خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل استانداران امیر مؤمنان (ع) در مصر (۴)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل استانداران امیر مؤمنان (ع) در مصر (۴) :

برکناری ناخواسته «قیس بن سعد» از حکمرانی مصر و وفاداری
پایدار او به امام علیه السلام

در شماره گذشته خواندیم که پس از برکناری «قیس بن سعد» از
استانداری مصر، امیرمؤمنان علیه السلام «محمد بن ابی بکر» را که فردی شجاع، پارسا
و وفادار به امام بود، به استانداری مصر منصوب کرد . اینک دنباله ماجرا:

پارسای سیاستمدار

گویا حضرت علی علیه السلام قصد داشته قبل از محمد بن ابی بکر «هاشم
بن عتبه بن ابی وقاص » را به استانداری مصر انتخاب نماید، چنانکه از خطبه ۶۷ نهج
البلاغه بر می آید . حضرت در فرازی از این خطبه تصریح می فرمایند که اگر وی در آن
سرزمین بود، عرصه را خالی نمی گذاشت . زیرا وقتی «محمد بن ابی بکر» در تنگنا قرار
گرفت از مقابل شورشیان گریخت و چنین پنداشت که با گریز خود، جانش را نجات می دهد،
اما او را دستگیر کرده و به قتل رسانیدند .

در بخش دیگری از این خطبه، حضرت تاکید می فرماید که «هاشم بن
عتبه » به دشمنان فرصت نمی داد، یعنی به گونه ای رفتار نمی کرد که مهاجمان به
قلمرو مزبور نفوذ یابند . «هاشم بن عتبه » معروف به «مرقال » است که چون همواره
شتابان به جنگ می رفته این لقب را به او داده اند، حضرت علی علیه السلام در جنگ
صفین پرچم خویش را بدو سپرد و او با سرعت پیش می رفت تا آنکه به شهادت رسید . هاشم
مرقال از شیعیان و یاران حضرت علی علیه السلام می باشد . ^(۱)

باری با آن که نظر امام اعزام هاشم مرقال به مصر بوده، اما سرانجام
با اصرار برخی یاران و اصحاب از جمله «عبدالله بن جعفر» ، امیر مؤمنان علیه السلام
در رمضان سال ۳۶ هجری طی حکمی «محمد بن ابی بکر» را جانشین «قیس بن سعد» در مصر
نمود . مادر محمد «اسماء» دختر «عمیس بن نعمان » است که از پیشگامان مسلمانان
می باشد . و شصت حدیث از پیامبر روایت کرده و گروه بسیاری از او حدیث نقل کرده اند
^(۲) .

نسب و محیط پرورش اولیه محمد بن ابی بکر

«اسماء» نخست همسر «جعفر بن ابی طالب » بود و همراه او به حبشه رفت
و در آنجا وضع حمل نمود و عبدالله را به دنیا آورد . چون جعفر در جنگ «موته » به
شهادت رسید «ابوبکر» با «اسماء» ازدواج کرد و او محمد را به دنیا آورد . پس از
درگذشت ابوبکر، علی علیه السلام، «اسماء» را تزویج نمود و بدین ترتیب محمد در مکتب
امیرمؤمنان علیه السلام و زیر نظر او تربیت یافت . او از دوران کودکی با شیر
آمیخته با دوستی اهل بیت علیهم السلام و تشیع تغذیه گردید و مربی خویش را حضرت علی
علیه السلام می دانست و برای هیچکس فضائل آن حضرت را قائل نبود تا آنجا که مولای
متقیان می فرماید:

«محمد پسر من از صلب «ابوبکر» است . کنیه او ابوالقاسم می باشد،
زیرا فرزند فاضل و فقیه او، «قاسم » نام داشت که دخترش «ام فروه » به همسری امام
محمد باقر علیه السلام برگزیده شد و از بطن او امام جعفر صادق علیه السلام متولد
گردید . ^(۳)

«محمد بن ابی بکر» از پارسایان و عابدان قریش به شمار می رفت که در
سنین جوانی در راس معترضانی قرار گرفت که نهضتی را بر علیه عثمان ترتیب دادند و
موفقیتهای چشمگیری به دست آوردند، سپس با حضرت علی علیه السلام بیعت کردند و مردم
را به سوی بیت ولایت هدایت کرد و دست فرصت طلبانی چون «طلحه » و «زبیر» را از خلعت
رهبری جامعه اسلامی کوتاه نمود» .

این اقداماتش از بینش صحیح سیاسی وتفکر اصلاح طلبانه او حکایت
دارد، استعدادهای سرشارش توانست او را بدان رتبه از کارآیی و لیاقت برساند که حضرت
علی علیه السلام او را در حل معضلات حکومت، مشاور خویش قرار داد و فرماندهی بخشی
از لشگر خود را در جنگ جمل به وی سپرد و در سن ۲۶ سالگی او را والی کشور پهناور و
مهم مصر کرد .

