با دوستان همدیگر دوست و با دشمنان یکدیگر دشمن باشند.(۱)

۲. عقد اخوت: نو مسلمانان در اصل از پیوند قبیله ای جدا می شدند و روابط شان با افراد عشیره تیره می گردید، ولی به تدریج میان افراد مسلمان شده نوعی همدلی و روحیه اخوت پدید می آمد

______________________________

۱. شهیدی، سیدجعفر، تاریخ تحلیلی اسلام، ص۶۲

و بدین ترتیب عنصر جدیدی زمینه پیوند و تشکیل گروهی جدید را فراهم کرد. اما لازم بود حال که آنان از هویت پیشین خود کنده شده اند، به هویت جدیدشان رسمیت داده شود؛ لذا پیامبر اسلام در نخستین گام سیاسی، پیمان برادری میان مسلمانان برقرار کرد. پیمان برادری در آغاز دو به دو بود که پیامبر بر اساس علقه های قبلی و تناسب شخصیتی میان مسلمانان برقرار کرد و خود نیز با علی علیه السلام عقد اخوت بست، اما با نزول آیه اخوت،(۱) یک برادریِ عمومی میان مسلمانان برقرار شد. در این پیمان همگرایی بر اساس ایمان جایگزین قبیله گرایی و نسبت خونی و خانوادگی گردید.

۳. مسجد مرکز حکومت: پس از ورود رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم به یثرب، بیشتر و بلکه نزدیک به همه اعراب اوس و خزرج مسلمان شدند و منطقه در اختیار پیامبر در آمد؛ یعنی دو عنصر مهم «سرزمینی» و «انسانی» برای تکوین دولت به وجود آمد و ملت واحدی شکل گرفت. در این حال، این اجتماع به یک مرکز فرماندهی نیاز داشت تا بتواند از آنجا اجتماع را سازماندهی کند و بر آن مدیریت نماید. لذا پیامبر در آغاز ورود به مدینه، اقدام به تأسیس مسجد کرد، اگر چه در بدو امر به نظر می رسد مسجد در اسلام صبغه عبادی دارد اما مسجد النبی در مدینه تمامی کار کردهای مرکز یک حکومت را به عهده داشت و اعمال مدیریت بر نظام سیاسی جدید از پایگاه مسجد صورت می گرفت.

۴. تدوین قوانین: پس از شکل گیری امت واحد، مهمترین چیزی که می تواند تشکل آن را قوام بخشد و تشکیلات آن را سامان دهد، قانون است. فلسفه وجودی قانون، تنظیم روابط انسانی در جامعه است. اگر چه آموزه های اسلامی، مهمترین رکن تشکیل چنین جامعه ای برای تنظیم روابط است که از قرآن سرچشمه می گیرد؛ اما با توجه به تدریجی بودن قوانین اسلام، لازم بود در یک حرکت فوری، قوانینی که تاکنون ابلاغ شده، صورت عملیاتی به خود بگیرد و به صورت مدوّن به روح جامعه جدید تزریق شود تا اتحاد و انسجامِ مورد نظر ایجاد گردد. این اتحاد، اولاً: باید میان قبایل مختلف مسلمان ایجاد شود. ثانیا: رابطه میان مسلمانان و یهودیان

_____________________________

۱. حجرات:۱۰

که بزرگترین اقلیت دینی در جامعه جدید به شمار می روند، تعریف شود، لذا منشور حکومتی پیامبر صادر شد و براساس آن، «امت واحد اسلامی» رسمیت یافت.

متن معاهده پیامبر(۱)

به نام خداوند بخشاینده بخشایشگر

۱. این، نوشته و پیمان نامه ای است از محمد پیامبر[فرستاده خدا] تا در میان مؤمنان و مسلمانان قبیله قریش و [مردم[ یثرب و کسانی که پیرو مسلمانان شوند و به آنان بپیوندند و با ایشان در راه خدا پیکار کنند[به اجرا درآید].

۲. آنان در برابر دیگر مردمان، یک امت اند.

۳. مهاجران قریش، همانند پیش از اسلام، خونبها می پردازند و با رعایت نیکی و دادگری در میان مؤمنان، اسیر خود را رها می سازند.

۴. قبیله بنی عوف، همانند گذشته، خونبها می پردازند و هر گروهی بر پا یه روش مؤمنان، با نیکی و دادگری، اسیر خویش را آزاد می سازند.

