خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل دختران و ازدواج تحمیلی

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل دختران و ازدواج تحمیلی – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل دختران و ازدواج تحمیلی شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل دختران و ازدواج تحمیلی:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل دختران و ازدواج تحمیلی به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل دختران و ازدواج تحمیلی به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل دختران و ازدواج تحمیلی با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل دختران و ازدواج تحمیلی با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل دختران و ازدواج تحمیلی با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل دختران و ازدواج تحمیلی را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل دختران و ازدواج تحمیلی :

چکیده:

به اعتقاد بسیاری از صاحب نظران اجتماعی، عنصر رضایت و توافق طرفین در ازدواج، یکی
از عوامل استحکام نهاد خانواده و پایداری نکاحی است؛ لیکن از گذشته تا امروز،
ازدواج هایی اجباری و ناخواسته به وقوع پیوسته که در این نوع وصلت ها معمولاً عمده
خسارات مادی و معنوی متوجه دختران بوده است. این در حالی است که در تمام ادیان
الهی، حق آزادی فرد در همسرگزینی مشروع و حق انتخاب شدن در فرآیند ازدواج جزء حقوق
مسلم دختران شمرده شده است. اما در طول اعصار و در ملل مختلف گاهی این حق نادیده
گرفته شده است که تبعاتی فردی، خانوادگی و اجتماعی درپی داشته است. این نوشتار با
توجه به اهمیت موضوع، برخی از زمینه های فردی، خانوادگی و اجتماعی مؤثر بر وقوع
ازدواج های تحمیلی را بررسی کرده و راهکارهایی پیشگیرانه ارائه نموده است.

واژگان کلیدی:

ازدواج تحمیلی، دختران، ازدواج اجباری، ازدواج ناخواسته، ازدواج ربایشی،
ازدواج مبادله ای، نارضایتی زناشویی، همسرگزینی، وصلت.

ازدواج اجباری به عنوان معضلی جهانی در حوزه خانواده تلقی می شود که به امنیت جسمی،
روحی، اجتماعی و فرهنگی زنان، آسیب های جدی وارد می سازد.

سالانه ۴ میلیون زن در جهان خرید و فروش یا مجبور به ازدواج اجباری می شوند.
(روزنامه حیات نو، ۲۹/۸/۱۳۸۱) بخشی از این ازدواج ها مربوط به دوران خردسالی دختران
است، بیشتر ازدواج های پایین تر از ۱۲ سالگی، اجباری و ناخواسته می باشد و معمولاً
پس از چند سال به جدایی، همسرکشی یا سایر آسیب های فردی و خانوادگی منجر می شود.

شیوع ازدواج ناخواسته در بسیاری از کشورها به یک معضل اجتماعی تبدیل شده است، به
گونه ای که برای بررسی ابعاد مختلف آن، اولین گردهمایی بین المللی ازدواج های
اجباری تشکیل شد و شرکت کنندگان در این اجلاس از ۱۳ کشور جهان تأکید کردند که
ازدواج اجباری نقض آشکار حقوق بشر می باشد. در این اجلاس مقرر گردید که علل و عوامل
این پدیده بررسی شود و بانک اطلاعاتی جهت گردآوری آمار و اطلاعات دقیق این فاجعه
تأسیس گردد.

بسیاری از ازدواج های ناخواسته در کشورهای غربی میان مهاجرین ساکن، رخ می دهد
به طوری که بسیاری از قربانیان ازدواج های اجباری برای کمک به سازمان ها و ادارات
دولتی مراجعه می نمایند، طبق آمار ۸۵ درصد قربانیان، دختران جوانی از
کشورهای آسیای جنوب شرقی هستند. بیشتر قربانیان بین ۱۸ تا ۲۴ سال سن داشته و تحت
فشار خانواده مجبور به ازدواج شده اند. (www.womenrc.com)

پدیده ازدواج اجباری به هیچ وجه محدود به کشورهای جهان سوم نیست، هرچند اغلب بیان
می شود که در جوامع سنتی حقوق زنان در موضوعاتی نظیر انتخاب همسر، تصمیم گیری در
خانواده و آزادی طلاق نادیده انگاشته می شود، (شیخی، ۱۳۸۰: ص۵۴) اما در عصر حاضر،
در جوامع صنعتی نیز ازدواج های تحمیلی رواج زیادی دارد. به طور نمونه در کشورهای
صنعتی و پیشرفته ای همچون آلمان دامنه این نوع ازدواج ها وسیع است. خانم فولتز
سخنگوی سازمان سرزمین زنان در آلمان بیان می کند: «در طول دو سال گذشته گزارشات
زیادی درباره ازدواج اجباری بسیاری از دختران جوان ارائه شده است. مهاجران، بیش از
همه در معرض ازدواج ناخواسته قرار دارند. در عین حال، حتی دخترانی که در آلمان به
دنیا آمده اند، از سوی والدین یا برادران خود، در سنین بسیار پایین مجبور به ازدواج
می شوند و ازدواج ناخواسته و اجباری شامل حال دختران آلبانیایی، مراکشی و کشورهای
آفریقایی نیز می شود».)www.dwelle.de.persian(