این کارگزار برجسته از استوانه های حکومت علی علیه السلام به شمار
می رفت و در میان اقران خود از جامعیتی بی مانند برخوردار بود; او دانش،
پرهیزگاری، عبادت، بینش قوی، اطاعت خالصانه از حضرت علی علیه السلام، روحیه بالای
انقلابی و اصلاح طلبی و نیز توان عالی مدیریت و تدبیر را در سنین جوانی در خویش
جمع کرده و خود را به خصالی عالی آراسته بود . ^(۴)

دستورالعملی درخشان

«ابراهیم ثقفی » می گوید: حضرت علی علیه السلام هنگامی که محمد بن
ابی بکر را به مصر اعزام فرمود، نامه ای خطاب به مردم این سامان نوشت که در آن
محمد را هم مورد خطاب خویش قرار داد . آن مکتوب چنین بود:

«به نام خداوند بخشنده مهربان . این میثاقی است که بنده خدا
امیرمؤمنان برای محمد فرزند ابی بکر نوشته است . زمانی که او را کارگزار مصر کرد،
او را به پرهیزگاری و پیروی از دستورات الهی در آشکار و نهان و ترس از خداوند در
پنهان و حضور فرمان داد، او را دستور داد تا به نرمش با مسلمانان و خشونت با
فاجران و عدالت با اهل ذمه و انصاف با مظلوم و شدت عمل با ظالم و عفو مردم و احسان
به آنان در حد توان بپردازد . خداوند نیکوکاران را اجر داده و مجرمین را عذاب
می کند، او را فرمان داد که مردم را به طاعت و اتحاد فرا بخواند زیرا در این کار
برای آنان فرجام خوب و ثواب وافری است که نه اندازه اش را بدانند و نه آنکه عمقش
را بشناسند، او را امر کرد که همچون گذشته خراج و مالیات جمع کند و از آن کم نکند
و به آن اضافه ننماید . سپس آن را بین آنان که استحقاق دارند طبق آنچه قبلا توزیع
می کرده اند، تقسیم نماید و از او خواست که با نرمش رفتار کند و در نشستن و نگاه
کردن به آنان مراعات مساوات را بنماید و لازم است افراد ناشناس و خویشاوند، نزدش
در اعطای حق و یا مطالبه حقوق یکسان باشند و به وی دستور داد که در بین مردم به حق
حکم و قضاوت نماید و عدالت را احیا کند و از هواهای نفسانی پیروی نکند و در راه
خداوند از ملامت اهل سرزنش بیمی به دل راه ندهد زیرا خداوند با کسانی است که
پرهیزگاری کرده و پیروی از دستورات او را بر اطاعت از دیگران برتری داده اند . این
نامه را منشی حضرت; «عبیدالله بن رافع » (غلام رسول خدا صلی الله علیه و آله) در
آغاز ماه رمضان سی و شش هجری نوشت . «محمد بن ابی بکر» پس از ورود به مصر و قرائت
نامه حضرت علی علیه السلام از جای خویش برخاست و برای مردم مصر خطبه ای خواند و
چنین گفت:

«ستایش اختصاص به خداوندی دارد که ما و شما را به راه راست هدایت
کرد و در میان این همه اختلافات حق را به ما نشان داد و ما را در مسایلی که گروهی
از آنها بی خبرند و چشم بصیرت ندارند، بینا گردانید .

ای مردم بدانید و متوجه باشید که امیرمؤمنان علیه السلام مرا
کارگزار شما گردانید و تمامی امور شما را همانگونه که شنیدید، به من تفویض فرمود و
مطالب فراوانی را به اینجانب توصیه نموده که آنها را نیز باید اجرا کنم . تا حدی
که توان دارم به شما نیکی می کنم و در جهت خیر و سعادتتان خواهم کوشید و باید از
خداوند توفیق خواست و به او امیدوار بود . من اکنون با توکل بر پروردگار متعال
کارها را آغاز می نمایم شما اگر از اعمال و رفتار من راضی شدید و آنها را مورد
رضایت خداوند دیدید و عدالت و تقوا را در امور مشاهده کردید، خدای را شکر گزار
باشید که این گونه کارها صورت می گیرد و خداوند هادی و راهنمای ما می باشد . اگر
در جایی خلاف مشاهده کردید و دیدید به حق عمل نمی شود، آن را به من تذکر دهید و
رفع کاستی ها و نقصان ها را از من بخواهید . از این که نابسامانی ها را به اطلاع
من برسانید، شادمان می شوم و شما هم لازم است این مسایل را در نظر داشته باشید .
خداوند ما و شما را توفیق دهد و با عنایت خود به کارهای شایسته راهنمایی فرماید» .