۵. بنی حارث [بنی خزرج [چونان گذشته، خونبها می پردازند و هر گروهی بر پایه روش مؤمنان با نیکی و دادگری، اسیر خود را آزاد می کنند.

۶. بنی ساعده، مانند گذشته خونبها می پردازند و هر گروهی به شیوه مؤمنان با نیکی و دادگری، اسیر خویش را رها می سازد.

۷. بنی جشم همچون گذشته خونبها می پردازند و هر گروهی به شیوه مؤمنان، با نیکی و دادگری، اسیران را آزاد می سازند.

۸. بنی نجّار مانند گذشته، خونبها می پردازند و هر گروهی به شیوه مؤمنان، با نیکی و دادگری، اسیرشان را آزاد می سازند.

۹. بنی عمرو بن عوف، چون گذشته، خونبها می پردازد و هر گروهی به شیوه مؤمنان، با نیکی و دادگری، اسیر خود را آزاد می کنند.

۱۰. بنی نبیت به شیوه پیش از اسلام، خونبها می پردازند و هر گروهی به گونه مؤمنان، با نیکی و دادگری اسیر خود را آزاد می سازند.

______________________________

۱. این متن از کتاب «نامه ها و پیمانهای سیاسی حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم و اسناد صدر اسلام»، نوشته محمد حمیدالله و ترجمه سیدمحمد حسینی نقل شده است. که برگرفته از منابع اولیه؛ از جمله سیره ابن هشام می باشد.

۱۱. بنی اوس، مثل گذشته خونبها می پردازند و هر گروهی به شیوه مؤمنان، با نیکی و دادگری، اسیرشان را آزاد می سازند.

۱۲. الف پیروان اسلام نباید مسلمانی را در پرداخت خونبها یا فدیه سنگین، تنها بگذارند.

۱۲. ب هیچ مؤمنی نباید با وابسته مؤمنی دیگر، بر ضد وی هم پیمان شود.

۱۳. همه مؤمنان پرهیزگار باید در برابر هر مسلمانی که ستم کند یا از راه ستمگری چیزی از ایشان بخواهد و یا آهنگ دشمنی و تباهی میان مؤمنان را در سر بپروراند، همداستان شده به ستیز برخیزند؛ هر چند وی فرزند یکی از ایشان باشد. ۱۴. هیچ مؤمنی نباید مؤمن دیگر را به قصاص کافر بکشد یا به کافری در برابر مؤمن، یاری دهد.

۱۵. پناه خدا برای همگان یکسان است و فرو دست ترین مسلمانان، کافران را پناه تواند داد.

مؤمنان در برابر دیگران یاور یکدیگرند.

۱۶. هر کس از یهود از ما پیروی کند، بی هیچ ستم و تبعیض از یاری و برابری برخوردار خواهد شد.

۱۷. آشتی همه مؤمنان یکی است و به هنگام پیکار در راه خدا، هیچ مؤمنی نباید جدا از مؤمن دیگر و جز بر پایه برابری و دادگری [مرسوم [در میان مؤمنان، با دشمن از در آشتی در آید.

۱۸. پیکار گرانی که همراه ما نبرد می کنند، باید به نوبت به پیکار بپردازند.

۱۹. مؤمنان، مسلمانی را که مسلمان دیگر را کشته است، در راه خدا می کشند.

۲۰. الف بی شک مؤمنان از بهترین و استوارترین راستی و راهیابی برخوردارند.

۲۰. ب هیچ مشرکی نباید مال یا جان افراد قریش را در پناه خود گیرد و از دستیابی مؤمنی به آنها جلوگیرد.

۲۱. هرگاه از روی دلیل ثابت شود که کسی مؤمنی را بی گناه کشته است، باید او را به قصاص کشت؛ مگر آن که صاحب خون، به ستاندنِ خونبها راضی شود و همه مؤمنان باید ضد قاتل باشند و باید بر ضد او به پا خیزند.

۲۲. هر مؤمنی که محتوای این نوشته را پذیرفته است و به خدا و روز باز پسین باور دارد، روا نیست آدم کشی را یاری کند یا پناه دهد و هر کس که اورا یاری کند یا پناه دهد، بی گمان در روز رستاخیز گرفتار نفرین و خشم خدا خواهد گشت و توبه وی پذیرفته نخواهد شد.

۲۳. هرگاه شما مسلمانان، در کاری گرفتار اختلاف شدید، [داوری در مورد] آن را به خدا و محمد صلی الله علیه و آله وسلم بازگردانید.