متأسفانه ازدواج تحمیلی در کشور ما نیز دامنه وسیعی یافته است و از برخی استان های
کشور مانند کردستان، خوزستان و سیستان و بلوچستان مواردی از ازدواج اجباری گزارش
شده است، اما هنوز آمار دقیقی از تعداد و میزان این آسیب اجتماعی ثبت نشده است،
سازمان نظام پزشکی درصدد ارائه آماری در این خصوص می باشد.

کار پایه مفهومی

– تعریف اجبار و تحمیل

در فرهنگ علوم اجتماعی، در مورد تعریف واژه اجبار چنین بیان شده است: اجبار[۱] از
ریشه لاتینی consrigere به معنای فشار دادن است و از نظر مفهومی، به معنای تحمل
آزار جسمانی یا روانی است، خواه به جهت آنکه فرد علیرغم میل خود به انجام کاری
مجبور شده است و خواه بدان جهت که از انجام آنچه می خواسته بازداشته شده است. فعل
اجباری یعنی کاری که از روی قهر و ستم انجام گیرد (معین، ۱۳۷۸: ج۱، ص۱۴۶) و منظور
از تحمیل، واداشتن کسی به انجام کاری یا پذیرش چیزی برخلاف میل او است. (انوری،
1381: ج۳، ص۱۶۴۳)

– تعریف ازدواج

مقصود از ازدواج، پیوند زناشوئی رسمی میان دو جنس مخالف است؛ در صورتی که آنها
شرائط شرعی و قانونی لازم را داشته باشند.

– تعریف ازدواج تحمیلی

ازدواج اجباری، پیوند زناشوئی رسمی است که در این پیوند، رضایت و اراده زوجین یا
یکی از آن نادیده انگاشته می شود و برای برقراری این پیوند، از انواع فشارهای جسمی
و روانی استفاده می گردد.

انواع ازدواج های اجباری

در طول تاریخ و در اقصی نقاط جهان، اقوام و اشخاصی بوده اند که زنان را همچون کالا
یا وسیله ای برای مقاصد سیاسی، اقتصادی و رفع اختلاف قبایل پنداشته اند و بی آنکه
به آرزوها، انتظارات و حقوق طبیعی آنان کمترین توجهی نمایند، آنها را در یک شرایط
ناخواسته، وادار به ازدواج و زناشوئی اجباری نموده اند. برخی از انواع ازدواج های
اجباری در طول تاریخ به شرح ذیل است:

– ازدواج رُبایشی

در ازدواج ربایشی[۲]، قبیله ای که همه افتخارش جنگاوری و نبرد تعریف شده بود، شیوه
خاصی را در همسرگزینی اتخاذ می نمود. در این شیوه مرد با اسب، دختری را که بر اسب
نشسته دنبال می کرد و دختر تلاش می نمود تا از دست او فرار کند، چنانچه مرد
می توانست او را به چنگ آورد، همسرش را ربوده بود. ویل دورانت این رسم را در اسپارت
نیز مشاهده کرده است. در اسپارت پدر و مادر، مسئول تدارک ازدواج فرزندان خود بودند،
داماد برای تصاحب عروس پول نمی پرداخت، وی می بایست عروس را به زور از خانه اش
بیرون بکشد و عروس موظف است که در مقابل او ایستادگی نماید، از این رو در نزد
اسپارتیان کلمه زناشوئی به معنی ربودن بود، در مواردی نیز جمعی از مردان و زنان
مجرد را که از لحاظ عدد مساوی بودند، در اتاقی تاریک گرد می آورند تا در تاریکی، هر
یک از مردان، شریک خود را از میان دختران برگزیند. (ویل دورانت، ۱۳۴۹: ص۱۵۰)

در برخی ملل قدیم نظیر هندوها و چینی ها و بسیاری از قبایل وحشی، ازدواج خارجی سه
نوع بود که یک قسم آن اسیر کردن و ربودن پنهانی زن، علیرغم مخالفت زن و بدون اطلاع
خانواده وی بود. در واقع زن گرفتن یک مرد عبارت بود از اسیر کردن و تصرف حیوان
بارکشی که برای جمع آوری هیزم، آوردن آب و سایر کارهای پرمشقت آن نواحی به کار
آید.(مصلحتی، ۱۳۷۹:ص ۴۳)