۲۴. تا آنگاه که مؤمنان با دشمن در پیکارند، یهود نیز باید در پرداخت هزینه جنگ با مؤمنان همراه شوند.

۲۵. یهود بنی عوف، خود و بستگانشان، امتی همراه با مسلمانان هستند. دین یهود از آنِ ایشان و دین مسلمانان از آنِ مسلمانان است؛ مگر کسی که با پیمان شکنی ستم کند و راه گناه در پیش گیرد، که چنین کسی جز خود و خانواده اش را تباه نخواهد ساخت.

۲۶. یهود بنی نجّار دارای حقوقی برابر با حقوق بنی عوف هستند.

۲۷. یهود بنی حارث نیز دارای حقوقی برابر با حقوق یهود بنی عوف هستند.

۲۸. یهود بنی ساعده دارای حقوقی برابر با حقوق بنی عوف اند.

۲۹. یهود بنی جُشَم نیز دارای حقوقی برابر با حقوق بنی عوف اند.

۳۰. یهود بنی الأوس نیز دارای حقوقی برابر با حقوق بنی عوف هستند.

۳۱. یهود بنی ثعلبه نیز دارای حقوقی برابر با حقوق بنی عوف هستند؛ مگر کسی که [با پیمان شکنی [ستم کند و گناه ورزد که چنین کسی جز خود و خانواده اش را تباه نخواهد ساخت.

۳۲. همانا جفنه، همچون مردم ثعلبه، تیره ای از ثعلبه هستند.

۳۳. بی گمان بنی شطیبه دارای حقوقی همسان با قبیله بنی عوف اند. روشن است که راستی و استواری بر پیمان، با پیمان شکنی یکسان نیست.

۳۴. وابستگان قبیله ثعلبه، همچون خود آن قبیله اند.

۳۵. نزدیکان و رازداران یهودیان، چون خود ایشان اند.

۳۶. الف هیچ یک از آنان، جز به ا جازه محمد صلی الله علیه و آله وسلم نباید بیرون رود.

۳۶. ب نیز هیچ کس از کیفر زخمی که بر کسی وارد آورده، برکنار نمی ماند.

هر کس به ناگاه کسی را بکشد، بی گمان زیان آن جنایت به خود وی و خاندانش باز خواهد گشت؛ مگر آن که مقتول ستم کرده باشد که در این صورت، خداوند آن را (چون قصاص) می پذیرد.

۳۷. الف در پیکار با دشمنان، هزینه یهود برعهده خود آنان و هزینه مسلمانان برعهده خود ایشان خواهد بود و بر هر دو گروه است در برابر کسی که با شرکت کنندگان در این پیمان نامه به ستیز برخاسته، با همیاری یکدیگر پیکار کنند. نیز باید راستی و نیکخواهی و نیکی، بی هیچ پیمان شکنی، میان ایشان استوارباشد.

۳۷. ب هیچ مردی نباید نسبت به هم پیمان خویش، پیمان شکنی کند. پیداست که یاری، از آنِ ستمدیده است.

۳۸. تا آن گاه که مؤمنان سرگرم پیکار با دشمن اند، یهودیان نیز باید همراه مسلمانان هزینه جنگ را بپردازند.

۳۹. درون مدینه برای پذیرندگان این پیمان نامه حرام است.

۴۰. پناهنده یا هم پیمان در صورتی که زیان نرساند و پیمان نشکند، همچون خود پناه دهنده و پیماندار است.

۴۱. به هیچ یک از افراد خانواده [که دارای سرپرستی است [بی اجازه کسان او، نباید پناه داد.

۴۲. هرگاه میان متعهدان به این پیمان نامه، قتلی یا رویدادی ناگوار و یا ناسازگار که خطر تباهی همراه داشته باشد روی دهد، بی گمان برای رهایی از آن باید به خدا و پیامبر وی محمد صلی الله علیه و آله وسلم روی آورند؛ [مشیت [خداوند بر نگهداری و پذیرفتن این نوشته جاری است.

۴۳. هیچ کس نباید به قریش و یاران ایشان پناه دهد.

۴۴. هم پیمانان باید علیه کسی که به شهر یثرب بتازد، به یاری هم بشتابند.