– ازدواج یغمائی

زناشوئی یغمائی در عربستان دوران جاهلیت بسیار معمول بود. منظور از ازدواج یغمایی
یا زناشوئی به وسیله تاراج آن است که مرد یا زن را به منظور زناشوئی بربایند و بر
یغما و تاراج ببرند. طرف یغماگر معمولاً مرد بود. این نوع زناشوئی بیشتر در زمان
جنگ و نزاع و شبیخون اتفاق می افتاد که طرف پیروز همه چیز از جمله زنان را به یغما
و اسارت می برد. برخی محققان معتقدند علت نفرت عرب جاهلیت از دختر و زنده به گور
کردن وی، بیشتر در اثر رسم ازدواج یغمائی بوده است. (مصلحتی، ۱۳۷۹: ص۴۴)

– ازدواج ورّاثی

در کشور گابن، سابقاً بعد از مرگ شوهر، زن یا زنان وی متعلق به وارث یا وارثان
قانونی او بود. وارث می توانست یا خود از زن استفاده کند یا او را به اقوام دورتر
متوفی انتقال دهد. در قبیله «یاریبای» آفریقا، پسر، زن بیوه پدر را به ارث می برد.
اگر زن مادر او بود فقط برای استفاده بارکشی و کار کردن از او استفاده می برد و اگر
مادرش نبود می توانست با او همبستر شود. (مصلحتی، ۱۳۷۹: ص ۶۳)

– ازدواج از طریق خرید همسر

نظام پدرسالاری و انتساب فرزند به پدر موجب شده بود تا مردان برای همسرگزینی به
خرید همسر یا همسرانی اقدام نمایند، این وضع با کالا شدن یا کالا پنداری زنان همراه
بوده و در طول تاریخ به صور گوناگونی صورت گرفته است. در بابل کسانی که دختران در
سن ازدواج داشتند، آنان را به محلی می آوردند و دلال ها آنان را توصیف کرده و
می فروختند، ولی هر یک از دختران را فقط به شرطی به فروش می رساندند که همسر نامیده
شوند، به همین مناسبت نیز در عصر «هومر» در یونان باستان، از دختران «گاوآور» نام
برده می شود، به زعم «گونتر» خرید زن، اساسی ترین شکل ازدواج بین اقوام هند و
اروپایی و مردم آلمانی نژاد بوده است، به طوری که ازدواج از طریق خرید در حقیقت
همان ازدواج هندو و اروپایی است. «لوی» نیز در بین اقوام ساکن در آمریکای شمالی به
همین رسم اشاره می کند. (ساروخانی، ۱۳۷۹: ص ۷۹)

در روم قدیم یکی از اقسام رایج ازدواج، خرید و فروش دختر بود. در اقوام بدوی دختر
را به معنای واقعی و حقیقی می فروختند. قیمت دختران جوان تر بیشتر بود. زیرا آنها
ازدواج را امری تجاری می دانستند که رضایت فرد در آن بی اهمیت است. در این قسم
ازدواج (خرید زن) برای اقوام بدوی دو خاصیت وجود داشت: اول استفاده مادی از زن به
وسیله کار کردن و دوم، هر نوع معامله ای که مرد صلاح می دانست که با زن انجام دهد
نظیر اجاره دادن، قرض دادن، معاوضه کردن و فروختن او. (مصلحتی،۱۳۷۹: ص۶۱)

– ازدواج سیاسی

یکی از انواع ازدواج تحمیلی که در ایران و سایر ملل ریشه کهنی دارد، ازدواج دختران
برای رفع خصومت و فرونشاندن آتش جنگ و خونریزی بوده است، چنین ازدواجی اغلب به
عنوان نفع و صلاح کشور شمرده می شد. در این نوع ازدواج، دختر پادشاه یا یکی از
بزرگان و اشراف زادگان کشور بنا به مصالح سیاسی با شاهزاده یا پادشاه کشور
دیگر ازدواج می نمود. به طور نمونه ازدواج خسرو انوشیروان با دختر خاقان ترک از این
نوع ازدواج است. خاقان ترک اطلاع می یابد که انوشیروان به قصد جنگ به حرکت درآمده
است، این خبر موجب نگرانی وی می گردد، ناگزیر برای چاره اندیشی با بزرگان و
خردمندان به مشورت می نشیند، آنان به اتفاق، تنها راه جلوگیری از جنگ و ایجاد
صلح و دوستی را، وصلت با انوشیروان می دانند، انوشیروان فرستادگان خاقان را
می پذیرد و از پیشنهاد ازدواج، استقبال می کند، این وصلت و خویشاوندی جنگ مهیبی
را به صلح و آرامش مبدل می کند. (حیات اجتماعی زن در تاریخ ایران، ۱۳۶۹: ص ۱۸۲)

– ازدواج مبادله ای

ازدواج مبادله ای[۳] یکی از رسومی است که در مناطقی از ایران و کشمیر رواج داشته و
گاهی به نام «گاو به گاو» یا «زن به زن» نیز نامیده شده است. بر طبق این رسم دختران
یا مادران بیوه وادار به ازدواج با پسر یا مرد خانواده ای می شوند که برادر یا پدر
آنها خواهان ازدواج با دختر یا مادر آن خانواده باشد. ازدواج مبادله ای صور
گوناگونی دارد:

الف)- در این نوع ازدواج، خواهران به عنوان همسر مبادله می شوند.

به روایت «گونتر» در استرالیا و گینه نو و بخشی از اقیانوسیه رسم رایج بر این است
که دو مرد، خواهران خود را به عنوان ازدواج مبادله نمایند. در استرالیا هم مرد، زن
نمی گرفت، مگر اینکه خواهران یا دختران خود را در ازای زنی که گرفته بود، به آن
خانواده می داد.

ب)- در میان شاهزادگان اروپا، مبادله یک برادر یا یک خواهر از یک خانواده با یک
برادر و یک خواهر از خانواده دیگر وجود داشته است.

ج)- هر گاه فردی از یک کلان به ناچار دختری از کلان دیگر را می گرفت و به رسم
همخونی توتمی احترام می گذاشت، باید کلانی که دخترش ازدواج کرده است، دختری را در
ازای آن مطالبه نماید. (ساروخانی، ۱۳۷۹: ص ۸۷)

د)- مطابق رسمی در میان برخی از اقوام و عشیره های عرب استان خوزستان، هنگامی
که به یکی از بزرگان قوم و قبیله ای مصیبتی وارد می شود، دختری جوان را به عنوان
هدیه برای عرض تسلیت و کاهش غصه، به او هدیه می دهند.

ه )- «نهوه» عبارتست از اینکه دخترعمو مکلف است با پسر عمو ازدواج کند و چنانچه او
رضایت ندهد، دختر برای همیشه حق ازدواج ندارد. در برخی موارد پسر عمو، یک یا دو زن
دارد، ولی علاقمند است که دختر عموی خود را به عنوان همسر سوم یا چهارم خود انتخاب
کند. (افشار سیستانی، ۱۳۷۳: ج۲، ص۷۵۵) در این شرایط اگر دختران، مخالف ازدواج با
پسر عمو باشند و از دستور پسر عمو سرپیچی کنند با فرمان او در خانه پدری باقی مانده
و تا پایان عمر حق ازدواج ندارند.

این رسوم در گذشته رواج بیشتری داشت، البته اخیراً مواردی از سنت های غلط گزارش شده
است؛ به طوری که شماری از دختران تحصیلکرده و فرهیخته به جهت این نوع ازدواج اجباری
توسط والدین یا برادر خود در منزل حبس شده اند. (روزنامه اعتماد، ۴/۸/۱۳۸۲ – مصاحبه
مشاور استانداری خوزستان)

همه مراجع عظام تقلید این نوع ازدواج را باطل دانسته اند، زیرا رضایت زن در عقد
ازدواج نادیده انگاشته شده است.[۴] فتوای رایج فقهای معاصر این است که رضایت دختر و
اذن پدر، هر دو در جواز عقد نکاح، لازم است و قانون مدنی[۵] نیز بر همین فتوا
استوار شده است.

شیوه های ازدواج های تحمیلی

ازدواج هایی که به طور ناخواسته بر فرد تحمیل می شود، به دو دسته تقسیم می شوند:
اول: ازدواج تحمیلی به شیوه مستقیم که در این فرآیند یکی از اعضای خانواده به طور
معمول برادر یا پدر دختر را وادار به پذیرش ازدواج با مردی می کنند که دختر به
زندگی مشترک با او راضی نیست، غالباً انگیزه های اقتصادی یا سیاسی در این نوع
ازدواج ها موثر بوده است. دوم: ازدواج اجباری که به شیوه غیرمستقیم بر فرد تحمیل
می شود. این گونه ازدواج ها زیرفشار ساخت اجتماعی بر دختران جوان تحمیل می شود. در
عصر حاضر، ازدواج های تحمیلی به شیوه غیرمستقیم شیوع زیادی یافته است و شاید به
همین جهت است که دکتر مصطفی اقلیما رئیس انجمن مددکاری ایران اظهار داشته است که ۹۵
درصد ازدواج ها در فرهنگ ما اجباری است.