۴۵. الف هرگاه هم پیمانان مؤمنان به صلحی فراخوانده شدند که مؤمنان در آن شرکت جسته اند، باید در آن شرکت جویند و هرگاه هم پیمانان مؤمنان، ایشان را به صلحی فراخوانند، بر مؤمنان است که بدان تن در دهند؛ مگر صلح و آشتی با کسی که با دین در پیکار است.

۴۵. ب – هزینه هر گروه [یا هزینه رزمی هر گروه [برعهده خود آن گروه است.

۴۶. یهود اوس، خود و وابستگان شان با نیکی محض و استواری بر این پیمان نامه، همان پیمانی را پذیرفته اند که دارندگان این پیمان نامه بر آن گردن نهاده اند. پایداری بر پیمان، آسانتر از پیمان شکنی است. این پیمان شکن است که خود، زیانِ پیمان شکنی را خواهد دید.خداوند [گواه [راستینی بر این پیمان نامه است و آن را می پذیرد.

۴۷. پیدا است که این نوشته، ستمگر یا پیمان شکنی را از کیفر باز نخواهدداشت.

نیز روشن است که هر کس از مدینه بیرون رود و هر که در مدینه بماند در امان خواهد بود؛ مگر آن که ستم کند و پیمان شکند. خدا و پیامبرش، محمد صلی الله علیه و آله وسلم ، پناهگاه پرهیزگاران و استواران بر پیمان اند.

بررسی پیمان نامه: متن این سند، در «سیره ابن هشام» (متوفای ۲۱۳ یا ۲۱۸.ق) و بسیاری از مجامع روایی اهل سنت نقل شده است.(۱) اگر چه در «کتاب السیر و المغازی» تألیف ابن اسحاق (متوفای ۱۵۱.ق) که اکنون نیز در دست است و مقدم بر ابن هشام می باشد، نیامده است ولی با این حال به نظر می رسد ابن هشام از ایشان نقل می کند و این نشان می دهد که ابن اسحاق از طرق دیگری این پیمان را نقل کرده که ابن هشام از آن آگاه شده است. از سوی دیگر، مجموعه این سند، در هیچ یک از جوامع روایی شیعه نیامده و سیره نویسان متأخر شیعه که به این سند اقبال نشان داده اند، آن را از طریق اهل سنت نقل کرده اند. با این حال، بخش هایی از آن که جنبه فقهی دارد در برخی از کتب شیعه چون کافی و تهذیب آمده است: الف. نقل شیعه: ۱. روایت اول که در باب «حق الجوار» نقل شده، این است: محمد بن یحیی از احمد بن محمد بن عیسی از محمد بن یحیی از طلحه بن زید و او از امام صادق علیه السلام و آن حضرت ازپدرش امام باقر علیه السلام نقل می کند که فرمود: «قرأت فی کتاب علی علیه السلام أن رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم کتب کتابا بین المهاجرین و الأنصار و من لحق بهم من أهل یثرب أن الجار کالنفس غیر مضار و لا آثم و حرمه الجار علی الجار کحرمه أمه و أبیه؛(۲)

در کتابی که از آنِ علی علیه السلام بود خواندم، رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم معاهده ای میان مهاجرین و انصار و وابستگان به آن ها از اهل یثرب نوشتند که همسایه مانند خود انسان است، در صورتی که ضرر نرساند و پیمان نشکند و حرمت همسایه، مانند حرمت پدر و مادر است.»

۲. روایت دوم که در باب «اعطاء الامان» نقل شده، چنین است:

محمد بن یحیی از احمد بن محمد بن عیسی از محمد بن یحیی از طلحه بن زید(۳)

______________________________

۱. سیره ابن هشام، ج۲، ص۱۴۳، برای آگاهی از اسناد این معاهده، ر.ک.به: احمدی میانجی رحمه الله ، مکاتیب الرسول، ج۳، ص۷

۲. کافی، ج۲، ص۶۶۶؛ وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۱۲۶

۳. سند این روایت تا «طلحه بن زید» بی اشکال است و تمامی روات تا قبل از او توثیق شده اند، اگر مشکلی باشد در خود طلحه است که نجاشی و شیخ در غیر امامی بودن او اتفاق نظر دارند. با این حال شیخ در رجال خود او را از اصحاب امام باقر علیه السلام بر شمرده و بیان داشتند که اگر چه او عامی المذهب بوده اما کتابش مورد اعتماد است.

از سوی دیگر، اکثر روایات طلحه در مورد سیره نبوی در غزوات، ارزش جهاد، ارزش قرآن و مانند این، امور غیراعتقادی ا