علل و عوامل ازدواج تحمیلی (شیوه مستقیم)

شناخت زمینه ها و عوامل یک پدیده، پیش بینی، برنامه ریزی و کنترل آن را تسهیل
می کند. امروزه دیگر تبیین تک خطی از پدیده ها که همه حوادث اجتماعی را تنها به مدد
یک عامل تفسیر و تبیین می نمود، چندان جایگاهی در علوم ندارد و معمولاً ترکیبی از
چند عامل در تبیین یک پدیده مطرح می شود.

در پیدایی ازدواج اجباری به شیوه مستقیم نیز بسیاری از عوامل فرهنگی، اقتصادی و
اجتماعی تأثیر دارند که در این قسمت هر یک از عوامل به اجمال بررسی می شود:

عوامل فرهنگی

فرهنگ، در شکل دهی رفتارها و هنجارهای اعضای جامعه نقش تعیین کننده ای دارد،
زیرا فرهنگ، کنش ها و نقش های نهاد اجتماعی را با توجه به موقعیت های
اجتماعی، زیستی و اقلیمی، تعریف و تعیین می کند.

شناخت و تصویر از یک پدیده و نوع کارکردهای آن در سیستم اجتماعی، یکی از مهم ترین
عوامل فرهنگی در بروز رفتار آدمی نسبت به آن پدیده است.

امروزه با وجود فرصت هایی که در اغلب جوامع برای زنان ایجاد شده است و آنان از
شرایط و پایگاه خود در نظام اجتماعی آگاهی یافته اند، علاقمندند تا در سرنوشت خود
دخالت نموده و در این خصوص استقلال نظر داشته باشند، لیکن عده ای آنها را از این حق
خدادادی و طبیعی محروم می سازند.

بی تردید نگاه نادرست به زنان در جامعه، در شکل گیری ازدواج های اجباری مؤثر
است.(www.hamshahri.net( تفکر کالاپنداری زن و استفاده ابزاری از او موجب می شود تا
اراده، تصمیم و تمایل زن در فرآیند همسرگزینی نادیده انگاشته شود و مقاومت دختران
برای ایفای نقش در سرنوشت خود، نوعی گردن کشی و بی حرمتی نسبت به والدین تلقی گردد.

– نگرش ها و باورها

برخی از خانواده هایی که دختر خود را بدون جلب رضایت به ازدواج مردی درمی آورند،
براین پندار هستند که زن، جنس درجه دومی است که می بایست پیوسته در همه چیز حتی
تمایلات قلبی و روحی، تابع مرد باشد و استقلال او در انتخاب ها و گزینش هایش، به
ضرر او و خانواده اش خواهد بود. این زعم ناآگاهانه، آنگاه اثربخش خواهد شد که مردی
ثروتمند و در سنین بالا، به خواستگاری دختر جوانی می رود که او هیچ علاقه ویژه ای
به آن مرد ندارد و آینده روشنی را در زندگی مشترک با وی احساس نمی کند. در این
شرایط، چنانچه دختر به درخواست ازدواج او پاسخ منفی بدهد، دیگران بر اساس تصوری
نادرست، اظهار می دارند که لزومی ندارد در آغاز ازدواج، دختر به طرف مقابل علاقمند
باشد و در جریان زندگی به همدیگر علاقمند خواهند شد!!

پندار جنس دومی زن، گاه به گونه ای دیگر به حذف تمایلات و آرزوهای دختران دم بخت
می انجامد. به طور نمونه هنگامی که دختر خواستگاران متعددی دارد و به هیچ یک پاسخ
مثبت نمی دهد؛ برخی خانواده ها اصرار می کنند که باید با فلان فرد ازدواج کند، زیرا
اگر دختر آزاد گذاشته شود، از هر فردی ایراد می گیرد و از زیر بار ازدواج شانه خالی
می کند… .

در برخی موارد نیز این تفکر که «بخت خوب، همان بخت اول می باشد»، موجب شده است
بسیاری از دختران در سنین پایین و اغلب ناخواسته ازدواج نمایند.

اما باید توجه داشت که هیچ یک از بهانه های گذشته، نمی تواند مستمسکی برای تحمیل
اراده و تصمیم دیگران در ازدواج دختر گردد، در اینجا منطقی ترین شیوه برای متقاعد
ساختن دختران به ازدواج، ارائه مشاوره های علمی در خصوص شرائط و ملاک های همسرگزینی
با الهام از الگوهای دینی است و به جای تحمیل اراده به آنان می بایست با واقع بینی
تمام، شرایط اجتماعی و فرهنگی را تشریح کرد و دلسوزی پدران و مادران را به آنان
گوشزد نمود و از سوی دیگر خانواده ها را با روحیات و اقتضائات جوانی و استقلال
خواهی دختران در گزینش همسر مناسب آشنا ساخت.

– آداب و رسوم

آداب و رسوم یکی از مهم ترین عوامل اجتماعی است که رفتار و عمل انسان ها را در یک
جامعه شکل می دهد و معمولاً با نوعی تقدّس و احترام ویژه همراه است. در تعریف آداب
و رسوم ذکر شده است که آداب و رسوم هنجارهایی برای هشدار به مردمان است تا
فعالیت های روزمره خود را بر روال عادی و مرسوم انجام دهند، زیرا رویگردانی از
آن ها، موجب مخالفت و رد دائم دیگران می شود. (کوئن، ۱۳۷۱: ص۷۳) البته تمام آداب و
رسوم یک جامعه را نمی توان به طور کامل پذیرفت، بلکه می بایست آنها را با معیار
عقل، دین و علم محک زد و کارکرد و نقش آفرینی آنها را در سعادت و رفاه اجتماعی
انسان مورد ارزیابی قرار داد، چنانچه رسوم اجتماعی با سه عامل گذشته مخالفتی نداشته
باشند، مثبت تلقی می شوند و در غیر این صورت، بی ارزش بوده و می بایست آنها را
علیرغم تثبیت و استحکام در جامعه، حذف نمود.

آداب و رسوم طائفه ای در پاره ای از مناطق کشور، موجب بروز ازدواج تحمیلی شده است.
این آداب و رسوم به قدری در روابط اجتماعی قوی و قدرتمند عمل می کند که گویی مفرّی
از آنها نیست و هرکه با آن ستیز کند از تمام امتیازات اجتماعی محروم می شود.

مطابق رسم هدیه و «نهوه» که از سنت های کهن در برخی اقوام و عشیره های استان
خوزستان است، پس از مرگ بزرگ خانواده و طائفه، مراسمی در حضور شیخ قبیله انجام
می شود و یکی از افراد بزرگ خانواده نسبی متوفی، دختر خود را جهت تحکیم پیوند و
تسلی خانواده متوفی به یکی از فرزندان متوفی هدیه می دهد و در مورد نهوه دختر عموها
بدون اجازه پسرعموها حق ازدواج ندارند. در برخی موارد پسر عمو با دختر عمو همکفو
نبوده و یا پسرعمو علیرغم داشتن دو یا سه زن، قصد ازدواج با دختر عمو را دارد…

هرچند این رسوم مقداری کم رنگ شده است، اما به هر حال در روابط اجتماعی و خانوادگی
آن طوائف به صورت یک واقعیت اجتماعی حضور دارد.

عوامل اقتصادی

بسیاری از مردم چنین می پندارند که رمز رفاه و سعادت آنان در دستیابی به ثروت و پول
بیشتر است و چنانچه معیشت آنان تأمین گردد، دیگر در زندگی هیچ مشکلی نخواهند داشت،
زیرا پول، حلّال همه مشکلات است!! بر اساس همین باور غلط گاهی برای رهایی خود از
زیر بار فشارهای اقتصادی، دختران جوان خود را به ازدواج با مردان مسن و پولدار
مجبور می کنند، معمولاً این گونه ازدواج ها برای دختران جوان، خوش عاقبت نبوده و با
بالا رفتن سن، مردان سالمند با سوء ظن و بدبینی شدید با همسر جوان خود رفتار
می کنند و پیوسته او را در معرض سؤالات و بازخواست های مختلف قرار می دهند.[۶]

از سوی دیگر فقر و نیازمندی اقتصادی خانواده ها در برخی مناطق، به ویژه مناطق مرزی
موجب فروش دختران تحت عنوان ازدواج شده است. در حالی که در اغلب موارد مردی که این
دختر را با پرداخت پول به خانواده دختر، به عنوان همسر گرفته است، با تبانی باندهای
فحشای داخلی و خارجی، به سوی دنیای فساد و تباهی سوق می دهد.

عوامل روانشناختی

یکی از مباحث اساسی که روانشناسان از دیرباز بدان توجه بسیار نموده و مباحث فراوانی
پیرامون آن مطرح کرده اند، «شخصیت» است که نقش کلیدی در تعیین رفتار آدمی دارد و
پیوسته در تعامل با محیط اجتماعی قرار دارد. شخصیت، مجموعه صفات درونی، گرایش ها و
بینش های نسبتاً ثابتی است که متأثر از فطرت آدمی، محیط اجتماعی و سایر عوامل
تأثیرگذار است.

بسیاری از مردم به ویژه آنانکه تحت تأثیر ساختارهای اجتماعی سنتی قرار دارند، میان
شخصیت زن و مرد تفاوت عمده ای قائلند و معتقدند که زنان در ابعاد روحی و شخصیتی
معمولاً به سرعت تحت تأثیر واکنش ها و سائقه های عاطفی قرار گرفته و نمی توانند
براساس منطق و واقع بینی برای آینده خویش تصمیمی اتخاذ نمایند و زن را «ضعیفه» خطاب
می کنند. این پندار ضعیف انگاری شخصیت زن، دستاویزی برای تحمیل رأی و نظر در مورد
ازدواج دختران شده و برخی زنان را در جوامع سنتی، با نوعی تنگ نظری مواجه کرده است؛
البته این بدان معنا نیست که تفاوت های زنان و مردان در جنبه های عاطفی و خردورزی
نادیده انگاشته شود، اما به هرحال نگرش تحقیرآمیز نسبت به شخصیت زن، در پاره ای
موارد، مجوزی برای دخالت های بی مورد در حق تعیین سرنوشت زنان شده است.

عوامل اجتماعی

– ساخت های پدرسالارانه

یکی از عوامل اجتماعی ازدواج های اجباری، ساخت های پدرسالارانه می باشد، مقصود از
ساخت رابطه نسبتاً پایدار میان عناصر و اجزای یک مجموعه می باشد که کلیت آن مورد
نظر است. از نظر «راد کلیف براون» ساخت جامعه، شبکه ای از ارتباطات اجتماعی است که
وحدت آنها در شبکه مستمری خلاصه می شود که پایگاه ها و نقش ها، محور اصلی آن را
تشکیل می دهند. (توسلی، ۱۳۷۳: ص ۱۲۵)

پدرسالاری[۷]، سلطه و تسلط مردان بر زنان در همه شئون اجتماعی است. این مسئله در
همه جوامع وجود داشته است، گرچه از نظر میزان و ماهیت قدرتی که مردان در مقایسه با
زنان اعمال می کنند، تفاوت های زیادی وجود دارد. (گیدنز، ۱۳۷۳: ص ۷۸۳) در شبکه
روابط اجتماعی، پدرسالاری به صورت روابط نسبتاًُ پایداری درآمده است و این ساخت
پدرسالارانه رفتارها و انتظارات ویژه ای را بر زنان تحمیل می کند، بسیاری از مردان
به مقتضای این ساخت اجتماعی، تحمیل اراده خود را در انتخاب همسر دختر یا خواهر خود،
حق مسلم می دانند و مخالفت با آن را «گستاخی دختران» تلقی می کنند. این ساخت علاوه
بر استحکام در روابط اجتماعی، بر ساختار ذهنی بسیاری از مردان سایه افکنده و
جهان بینی مرد سالارانه ای را در روابط اجتماعی با زنان القاء می کند.

– منزلت اجتماعی

اعضای جامعه در طبقات اجتماعی مختلفی قرار دارند. طبقات، موقعیت ها و امتیازات
ویژه ای را برای اعضای طبقه تعیین و تعریف می کنند و معمولاً افراد با چهار معیار
قدرت، مالکیت، ارزیابی اجتماعی و پاداش روانی در طبقات متفاوتی جای می گیرند.
(تامین، ۱۳۷۳: ص ۲۱)

افراد با داشتن میزان و درصد زیاد معیارهای فوق از امتیازات و منزلت اجتماعی بالایی
برخوردار می شوند و در سیستم روابط اجتماعی به عنوان گروه مرجع محسوب می شوند.

پاره ای از ازدواج های تحمیلی در فرآیندی شکل می گیرد که افراد با داشتن طبقه
اجتماعی بالا از دختری خواستگاری می کنند، ولی او راضی به چنین ازدواجی نیست، ولی
والدین دختر به خاطر انتساب فرد به طبقه اجتماعی بالا، دختر را مجبور به ازدواج با
وی می کنند.

علل و عوامل ازدواج های ناخواسته (شیوه غیر مستقیم)

وجود شرایط سخت فردی، خانوادگی و اجتماعی موجب می شود تا برخی دختران ناخواسته تن
به ازدواج دهند، حتی گاه ازدواج های ناخواسته با فردی انجام می شود که موقعیت
مناسبی برای ازدواج ندارد، به طور نمونه دارای فاصله سنی زیاد است، دارای سابقه
ازدواج است، در شرایط فعلی دارای زن و فرزند است، یا آنکه در حال متارکه همسرش
می باشد و این شرایط از سوی دختر پذیرفته شده نیست اما، شرایط خاصی فرد را به
انتخاب نادرست، ناخواسته، تحمیلی و ناخوشایند می کشد، به گونه ای که موجب ایجاد
عقده های روانی، نارضایتی زناشوئی و سرافکندگی اجتماعی و بروز اختلالات رفتاری در
حوزه خانواده و اجتماع می شود. علل این انتخاب های ناخواسته را در سطح فردی،
خانوادگی و اجتماعی به اجمال بررسی می کنیم.

علل فردی

– ترس از فقدان خواستگار در آینده

برای بسیاری از دختران فرصت، شانس و احتمال انتخاب شدن، بعد از سپری شدن زمان مناسب
ازدواج، در هاله ای از ابهام است و آنها را به انتخاب گزینه هایی مجبور می سازد که
چندان رضایتی نیز به ازدواج با آن فرد ندارند.

– ترس از عملکرد نادرست خواستگار

گاه برخی از خواستگارانی که اصرار زیادی به ازدواج با فرد خاصی دارند، در هنگام
مواجه شدن با پاسخ منفی دختر، او را تهدید به انجام اعمال خطرناک، هتک حرمت و نیز
انجام اقداماتی علیه حیثیت و آبروی دختر می نماید، در برخی موارد چنین تهدیدات و
اقداماتی منجر به پذیرش ازدواج از سوی دختر می شود، در حالی که هیچ تمایل و علاقه
قلبی به وی ندارد.

– ترس از افزایش سن و کاهش فرصت ازدواج

در شرایطی که جوانی و چهره زیبا مهمترین ملاک انتخاب دختر می باشد (البته جوانگرایی
در تمام دنیا وجود دارد) ترس از دست دادن زیبایی و جذابیت، ورود به سنین بالاتر و
کاهش فرصت انتخاب و احتمال عدم ازدواج بر افکار فرد سایه می افکند و احساس ناامنی
در وی به وجود می آورد. این شرایط فرد را به سوی گزینش ناخواسته سوق می دهد.

– رهایی از تنهایی و اضطراب

گاهی برخی افراد به این دلیل ازدواج می کنند که از تنهایی و اضطراب می ترسند، اکثر
انسان ها نمی توانند تنهایی را تحمل کنند و افسرده و پریشان می شوند، به همین دلیل
تصمیم به ازدواج می گیرند. این انگیزه گاه در جهت منفی چنان شدت می گیرد که فرد دست
به انتخابی تعجیلی می زند.

– لجبازی با خواستگاران قبلی

گاهی دختر با عدم تأیید خواستگاری خاص مواجه می گردد، یا آنکه فردی اظهار علاقه
ظاهری می کند، ولی خواستگاری نمی نماید؛ در این حال احتمال اینکه دختر سریع و
شتاب زده با فردی دیگر ازدواج کند، بسیار زیاد است، زیرا او با خود می اندیشید که
از این طریق بتواند نشان دهد که برای ازدواج هیچ مشکلی نداشته و افراد بسیاری
بوده اند که خواستار ازدواج با وی بوده اند. در حالی که این ازدواج ناخواسته،
می تواند فرد را تا آخر عمر با مشکلات خاص خود مواجه نماید و زندگی او را تباه
سازد.

– اصرار خواستگار

در برخی شرایط خواستگاران، دختر را تحت فشار روحی و اصرار و ابرام قرار می دهند.
این امر معمولاً قدرت تحقیق، تفکر و تحلیل را سلب می کند و او را ناخواسته به سوی
پاسخ مثبت و ازدواج ناخواسته می کشاند.

– رهایی از سوالات اطرافیان

معمولاً در مجامع عمومی، مهمانی های جمعی یا فامیلی، از دختر سؤال می شود که آیا
ازدواج کرده ای یا نه؟ چرا؟! … در حالی که اغلب افراد می دانند که خواستگاری و
ازدواج، توسط پسران انجام می دهند، ولی چنین سؤالاتی می تواند موجب اضطراب و
ناراحتی دختر شود و شرایط را بر وی تنگ نماید، تا حدی که تصمیم بگیرد
خواستگاری را که تمایل چندانی به وی ندارد، انتخاب کند.

– فقدان خواستگاران متعدد

ازدواج ناخواسته برخی دختران به جهت فقدان خواستگاران مناسب است، لذا در این شرایط،
دختری که خود را مقید به انجام خواستگاری از سوی پسر می نماید، مجبور است که منتظر
بماند تا فردی او را مورد پسند قرار دهد، حتی اگر رغبتی به وی ندارد، ازدواج کند.

– فرار از تحصیل

در برخی خانواده که بیش از حد به تحصیل اهمیت می دهند، حتی تحصیلات را جهت پرستیژ
خانوادگی ضروری می دانند، والدین اصرار بر ادامه ت